Wykład wygłoszony przez brata Leszka Szpunara na spotkaniu zboru w Bydgoszczy, 19.01.2025 r. 

Pomocne były też informacje zawarte w XII tomie Epifanicznych Wykładów Pisma Świętego Paula S.L. Johnsona zatytułowanym Biblia.

Znajdujemy tam taką definicję:

Ironia to …figura używana w Biblii. Podobnie do figury pytania (retorycznego) jej twierdzenia są przeczeniami, a jej przeczenia są twierdzeniami.

Autor podaje również przykłady:

Ijob 12:1-3

1  Wówczas zabrał głos Hiob i rzekł:

2  «Prawda, że wy – to naród,
a z wami już mądrość zaginie.
3  I ja mam rozsądek jak wy,
<nie ustępuję wam w niczym>.
Komu te rzeczy nie znane?

1 Król.18:27

27  Kiedy zaś nastało południe, Eliasz szydził z nich, mówiąc: «Wołajcie głośniej, bo to bóg! Więc może jest zamyślony albo zajęty, albo udaje się w drogę. Może on śpi, więc niech się obudzi!» 

1 Kor. 4:8-10

8 Tak więc już jesteście nasyceni, już opływacie w bogactwa. Zaczęliście królować bez nas! Otóż tak! Nawet trzeba, żebyście królowali, byśmy mogli współkrólować z wami. 9 Wydaje mi się bowiem, że Bóg nas, apostołów, wyznaczył jako ostatnich, jakby na śmierć skazanych. Staliśmy się bowiem widowiskiem dla świata, aniołów i ludzi; 10 my głupi dla Chrystusa, wy mądrzy w Chrystusie, my niemocni, wy mocni; wy doznajecie szacunku, a my wzgardy. 

Dla przybliżenia tematu sięgniemy również do takich opracowań, jak:

Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński:

Ironia – właściwość stylu polegająca na sprzeczności między dosłownym znaczeniem wypowiedzi a jej znaczeniem właściwym, nie wypowiedzianym wprost, ale świadomie zamierzonym przez autora i zazwyczaj rozpoznawalnym dla odbiorcy. Sygnałem ironiczności jest zakwestionowanie znaczenia dosłownego przez intonację, mimikę, czy też okoliczności towarzyszące wypowiedzi, a także przez znaczenie innych części tekstu, którego wypowiedź ironiczna jest składnikiem, i wreszcie przez właściwą odbiorcy znajomość spraw i ludzi, do której się autor odwołuje.

Słownik języka polskiego, red. Mieczysław Szymczak:

Ironia to: ukryta drwina, utajone szyderstwo, złośliwość zawarta w wypowiedzi pozornie aprobującej; Jadowita, zgryźliwa ironia. Mówić z ironią; frazeologizm: Ironia losu – nagły niepomyślny obrót wypadków, które zapowiadały się szczęśliwie. Jak na ironię. Jak na złość.

Albo Lis i kozioł

Już był w ogródku, już witał się z gąską;

Kiedy skok robiąc wpadł w beczkę wkopaną,

Gdzie wodę zbierano;

Ani pomyślić o wyskoczeniu.       

żart. ktoś myślał, że już udało mu się osiągnąć określony cel, ale ostatecznie się tak nie stało, bo zdarzyło się coś, co to uniemożliwiło

Z bajki Lis i kozioł Jeana de la Fontaine’a w tłumaczeniu Adama Mickiewicza:

I znane nam: …myślał indyk o niedzieli, a w sobotę…

Antyfraza – … wypowiedź, której sens właściwy jest przeciwieństwem sensu dosłownego, pochwała, która jest naganą, i na odwrót, np.

Antyfraza jest najpowszechniejszą formą ironii, czyli przeciwieństwo dwóch poziomów wypowiedzi.

O cześć wam, panowie magnaci

Za naszą niewolę, kajdany.

O cześć wam, panowie, książęta, prałaci,

Za kraj nasz krwią bratnią zbryzgany.

(G. Ehrenberg, Szlachta polska)

Etymologia

Z stgr. εἰρωνεία eironeia – udawanie głupszego, oszukiwanie, zachowywanie się w sposób chytry i plebejski (w czasach starożytnych określenie pejoratywne).

O ironii ogólnie:

Wypowiedź ironiczną charakteryzuje dystans mówiącego wobec znaczeń własnej mowy, a więc także wobec jej przedmiotu.

Zależnie od sytuacji ironia służyć może celom satyrycznym, być formą dowcipu,  przejawem drwiny, szyderstwa i sarkazmu.

Ironia zakłada wyższość mówiącego, który pozwala sobie wobec tematu i odbiorcy na igranie sprzecznymi sensami, ale świadomie zwrócone być może również przeciw samemu autorowi, jego sytuacji i twórczości, przybierając wówczas formę autoironii.

Po czym poznać ironię?

Najłatwiej jest to zrobić rozmawiając z kimś twarzą w twarz. Wówczas łatwo można zauważyć zarówno tembr głosu, jak i mimikę ( mrugnięcie okiem ) wypowiadającej ironiczne zdanie osoby. To właśnie brak zgodności pomiędzy sposobem wypowiedzi, a jej powierzchownym znaczeniem jest najważniejszym czynnikiem pozwalającym rozpoznać ironię. Wbrew pozorom, znaczenie ironii nie zawsze jest łatwo wyłapać. W przypadku tekstów pisanych zaakcentowanie ironii jest o wiele trudniejsze, dlatego niektórzy twórcy decydują się na określenie wprost danej wypowiedzi, jako wypowiedzi ironicznej.

Sygnałami ironii

werbalnej są głównie intonacja i mimika;

w odczytywaniu ironii tekstowej odbiorca kieruje się przede wszystkim kontekstem (wiedzą o autorze i jego rzeczywistych poglądach, temacie, światopoglądzie typowym danej epoce itp).

Jako wskaźnik interpunkcyjny ironii w tekstach pisanych jest stosowany cudzysłów (np. nasza „troskliwa” władza). Metodą graficznego zasygnalizowania ironii może być też kursywa, wytłuszczenie, podkreślenie, użycie wielkich liter (np. To GENIALNY pomysł).

W użyciach ironicznych występują często wtrącenia,

oczywiście, niewątpliwie, doprawdy, jak wiadomo, że tak powiem. Sygnały mogą być trudne do uchwycenia, a kontekst nie zawsze dostarcza wskazówek, odbiorca może nie dostrzec ironicznej intencji nadawcy i błędnie zrozumieć wypowiedź.

Powszechnie stosowane techniki ironiczne to m.in.:

• pozorowana zgoda z ofiarą ironii;
• pozorowana zachęta, rada dla ofiary;
• pozorowana obrona ofiary;
• pozorowany atak na przeciwników ofiary;
• pochwała w formie nagany / nagana w formie pochwały;
• pozorowana wątpliwość;
• powołanie się na niedorzeczne poglądy – rzekomo wyznawane przez większość; eksperci, większość
• ironiczne nominacje, np. nazwy nieistniejących urzędów, tytuły, przydomki.

Podstawowym zadaniem ironii może być więc po prostu przemycenie w wypowiedzi mniej lub bardziej dotkliwej uszczypliwości na dany temat, zademonstrowanie niechęci w stosunku do obiektu ironii, wyszydzenie określonych zjawisk itp.

Zarówno w języku codziennym, jak również w języku literackim, korzystanie z ironii bywa również dowodem na posiadanie zdrowego stosunku do samego siebie. W takim przypadku mówi się o autoironii, która często jest pożądaną umiejętnością.

Podsumowując, ironia w literaturze, podobnie jak w życiu codziennym, może pełnić różną funkcję, uzależnioną od intencji autora wypowiedzi. Najczęściej jednak korzystanie z ironii jest zarezerwowane dla sytuacji, w której dana osoba chce w zawoalowany sposób okazać swój prześmiewczy stosunek.

Ironia bywa również stosowana do zaakcentowania osobowości bohaterów.

Wybrane funkcje ironii:

• wykpienie poglądów, postępowania, postawy, cech przeciwnika (funkcja satyryczna);
• wzmocnienie myśli, argumentu;
• urozmaicenie wywodu;
• okazanie dystansu wobec zjawisk, osób – również wobec samego siebie (autoironia);
• zacieśnienie więzi z grupą, zjednanie sobie publiczności.

Ironia biblijna:

Powstaje ona na styku wielkości i małości, pychy i pokory, rozumu i głupstwa.

Jest w ironii biblijnej wielka doza elementu moralizatorskiego. Jest to ironia moralna, a także na wskroś intelektualna, co odpowiada koncepcji człowieka biblijnego z jego rozumnością.

Ironia w Biblii jest narzędziem kształtowania idei Boga jedynego, duchowego, przerastającego nieskończenie ludzki rozum i ludzką wyobraźnię.

Ironia biblijna temperuje pychę człowieka, gdy ironia romantyczna i współczesna jest wyrazem pychy ( uzurpacją i nadużyciem).

W Psalmach ironia występuje w swej funkcji podstawowej: demaskowania pychy, przywoływania do właściwego porządku ludzkich roszczeń i uzurpacji.

Ps. 32: 8,9 8  Pouczę cię i wskażę drogę, którą pójdziesz;
umocnię moje spojrzenie na tobie.
9  Nie bądźcie bez rozumu niczym koń i muł,
tylko wędzidłem i uzdą można je okiełznać,
nie przybliżą się inaczej do ciebie.

Ironia w rozmowach Boga z Ijobem:

Sumienie mam czyste – mówił Ijob ( Ijoba:26:5-7):

5  Dalekie to ode mnie, bym przyznał wam słuszność,
dopóki żyję, nie ustąpię, że jestem niewinny,
6  że strzegę prawości, a nie porzucam:
za moje dni nie potępia mnie serce.
7  Mój wróg niech się winnym okaże,
a mój przeciwnik – występnym!

