Przysięga Jeftego (Księga Sędziów, rozdział 11)

Przeglądając książkę „Encyklopedia Biblii: źródła, historia, tradycja” natknąłem wczoraj na dość zaskakujący fragment. Omawiając Księgę Sędziów, autorzy opisują tych, których Bóg „wzbudził, by wybawili Izraela”. Byli to bojownicy o wolność, którzy powstrzymywali napór wrogich ludów. Jednym z nich był Jefte (patrz: Sędziów, rozdział 11).

Według encyklopedii:

Kiedy starsi Gileadu poprosili Jeftego, by objął dowództwo, próbował on najpierw rozwiązać konflikt na drodze dyplomatycznej. Gdy nic z tego nie wyszło, zebrał wojsko i uderzył na wroga.

 

Przed bitwą Jefte ślubował, że po wygranej walce złoży Bogu w ofierze tego, kto pierwszy wyjdzie mu naprzeciw z domu, gdy będzie wracał. Rozgromił Ammonitów, ale jego rozpacz była straszna, gdy na powitanie ojca pierwsza wybiegła córka, jego jedyne dziecko. Mimo to, a także mimo iż Prawo Izraela zabraniało ofiar z ludzi, Jefte zgodnie ze ślubem złożył córkę w ofierze całopalnej.

Takie ujęcie opowieści wiąże się z tekstem Sędziów 11:30-31 w tłumaczenia Biblii Tysiąclecia: „Jefte złożył też ślub Jahwe: ?Jeżeli sprawisz, że Ammonici wpadną w moje ręce, wówczas ten, kto [pierwszy] wyjdzie od drzwi mego domu, gdy w pokoju będę wracał z pola walki z Ammonitami, będzie należał do Jahwe i złożę z niego ofiarę całopalną?”.

Treść wzbudza słuszne kontrowersje:

  1. Ofiary z ludzi były zabronione przez Zakon (Powtórzonego Prawa 12:30,31), więc kapłan nie zdecydowałby się na ich złożenie.
  2. Taki ślub byłby bezbożny, a o podobnym zwyczaju babilońskim, Słowo Boże w Księdze Jeremiasza 7:31 mówiło następująco: „I zbudowali wyżynę Tofet, w dolinie Ben Hinnom, aby palić w ogniu swoich synów i córki, czego nie nakazałem i co nie przyszło Mi nawet na myśl” (wg Biblii Tysiąclecia)
  3. List do Hebrajczyków 11:32 uznaje Jeftego za pozytywny przykład człowieka wiary.

Sprzeczności te wyjaśnia badacz Biblii, C.J. Peterson, który w liście do C.T. Russella podaje:

Oryginał Sędziów 11:30,31, gdy właściwie przetłumaczony, brzmi tak: ?I będzie tak, że ktokolwiek wyjdzie z drzwi mojego domu na moje spotkanie, gdy wrócę w pokoju od synów Ammonowych, ten będzie Jahwe i złożę Mu ofiarę całopalną?. Ślub ten zawiera dwie części: (1) Osoba, która spotka go przy powrocie do domu będzie należała do Jahwe i zostanie na zawsze oddana do Jego służby, tak jak Anna oddała Samuela przed jego narodzeniem (1 Księga Samuela 1:11). (2) Jefte sam miał złożyć ofiarę całopalną Bogu.

[…] Bezpiecznie można stwierdzić, że córka Jeftego została oddana na wieczne panieństwo i z tą ideą zgadzają się oświadczenia, że ?opłakiwała panieństwo? [w.37], kobiety przybywały cztery razy każdego roku by opłakiwać lub rozmawiać z nią (a nie ją) oraz to, że Jefte uczynił według swojego ślubu i ?nie poznała męża? [w.39].

To drugie tłumaczenie usuwa trudności i pokazuje, że ofiara całopalna była jedną rzeczą, a oddanie córki na służbę Bogu drugą. Smutek Jeftego jest uzasadniony, gdyż spodziewał się on, że jego jedyne dziecko [w.34] przedłuży istnienie jego rodu. Warto też pamiętać o świadectwie całego Starego Testamentu, z którego wynika, że przed narodzinami Chrystusa, kobiety Izraela szczerze pragnęły wielkiego przywileju stania się matką Mesjasza lub znalezienia się między jego przodkami. Przypominają się tu słowa Marii Panny: „odtąd błogosławioną mnie zwać będą wszystkie narody” ? czyli rozpoznają jako tę, która uzyskała błogosławieństwo bycia matką Mesjasza.

Takie wyjaśnienie znane było w pierwszych wiekach chrześcijaństwa (por. Orygenes) i w średniowieczu, o czym informację znaleźć można w przypisach Biblii Tysiąclecia [Sędziów 11:39].

Opis z „Encyklopedii Biblii…” Bertelsmanna jest więc błędny.

Dowiedz się więcej:

1 thought on “Przysięga Jeftego (Księga Sędziów, rozdział 11)”

  1. Wg. ST wszystko pierworodne rodzaju męskiego należy do Pana – z tym, że (K. Wyjścia 13:13) „…Pierworodnych z synów twych wykupisz”. (Biblia Tysiąclecia)
    Niestety, ofiary z ludzi były dopuszczalne: K. Kapłańska 27:28-29. „Jeśli kto poświęci co ze swej własności dla Pana jako „cherem” : człowieka, bydle, albo część gruntu dziedzicznego – to ta rzecz nie będzie sprzedana, ani wykupiona. Każde „cherem” jest rzeczą najświętsza dla Pana. Żaden człowiek, który jest poświęcony dla Pana jako cherem nie może być wykupiony. Musi być on zabity.” (Biblia Tysiąclecia)
    Rozpacz córki Jeftego mogła wynikać z oczywistego strachu przed śmiercią, jak również z tego, że największą hańba Izraelitki w tamtych czasach było umrzeć bezpotomnie.
    Jeśli chodzi o ofiary z ludzi możemy znaleźć ciekawy opis podziału zdobyczy po wojnie z Madianitami po której przeznaczono jako ofiarę dla Pana 32 osoby (a dokładnie : dziewczęta które nie spały z mężczyznami). (K. Liczb 31:40-41) . Kapłan Eleazar przyjął dar – a jak wiemy z K Liczb 18:26-29 – nawet Lewici musieli składać ofiarę dziesięciny z tego, co otrzymali w darze…. Co stanowiło dziesięcinę z 32 dziewcząt – zdobytych jako łup wojenny i złożonych jako ofiara dla Pana – i co z nią zrobiono wg. prawa ofiarnego ?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *