Wykład wygłoszony przez brata Leszka Szpunara na spotkaniu zboru w Bydgoszczy, 17 sierpnia 2025 r.

Tym ziarnem, które każdy z nas zasiewa jest nasza tożsamość, a więc pamięć i charakter, zachowane w Bożej pamięci. To stamtąd w dzień wzbudzenia umarłych zostaniemy przywróceni i powołani do życie w nowym ciele, które udzieli nam Bóg.

Przyczyną wyboru tematu ostatnie liczne pogrzeby.

Kiedy ten temat jest przypominany?

Gdy mówimy o:

> zmianie duchowej natury Logosa na ludzką / słowo stało   się ciałem /

> zmartwychwstaniu Jezusa i Kościoła

> zmartwychwstaniu ludzkości  na ziemi

Co rozumiemy przez tożsamość:

Bóg zachowuje pamięć i charakter jednostki nie jako coś niematerialnego, lecz po prostu jako wspomnienie.

Przy zmartwychwstaniu udzieli On tę pamięć i charakter nowemu ciału, zachowując w ten sposób tożsamość

Broszurka : Zachowanie tożsamości przy zmartwychwstaniu

Chodzi, więc o pamięć, doświadczenia, charakter, który stanowi zasadniczą część naszej osobowości.

Chodzi o to, co umożliwi poznanie siebie i innych oraz korzystanie dzięki pamięci z obecnych doświadczeń .

Włączamy tutaj:

1. Postawę wobec zła.
2. Uczucia – zamiłowania:
   1. intelektualne / zamiłowanie do poznawania, zapamiętywania, rozmyślania…./
   2. artystyczne / zamiłowanie do piękna, wzniosłości, tworzenia…/
   3. religijne / zamiłowanie do wierzenia, oddawania czci…./
   4. samolubne / zamiłowanie do właściwej samooceny, wygody, odpoczynku …/
   5. społeczne / zamiłowanie do żony, dzieci, domu…../
3. Łaski / przymioty / charakteru – pierwszo, drugo i trzeciorzędne, wyższe i niższe, np. mądrość, moc, sprawiedliwość, miłość.
4. Siła charakteru wola.
5. Dominacja wyższych łask nad niższymi.
6. Równowaga między nimi.

Co ma wpływ na podejmowane przez nas decyzje, na nasz?

• doświadczenie
• wiedza
• charakter
• sumienie
• temperament
• uczucia
• wiara
• impuls

Zachowanie tożsamości oznacza zachowanie tego wszystkiego, niezależnie od tego czy się to wiąże ze zmianą natury – Jezus i Kościół; czy też nie – reszta ludzkości.

Jak Bóg to uczyni w stosunku do tych, którzy jako ludzie umierają i jako ludzie zostaną wzbudzeni ?

Odpowiedź: fonograf, magnetofon, dyskietka – księga pamiątki Mal.3:16

Bóg w okresie przejściowym, śmierci, nieistnienia przechowuje dane dotyczące każdej osoby w swej pamięci, by w nie później wyposażyć nowe ciała.

Jak czytamy / Zach. Tożs. / Tak właśnie zamierza Bóg uczynić z każdą jednostką, zarówno z Kościoła, jak i ze świata.

W 1 Kor.15: 35-38 czytamy:

Ale rzecze kto: Jakoż wzbudzeni bywają umarli, i w jakim ciele wychodzą ? O głupi ! To, co ty siejesz, Nie bywać ożywione, jeśliby nie umarło. I co siejesz, nie siejesz ciała , które ma potem wyrosnąć, ale gołe Ziarno, jako się trafi, albo pszeniczne, albo jakiekolwiek inne. Ale Bóg daje mu ciało jako chce, a każdemu nasieniu jego własne ciało.

 Co jest tym nasieniem lub gołym ziarnem ?

Odpowiadamy: pamięć, doświadczenia, charakter – to co stanowi o tym, że my to my.

Ziarna różnią się od siebie i z ziarna żyta nie wyrośnie proso ani odwrotnie. Każdemu nasieniu jego własne ciało.

 Jak to wygląda w praktyce ?

Ci, którzy w swych charakterach związani byli lub są z ziemią, ziemskimi obietnicami, ciałem i jego prawami, otrzymają przy zmartwychwstaniu ciała ludzkie wyposażone w wypracowane przez nich charaktery. Ich nadzieje zostaną spełnione. To na jakim etapie rozwoju będą ich charaktery, zależało będzie od tego czy i ile nad nimi pracowali.

Czytamy:

Ci z ludzi, którzy mają ziemskie, cielesne pragnienia w Tysiącleciu … zmartwychwstaną podobni do pierwszego Adama jako doskonałe ludzkie istoty…gdy zostaną wzbudzeni z grobu…w ich ciałach zostanie wyciśnięty dokładnie taki sam charakter, jaki posiadali w chwili śmierci…w ten sposób zostanie zachowana przy zmartwychwstaniu tożsamość każdej jednostki… / Zach. Tożs. s. 10 / – cokolwiek siał człowiek, to żąć będzie

A co z obietnicami niebiańskimi, ciałami duchowymi ? Dla kogo one ?

Odpowiadamy krótko: dla nowych stworzeń.

Postawmy jeszcze raz pytanie: Dla nowych stworzeń, czyli dla kogo ? Co przez to rozumiemy ?

Nazwy nowe stworzenie używamy w dwóch znaczeniach:

1. Osoby spłodzonej z ducha świętego
2. Cech osobowości tej osoby w szczególny sposób uzdolnionych.

Przypatrzmy się przykładowi:

Br. Russel był nowym stworzeniem. Co to znaczy? To znaczy, że gdy poświęcił się Bogu na służbę, Bóg spłodził go z ducha świętego. Co to znaczy ? To znaczy, że jego cechy jego osobowości, charakteru zostały

uzdolnione do rozwijania się w kierunku duchowym, niebiańskim. On zrezygnował z prawa do życia jako człowiek i zaczął rozwijać się , przygotowywać się do nowego życia. Te uzdolnione cechy to nowe stworzenie.

To dla nich Bóg przygotuje nowe, duchowe ciało.

W artykule Chrystus – jego wąska ścieżka, czytamy:

Jeśli Jezus miał być narodzony na poziomie Boskim, to musiał być najpierw spłodzony do tej natury. Zauważmy jeszcze raz, co spłodzenie z ducha dało każdemu organowi Jego mózgu: ono dało duchową zdolność przystosowania każdego organu do duchowych rzeczy, wypływających z duchowych pobudek i w duchowy sposób. Przed spłodzeniem Jego organy mózgowe były przystosowane do ludzkich rzeczy, wypływających z ludzkich pobudek i w ludzki sposób. Przed spłodzeniem każdy z Jego organów mózgowych był ograniczony; nie mógł oddziaływać na rzeczy duchowe, pochodzące z duchowych pobudek i w duchowy sposób dla tej prostej przyczyny, że był ludzkim a nie duchowym… Zgodnie z tym, jeżeli Jezus miał dosięgnąć i uchwycić rzeczy duchowe musiał mieć dane zdolności organom jego umysłu, serca i woli, jakich ludzkim istotom nie dano, tzn. , że jeżeli miał się stać istotą Boskiej natury, musiał mieć dodane zdolności Boskie do Jego organów umysłu, serca i woli. A to jest właśnie tą rzeczą, którą spłodzenie Go z ducha dodało do jego organów mózgowych.

Przyjrzyjmy się nieco uważniej, co to oznacza, jeśli chodzi, po pierwsze, o Jego intelektualne organy mózgowe. Przed spłodzeniem z ducha Jego intelektualne organy mózgowe były ograniczone do pojmowania i uchwycenia rzeczy, do których były przystosowane Jego ludzkie umysłowe organy  nie mogły wniknąć ani uchwycić rzeczy właściwych naturom duchowym. On mógł dostrzec, zapamiętać, wyobrazić sobie i zrozumieć rzeczy pierwsze, lecz nie rzeczy drugie. Natomiast po spłodzeniu z ducha Jezus mógł nie tylko dostrzec, zapamiętać, wyobrazić sobie i zrozumieć rzeczy ludzkie, ale przez zdolności duchowe wszczepione w jego organy mózgowe przez spłodzenie z ducha, mógł On także dostrzec, zapamiętać, wyobrazić sobie i rozumować o rzeczach duchowych, tj. o rzeczach leżących poza Jego ludzkim rozumem. Nie tylko umysłowe władze były wyposażone w takie dodatkowe władze.

Przez spłodzenie z ducha każda  z jego łask stała się duchową i każdemu z Jego uczuć dana jest zdolność duchowa… Jego doskonała wola ludzka została także uczyniona doskonałą wolą duchową przez to namaszczenie. /n a m a s z c z e n i e –  dawało kwalifikacje do służby /.

VI tom

Nowo spłodzony umysł albo wola jest wszystkim, co reprezentuje nową naturę i tak będzie aż do Pierwszego Zmartwychwstania. Gdy jednak nowa wola rozwinie się w charakter, wtedy ten charakter wytworzony przez nowy zmysł z nowej woli otrzyma odpowiednie do siebie ciało…W międzyczasie moc Boża, duch święty oddziaływujący na nasz umysł przeistacza nas na nowe stworzenie, na kapłanów, prowadzi w kierunku ofiary naszych ludzkich korzyści, ambicji itp. S. 80

Jak więc zachowana będzie tożsamość spłodzonych z ducha?

Ks.Pyt. s. 180:

Gdy nadejdzie chwila naszej przemiany i staniemy się nowymi stworzeniami, to te nowe ciała duchowe nie będą tymi samymi ciałami jakie mamy teraz. Jak tedy będziemy pamiętać rzeczy obecnego życia ? Trudno jest nam wyobrazić to sobie obecnie, oprócz tego, że Bóg, mając moc dać to nowe ciało, będzie też miał moc wyryć w nowym umyśle te rzeczy, które utrwalają się na obecnym mózgu i wtedy wszystkie myśli obecnego czasu uprzytomnią się nam żywo w tym nowym stanie. Podobnie możemy sobie wyobrazić przywiedzenie naszego Pana do stanu ziemskiego. Bóg odbił, czyli wyrył na Jego mózgu wiedzę, czyli świadomość Jego stanu przedludzkiego.

Dochodzimy do zachowania tożsamości Logosa przy zmianie natury na ludzką. Przypomnijmy co oznacza zachowanie tożsamości:

Chodzi, więc o pamięć, doświadczenia, charakter, który stanowi zasadniczą część naszej osobowości.

Chodzi o to, co umożliwi poznanie siebie i innych oraz korzystanie dzięki pamięci z obecnych doświadczeń.

Sz.B. 142  s. 94:

Możemy z łatwością uwierzyć, że nasz Pan wciąż zachowuje pamięć o przeszłych rzeczach. On pamięta również doświadczenia, które przechodził, kiedy był w ciele, a także te, które miał zanim się stał ciałem. W przeciwnym razie On nie mógłby rozpoznać siebie.  Wydaje się, że pamięć jest środkiem identyfikacji naszej osobowości. W tym wersecie / Jan 8: 58 – pierwej niż Abraham był jam jest  /nic nie wskazuje na to, że nasz Pan przyszedł na ten świat z wiedzą o wszystkich swoich poprzednich doświadczeniach. Po swoim poświęceniu On otrzymał tę wiedzę za pomocą środków, których nie jesteśmy w stanie dostatecznie zrozumieć

1. 93

I żyjący; a byłem umarły, a otom jest żywy na wieki wieków / Obj. 1: 18 / Pierwotnie Pan był na duchowym poziomie. Później jako człowiek żył i umarł. W czasie swego zmartwychwstania został ożywiony na duchowym poziomie, wyższym niż aniołowie, księstwa i władze. Lecz tożsamość, osobowość jest ta sama.

W jaki sposób wyższe rzeczy zostały objawione naszemu Panu, tego dokładnie nie wiemy. Niewątpliwie nasz Pan otrzymał objawienia, lecz co i jak zostało Jemu objawione, aby mógł zrozumieć swoje przedludzkie warunki, itp., tego po prostu nie wiemy. Podobnie nie wiemy, w jaki sposób wszystkie Jego czyny i doświadczenia z poprzedniego okresu Jego egzystencji, zanim stał się ciałem, mogły nagle zostać odciśnięte w Jego umyśle. Bóg był w stanie to uczynić. Cała ta wiedza zaczęła na niego spływać, kiedy został spłodzony z ducha świętego.

Przypomnienie sobie poprzednich doświadczeń nie nastąpiło w czasie Jego dzieciństwa, gdyż wtedy on wzrastał w wiedzy, postawie i łasce u Boga i u ludzi.

Nasz temat wiąże się z niezrozumiałym dla wielu chrześcijan zagadnieniem, jakim jest doświadczanie zła przez człowieka. Trudno byłoby dopatrzeć się jakiegokolwiek sensu w dopuszczeniu przez Boga na zło, gdyby nie fakt zachowania tożsamości przy zmartwychwstaniu.

Dzieje Apostolskie 24:16 – „I sam się usilnie staram, aby zawsze mieć sumienie bez skazy wobec Boga i ludzi.”

Kaznodzieja 7:19-20 – „Mądrość daje mądremu więcej siły, niż posiada ją dziesięciu mocarzy, którzy są w mieście. Doprawdy, nie ma człowieka sprawiedliwego na ziemi, który czyniłby dobrze i nie grzeszył.”

Jak trudno jest o dobre wyregulowanie sumienia i wierność mu. Przykład Adama, później rodziny Adama i Ewy. Jak wielkie jest choćby znaczenie stanu matki w ciąży dla rozwoju dziecka, co widzimy w Kainie i jego późniejszym życiu.

Z punktu widzenia Nowego Testamentu już sama nienawiść do brata jest mężobójstwem (1 Jana 3:15). Powinniśmy miłować nieprzyjaciół.

Pytanie, które może się pojawił: Jakich nieprzyjaciół mamy miłować? Odpowiedź: Swoich.

Według Biblii nasz Pan Jezus Chrystus to ten, który przywróci ludzkości czyste sumienia, czyste serca.

Czasami ktoś może postępować zgodnie z sumieniem, ale wbrew prawdzie, wtedy to sumienie potrzebuje oświecenia lub wyregulowania. Tak było w przypadku Szawła, który został później Apostołem Pawłem.

List do Hebrajczyków 3:7-8 – „Dlatego, jak mówi Duch Święty: Dzisiaj, jeśli usłyszycie jego głos; Nie zatwardzajcie waszych serc jak podczas rozdrażnienia, w dniu próby na pustyni”

Jeśli słyszymy Słowo Prawdy, pozwólmy tej Prawdzie kształtować nasze sumienie. Pan pokazuje nam się jak możemy się przemienić. W przypadku całej ludzkości Pan stosuje ucisk, który prowadzi do przeorania ludzkich serc, jednak my już dziś świadomie i nieprzymuszeni możemy otwierać serca na ewangelię.

*****

Więcej: 

Sumienie – myśli pastora Russella

Znaczenie sumienia w życiu Marcina Lutra

Zdjęcie: Valerie i R.E. Armstrong, TP 1995, str. 57

W 2016 pojawiła się – wciąż dostępna – książka o brytyjskich Międzynarodowych Badaczach Pisma Świętego, a dokładnie o ich sprzeciwie wobec wojny (chodzi o I wojnę światową). Jest wynikiem piętnastoletnich gruntownych badań tematu przez jednego z brytyjskich historyków i naukowców*.

Autor dowodzi i wnioskuje, że stosunek władz państwowych do tych ludzi był wielką pomyłką i niezrozumieniem, wynikającym głównie z uprzedzenia, że są oni fanatycznymi pacyfistami jak kwakrzy lub socjaliści. Analiza dokumentów ujawniających ich intencje, oraz zajmowanego przez studentów biblijnych stanowiska, nie tylko w tej jednej, ale w ogólnym ich stosunku do państwa, praw państwowych i społeczeństwa obywatelskiego, prowadzi autora do wniosku, że należeli do najbardziej przykładnych, wzorowych i posłusznych obywateli, przejawiających najbardziej patriotyczne postawy, i że powinni być w pełni uznani za takich, mimo, że odmawiali wziąć broń do ręki.

„Historia odwagi, wiary, tragedii i triumfu.” – jak opisują komentatorzy książki – „Książka ta jest niezbędną lekturą dla wykładowców i badaczy I wojny światowej, a zwłaszcza dla tych, którzy interesują się kwestią sprzeciwu sumienia, mniejszości religijnych i sprzeciwu wobec wojny, i którzy chcą wyjść poza zakres standardowych prac, które zdominowały ten temat w ostatnim stuleciu.”

Wyjaśniająco dodam, że w tamtym czasie (1914-1918) brytyjscy Badacze Pisma Świętego, odmawiali służby wojskowej ze względu na sumienie. Jedną z takich osób był brat Ronald Edgar Armstrong, mający wówczas 20 lat, i jego 18-letni brat – Cyryl. Obaj – podobnie jak wielu innych braci – w wyniku owej odmowy trafiło do więzienia. (Na załączonym zdjęciu z książki w komentarzu, w/w wymienieni są pod nr 8 i 9)

A tu wspomniana część zamieszczonej w książce listy osób odmawiających służby wojskowej ze względu na przekonania. Brat Armstrong i jego brat Cyryl, wymienieni pod nr 8 i 9.

Nawiasem mówiąc, bratu Armstrongowi (i braciom brytyjskim) zawdzięczamy między innymi ideę i sposób zorganizowania zebrań domowych, które tak bardzo pomogły nam w przeżyciach minionych lat (po roku 2014).

Na koniec, fragment wspomnienia o bracie Armstrongu (z TP 1995 str. 56), który żył ponad 99 lat, służąc Bogu Prawdzie i braciom przez 80 lat:

„BRAT Ronald E. Armstrong urodził się w Londynie w 1896 roku i w czasie swojej młodości był lojalnym członkiem kościoła anglikańskiego. Jego żywe interesowanie się Biblią doprowadziło go do słuchania licznych z ówczesnych wielkich kaznodziejów i ostatecznie uczestniczył w spotkaniu, na którym prezentowano Fotodramę Stworzenia w londyńskiej Opera House w sierpniu 1914 roku. W rezultacie poznał Boski Plan i opuścił kościół anglikański, by uczestniczyć w zgromadzeniu londyńskiego Przybytku (wówczas miejscu spotkań braci i sióstr).

Jego postawa, jako człowieka uchylającego się od służby w wojsku ze względów religijnych podczas pierwszej części wojny światowej, doprowadziła do utracenia przez niego pracy, przyszłej kariery w bankowości, uwięzienia w Wormwood Scrubbs i innych ośrodkach aresztanckich oraz częstego wykonywania prac służebnych. Po przewiezieniu go do północnej Anglii mógł spotykać się z braćmi w różnych miastach w tamtym rejonie i w krótkim czasie wybrano go na lokalnego starszego. W zamieszaniu jakie nastąpiło po śmierci pastora Russella, gdy powstało wiele podziałów i nowych grup badaczy Biblii, brat Armstrong nadal pozostał gorliwy w studiowaniu prawdy i ostatecznie został nagrodzony dzięki entuzjazmowi pewnych braci walijskich, którzy zaznajomili go z naukami br. Johsona. Radował się, gdy otrzymywał odpowiedzi na liczne kłopotliwe zagadnienia osaczające braci w tym czasie i wiernie podtrzymywał prawdę epifaniczną, często w obliczu licznych sprzeciwów i prześladowań.

Siostra Eunice, jego żona, lojalnie go podtrzymywała w tej pracy dla prawdy i w wysiłkach zapracowania na życie w ciężkich czasach. Nie mógł znaleźć odpowiedniej pracy z powodu zapisu o jego przekonaniach religijnych. Zamieszkał więc w Hyde, prowadząc na początku mały hotelik a później piekarnię. Przez te wszystkie lata wielu braci korzystało z ich gościnności, między innymi również pastorzy Paul S.L. Johnson i Raymond G. Jolly.

Kiedy wybuchła wojna światowa, w swej drugiej części, wielu braci, którzy odeszli od prawdy, okazało ponowne zainteresowanie. Mianowany ewangelistą przez br. Johnsona, br. Armstrong wykonał wspaniałą pracę „zebrań domowych”, usiłując zgromadzić w domu prawdy tych, którzy zbłądzili lub pozostali poza jej postępującym światłem. W ten sposób wielu było przyprowadzonych do Ruchu Epifanicznego i błogosławionych głębszym zrozumieniem teraźniejszej prawdy.

(…) A teraz w myślach cofnijmy się do wcześniejszych lat i skierujmy uwagę na drogiego Brata jako nastolatka, aby zrozumieć wpływ pierwszych lat jakie zmieniły oblicze świata, lata wielkiej wojny, Dzieła Żniwa, Fotodramy Stworzenia oraz nauki o zasięgu światowym jakie głosił wielki Pastor Charles Taze Russell — jeśli mamy coś zrozumieć z genezy i mocy tej Wiary, jaka go podtrzymywała przez tyle lat.

Jego osobiste doświadczenia podczas i po wielkiej wojnie były ciężkie, wymagające i trudne, często były takimi z powodu świata, który (pokładając wiarę w innych rzeczach) nie rozumiał jego sprzeciwu w uczestniczeniu w tej wojnie. Świat generalnie był wówczas surowy i nie przebaczający, odmawiając mu jakiejkolwiek życzliwości, także podstawowego prawa do pracy i zarobkowania na życie. A mimo to nie był rozgoryczony, lecz wprost przeciwnie! Jego entuzjazm dla życia, szeroki zakres zainteresowań i niestrudzona aktywność były wyraźnie widoczne dla tych z nas, którzy go wówczas poznali.”

______
* Bible Student Conscientious Objectors in World War One – Britain: For the Sake of the Kingdom Paperback – August 3, 2016 by Gary Perkins (Author)

Obecnie w Wielkiej Brytanii jest kilka zborów epifanicznych badaczy Pisma Świętego z dość wysoką średnią wieku. O niektórych z nich pisaliśmy w naszych niedawnych świadectwach dotyczących brata Pottsa i rodziny Scale. To jest strona braci, którzy zdecydowali się na służbę Bogu niezależnie od LHMM: https://www.ukbiblestudents.co.uk – a ten adres prowadzi do braci związanych z LHMM: https://www.lhmm.co.uk. Na pierwszej z nich jest adres do kontaktu w języku angielskim i możliwe jest zadawanie pytań.

Zobacz inne świadectwa.

Zobacz zbiór wykładów brata Armstronga w języku polskim.

„Zachowaj wiarę i dobre sumienie.”

1 List do Tymoteusza 1:19

Znowu to powiedziałeś i nienawidzisz się za to. Chciałbyś to cofnąć, gdyby się dało, ale to zostało już powiedziane i zrobione, a wspomnienie o tym będzie cię męczyć. To nie ma sensu, będziesz musiał przeprosić. I starać się, by nie popełnić znowu tego samego błędu.

To zabawna rzecz, ten głos w twojej głowie, który upomina cię za złe uczynki. „Zaraz, zaraz – przecież to ja to powiedziałem. Więc kim jest ta osoba, która mnie gani? Czy chodzi ci o to, że jest jeszcze jakiś drugi ja?”

To tylko twój 'id’*, Dzieciaku!
* w modelu Freuda 'id’ oznacza tę część ludzkiej psychiki, która odpowiada za impulsy i instynkty

Oto co powie psychoanalityk. – Twoje pierwotne 'ja’ jest prawdziwe i jedyne, pogódź się z tym.

A ta część ciebie, której nie podoba się to, co właśnie powiedziałeś? No cóż, to jakieś ewolucyjne przystosowanie, by poprawić twoje zachowanie w szerszym interesie gatunku ludzkiego. To zbędna reakcja, jak wyrostek robaczkowy umysłu. Czy jednak nie jest trochę absurdalne, by utylitarny proces jak ewolucja udawał prawo moralne w nas?

„Treść Prawa jest wypisana w ich sercach, przy czym sumienie ich jest niczym świadek, który w myślach oskarża ich lub bierze w obronę.” (List do Rzymian 2:15)

Sumienie; albo jak określa to greckie słowo 'συνείδησις’ (suneidésis) czyli ’współ-świadomość’. Niezwykła rzecz: zdolność do bycia świadomym swojej własnej osobowości. Tak jakbyś stał zdala od siebie i patrzył lub oceniał swoje zachowanie, był widzem samego siebie.

’Prawdziwy ja’, proszę wstać…

Za kogo się więc uważasz? Albo bardziej konkretnie, kim wolałbyś być? Na pewno nie tym, na którego krzyczy głos w twojej głowie, gdy źle się zachowujesz. Może jednak powiesz: „gdybym tylko mógł pozbyć się sumienia, wtedy mógłbym być kimkolwiek zechcę”. Być wolnym. Zrzucić purytańskie, samoograniczające cię kajdany. Wszyscy to robią, więc to dobrze, prawda?

Hmm…

„W moim umyśle jestem niewolnikiem prawa Bożego, lecz w mojej grzesznej naturze jestem niewolnikiem prawa grzechu.” (List do Rzymian 7:25)

Ten drugi ja… Osoba, którą nie chcę być…

Sumienie zostało zaprojektowane przez Boga jako doradca naszej moralności, jako nieodzowny składnik budowy człowieka. Można je precyzyjnie dostroić, aby potępiało lub akceptowało czyjeś zachowania. Jednak trudno je całkowicie zignorować. Ci, którym się to udaje, prawdopodobnie przestają być pożądanymi członkami moralnego społeczeństwa. Takie rażące wyrzeczenie się własnego wewnętrznego miernika moralności zdegradowałoby pozycję człowieka do poziomu zwierząt, które nie mają samoświadomości i nie zajmują się pojęciami dobra i zła.

