Biblia – pochodnia cywilizacji i wolności

Biblia a rozwój cywilizacji

BIBLIA jest pochodnią cywilizacji i wolności. Narody, które opierają się na Biblii chrześcijańskie, dostąpiły wysokiego rozwoju cywilizacyjnego. Mają też humanitarny kodeks prawny w odróżnieniu od narodów pogańskich i muzułmańskich.

Jej dodatni wpływ na społeczeństwo jest uznawany przez największych mężów stanu, szczególnie w USA – kraju o korzeniach protestanckich – opierających się na Biblii, a także konserwatystów chrześcijańskich w Europie.

Powołując się na Biblię, różne wyznania w fałszywy i godny ubolewania sposób przedstawiają jej nauki.

Biblia utrzymuje, że jest takim objawieniem od Boga i istotnie dostarcza wystarczających zewnętrznych dowodów na to, że jej twierdzenia mogą być właściwe, po dokładniejszym zbadaniu.

Wykład wygłoszony przez br. Piotra Bobera na spotkaniu chrześcijańskim w Bydgoszczy, 26.09.2026 r.

II Tym. 3:16

Biblia – księga, która przetrwała wieki

Biblia jest bardzo starą księgą. Przetrwała burze trzydziestu stuleci. Ludzie usiłowali usunąć ją z powierzchni ziemi wszelkimi możliwymi sposobami: ukrywali ją i palili, a posiadanie jej traktowali jako przestępstwo podlegające karze śmierci.

Najbardziej zawzięcie i najsrożej prześladowali tych, którzy w nią wierzyli, gdyż niosła pochodnię wiedzy i wolności.

A jednak księga ta dotąd istnieje i to w niezmienionej formie, chociaż przez wiele lat była zamknięta w martwych językach – łacinie. Dzisiaj, gdy wielu jej wrogów już nie żyje, a o setkach tomów napisanych w celu podważenia jej autorytetu i zniszczenia jej wpływów zapomniano od dawna, Biblia znalazła drogę do każdego narodu i języka na ziemi.

Biblię przetłumaczono całą na 776 języków, NT – 1798 języków.

Fakt, że księga ta przetrwała tyle stuleci, mimo niespotykanych wysiłków mających na celu jej usunięcie i zniszczenie, jest co najmniej silnym dowodem pośrednim na to, że Autorem Biblii jest potężny Bóg, który jest też jej Obrońcą.

Życie wszystkich, którzy stają się pilnymi badaczami jej stronic, zawsze staje się szlachetniejsze.

Biblia – księga do studiowania

Biblia nie jest księgą, którą należy tylko przeczytać. Jest to księga, którą należy starannie i z rozwagą studiować.

Iz. 28:10

Myśli Boże są bowiem wyższe od naszych, a drogi Jego są wyższe od naszych dróg. Jeśli więc chcemy zrozumieć plan oraz myśli niczym nieograniczonego Boga, musimy całą naszą energię skupić na tej ważnej pracy.

Jezus Chrystus – centralna postać Biblii

Cała Biblia nieustannie nawiązuje do tej jednej wybitnej postaci, Jezusa z Nazaretu.

Fakt, że człowiek nazywany Jezusem z Nazaretu żył i był dość znany w czasie, na który wskazują pisarze Biblii, jest notowany przez historię pozabiblijną i w różny sposób w pełni potwierdzany.

Ukrzyżowanie tego właśnie Jezusa z powodu jego narażenia się Żydom i ich kapłaństwu jest następnym faktem ustalonym przez historię, niezależnie od dowodów pisarzy Nowego Testamentu.

Można zapytać: Jakie motywy natchnęły tych mężów, by stali się zwolennikami sprawy tej właśnie osoby? Broniąc Jego sprawy i obwieszczając Jego nauki, pisarze ci odważnie znosili wzgardę, narażali swe życie, a w niektórych wypadkach ponosili męczeńską śmierć.

Czy spodziewali się przez to zyskać bogactwo, sławę, władzę lub jakiekolwiek inne ziemskie korzyści? Za swojego życia nie wzbogacili się, a byli tylko prześladowani.

Rozum wyraźnie poucza, że ludzie, którzy poświęcili dom, reputację, honor i życie, których głównym dążeniem była poprawa ludzi i wszczepianie moralności najwyższego rzędu, musieli mieć motywy czyste i wzniosłe.