Ijob uważa się za sprawiedliwego i czystego; został więc skrzywdzony przez Boga, kiedy cierpi. Człowiek, na którym nie ma żadnej skazy, dostał w nagrodę ból, nędzę i upokorzenie. Ijob nie formułuje otwarcie swego oskarżenia przeciw Bogu, ale wychwala siebie, nie zna miary w wynoszeniu swojej szlachetności. Sam nie wiedząc o tym, grzeszy przeciw Bogu pychą swej nieskazitelności. Nie próbuje nawet szukać powodu albo celu tego, co go spotkało.

Strofując go w jego niedoskonałym człowieczeństwie Bóg odezwał się do niego z wichru:

Pierwsza mowa Boga ( Ijob. 38:1-38 ):

1  Z wichru Pan odpowiedział Hiobowi i rzekł:
2  «Któż tu plan chce zaciemnić
słowami nierozumnymi?
3  Przepasz biodra jak mocarz!
Będę cię pytał – pouczysz Mnie.

Czy pomagałeś w stworzeniu świata…

4  Gdzie byłeś, gdy zakładałem podstawy ziemi?
Powiedz, jeżeli znasz mądrość.
5  Kto ustalił jej rozmiary?
Czy wiesz, kto nad nią sznur rozciągnął?
6  Na czym jej słupy są wsparte?
Kto założył jej kamień węgielny
7  ku uciesze porannych gwiazd,
ku radości wszystkich synów Bożych?

Czy rządzisz gwiazdami i pogodą?

31  Czy gwiazdy Plejad połączysz?
Rozluźnisz więzy Oriona?
32  Czy wypuścisz o czasie Gwiazdę Poranną
i wywiedziesz Niedźwiedzicę z dziećmi?
33  Czy znane ci prawa niebios,
czy wyjaśnisz ich pismo na ziemi?
34  Czy głos swój podniesiesz do chmur,
by cię ulewa przykryła?
35  Czy poślesz pioruny i pójdą,
i powiedzą ci: Oto jesteśmy?
3  6  Kto ibisowi dał mądrość
i rozum dał kogutowi?
37  Kto mądrze liczy chmury,
wylewa niebieskie bukłaki,
38  gdy gleba stwardnieje na bryłę,
a pola zamienią się w grudy…

I dalej rozdział 39.

W tych mnożących się po sobie ironicznych zapytaniach człowiek otrzymuje niezmiernie gorzką lekcję pokory.

W rozdziale 40:1-5 czytamy:

Zwrócił się Jahwe do Ijoba i rzekł: Niech przeciwnik Wszechmocnego odpowie. Niech zabrzmi głos krytyka Boga! A Ijob odpowiedział Jahwe: Jam mały, cóż Ci odpowiem? Rękę przyłożę do ust. Raz przemówiłem, nie więcej, drugi raz niczego nie dodam.

Kim jesteś Ijobie byś mógł kwestionować moje sądy i poczynania, zdaje się mówić Bóg. I Ijob pokornie odpowiada. (Jak wyżej.)

Po drugiej mowie Boga rozdziały 40 i 41. Ijob jeszcze raz odpowiada Bogu (42:1-6):

Ijob na to odpowiedział Jahwe i rzekł: Wiem, że Ty wszystko możesz, co zamyślisz, potrafisz uczynić. Kto nierozumnie zamiar przyciemni? O rzeczach wzniosłych mówiłem. To zbyt cudowne. Ja nie rozumiem. Posłuchaj, proszę. Pozwól mi mówić. Chcę spytać. Racz odpowiedzieć. Dotąd Cię znałem ze słyszenia, obecnie ujrzałem Cię wzrokiem, stąd odwołuję, co powiedziałem, kajam się w prochu, popiele.

Możemy powiedzieć, że ironia jest to bolesna metoda wychowawcza. Prowadzi do usunięcia pychy człowieka.

Ironia Koheleta, Ecclesiastesa (Kaznodziei Salomonowego)

Jeśli mówimy, że Ijob był mędrcem cierpienia, to Kohelet był mędrcem zwątpienia, zwątpienia w kondycję niedoskonałego człowieka. Od początku ustawia on człowieka na płaszczyźnie małości i znikomości, można by rzec – na płaszczyźnie pokory. Jego marność nad marnościami i wszystko marność dźwięczy rozwagą dojrzałego doświadczenia, właśnie ironią. Kohelet wyznacza człowiekowi właściwą miarę w stosunku do jego roszczeń i znaczenia, sławy, szczęścia. Wszystkie te roszczenia są bezzasadne. Człowiek nie ma prawa wynosić się nawet ponad zwierzęta, bo jeden jest koniec człowieka.

Los człowieka podobny jest do losu zwierząt. Wszystko odchodzi w jedno miejsce.