Każdy z nas jest osobą o dwóch „ja”. Należy zdecydować, którym z nich powinniśmy być. Pewnie nie chciałbyś, żeby twoje 'alter ego’ przypominało tego nieprzyjemnego faceta idącego do ciebie w ciemnej uliczce o północy. I chociaż kontrast zwykle nie jest aż tak ostry, w lepszych chwilach pewnie zdajesz sobie sprawę, że twoje drugie ja potrzebuje poprawy. To niejasne poczucie niepokoju wynika z tego, że ludzka rasa znajduje się w grzesznym stanie i nie ma łaski u Boga.

Walka z drugim ja

Niewierzący świat ma niewielki pożytek z wyrzutów sumienia i kompasów moralnych. Psychologia ewolucyjna odrzuciła wartość cnoty i grzeszność grzechu. Niemniej jednak te przeciwstawne impulsy w każdym z nas zostały starannie wyjaśnione przez apostoła Pawła (List do Rzymian 7:15,17):

„Nie rozumiem tego, co czynię: Nie czynię tego, co chcę, lecz to czynię, czego nienawidzę… Dlatego już nie ja to czynię, lecz grzech, który we mnie przebywa.”

Radzenie sobie z taką codzienną walką jest wyczerpujące emocjonalnie [psychicznie] i może sprawić, że staniesz się pełny lęku i wiecznie przygnębiony, zwłaszcza jeśli masz czułe sumienie. Rzeczywiście, nawet apostoł Paweł woła (werset 24):

„Któż mnie wyzwoli z tego ciała śmierci?”

To wszystko może nie mieć dla ciebie większego znaczenia, jeśli nie masz wiary w Boga. Jeśli jednak masz, możesz czerpać odwagę z wiedzy, że twój wewnętrzny konflikt, twoja świadomość grzechu, to kanał  dla działania ducha świętego w jego miłosierdziu i przebaczeniu. „Bliski jest Pan tym, których serce jest złamane, A wybawia utrapionych na duchu” (Psalm 34:18). Najwyższy, nasz Stwórca, oświadcza (Ks. Izajasza 57:15-19):

„Ja, który mieszkam na wysokościach, na miejscu świętym, mieszkam i z tym, który jest skruszony i uniżony w duchu, aby ożywić ducha pokornych i ożywić serce skruszonych. Nie będę się spierał na wieki ani nie będę wiecznie się gniewał, w przeciwnym razie musiałby przede mną ustać duch i istnienia, które ja sam stworzyłem […] Widziałem jego drogi, lecz uzdrowię go. Chociaż widziałem jego drogi, jednak uleczę go, poprowadzę go i znowu udzielę obfitej pociechy jemu i jego żałobnikom, stwarzając owoc na ich wargach w postaci słów: Pokój! Pokój dalekiemu i bliskiemu – mówi Pan, Ja go uleczę.”

To orędzie [od Boga] rozbrzmiewa echem w słowach Zbawiciela, kiedy mówi On (w Ewangelii wg Mateusza 11:28):

„Przyjdźcie do mnie wszyscy, którzy jesteście spracowani i obciążeni, a ja wam dam odpoczynek.”

Źródło: UKBibleStudents.co.uk, styczeń 2013.

„Krew składa się z wyspecjalizowanych komórek oraz z osocza, w którym te komórki są zawieszone. Dzięki pracy mięśnia sercowego jest pompowana poprzez tętnice we wszystkie rejony ciała i wraca do serca za pośrednictwem żył niekiedy wyposażonych w zastawki. (wikipedia)

Jak się zapatrujecie na transfuzję krwi? – zapytał jeden z Czytelników naszej strony.

Dla chrześcijanina oddanie pewnej ilości krwi potrzebującym oczywiście nie jest grzechem. Wiemy z Pisma Świętego, że Bóg chce abyśmy nasze życie oddali Jemu (Rzymian 12:1), ale też byśmy czynili dobro wszystkim ludziom, jeśli mamy do tego okazję. Szczególnie zaś mamy miłować i służyć naszym braciom i siostrom w Chrystusie (Galatów 6:10).

Biblia mówi, że „powinniśmy kłaść nasze życie za braci” (1 Jana 3:16). Oczywiście, w pierwszej kolejności jest tu mowa o naszym wzajemnym budowaniu się w najświętszej wierze i pomocy w podążaniu za Chrystusem. Istnieje też jednak drugi werset związany z tematem, a zapisany w 1 do Tymoteusza 5:8 – „Jeśli ktoś o swoich, a szczególnie o domowników starania nie ma, ten wiary się zaparł i gorszy jest niż niewierny”.

Z tych powodów, jeśli członek rodziny, bliski krewny, jeden z braci czy bliski przyjaciel potrzebuje krwi, by pozostać przy życiu, nie widzimy żadnej biblijnej przyczyny, dla której chrześcijanin nie miałby oddać trochę swojej krwi w tym celu. Podobnie jak nie widzimy przeszkód, by mimo swojego poświęcenia na rzecz Bogu oddać nieco swoich sił życiowych, czasu, a jeśli trzeba to nawet zdrowia, aby w trudnej sytuacji pomóc komuś bliskiemu.

Oczywiście, rozumiemy, jeśli ktoś nie może pogodzić się z myślą oddania swej krwi dla innego człowieka. Jest to sprawą sumienia. Jest jednak błędem, gdy jakiś kościół lub grupa wyznaniowa (np. organizacja Świadków Jehowy) wymusza pewne postawy na swoich członkach tam, gdzie nie jest to jasno określone w Piśmie Świętym. Jest to naginanie ludzkich sumień, z czym zupełnie się nie zgadzamy (zobacz np. nasze artykuły: Sumienie – myśli pastora Russella, Znaczenie sumienia w życiu Marcina Lutra)

Na spotkaniu w Strykowie (czerwiec 2019 r.) Beniamin Nagorny przypomniał postać Piotra z Goniądza. Zostawiamy przepisany fragment na ten temat i nagranie całego wykładu pt. Co jest podstawą naszej wiary.

„Chciałbym posłużyć się jeszcze innym przykładem z historii, który może nie jest tak często poruszany, a też bardzo ciekawy, z naszego własnego polskiego podwórka: Piotr z Goniądza.

Może jest to rzadko używany argument, rzadko rozważany przykład wspaniałego reformatora, który z początku miał duże uprzedzenie. (…)

W XVI wieku do Polski prawda, taka jak została rozpoznana przez Michała Serveta, trafia przez trzy głównie jednostki, które zapoznały się z tą prawdą: Lelio Socyn, Jerzy Blandrata i Franciszek Stankar. (…)

Franciszek Stankar trafił jako profesor języka hebrajskiego do Akademii Krakowskiej i tam głosił pewne rzeczy, które wydały się być wręcz herezją. Głosił on, że modlitwy zasyłane do świętych nie mają żadnych podstaw biblijnych ani zdroworozsądkowych. Miał odwagę to głosić, ale spowodowało to bunt katolickich studentów, na czele których stał właśnie Piotr z Goniądza. (…)

Sprzeciw wobec takim naukom spowodował, że profesora Stankara uwięziono. Później miał on zorganizowaną ucieczkę i uciekł, ale przez pewne wpływowe jednostki [Piotr z Goniądza] został dostrzeżony. Uznano, że może być dobrym obrońcą wiary katolickiej. Taki aktywny, spowodował takie sprzeciwienie się [herezji]. Sfinansowano mu więc dalsze studia w Padwie.

Mogłoby się wydawać, że taki człowiek, wręcz fanatyczny, nie rozpoznał prawdy i narzędzia, którego niewątpliwie Bóg używał, by przedstawić prawdę; że taki człowiek będzie już poza Boską łaską, poza nawiasem, że jest już stracony. Wcale nie. Bóg dostrzega coś, czego ludzie często nie są w stanie zauważyć. Czystość i szczerość sumienia. Pomimo, że mogą być w błędach, ale ich prawdziwym pragnieniem jest, by służyć Bogu, tak jak Go rozumieją. U takiej osoby umysł działa do pewnego poziomu, ale jest ona zupełnie szczera w oddaniu Bogu, w pracy dla Niego, tak jak Go rozumie.

Z opatrzności Pańskiej, Piotr z Goniądza trafia tam [w Padwie] na Matteo Gribaldiego, profesora, który bardzo dobrze znał nauki Serveta i przedstawił mu wszystko, całą prawdę z jej argumentami. Wtedy spadły łuski z oczu, z duchowego wzroku, Piotra z Goniądza i od tej pory zupełnie zmienił on swoje stanowisko, bardzo podobnie jak apostoł Paweł. (…)

Był on tak nowatorski w tamtych czasach szesnastego wieku, że przez wielu był odrzucany, także przez zbory. Najpierw, kiedy zaprzeczał istnieniu Trójcy, było to coś tak dziwnego i tak trudnego do przyjęcia, że określano go jako wyprzedzającego swoją epokę. (…)

Piotr z Goniądza wiele zrozumiał z nauk Serveta i głosił je, przez wiele zborów był odrzucany w swoim głoszeniu, a później dopiero po jakimś czasie zbory analizując podstawy Słowa Bożego odnajdywały, że ten człowiek rzeczywiście głosi prawdę. On [jednak] nie zatrzymał się przy tym, co osiągnął Servet. Servet nie rozumiał przedludzkiej natury naszego Pana Jezusa Chrystusa, tego, że istniał jako Logos. A Piotr z Goniądza to zrozumiał. Poszedł dalej. To, że Servet tego nie rozumiał, było dla niego drugorzędne. Widział w podstawach Słowa Bożego istnienie naszego Pana Jezusa Chrystusa w jego przedludzkiej naturze. I znowu – zbory odrzucały jego głoszenie.