Byli to mężowie cechujący się zdrowym rozsądkiem, na każdym kroku umieli uzasadnić swą wiarę i nadzieję.

Szczerość pisarzy biblijnych

Pisarze Starego Testamentu to na ogół mężowie znani ze swej wierności Panu. Historia biblijna bezstronnie notuje i piętnuje ich słabości i upadki, chwali zaś ich cnoty oraz wierność.

Oszuści pragnący przedstawić jakiegoś człowieka jako kogoś wspaniałego, a szczególnie swoje pisma jako natchnione przez Boga, ukazaliby charakter swego bohatera jako nieskazitelny, szlachetny w najwyższym stopniu, tak jak ukazują dyktatorów – od razu czuć tu fałsz.

Fakt, iż taki sposób nie został w Biblii użyty, jest racjonalnym dowodem na to, że nie ułożono jej oszukańczo, aby wprowadzała w błąd, lecz pokazywała prawdę.

W żaden sposób nie można podważyć prawdziwości pewnych ksiąg Biblii, takich jak: Księgi Królewskie, Kronik, Sędziów itd., gdy się mówi, że są one po prostu prawdziwą i pieczołowicie opisaną historią ważnych wydarzeń oraz osób z owych czasów.

Pisma hebrajskie i ich świadectwo

Pisma hebrajskie zawierają opisy historyczne, przepisy prawa oraz proroctwa.

Ich dane historyczne, genealogiczne i inne zawierają wyraźne i szczegółowe opisy okoliczności wszystkich zdarzeń, ponieważ spodziewano się, iż obiecany Mesjasz narodzi się jako potomek Abrahama ze szczególnej linii.

Księgi Mojżeszowe i Pięcioksiąg

Pięć pierwszych ksiąg Biblii znamy jako Pięcioksiąg Mojżesza, mimo że nigdzie nie wymieniają one jego imienia jako autora.

Jednej rzeczy jesteśmy pewni, mianowicie tego, że Mojżesz naprawdę wyprowadził z Egiptu naród Hebrajczyków. Zorganizował go jako naród podlegający ustawom przedstawionym w Pięcioksięgu.

Żydzi upamiętniają te fakty.

Naród ów twierdził jednomyślnie przez ponad trzy tysiące lat, że księgi te są darem otrzymanym od Mojżesza. Traktowano je jako święte i dbano, by ani jota, ani kreska nie została zmieniona, zapewniając tym samym czystość tekstu.

Stworzenie świata

Wiele mitologii podaje stworzenie świata w sposób baśniowy, mało realny.

Tymczasem opis podany w Księdze Rodzaju rozpoczyna się rozumnym założeniem, że Bóg, Stwórca, inteligentna pierwsza przyczyna, istniał już przed rozpoczęciem dzieła stwarzania. Opis ten mówi o Jego dziele i początku tego dzieła oraz o systematycznym, uporządkowanym rozwoju w ciągu 6 dni epokowych.

2 Ptr. 3:8

Dlatego daleko rozsądniejsze jest przyjęcie twierdzenia, że autor tej księgi, Mojżesz, był natchniony przez Boga, niż przypuszczenie, że sam wymyślił te treści.

Prawo Mojżeszowe

Wyjątkowy system prawny

Przyjrzyjmy się systemowi praw zawartych w tych pismach. Na pewno nie miały one równych sobie w owych czasach ani od tamtych czasów do obecnego wieku. Prawa współczesne są wzorowane na zasadach przedstawionych w Prawie Mojżeszowym.

Dziesięć przykazań nakazuje sposób wielbienia Boga i moralność, które muszą wydać się godne uwagi każdemu ich badaczowi.

Ale przyzwyczajenie się do nich i ich wymagań zrodziło pewną obojętność, dlatego też ich rzeczywista wielkość nie jest dostrzegana.

Widzą ją tylko nieliczni. Prawdą jest, że przykazania te nie uczą o Chrystusie. Nie były też dane chrześcijanom, lecz Hebrajczykom. Nie miały uczyć wiary w okup, ale przekonać ludzi o ich grzesznym stanie i potrzebie okupu.