Koh. 3:18-22

18 Powiedziałem sobie:
Ze względu na synów ludzkich [tak się dzieje].
Bóg chce ich bowiem doświadczyć, żeby wiedzieli,
że sami przez się są tylko zwierzętami.
19 Los bowiem synów ludzkich jest ten sam,
co i los zwierząt;
los ich jest jeden:
jaka śmierć jednego, taka śmierć drugiego,
i oddech życia ten sam.
W niczym więc człowiek nie przewyższa zwierząt,
bo wszystko jest marnością.
20 Wszystko idzie do jednego miejsca:
powstało wszystko z prochu
i wszystko do prochu znów wraca.
21 Któż pozna, czy tchnienie synów ludzkich idzie w górę,
a tchnienie zwierząt zstępuje w dół, do ziemi?
22 Zobaczyłem więc, iż nie ma nic lepszego
nad to, że się człowiek cieszy ze swych dzieł,
gdyż taki jego udział.
Bo któż mu pozwoli zobaczyć,
co stanie się potem?

Mogłoby to wywołać rozpacz. U Koheleta są to jednak spokojne stwierdzenia, zawierające więcej ironii niż rozpaczy. Oto kilka fragmentów:

PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE MĄDROŚCI Koh, 7, 1-6

1 Lepsze jest dobre imię niż wonne olejki,
a dzień śmierci [lepszy] niż dzień urodzenia.
2 Lepiej jest iść do domu żałoby
niż do domu wesela,
bo w tamtym jest koniec każdego człowieka,
i człowiek żyjący bierze to sobie do serca.
3 Lepszy jest smutek niż śmiech,
bo na smutnym obliczu serce dobrze wychodzi.
4 Serce mędrców jest w domu żałoby,
a serce głupców w domu wesela.
5 Lepiej jest słuchać karcenia mędrca
niż pochwały ze strony głupców.
6 Bo czym trzaskanie cierni [płonących] pod kotłem,
tym jest śmiech głupiego.
I to jest także marnością.

Potoczne mniemania zostały tu wywrócone na opak. To co ważne dla człowieka okazuje się nieistotne, niegodne zabiegów. W tej przewrotności myśli zawiera się ironia Koheleta.

Jego ironia jest w dużej mierze autoironią. To jego ja opowiada o swoich własnych doświadczeniach.

Koh, 2, 12-18

Marność dóbr zdobytych mądrością

12 Postanowiłem
przyjrzeć się mądrości,
a także szaleństwu i głupocie.
Bo czego jeszcze dokonać może człowiek,
który nastąpi po królu,
nad to, czego on już dokonał?
13 I zobaczyłem,
że mądrość tak przewyższa głupotę,
jak światło przewyższa ciemności.
14 Mędrzec ma w głowie swojej oczy,
a głupiec chodzi w ciemności.
Ale poznałem również,
że ten sam los
spotyka wszystkich.
15 Więc powiedziałem sobie:
«Jaki los głupca,
taki też mój będzie;
i po cóż więc nabyłem
tyle mądrości?»
Rzekłem przeto w sercu, że i to jest marność.
16 Bo nie ma wiecznej pamięci po mędrcu,
tak samo jak i po głupcu,
gdyż już w najbliższych dniach
w niepamięć idzie wszystko;
czyż nie umiera mędrzec tak samo jak i głupiec?
17 Toteż znienawidziłem życie,
gdyż przykre mi były wszystkie sprawy,
jakie się dzieją pod słońcem;
bo wszystko marność i pogoń za wiatrem.
18 Znienawidziłem też wszelki swój dorobek,
który zdobyłem z trudem pod słońcem,
a który zostawię człowiekowi,
co przyjdzie po mnie.

Koh, 2, 1-11

Marność bogactw i rozkoszy

1 Powiedziałem sobie:
«Niechże doświadczę radości
i zażyję szczęścia!»
Lecz i to jest marność.
2 O śmiechu powiedziałem: «Szaleństwo!»,
a o radości: «Cóż ona daje?»
3 Postanowiłem w sercu swoim
krzepić ciało moje winem –
choć rozum miał zostać moim mądrym przewodnikiem –
i oddać się głupocie, aż zobaczę,
co dla ludzi jest szczęściem,
które gotują sobie pod niebem,
dopóki trwają dni ich życia.
4 Dokonałem wielkich dzieł:
zbudowałem sobie domy,
zasadziłem sobie winnice,
5 założyłem ogrody i parki
i nasadziłem w nich wszelkich drzew owocowych.
6 Urządziłem sobie zbiorniki na wodę,
by nią nawadniać gaj bogaty w drzewa.
7 Nabyłem niewolników i niewolnice
i miałem niewolników urodzonych w domu.
Posiadałem też wielkie stada większego i drobnego bydła,
większe niż wszyscy, co byli przede mną w Jeruzalem.
8 Nagromadziłem też sobie srebra i złota,
i skarby królów i krain.
Nabyłem śpiewaków i śpiewaczki
oraz rozkosze synów ludzkich: kobiet wiele.
9 I stałem się większy i możniejszy od wszystkich,
co byli przede mną w Jeruzalem;
w dodatku mądrość moja mi została.
10 Niczego też, czego oczy moje pragnęły,
nie odmawiałem im.
Nie wzbraniałem sercu memu żadnej radości –
bo serce moje miało radość
z wszelkiego mego trudu;
a to mi było zapłatą
za wszelki mój trud.
11 I przyjrzałem się wszystkim dziełom,
jakich dokonały moje ręce,
i trudowi, jaki sobie przy tym zadałem.
A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem!
Z niczego nie ma pożytku pod słońcem.