To są dowody na to, że nierozpoznanie jakiegoś wodza, którego niewątpliwie Bóg używał jako swoje narzędzie, w odpowiednim czasie, to wcale jeszcze nie znaczy, że Bóg odrzuca danego człowieka od swojej łaski. Być może ten człowiek jest bardzo szczery w swoim pojmowaniu na tyle, na ile może. I albo w tym życiu Bóg oświeci go prawdą, albo w przyszłości (…) [Wtedy może wyprzedzi [on] wielu tych, którzy takiej szczerości nie posiadali i którzy chociaż posiadali wiele prawdy, ale z prawdy tej nie czynili użytku..

Skoro mówimy o Piotrze z Goniądza to chciałbym zacytować kilka jego słów z książki o nim napisanej i z jego dzieła, które nosiło tytuł „O trzech, to jest o Bogu, o Synu jego i o Duchu ś. przeciwko Trójcy sabelliańskiej”, gdzie podaje on argumenty, dlaczego tak wierzy, w co wierzy; podaje argumenty Słowa Bożego, co jest dla niego najważniejsze. (…)

Bóg żąda od każdego: «Synu mój, daj mi serce twoje!». Więc niech to serce będzie osobiście upewnione przez ciebie, żebyś rozumiał tak, jak uważasz sam, osobiście, na podstawie Słowa Bożego.

Sumienie jest tutaj bardzo ważną sprawą. Czasami wydaje się, że jak ktoś nie przyjął prawdy przez dane narzędzie to sumienie jest drugorzędne. Nie jest tak. Sumienie jest pierwszorzędne i na ile ktoś poznaje prawdę, na tyle ma się jej trzymać. (…)

[Piotr z Goniądza pisał]

„Lepiej jest tego nie wiedzieć, czego nam Bóg słowem swoim nie oznajmił, niźli chcąc wiedzieć, abo jakoby dobrze wiedział, wymyślonymi słowy je chcieć oznajmić. (…) Gdy Bóg czego nam słowem swoim nie oznajmił, a człowiek to słowem swoim chce oznajmić, to tu się już słusznie każdy będzie bał, aby to nie ludzka rzecz była, ponieważ są ludzkie słowa. I kto na to nie przyzwoli, o czym nie może być mówione, jedno ludzkimi słowy, ten nie będzie sektarz, jeśli na to wszystko zezwala, co jest w Słowie Bożym, a nie kręci ani wywraca Słowa Bożego, ale na prostym, a szczyrym Słowie Bożym przestaje. Ten to jest sektarz, który rzekomo o rzeczy Boskiej mówi, ale o niej nie mówi Słowy Bożymi, ale słowy swoimi, a Słowo Boże kręci i wywraca.

Nie drzewiej [wcześniej] ustaną sekty i nie drzewiej wszystkie zbory z sobą się pojednają i w miłości będą mieszkać, które się teraz w nienawiści mają, aliż gdy posłuchają Pawła, przez imię Pana naszego Jezu Chrysta proszącego, i uczynią to, o co tak bardzo prosi, to jest gdy jedno wszyscy będą mówić. (…)

A na ten czas, każdy dobrze wierzy, gdy wiara jest podobna wierzę apostolskiej. Bo wiara prawdziwa we wszystkich jest jedna, a nieprawdziwa jest różna i nie ta, którą prorocy i apostołowie mieli. Nie drzewiej mamy w co wierzyć, aliż gdy za pewne będziem to u siebie mieć, że toż prorocy i apostołowie wierzyli. (…)”

Prostota tego człowieka w jego zrozumieniu Słowa Bożego jest naprawdę cudowna. Myślał bardzo podobnie, jak Servet, który choć był człowiekiem uczonym i zdolnym, powiedział jednak, że Biblia jest dla prostych ludzi.”

Przeczytajmy ten fragment w nieco większym kontekście z Listu do Rzymian 14:11-13.

Napisane jest bowiem: Na moje życie – mówi Pan – przede Mną zegnie się wszelkie kolano, a każdy język wielbić będzie Boga. Tak więc każdy z nas o sobie samym zda sprawę Bogu. Przestańmy więc wyrokować jedni o drugich. A raczej tak osądźcie, by nie dawać bratu sposobności do upadku lub zgorszenia.

Naszym zdaniem w zwrocie „każdy z nas o sobie samym zda sprawę Bogu” wyraźne są przynajmniej dwie myśli apostoła Pawła:

Pierwsza myśl to nasza osobista odpowiedzialność przed Bogiem za nasze życie i postępowanie. Wydaje się, że wielu chrześcijan zbyt małą uwagę zwraca na napomnienie „z bojaźnią i drżeniem zbawienie swoje sprawujcie” (Filipian 2:12). Życie naśladowcy Jezusa rzeczywiście ma być „walką w dobrych zawodach o wiarę” (1 Tymoteusza 6:12) i biegiem o zdobycie życia wiecznego. Apostoł Piotr radzi, by „odstąpić od złego i czynić dobrze” (1 Piotra 3:11), a to znaczy, że trzeba będzie porzucić wiele złych przyzwyczajeń i wyrobić w sobie wiele dobrych nawyków.

Każda myśl i każdy czyn wywierają swoje pięto na naszym charakterem. Jeśli rozmyślnie grzeszymy, rujnujemy nasz chrześcijański charakter i możemy mieć wielkie trudności w zdobyciu życia wiecznego. Powinniśmy więc zawsze pamiętać, że przyjdzie czas, gdy „każdy sam za siebie zda sprawę Bogu”.

Żyjemy w czasie przygotowań do Królestwa, gdy Pan rozlicza się ze swymi sługami. Bóg oczekuje wiec od tych, którzy oddają się Jemu, że będą oni używać talentów, które posiadają i nie będą zaniedbywać tego, co można by dokonać w dobrej sprawie.

(Szerzej omawiamy ten temat w takich materiałach jak „Przygotowanie serca do służby Bogu”, „Droga do zbawienia”, „Hymn o miłości”, „Pan patrzy na serce”)

Druga myśl tego wersetu to szanowanie wolności drugich w sprawach, które nie są zupełnie jasno rozstrzygnięte w Słowie Bożym. Nie zostaliśmy powołani do tego, by wyrokować w sprawach innych ludzi, wzajemnie się krytykować i oskarżać. Bóg jest sędzią i on najlepiej osądzi każdą sprawę. jeśli chodzi o nasze poglądy co do spraw mniejszej wagi to bardzo ważne jest nasze sumienie.

Prawo miłości, które dał nam Zbawiciel, pozostawiło znacznie więcej osądowi wierzącego niż prawo Zakonu dane na Synaju. Pod prawem miłości odpowiedzialność za decyzje spoczywa w znacznej mierze na wierzącym i jego sumieniu.

Nie powinniśmy naginać wzajemnie swoich sumień. Zmuszać innych do postępowania zgodnie z naszą wolą, jeśli jest to wbrew ich zrozumieniu. Z drugiej strony, w naszym postępowaniu mamy zawsze myśleć, „by nie dawać bratu sposobności do upadku lub zgorszenia.”

(Ten z kolei temat omawiamy w artykułach „Znaczenie sumienia w życiu Marcina Lutra”, „Sumienie – myśli pastora Russella”, „Uwolnieni w Chrystusie”, „5 zasad ruchu Stone’a-Campbella”)

Albowiem Ja nie patrzę na to, na co patrzy człowiek; bo człowiek patrzy na to, co jest przed oczyma, ale Pan patrzy na serce.

Jak i kogo Bóg powołuje do społeczności z sobą? Popatrzmy na to przez pryzmat wydarzeń związanych z Samuelem, popatrzmy na wybór Dawida na króla. Wybór człowieka, który w oczach ludzkich wydawał się ostatnim nadającym się do tej roli.

Dawid był człowiekiem według serca lub upodobania Bożego. Dlaczego Biblia określa go tak mimo jego wielkich upadków i braków? Co tak bardzo podobało się w nim Bogu i czego możemy się nauczyć z jego historii?

Jeszcze raz zachęcamy do wysłuchania.