Istota owych przykazań została wspaniale streszczona przez znakomitego Założyciela chrześcijaństwa w słowach:

„Będziesz tedy miłował Pana, Boga swego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej myśli swojej, i z całej siły swojej”

oraz

„Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego” – Mar. 12:30–31 NB.

System rządów ustanowiony przez Mojżesza

System rządzenia ustanowiony przez Mojżesza różnił się od wszystkich innych, starożytnych i współczesnych, tym, że jak twierdzono, pochodził od samego Stwórcy, przed którym odpowiadał cały lud.

W Przybytku położonym w centralnym punkcie obozu, w Świątnicy Najświętszej, znajdował się dowód obecności Jahwe jako króla narodu. Stąd w sposób nadprzyrodzony Izraelici otrzymywali instrukcje dotyczące właściwego zarządzania swymi sprawami jako naród.

Ustanowiona została klasa kapłanów, której powierzono całkowitą pieczę nad Przybytkiem i tylko przez tę klasę wolno było przystępować do Jahwe i mieć z Nim społeczność.

Pierwsza myśl, jaka w związku z tym mogłaby się komuś nasunąć: kapłani wykorzystują lud dla własnych korzyści.

Nie posiadali jednak żadnej władzy cywilnej i żadnej możliwości wykorzystywania swych urzędów do manipulowania prawami i sumieniami ludzi.

Mojżesz jako przywódca

Kiedy Mojżesz, jako przedstawiciel Boga, wyprowadził Izrael z niewoli egipskiej, okoliczności skupiły władzę w jego ręku i sprawiły, że pokorny Mojżesz stał się autokratą o wielkiej mocy i autorytecie, choć z powodu łagodnego usposobienia w rzeczywistości był najpracowitszym sługą, którego życie pochłonęły uciążliwe troski zajmowanego stanowiska.

(4 Mojż. 11:16–17 NB)

Wydaje się, że ten znakomity prawodawca daleki był od usiłowań uwiecznienia lub pomnożenia swej władzy. Przeciwnie, Mojżesz zaproponował ludowi formę rządów uwzględniającą kultywowanie ducha wolności. W historii innych narodów i władców nie można napotkać analogicznej sytuacji.

Jest nie do pomyślenia, by mąż zdolny do sformułowania takich ustaw i do rządzenia takim ludem był na tyle niedomyślny, że nie orientowałby się, co mógłby osiągnąć swym własnym działaniem.

Władza została powierzona ludowi do tego stopnia, że choć przewidziano, iż z trudniejszymi sprawami starsi ludu mieli się zwracać do Mojżesza, to jednak sami mieli decydować, jakie sprawy przedstawią Mojżeszowi:

„Sprawy zaś, które będą dla was zbyt trudne, mnie przedkładajcie, a ja się nimi zajmę” – 5 Mojż. 1:17 NB.

Izrael był więc republiką, której urzędnicy działali z ustanowienia Bożego. Informujemy, że owa republikańska forma rządu trwała ponad czterysta lat.

Dopiero potem zmieniono ją na królestwo na żądanie „starszych”, bez Pańskiej aprobaty.

Na żądanie Boga Samuel wytłumaczył narodowi izraelskiemu, w jaki sposób prawa i swobody ludu zostaną znieważone i jak Izraelici staną się sługami w wyniku tej zmiany.

Ale Izrael był zafascynowany popularną ideą, której wzór widział u innych narodów.

„W tym czasie nakazałem waszym sędziom: Wysłuchajcie waszych braci i rozsądzajcie sprawiedliwie w sprawach, jakie ktoś ma ze swym współplemieńcem lub obcym przybyszem. Nie bądźcie stronniczy w sądzie, wysłuchujcie jednakowo małego i wielkiego, nie lękajcie się nikogo, gdyż sąd należy do Boga”.

Prawo a równość wobec prawa

Co powiemy w świetle tych faktów o teorii sugerującej, że księgi te zostały napisane przez nieuczciwych kapłanów chcących sobie zabezpieczyć wpływy i władzę nad ludem?

Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż prawa najbardziej rozwiniętych cywilizacji dwudziestego wieku nie zapewniają troskliwiej równej odpowiedzialności bogatych i biednych wobec prawa cywilnego.