Jeśli się przyjrzeć sceptycznej ironii Koheleta – jej uśmiech jest także uśmiechem nad ludzką pychą. Marność przeciwstawia on pysze żywota, ludzkiej urojonej wielkości, spokojnie ściąga ją z piedestału.

1Jan. 2;16

16 Wszystko bowiem, co jest na świecie, a więc:
pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha tego życia,
pochodzi nie od Ojca, lecz od świata.

Optymizmem napawa go obecność i obietnice Boga:

Jeszcze u Izajasza 40: 12-26

Wielkość Boga

12 Kto zmierzył wody morskie swą garścią
i piędzią wymierzył niebiosa?
Kto zawarł ziemię w miarce?
Kto zważył góry na wadze
i pagórki na szalach?
13 Kto zdołał zbadać ducha Pana?
Kto w roli doradcy dawał Mu wskazania?
14 Do kogo się On zwracał po radę i światło,
żeby Go pouczył o ścieżkach prawa,
żeby Go nauczył wiedzy
i wskazał Mu drogę roztropności?
15 Oto narody są jak kropla wody na wiadrze,
znaczą tyle, co pyłek na szali.
Oto wyspy ważą tyle, co ziarnko prochu.
16 I [lasów] Libanu nie starczy na paliwo
ani jego zwierzyny na całopalenie.
17 Niczym są przed Nim wszystkie narody,
znaczą dla Niego tyle, co nicość i pustka.
21 Czy nie wiecie tego? Czyście nie słyszeli?
Czy wam nie głoszono od początku?
Czyście nie pojęli utworzenia ziemi?
22 Ten, co mieszka nad kręgiem ziemi,
której mieszkańcy są jak szarańcza,
On rozciągnął niebiosa jak tkaninę
i rozpiął je jak namiot mieszkalny.
23 On możnych obraca wniwecz,
unicestwia władców ziemi.
24 Ledwie ich wszczepiono, ledwie posiano,
ledwie się w ziemi pień ich zakorzenił,
On powiał na nich i pousychali,
a wicher gwałtowny porwał ich jak słomkę.
25 «Z kim moglibyście Mnie porównać,
tak żeby Mi dorównał?» – mówi Święty.
26 Podnieście oczy w górę
i patrzcie: Kto stworzył te [gwiazdy]?
– Ten, który w szykach prowadzi ich wojsko,
wszystkie je woła po imieniu.
Spod takiej potęgi i olbrzymiej siły
nikt się nie wymknie. 

Miary ludzkie są śmiesznie zawodne w sądzeniu o Bogu. Ani zmysły człowieka, ani możliwości umysłu człowieka nie mogą być miarą Boga. Czym bowiem mierzy człowiek? Jakby na targu sprzedając figi – mierzy garścią, a materiał – piędzią. Człowiek potrafi mierzyć tylko swoim czasem i swoją przestrzenią.

Jak czytaliśmy. Stwórca z ironią mówi o pretensjach poznawczych człowieka wobec wszechświata, wobec Jego dzieła:

12 Kto zmierzył wody morskie swą garścią
i piędzią wymierzył niebiosa?
Kto zawarł ziemię w miarce?
Kto zważył góry na wadze
i pagórki na szalach?

Ironia proroków, a zwłaszcza Izajasza, nadaje wspaniały blask ich słowu. Stwarza dystans między ideą Boga duchowego a ludzkimi błędami w Jego pojmowaniu. Karci pychę ludzkiego rozumu i ludzkich rąk. Ukazuje wielkość Boga i w przeciwstawieniu do wielkości wszechświata – małość i bezradność człowieka.

Wielkość prawdziwego Boga w Psalmach – Psalm 115

Nie nam, Panie, nie nam,
lecz Twemu imieniu daj chwałę
za Twoją łaskawość i wierność!
2 Czemu mają mówić poganie:
«A gdzież jest ich Bóg?»
3  Nasz Bóg jest w niebie;
uczyni wszystko, co zechce.
9  Dom Izraela pokłada ufność w Panu,
On ich pomocą i tarczą.

Strach dotyczy przyszłości. Nie boimy się przeszłości. Przeszłość możemy nienawidzić, żałować, lecz nie czujemy przed nią strachu.  Boimy się co najwyżej, że przeszłość się powtórzy.

—
Wykład przedstawiony przez Andrzeja Kaliszczyka na spotkaniu chrześcijańskim w Rzeszowie – STRACH I POKÓJ – 21.08.2021 r. 

Można też zobaczyć wersję wideo (z gorszą jakością głosu).
—

Strach może wynikać z racjonalnych przesłanek: np. co będzie, gdy zostanę pozbawiony środków do życia? Czy będziemy mieli co jeść? Co będzie z naszymi dziećmi?

Takie okoliczności mogą się wydarzyć, zatem przesłanki są racjonalne.