Mili Braterstwo, cieszę się również z tego przywileju, że mogę być wśród Was. I cieszę się, że będę mógł podzielić się z Wami tematem, który był bardzo ważny w życiu Marcina Lutra. Jak mówi tytuł wykładu: Znaczenie sumienia w życiu Marcina Lutra, ale jak wiecie sumienie to jest coś takiego, co dotyka każdego człowieka, więc będzie to lekcja dla nas wszystkich, tak jak była i dla mnie, kiedy przygotowywałem się do tego wykładu.

Marcin Luter na sejmie w Wormacji

Chciałbym rozpocząć słowami, które tutaj, niedaleko stąd 15 kwietnia 1521 r. w obecności cesarza Karola V wypowiedział Marcin Luter. Wczoraj staliśmy w tym miejscu, tam gdzie były te buty. Tutaj widzimy zdjęcie właśnie z tego przesłuchania Marcina Lutra, a tutaj te słowa, wielu Wam bardzo znane:

Jeśli nie zostanę przekonany przez świadectwa z Pisma Świętego i jasne argumenty rozumu – bo nie mogę wierzyć ani papieżowi, ani nawet soborom, które jawnie się myliły i wzajem sobie przeczyły – to pozostanę związany własnym sumieniem i Bożym słowem. Dlatego nie mogę i nie chcę niczego odwoływać, czynić bowiem coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną. Tak stoję i nie mogę inaczej, niech Bóg mnie wspomaga. Amen.

„Tu stoję i nie mogę inaczej” – miejsce upamiętniające wydarzenia z roku 1521 na sejmiku w Wormacji.

Dla nas najbardziej znane są te ostatnie słowa Marcina [Lutra], ale widzimy tutaj, że on dwukrotnie powołuje się tutaj na sumienie. To wskazuje, ze sumienie odegrało ważną rolę w jego decyzji. I tym samym miało wielki wpływ na dzieło, którego dokonał. Luter odwoływał się do sumienia, które jest związane Słowem Bożym. I to jest ostateczny powód czy mam czynić tak czy inaczej. Sumienie jest bardzo szerokim tematem. Dlatego tylko troszeczkę na ten temat będę mógł powiedzieć. Mogę jednak Braterstwu powiedzieć, że jeżeli ktoś jest zainteresowany to mam w wersji elektronicznej 7 stron cytatów pastora Russella tylko na temat sumienia (są dostępne tutaj: Sumienie – myśli pastora Russella).

Sumienie to jest pewien wewnętrzny głos, który pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji. Niektórzy twierdzą, że to wewnętrzny głos Boga, który jest w nas wbudowany. Tak, jakbyśmy włożyli pendrive’a do komputera. Tak jednak nie jest, drodzy Braterstwo. Gdyby tak było to każdy człowiek w tej samej sytuacji zachowałby się podobnie. Mam na myśli oczywiście chrześcijan, bo Boskie normy są przecież takie same. Wiemy jednak, że ludzie różnie zachowują się w różnych sytuacjach. A mówią, że kierują się głosem swojego sumienia.

Marcin Luter zanim stanął przed cesarzem miał okazję zapoznać się bezpośrednio z Biblii czym jest sumienie. Miał dostęp do Biblii w zakonie w Erfurcie, w którym był. Jak również później na uczelni w Witenberdze. Na pewno zauważył on, że Stary Testament w ogóle nie używa słowa sumienie. Również język aramejski, który wywodzi się nieco z hebrajskiego, którym posługiwał się nasz Pan, nie zna słowa sumienie. Nie znaczy to jednak, że pojęcie sumienia było nieznane. Nasz Pan na przykład wypowiedział to takimi słowami. W Ewangelii Łukasza 12:57 – „Dlaczego sami z siebie nie umiecie osądzić, co jest sprawiedliwe?” (UBG)

W języku hebrajskim do opisania sumienia używano słowa „serce” lub „nerki”. Jest bardzo wiele wersetów, ale jako przykład przeczytam tylko jeden – 2 Samuelowa 24:10 – „A serce Dawida zadrżało po tym, jak obliczył lud. I Dawid powiedział do PANA: Bardzo zgrzeszyłem, że to uczyniłem. Lecz teraz, PANIE, proszę, zgładź nieprawość swego sługi, gdyż bardzo głupio postąpiłem.” (UBG). Serce Dawida zadrżało, poruszyło się jego sumienie. Jedyny polski przekład, Biblia Warszawska, tłumaczy to nawet słowem „sumienie”, ale wszystkie inne polskie tłumaczenie oddają jako „serce”. Dawid liczył lud niezgodnie z prawem Zakonu. Spis ludności miał się odbywać w połączeniu z ofiarą. Dawid zrozumiał to, miał wyrzuty sumienia. Jest tu typowy, klasyczny przykład wyrzutów sumienia Dawida. Nasz brat Marcin [Luter] też miał niezwykłe wyrzuty sumienia. Niektórzy historycy mówią, że jego wyrzuty sumienia były tak silne, szczególnie w zakonie w Erfurcie, że doprowadzały go one prawie do stanów depresyjnych. Spowodowane to było porównaniem swego własnego grzesznego stanu ze wzorem, jaki znajdował w Słowie Bożym. Oczywiście takie wyrzuty sumienia można zagłuszyć. Stara natura zawsze znajdzie różne powody, żeby zagłuszyć wyrzuty sumienia. Dla przykładu – znowu Dawid – popełnił dwie wielkie zbrodnie, ale czy stało się to nagle? Nie, on przechodził z jednego złego stanu, w coraz gorszy. A jak to się mogło stać? Zagłuszał swoje sumienie jakimś innym głosem. Głos sumienia się nie odzywał, odzywał się jakiś inny. Może to był taki głos, jaki często mają królowie? Mówiący o tym, że król jako pomazaniec Pański może więcej niż zwykły lud.

Niektórzy drodzy Braterstwo z czasów komunizmu pamiętają, jak słuchali głos prawdy świeckiej – radia „Wolna Europa” i „Głosu Ameryki” z Waszyngtonu. A dlaczego czasami nie mogliśmy słyszeć, co te stacje radiowe nadają? Właściwie to bardzo często nie mogliśmy słyszeć, co nadają. Bo te radia były zagłuszane innym głosem. To jest dobra ilustracja na zagłuszanie naszych głosów sumienia.

Przyjaciel Marcina Lutra jeszcze z klasztoru, przełożony tego klasztoru, Johannes von Staupitz, próbował również ugasić te wyrzuty sumienia Marcina. Powiedział on następujące słowa: „Prawdziwy grzech [Marcinie] to zabić ojca albo matkę, bluźnić Bogu i mieć go w pogardzie, cudzołożyć! A ty nie obnoś się z byle czym, z dziecinnymi przewinieniami i nie rób grzechu z byle g…” Staupitz miał tu zakończyć mocnym stwierdzeniem. To niestety nie pomogło, pomogło jednak zupełnie coś innego.

Sumienie musi być regulowane.

Zanim o tym powiem, to chciałem przypomnieć myśli innego reformatora, który żył 400 lat po Marcinie Lutrze. Mam na myśli pastora Russella. Powiedział on, że sumienie można regulować. Porównał je do tarczy zegara, na której znajdują się pewne cyfry i wskazówki. Powinny one wskazywać dobry, aktualny czas. Powiedział on jednak, że te wskazówki dopiero wtedy będą wskazywał właściwy czas, dopiero wtedy, gdy mechanizm, który znajduje się w środku będzie odpowiednio ustawiony. Tak jest z naszym sumieniem. Będzie ono dopiero wtedy wskazywać nam, co jest dobre, a co jest złe, kiedy będzie uregulowane właściwymi instrukcjami ze Słowa Bożego.

Gdy czytałem te słowa pastora Russella przypomniała mi się pewna piosenka, która towarzyszy mi od czasów mojej młodości. Szczególnie pierwsza zwrotka tej piosenki:

A kiedy przyjdzie także po mnie, Zegarmistrz Światła purpurowy,
by mi zabełtać błękit w głowie, to będę jasny i gotowy.

Ta piosenka mówi raczej o człowieku krótko przed jego śmiercią, ale jak to w poezji, każdy może widzieć w poezji to, co chce. Więc ja tu widzę coś innego. Według tej mojej interpretacji tym zegarmistrzem jest nasz Pan i jego Słowo. I to on potrafi tak ustawić ten mechanizm, czyli zabełtać w mojej głowie, że moje sumienie będzie jasne i gotowe, by właściwie pokazywać co jest dobre, a co złe.