Rok jubileuszowy

Prawo Mojżeszowe przewidywało restytucję co pięćdziesiąt lat, w tak zwanym roku jubileuszowym, gdzie wyzwalano niewolników, majątki wracały do pierwotnych właścicieli, umarzano długi.

Prawo to, zapobiegając stałej utracie majątku, zapobiegało tym samym gromadzeniu się majątku w rękach nielicznych osób.

Wszystkie prawa ogłaszano publicznie, aby w ten sposób zapobiec manipulowaniu prawami ludu przez podstępne jednostki.

Ochrona obcokrajowców i nieprzyjaciół

Jeśli chodzi o zabezpieczenie praw i interesów obcokrajowców, a nawet wrogów, to prawo Mojżeszowe wyprzedziło inne narody, o ile rzeczywiście w którymkolwiek z najbardziej cywilizowanych krajów doby obecnej istnieje prawo równe tamtemu pod względem bezstronności i życzliwości.

Czytamy w Biblii:

„Będzie u was jedno prawo, zarówno dla obcego przybysza, jak i dla krajowca, gdyż Ja, Pan, jestem Bogiem waszym”.

„Jeżeli w waszej ziemi zamieszka z tobą obcy przybysz, nie będziesz go gnębił. Obcy przybysz, który mieszka z wami, niech będzie jako tubylec pośród was samych; będziesz go miłował jak siebie samego, gdyż i wy byliście obcymi przybyszami w…”

„Jeżeli napotkasz zabłąkanego wołu albo osła twego nieprzyjaciela, odprowadź go zaraz z powrotem do niego. Jeżeli zobaczysz, że osioł twego przeciwnika upadł pod ciężarem, nie opuszczaj go, lecz dopomóż mu ponieść go” – 2 Mojż. 23:4–5 NB.

Nie zapomniano też o zwierzętach. Tak wobec nich, jak i wobec ludzi okrucieństwo było surowo zabronione.

Lewici i dziesięcina

Można by twierdzić, że kapłaństwo było samolubną instytucją, gdyż pokolenie Lewitów utrzymywało się z corocznej dziesięciny z dóbr wytwarzanych indywidualnie przez ich braci z pozostałych pokoleń.

Gdy Izrael posiadł ziemię kananejską, Lewici mieli z pewnością takie samo prawo do udziału w ziemi jak pozostałe pokolenia. Jednak na wyraźny rozkaz Boga nic nie otrzymali.

W zamian za ziemię powinni byli coś otrzymać i dlatego właśnie dziesięcina była tym godziwym i sprawiedliwym zapewnieniem ich bytu.

To nie wszystko: dziesięcina, jak się już dowiedzieliśmy, chociaż stanowiła sprawiedliwy dług wobec pokolenia Lewiego, nie była jednak nałożonym siłą podatkiem, lecz płaconą dobrowolnie daniną.

„A Lewity, który mieszka w bramach twoich nie opuścisz go, ponieważ nie ma działu ani dziedzictwa z tobą [w ziemi]” – 5 Mojż. 14:27 BG.

Oszuści nie byliby w żadnej sprawie tak uważni, jak w zapewnieniu czci i szacunku sobie.

Prawo dotyczące zwierząt i zdrowia

Równie godne uwagi są zarządzenia i ograniczenia dotyczące zwierząt czystych i nieczystych, które mogły lub nie mogły być spożywane.

Zakon bynajmniej nie pozostaje w tyle za wynikami wiedzy medycznej doby dzisiejszej, jeśli ich nie wyprzedza.

Nawet mimo naszego pobieżnego przeglądu znaleźliśmy dobitne dowody na to, że to prawo jest naprawdę wspaniałą manifestacją mądrości i sprawiedliwości, szczególnie jeśli zwróci się uwagę na czas jego powstania.

Prorocy Biblii

Posłannictwo proroków

Ich proroctwa budziły powszechnie odrazę zarówno zdegenerowanego i oportunistycznego kapłaństwa, jak i narodu skłonnego do bałwochwalstwa.

Istotą ich posłannictwa od Boga do ludu było zazwyczaj strofowanie za grzech, powiązane z ostrzeżeniem o nadchodzących karach i przeplatane od czasu do czasu obietnicami przyszłych błogosławieństw, jakie miały nastąpić po ich oczyszczeniu z grzechu i powróceniu do Pańskiej łaski.