Jest też inny rodzaj strachu, który jest nieracjonalny. To nie oznacza, że jest mało ważny dla osoby, która go doświadcza. Przeciwnie, taki strach może zniszczyć cały spokój takiego człowieka, choć jego źródło raczej tkwi w umyśle, niż w zewnętrznych, obiektywnych czynnikach. Tego rodzaju strach nazywamy fobią.

Strach towarzyszy ludziom praktycznie od początku.

ADAM:

1. Moj 3:10 (Poznańska)

(10): On zaś odpowiedział: – Usłyszałem odgłos Twoich [kroków] w ogrodzie i przestraszyłem się, bo jestem nagi. Dlatego się skryłem. [Biblia Poznańska, Rdz 3]

Potem, nawet wielcy mężowie Boży doświadczali tego uczucia:

ABRAHAM:

Gen. 15:12:

I stało się, gdy słońce zachodziło, że przypadł twardy sen na Abrama, a oto strach i ciemność wielka przypadła nań. [Biblia Gdańska, Rdz 15]

HIOB:

(25): Bo strach, któregom się lękał, przyszedł na mię, a czegom się obawiał, przydało mi się. [Biblia Gdańska, Hi 3]

ELIFAZ:

(13): Przy rozważaniu nocnych widzeń, gdy ludzi twardy sen ogarnia, (14): opanowały mnie lęk i trwoga, tak że od strachu drżały wszystkie kości moje. (15): Jakieś tchnienie przeszło po mej twarzy, podnosząc włosy na mym ciele. [Biblia Poznańska, Hi 4]

MOJŻESZ:

(21): A tak straszne [foberos] to było, co widzieli, że też Mojżesz rzekł: Uląkłem [ekfobos]  się i drżę.) [Biblia Gdańska, Hbr 12]

DANIEL:

(17): Przyszedł na miejsce, gdzie stałem. A gdy on przystąpił, przeraziłem się i upadłem na twarz. Wtedy rzekł do mnie: – Zrozum, synu człowieczy, że widzenie odnosi się do końca czasu. (18): Gdy przemawiał do mnie, straciłem przytomność [i leżałem] twarzą ku ziemi. Dotknął mnie, postawił mnie na [miejscu, gdzie] stałem, [Biblia Poznańska, Dn 8]

Te przykłady dowodzą, że odczuwanie strachu nie jest związane ze słabościami albo grzechem. Strach związany jest raczej z instynktem samozachowawczym.

Jest jeszcze inny rodzaj strachu, który odnosimy do Boga. Wtedy używamy określenia bojaźń Pańska (cześć).

(10): Początek mądrości jest bojaźń Pańska; rozumu dobrego nabywają wszyscy, którzy rozkazanie Pańskie czynią; chwała jego trwa na wieki. [Biblia Gdańska, Ps 111].

Nie chcemy teraz mówić o czci, ale chcemy mówić o strachu pospolitym, który dotyka ludzi żyjących na świecie,  w tym wierzących.

W języku greckim nazewnictwo różnych emocji wywodzi się  z  mitologii. Mamy zatem Fobosa (strach), Deimosa (trwoga) i Pana (panika) – różne odmiany strachu.

W Biblii słowo strach pochodzi od greckiego słowa fobia.

Obecne czasy są bardzo trudne dla naszego pokolenia. Właściwe mieliśmy szczęście, że żyliśmy w miarę spokojnych czasach, bez wojen toczących się na naszych ziemiach. Przywykliśmy więc do świata w miarę poukładanego. Jednak od pewnego czasu wydarzenia bardzo przyspieszyły i to w skali globalnej, a do naszych umysłów wkrada się strach.

Biblia opisuje nasze czasy między innymi następująco:

Łuk 21:25

(25): Tedy będą znaki na słońcu i na księżycu i na gwiazdach, a na ziemi uciśnienie narodów z rozpaczą, gdy zaszumi morze i wały; (26): Tak, iż ludzie drętwieć będą przed strachem i oczekiwaniem tych rzeczy, które przyjdą na wszystek świat; albowiem mocy niebieskie poruszą się. (27): A tedy ujrzą Syna człowieczego, przychodzącego w obłoku z mocą i chwałą wielką. (28): A gdy się to pocznie dziać, spoglądajcież a podnoście głowy wasze, przeto iż się przybliża odkupienie wasze. [Biblia Gdańska, Łk 21]

Co mamy robić, by nie poddawać się temu ogólnemu strachowi? Czego się chwycić, jako kotwicy?

Większość ludzi nie ma żadnego punktu oparcia, bo wszystko w co wierzyli, po kolei, zawodziło. Są zatem na bezdrożu i najzwyczajniej boją się o swoją własną przyszłość, o przyszłość swoich dzieci, czy wnuków.

My jednak mamy się o co oprzeć. Tym oparciem jest znajomość Boskiego Planu i Opatrzność Boża.

Jak pokonać strach? Trzeba być odważnym.