I tak było, drodzy Braterstwo, również w przypadku Marcina Lutra. Nasz dobry Bóg wyzwolił go z tych niesamowitym wyrzutów sumienia. On ustawił ten mechanizm prawidłowo. Dzięki sumiennemu studiowaniu Słowa Bożego przez brata Marcina. Przez te studia zrozumiał on, co to jest biblijna metanoia czyli pokuta (dosłownie z grecki: przemiana umysłu – dopisek ws) i usprawiedliwienie z wiary. Tym samym zrozumiał, jak przykrywane są grzechy. Od tej pory sumienie miało mu już tylko wskazywać to, co miało wskazywać. Czyli właściwy sposób postępowania w każdej sytuacji, w jakieś się znalazł. Mówiliśmy, że języki Starego Testamentu nie znały słowa sumienie. Pierwszym, który zaczął używać tego słowa [w Biblii], jest apostoł Paweł. I np. w 1 Liście do Tymoteusza 1:19 – „Mając wiarę i dobre sumienie, które niektórzy odrzuciwszy, szkodę podjęli w wierze” [BG] To jest sumienie właściwie wyregulowane. A w Żydów 10:22 (BG) tutaj jest mowa o sumieniu niewłaściwie wyregulowanym, sumieniu złym.

Zauważmy, ze w obydwu przypadkach to sumienie występuje w parze ze słowem wiara. Zarówno przy tym dobrym sumieniu (mając wiarę i dobre sumienie), i w tym drugim przypadku, że to złe sumienie może być oczyszczone wiarą („Przystąpmyż z prawdziwem sercem w zupełności wiary, mając oczyszczone serca od sumienia złego”), a wiara jak wiemy to umysłowe ocenienie i poleganie sercem. Czyli mamy tutaj myśl wiedzy. I to właśnie edukacja pomaga nam wyregulować nasze sumienie. To jest ta praca tego Zegarmistrza Światła, który może wyregulować nasze sumienie.

Źródłosłów „sumienia”

Marcin Luter zrozumiał też dlaczego apostoł Paweł zaczął pierwszy używać słowa „sumienie”. Apostoł Paweł znał filozofię grecką, a właśnie filozofowie greccy pierwszy raz nadali nazwę zjawisku sumienia. Użyli oni nazwy syn-eidesis. To słowo składa się z dwóch części. Syn to znaczy „z”, eidesis czyli „wiedza”. Czyli to jest coś, co współpracuje razem z wiedzą. Czyli to jest coś, co współdziała razem z umysłem. To pięknie zgadza się z tym, co do tej pory powiedzieliśmy. Luter oczywiście przed cesarzem przemawiał w łacinie. W łacinie jest podobnie. Con-scientia. Con czyli „z”, a scientia – „wiedza”. Marcin Luter, gdy to zrozumiał, jako jeden z twórców języka niemieckiego, wprowadził słowo „sumienie” do języka niemieckiego. „Gewissen” – i tutaj tak samo. Starogermańskie „Ge” znaczy „z” i „wissen” – „wiedza”. Drodzy Braterstwo, a jak wygląda to w języku polskim? Co wam przychodzi na myśl, gdy czytacie słowo „sumienie”? Powiem tak, większość kojarzy to z sumą. W rzeczywistości jednak punktem wyjścia tego słowa jest „umienie”, a „s” to w staropolskim języku „z”, czyli to samo znaczenie: „z” wiedzą, „z” umieniem. Ja sam też o tym nie wiedziałem przed tym wykładem, a teraz wiem.

Pięknie tę zależność umysłu i sumienia widzimy w innym wersecie apostoła Pawła. List do Tytusa 1:15 (UBG) – Dla czystych wszystko jest czyste, natomiast dla skalanych i niewierzących nie ma nic czystego, lecz skalany jest zarówno ich umysł, jak i sumienie. Jak umysł jest skalany, tak i sumienie. Nasz brat Marcin Luter powiedział przed cesarzem, że „pozostanie związany własnym sumieniem” i że „czynić coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną”. Dlaczego Marcin Luter powiedział, że to nie jest rzeczą bezpieczną? Wierzymy, że Marcin Luter również i tutaj znalazł odpowiedź w Słowie Bożym. O tym była też już troszeczkę mowa. Przeczytam teraz taki dłuższy fragment z 1 do Koryntian 8:4-13.

1 List do Koryntian 8:4-13 (ilustracja)

4 A więc co do spożywania pokarmów ofiarowanych bożkom, wiemy, że bożek na świecie jest niczym i że nie ma żadnego innego Boga oprócz jednego.
5 Bo chociaż są tacy, którzy są nazywani bogami, czy to na niebie, czy na ziemi – bo wielu jest bogów i wielu panów;
6 To dla nas jest jeden Bóg, Ojciec, z którego wszystko, a my w nim, i jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko, a my przez niego.
7 Lecz nie wszyscy mają tę wiedzę. Niektórzy bowiem aż do tej pory, mając sumienie co do bożka, spożywają pokarm jako ofiarowany bożkom, a ich sumienie, będąc słabe, kala się.
8 Pokarm zaś nie zbliża nas do Boga. Jeśli bowiem jemy, nic nie zyskujemy, a jeśli nie jemy, nic nie tracimy.
9 Jednak uważajcie, aby przypadkiem wasza wolność nie stała się dla słabych powodem do zgorszenia.
10 Gdyby bowiem ktoś zobaczył ciebie, który masz wiedzę, siedzącego za stołem w świątyni bożka, to czy sumienie tego, kto jest słaby, nie skłoni go do jedzenia pokarmów ofiarowanych bożkom?
11 I w ten sposób twoja wiedza zgubi słabego brata, za którego umarł Chrystus.
12 Grzesząc tak przeciwko braciom i raniąc ich słabe sumienie, grzeszycie przeciwko Chrystusowi.
13 Dlatego, jeśli pokarm gorszy mego brata, przenigdy nie będę jadł mięsa, aby nie gorszyć mego brata.

Mamy tu, drodzy Braterstwo, do czynienia z mięsem, które pozostawało z ofiar ofiarowanych pogańskim bożkom w Rzymie. To mięso oczywiście nie było marnowane. Ono było spożywane w tak zwanych jadłodajniach, które były przy tych świątyniach. W Koryncie też były takie świątynie. W Koryncie mieszkali prości ludzie, którzy kiedyś byli poganami, którzy wierzyli w takie pogańskie bożki zanim przyszli do Chrystusa. Pomimo, że uwierzyli oni w Chrystusa, to nie potrafili dojść do takiego przekonania, że „bożek”, „bałwan” jest po prostu niczym. Spożywając mięso ofiarowane tym bożkom, mieli wyrzuty sumienia. Nie potrafili oni temu zaradzić.

Święconka

Zastanawiałem się jaki przykład dać tutaj na dzisiejsze czasy. Przyszły mi na myśl „święconki”. Jakbyście się zachowali, gdybyście odwiedzili swoją katolicką rodzinę w święta wielkanocne i postawionoby Wam pokarmy z takiej święconki. Próba, czy tak? Pozostawiam każdemu z Was, jakbyście się w tej sytuacji zachowali. Ale to są podobne myśli, jakie mieli ci bracia w Koryncie.

Wracając do Koryntian: osoba o niedojrzałym chrześcijańskim umyśle łatwo poddaje się pod przewodnictwo, pod wpływ silniejszego brata. Silny brat siądzie w tej jadłodajni, powie: bałwan nic nie znaczy na świecie, nie ma żadnego innego Boga… i je sobie to mięso. A ten słabszy brat? Może chcąc mu się przypodobać. Może będzie z nim jadł, ale będzie gwałcił swoje sumienie.
A reguła, drodzy Braterstwo, jest bardzo jasna i wyraźna:
„Każde pogwałcenie sumienia jest stopniem w kierunku dobrowolnego, świadomego grzechu.”

Do czego prowadzą takie świadome, dobrowolne grzechy? Odpowiedź znamy, drodzy Braterstwo. 1 List do Koryntian 8:11 (BG) – I zginie dla onej twojej umiejętności brat mdły, za którego Chrystus umarł. – Powtarzane gwałcenie sumienia może doprowadzić do wtórej śmierci. Dlatego apostoł Paweł mówi tutaj: zginie twój brat. Gdy  będziemy w naszym dzisiejszym życiu często gwałcić nasze sumienia to stanie się to naszym nawykiem, a potem częścią charakteru. A to z kolei może doprowadzić do takiego stanu, że na końcu Tysiąclecia, w małym okresie, kiedy nasze sumienia będą już prawidłowo wyregulowane, to pomimo to pogwałcimy ponownie nasze sumienie, mimo że ono będzie nam prawidłowo wskazywać i to się skończy dla nas tragicznie. [Będzie to] wtóra śmierć. Zginie dla tej twojej umiejętności brat słaby, mdły. Dlatego w tym wypadku jedyną mądrą rzeczą, jaką ten silniejszy brat może zrobić, jest edukacja tego słabszego brata. I poczekać, aż ten Zegarmistrz Światła zabełta błękit w jego głowie. Dlatego można te myśli podsumować: nie możemy nikogo doprowadzać do gwałcenia sumienia. Nie możemy nikogo poddawać żadnej presji.