Doświadczenia proroków w większości były nie do pozazdroszczenia, bowiem urągano im, wielu z nich uwięziono i skazano na okrutną śmierć.

Bywało, że upłynęło wiele lat po ich śmierci, zanim uznano ich za Bożych proroków. Mówimy tu o proroczych pisarzach, których wypowiedzi zawierają twierdzenie, że są bezpośrednio natchnione przez Jahwe.

Ponadto każdy Izraelita był zobowiązany do strofowania tych, którzy naruszyliby Zakon:

(3 Mojż. 19:17)

A zatem wszyscy byli upoważnieni do nauczania i napominania. Słowo „prorok” w powszechnym użyciu znaczy publiczny wykładowca.

Z wielkiej klasy ludzi zwanych prorokami wybierał Jahwe w różnych czasach tych, którym osobiście powierzał przekazanie poselstwa.

Zwrócimy teraz uwagę na pisma mężów należących do tej klasy, mężów, którzy mówili i pisali pod wpływem ducha świętego.

Gdy do tego dodamy fakt, że często gromili oni nie tylko królów i sędziów, lecz także kapłanów (choć nie strofowali oni samego urzędu, ale osobiste grzechy ludzi, którzy go zajmowali), raczej nie byli z nimi w zmowie dla własnego interesu.

Jeden plan całej Biblii

I właśnie to stwierdzamy: jeden plan, duch, cel i zamiar przenika całą tę księgę.

Pierwsze jej stronice zawierają informacje o stworzeniu i upadku człowieka, ostatnie mówią o uleczeniu człowieka z tego upadku.

Biblia jest czymś więcej, bo jest racjonalną, filozoficzną i harmonijną wypowiedzią na temat przyczyn obecnego zła na świecie, jedynego na nie lekarstwa i ostatecznych wyników, tak jak je widzi Boska mądrość.

Proroctwa o wyzwolicielu

Prorocy wspominają o włożeniu grzechów na jedną osobę zamiast na zwierzę, a w proroczych wizjach widzą Tego, który miał odkupić i wyzwolić ludzkość.

Pisali o Nim:

„Jako baranek na rzeź prowadzony był”, „ukarany został dla naszego zbawienia, a jego ranami jesteśmy uleczeni”.

Ukazali Go w słowach:

(Izaj. 53:3–4 NB).

Przepowiadali, gdzie ów wyzwoliciel się urodzi:

(Mich. 5:2)

i kiedy umrze, zapewniając nas, że umrze „nie za siebie”:

(Dan. 9:26).

Prorocy wspominają o różnych znakach szczególnych odnoszących się do Niego, a mianowicie, że będzie „sprawiedliwy”, wolny od „zdrady” i „nieprawości” oraz od jakiejkolwiek winy, z powodu której musiałby umrzeć:

(Izaj. 53:9, 11)

że zostanie zdradzony za trzydzieści srebrników:

(Zach. 11:12)

że umierając będzie policzony z przestępcami:

(Izaj. 53:12)

że żadna jego kość nie zostanie złamana:

(Psalm 34:21; Jan 19:36)

oraz że choć umrze i zostanie pogrzebany, ciało jego nie dozna skażenia, a on nie pozostanie w grobie:

(Psalm 16:10; Dzieje Ap. 2:31).

Obiecany wyzwoliciel ma błogosławić nie tylko Izrael, lecz przez Izrael „wszystkie narody ziemi”:

(1 Mojż. 12:3; 18:18).

Królestwo Boże i przyszłe błogosławieństwa

Idea Królestwa jest też najważniejszą nauką apostołów, a Jezus pouczył nas, że mamy się modlić:

„Przyjdź Królestwo Twoje”

i obiecał, że uczestniczyć w tym Królestwie będą ci, którzy najpierw cierpiąc dla Prawdy, udowodnią, że są godni tego uczestnictwa.

Następnie przedstawione są symbolicznie błogosławieństwa, jakie spłyną na świat w czasie tysiącletniego panowania, gdy Szatan zostanie związany, a Adamowa śmierć i smutek – zniszczone, gdy wszystkie narody ziemi będą chodzić w świetle Niebieskiego Królestwa – nowego Jeruzalem.