Paradoksalnie strach  jest niezbędny, by zaistniała odwaga. Odważne postępowanie polega na przełamywaniu strachu.

Musimy powierzyć opiekę nad nami samemu Bogu i nauczyć się korzystać z Jego obietnic. To nie jest łatwa rzecz, ale konieczna, by zachować równowagę. Zatem musimy się starać i próbować.

ZRÓBMY TYLKO DWIE RZECZY:

1. Ograniczmy bodźce.

Myślę, że pracę nad przezwyciężaniem strachu powinniśmy rozpocząć od zminimalizowania ilości zewnętrznych bodźców. Wypełniajmy nasze życia czym innym niż pozyskiwaniem wiadomości o pandemii, wojnach i rozruchach na świecie. Owszem, mamy być na bieżąco, ale nie pozwólmy się tym zagadnieniom zdominować. Poczujmy, że jesteśmy obywatelami Królestwa Bożego i ambasadorami Chrystusa. Ambasadorom nie wypada przecież mieszać się w konflikty państwa, w którym przebywają.

2. Żyjmy Słowem Bożym.

Medytacja nad Słowem Bożym, czytanie wspaniałych opisów starotestamentowych o Królestwie Chrystusa np. w Księdze Izajasza, czytanie Ewangelii i pięknych przypowieści Pana o lepszych czasach i przyłożenie serca do tych rzeczy, na pewno pozwoli nam się trochę wyciszyć i pozbyć (choćby w jakiejś mierze) strachu przed przyszłością. Pozwoli nam na złapanie równowagi, która nazywana jest pokojem.

DWA MIEJSCA POCIECHY:

Mat 10:28.

(28): A nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą; ale raczej bójcie się tego, który może i duszę i ciało zatracić w piekielnym ogniu.

(29): Izali dwóch wróbelków za pieniążek nie sprzedają, a wżdy jeden z nich nie upadnie na ziemię oprócz woli Ojca waszego.

(30): Nawet i włosy wszystkie na głowie waszej policzone są.

(31): Nie bójcie się tedy; nad wiele wróbelków wy zacniejszymi jesteście. [Biblia Gdańska, Mt 10]

Psalm 46.

(1): Przewodnikowi chóru. Pieśń synów Koracha na nutę: 'Dziewice…’

(2): Bóg jest ucieczką i siłą naszą [jest naszą tarczą przed zbyt wielkim niebezpieczeństwem i daje siłę, byśmy stawili czoło doświadczeniom, które są ponad nasze ludzkie możliwości] , Pomocą w utrapieniach najpewniejszą [bardzo bliską, na wycięgnięcie ręki].

[which means that He shields us from too great danger and gives us power to enable us to face successfully dangers that are beyond our own strength

(3): Przeto się nie boimy, choćby ziemia zadrżała I góry zachwiały się w głębi mórz.

(4): Choćby szumiały, choćby pieniły się wody, Choćby drżały góry z powodu gniewu jego. Sela.

(5): Jest rzeka [prawda pauzji i epifanii], której nurty [doktryny, napomnienia, przykazania, obietnice, proroctwa, historie, typy]  rozweselają miasto Boże [zarodkowy kościół], Przybytek święty Najwyższego.

(6): Bóg jest w nim, nie zachwieje się: Bóg wspomoże go przed świtem.

(7): Wzburzyły się narody, zachwiały się królestwa, Odezwał się głosem swoim, i rozpłynęła się ziemia.

(8): Pan Zastępów jest z nami, Warownym grodem jest nam Bóg Jakuba. Sela.

(9): Pójdźcie i zobaczcie dzieła Pana, Który czyni dziwne rzeczy na ziemi!

(10): Kładzie kres wojnom aż po krańce ziemi, Łamie łuki i kruszy włócznie, Wozy ogniem pali.

(11): Przestańcie i poznajcie, żem Ja Bóg, Wywyższony między narodami, Wywyższony na ziemi!

(12): Pan Zastępów jest z nami, Warownym grodem jest nam Bóg Jakuba. Sela. [Biblia Warszawska, Ps 46]

Gdy będziemy cierpliwi w ograniczaniu zewnętrznych bodźców i będziemy szukać pociechy w Słowie Bożym, to na pewno poprawimy sobie jakość duchowego życia, osiągając pewien rodzaj pokoju, który będzie wynikał z zaufania do obietnic Boga.

Wraz z pokojem zyskamy pogodę ducha oraz spokojne sny.

Gdzie są umarli? – pytanie, które dręczy nas zwłaszcza gdy w Święto Zmarłych odwiedzamy na cmentarzu groby najbliższych osób. Czy Biblia udziela na nie odpowiedzi?

Ludziom spisującym Pismo Święte to Bóg udzielił odpowiedzi. Inni dociekali i poszukiwali jej na własną rękę. Podobało się to szatanowi, który często „przemienia się w anioła światłości” (2 Kor. 11:14). Sprzyjające mu poglądy greckich filozofów wywarły wielki wpływ na całe chrześcijaństwo. Pogańskie błędy są dziś obecne tak w katolicyzmie, jak i protestantyzmie.