Presja grupy

W tym biblijnym przykładzie jest to presja grupy. Grupa bardziej rozwiniętych braci lub nawet presja lidera tej grupy. Znamy to wszyscy, drodzy Braterstwo. Pod wpływem jakiejś grupy jednostka może się poddać takiej czynności, której nigdy w życiu by nie uczyniła. Sumienie by jej na to nigdy nie pozwoliło, ale tutaj pod wpływem presji tej grupy, ta osoba gwałci swoje sumienie. Często duży wpływ ma na to lider tej grupy. Dla takiej jednostki może się to skończyć tragicznie. Taka jednostka może popaść w nałóg, przestępstwo i może skończyć się to śmiercią, więzieniem. Największą odpowiedzialność w tym wypadku ponosiłby lider tej grupy. To on swoim autorytetem doprowadziłby do takiego stanu. W tym biblijnym przykładzie ten słabszy brat chcąc uchodzić za bardziej oświeconego, będzie chciał się przypodobać tej większości. I zgwałci swoje sumienie. A skutki tego już mówiłem jakie mogą być. To również jest lekcja dla nas wszystkich, drodzy Bracia i Siostry. Taką grupą, której my możemy chcieć się przypodobać, albo żeby zachować dawne przyjaźnie i stosunki, może być rodzina, zbór, przyjaciele w Prawdzie. Ale może to też być przypodobywanie się liderowi jakiejś grupy. Jeżeli z tych powodów będziemy gwałcić nasze sumienia, może to skończyć się dla nas duchową ruiną.

Są też jednak inne presje, nie tylko presja grupy. Chyba najgorszą presja jest straszenie, strach. Jest to widoczne z wypowiedzi samego Marcina Lutra z Worms. On powiedział, że nie złamie swojego sumienia pod wpływem presji strachu. Wiedział on, co mu grozi. Banicja, ekskomunika, spalenie na stosie. Ale on doskonale wiedział, ze nie może zgwałcić swojego sumienia pod wpływem tego strachu.

Dysputa lipska między Lutrem a Eckiem

Drodzy Braterstwo, muszę tutaj niektóre rzeczy skrócić, bo czas biegnie. Jedynym takim sposobem przekonania umysłu drugiego Brata lub Siostry nie jest presja strachem na sumienie, lecz edukacja, biblijna edukacja. Taka edukacja może się np. odbyć przez przeczytanie dobrych wyjaśnień Słowa Bożego, jak np. VI tomów „Wykładów Pisma Świętego” pastora Russella albo jak w naszym biblijnym przykładzie powinno się to odbyć przez rozmowę, dyskusję.

Często mówimy, ze prawda paruzyjno-epifaniczna to najwyższy uniwersytet w chrześcijaństwie. A w czasach Lutra na uniwersytetach odbywały się dyskusje. Takie dyskusje odbywały się w Lipsku, ale również w pobliskim Heidelbergu. Pastor Russell, prekursor albo rektor tego uniwersytetu paruzyjno-epifanicznego, również nie bał się takich dyskusji i chętnie brał w nich udział. W dzisiejszej dobie techniki można oczywiście prowadzić dyskusje na odległość. Ale taki rodzaj dyskusji nigdy nie zastąpi usiądnięcia przy wspólnym stole, patrząc sobie w oczy. I takiej dyskusji próbujmy. Pokażmy, że zasługujemy na miarę tego najwyższego uniwersytetu w chrześcijaństwie.

Rozwidlenie dróg

Gdy byłem małym chłopcem, często jeździliśmy na wakacje do babci. Babcia mieszkała na skraju lasu. W tym lesie bawiliśmy się z kuzynostwem w partyzantów i w Indian. Gdy wracaliśmy po tej zabawie do domu szeroką leśną drogą, to w pewnym momencie ta droga się rozwidlała. Wiedzieliśmy, że kawałek dalej to rozwidlenie się kończy i znowu jest jedna droga. Często bawiliśmy się wtedy, że część z nas pójdzie tą drogą, a część tamtą drogą. Chcieliśmy zobaczyć, kto będzie pierwszy, kiedy to rozwidlenie się skończy. Potem szliśmy już znowu razem. Kiedy jednak byliśmy osobno, na tych dwóch ścieżkach, to ani się nie widzieliśmy ani nie słyszeliśmy.

Teraz chciałbym powiedzieć coś, w czym lekcja sumienia może nam pomóc. Tak, drodzy Braterstwo, wyobrażam sobie dzisiejszą sytuację na tym najwyższym uniwersytecie chrześcijańskim, w prawdzie paruzyjno-epifanicznej. Szliśmy jako bracia oświeceni tą prawdą razem. Teraz jesteśmy widocznie po tym rozwidleniu. Duchowo idziemy osobno. Symbolicznie nie widzimy się i nie słyszymy, czyli się nie rozumiemy. I tu przychodzi z pomocą lekcja sumienia. Szanujmy nasze obecnie różne drogi. Ponieważ każdy z nas kieruje się swoim sumieniem, którego nie może zgwałcić. I nie gwałćmy go w nikim innym. Jeżeli w tym duchu będziemy podążać dalej, to nasze drogi znowu kiedyś się połączą. Tak jak ta leśna droga również się kiedyś połączyła.

Dysputa teologiczna w Marburgu

Po debacie w Marburgu drogi Lutra i Zwingliego też się rozeszły. Zeszli się jednak ponownie po 349 latach. W 1878 roku, w pierwszym zmartwychwstaniu.

Oczywiście z tych dwóch różnych rozwidlonych dróg można jeszcze było pójść w boki. Wtedy nigdy byśmy się nie spotkali. My również, drodzy Braterstwo, nie chodźmy w boki, bo wtedy nigdy się nie spotkamy. Takich bocznych dróg można znaleźć wiele. Jedną z takich bocznych dróg może być brak zrozumienia dla decyzji podejmowanych przez drugich – zgodnie z ich sumieniami. Brak zrozumienia, bo ich decyzje są inne niż nasze. Taką boczną drogą może być używanie wobec innych słów, z których potem ciężko będzie się wycofać. Najgorszą jednak z tych bocznych dróg byłaby nienawiść.

Niech ta lekcja sumienia, drodzy Braterstwo, przeżyta wspólnie z naszym bohaterem wiary, Marcinem Lutrem, dopomoże nam. Zakończę ponownie jego słowami: „Czynić bowiem coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną.”

Chciałbym jeszcze całkiem ostatni cytat podać z rektora uniwersytetu paruzyjno-epifanicznego, pastora Russella. To jeden z tych cytatów z tych siedmiu stron, które mamy (są dostępne tutaj: Sumienie – myśli pastora Russella). Książka Pytań i Odpowiedzi – str.253 (nowe wydanie):

Nigdy nie będzie źle z twej strony, gdy będziesz postępować według twego sumienia, nawet gdyby później okazało się niewłaściwym. Dobrze uczynisz, gdy za wszelką cenę będziesz się starał postępować tak, jak ci sumienie dyktuje. Bóg nie poczyta nikomu za grzech, jeżeli postąpił tak, jak umiał najlepiej.

Amen!

„Nigdy nie będzie źle z twej strony, gdy będziesz postępować według twego sumienia, nawet gdyby później okazało się niewłaściwym. Dobrze uczynisz, gdy za wszelką cenę będziesz się starał postępować tak, jak ci sumienie dyktuje. Bóg nie poczyta nikomu za grzech, jeżeli postąpił tak, jak umiał najlepiej.” – Charles Taze Russell

Charles Taze Russell bywa niekiedy nazywany założycielem organizacji Świadków Jehowy. Wielokrotnie już udowadnialiśmy, że pod tą nazwą działa ona od roku 1931, a pastor Russell zmarł piętnaście lat wcześniej. Ponadto nauczał on poglądów innych niż ta organizacja. Dziś chcielibyśmy zaprezentować myśli tego człowieka na temat sumienia. Czy powinniśmy uciszać głos swego sumienia? Czy nasze sumienie powinno być regulowane (a jeśli tak – to czym)? Co myśleć o wolności sumienia – naszej i drugich?

Cytaty z pism Charlesa Taze Russella (wraz z odnośnikami do źródeł) pogrupowaliśmy w kilka kategorii:

1. Spis treści
2. Uciszanie głosu sumienia
3. Skalanie sumienia
4. Właściwe regulowanie sumienia
5. Niewłaściwe regulowanie sumienia
6. Skutki niewłaściwego regulowania sumienia
7. Gwałcenie sumienia
8. Wolność sumienia
9. Wyrzuty sumienia
10. Sumienie wskazówką dla pogan
11. Rachunek sumienia