Zmartwychwstanie umarłych

Biblia od początku do końca przedstawia naukę, że przyszłe życie dla tych, którzy zmarli, nastąpi dzięki ZMARTWYCHWSTANIU UMARŁYCH.

Nauka ta, której nigdzie indziej nie można znaleźć, jest przeciwna teoriom głoszonym przez wszystkie pogańskie religie.

Paweł tak się wyraził na ten temat:

„Bo jeśli nie ma zmartwychwstania, to i Chrystus nie został wzbudzony; A jeśli Chrystus nie został wzbudzony, tedy i kazanie nasze daremne, daremna też wiara wasza (…) Zatem i ci, którzy zasnęli w Chrystusie, poginęli (…) A jednak Chrystus został wzbudzony i jest pierwiastkiem tych, którzy zasnęli (…)” – 1 Kor. 15:13–22 NB.

Cuda biblijne

Znaczenie cudów w Biblii

Żadna część nie jest zbędna i choć niektóre z nich bardziej się wyróżniają niż pozostałe, wszystkie są użyteczne i potrzebne.

Wśród tak zwanych „postępowych myślicieli” i „wybitnych teologów” doby dzisiejszej popularne stało się lekkie traktowanie i lekceważenie, jeśli nie zaprzeczanie licznym „cudom” Starego Testamentu i nazywanie ich „bajkami”.

Do takich cudów należy historia o Jonaszu i wielkiej rybie, o Noe i arce, o Ewie i wężu, o zatrzymaniu słońca na rozkaz Jozuego i o mówiącej oślicy Balaama.

Widocznie owi mądrzy ludzie przeoczają fakt, iż różne części Biblii tak się przeplatają i łączą ze sobą, że usunięcie lub zdyskredytowanie jednego z tych cudów byłoby usunięciem lub zdyskredytowaniem całości.

Wyeliminowanie z Biblii wspomnianych cudów unieważniłoby świadectwa jej głównych pisarzy, a prócz tego – świadectwa naszego Pana Jezusa.

Historia upadku, podobnie jak oszukanie Ewy przez węża:

(2 Kor. 11:3)

jest poświadczona przez Pawła. Zauważmy też nawiązanie naszego Pana do tego ostatniego punktu:

(Obj. 20:2).

Zatrzymanie słońca w czasie zwycięskiej bitwy z Amorejczykami było dowodem mocy Pańskiej. Najwyraźniej stanowiło ono obraz tej mocy, jaką w przyszłości, gdy nastanie „Dzień Pański”, zamanifestuje Ten, którego symbolizował Jozue.

(Zach. 14:1, 6, 7).

Zapis o mówiącej oślicy jest potwierdzony i przez Piotra:

(2 Piotra 2:16).

Wielki nauczyciel Jezus potwierdza opowieść o Jonaszu i wielkiej rybie oraz o Noem i potopie:

(Mat. 12:40; 24:38–39).

Cuda Jezusa i apostołów

W rzeczywistości nie były to większe cuda od dokonywanych przez Jezusa i apostołów, jak na przykład przemienienie wody w wino, uzdrawianie chorych i inne.

A cud wzbudzenia umarłych jest najwspanialszy ze wszystkich.

Cuda te, choć niezbyt powszechne, mają swoje odpowiedniki w codziennym życiu, odpowiedniki, które nam spowszedniały i dlatego ich nie zauważamy.

Rozmnażanie się organizmów tak zwierzęcych, jak i roślinnych przechodzi nasze pojęcie i nasze możliwości, i stąd jest cudem.

Widzimy działanie energii życia, ale nie możemy jej ani zrozumieć, ani wyprodukować.

Są one jednak objawem mocy przekraczającej w takim samym stopniu naszą własną moc oraz naszą ograniczoną inteligencję, jak tych kilka cudów zapisanych w Biblii.

Były one zamierzone w szczególnym celu, jako ilustracja wszechmocy oraz możliwości pokonania przez wielkiego Stwórcę każdej przeszkody.

Podsumowanie

Głębia, moc, mądrość i zasięg świadectwa Biblii podobnie przekonują nas o tym, że nie człowiek, lecz potężny Bóg jest autorem jej planów i objawień.