Nieśmiertelność duszy chrześcijaństwo „zawdzięcza” Platonowi. Przyjęło ten pogląd, choć myśl biblijnych filozofów była całkiem inna.

Umarli o niczym nie wiedzą

Kaznodzieja Salomon pisze (9:10) pod natchnieniem Ducha Świętego: „Każdego dzieła, które twa ręka napotka, podejmij się według twych sił! Bo nie ma żadnej czynności ni rozumienia, ani poznania, ani mądrości w grobie [szeolu], do którego ty idziesz”. Czy Salomon był nieomylny? Nie. Czy w tym tekście mógł się pomylić? Również nie, co wyjaśnia Piotr w drugim liście 1:21 – „natchnieni Duchem Świętym przemawiali święci ludzie Boży”.

Jako, że Pismo Święte udziela odpowiedzi pewnej, to na nim się skupimy, zostawiając wszystkie inne przekazy w cieniu. W dziewiątym rozdziale Salomon mówi także takie słowa: Ci, co żyją, wiedzą że umrzeć mają; ale umarli o niczym nie wiedzą (werset 5). Pierwsza część tego zdania jest dla wszystkich oczywista, druga – niekoniecznie.

Salomon w kolejnym wersecie przemawia jeszcze dobitniej: Owszem i miłość ich, i zazdrość ich i nienawiść ich już zginęła, a nie mają więcej działu na wieki we wszystkim, co się dzieje pod słońcem. I miłość, i nienawiść ich już zginęła! Nie mają więcej działu. To mocne świadectwo Słowa Bożego, lecz mocne tylko dla nieuprzedzonych. Co zaskakujące, pełne oświadczenie Kaznodziei przyjmują nawet ateiści. Problem mają z nim jednak miliony chrześcijan, którzy chętniej odwołują się do Platona niż Salomona.

Ufność w Bogu

Jak to, więc umarli o niczym nie wiedzą? Chrześcijaństwo stworzyło własną teologię, odrzucając teologię otrzymaną od samego Boga? Niestety, ale tak widocznie było łatwiej w pogańskim świecie i tak łatwiej jest dziś, gdy po śmierci bliskiej osoby możemy pomyśleć sobie, że ta z pewnością spogląda na nas z nieba. Rozumiemy dobre pobudki serc wszystkich oszukanych tymi naukami.

Jeśli jednak chcemy poznać prawdę z Pisma Świętego, konieczne będą dalsze poszukiwania. Świadectwo podobne do Salomona, składa nam jego ojciec – Dawid (Psalm 146:4): „człowiek, gdy opuszcza go duch, wraca do prochu swego, w tymże dniu giną wszystkie zamysły jego”. Czy ten werset biblijny jest prawdziwy? Jeśli tak, w jakim celu odprawiane są msze święte za zmarłe dusze? W jaki sposób mogą im pomóc? Świat współczesny pokłada ufność w przywódcach: w Obamie, w Putinie, w Jintao… I tak, jak świat, tak chrześcijanie skupili się na swych wodzach. Czy jednak rozumny chrześcijanin może na to przystać? Psalm 146, werset 3: Nie pokładajcie ufności w książętach ani w człowieku, u którego nie ma wybawienia. Macie Pana, macie Słowo Boże, Jego słuchajcie! Dawid sam był królem, a w Psalmie powiedział: Nie ufajcie w człowieku! Ufajcie w Bogu.

Nieświadomi oczekują przyszłej odmiany

Powróćmy do Księgi Hioba. Czternasty rozdział tej księgi udzieli nam wielu ciekawych informacji. Zaczynamy wraz z wersetem 1 – „Człowiek urodzony z niewiasty żyje krótko i jest pełen niepokoju”. Trudno nie przyznać temu racji. Co jednak czytamy dalej? „Wyrasta jak kwiat i więdnie; ucieka jak cień i nie ostoi się”. Czy tak nie jest? Gdzie są wielcy wodzowie sprzed stulecia, kto o nich pamięta?

Marek Edelman, przywódca powstania w getcie warszawskim, zmarł 2 października 2009 roku. Dopóki żył, pamiętał innych. Umarli żyli w jego pamięci, ale i on zmarł. Czy to znak, że przepadli na zawsze? Nie! Jest jeszcze Bóg, który ma ich wszystkich w Swej pamięci i w słusznym czasie upomni się o każdego.

Jak pięknie potwierdzają to słowa Księgi Hioba 14:12-13

Tak człowiek, gdy się położy, nie wstanie; dopóki niebo nie przeminie, nie ocuci się i nie obudzi się ze swojego snu. Obyś mnie ukrył w grobie [szeolu], schował mnie, aż uśmierzy się Twój gniew, wyznaczył mi kres, a potem wspomniał na mnie! Gdy człowiek umiera, czy znowu ożyje? Po wszystkie dni wymierzonego czasu mego będę oczekiwał przyszłej odmiany mojej.

Gdzie oczekuje Hiob – w piekle, czyśćcu czy niebie?

Gdzie oczekuje Hiob? Czy w piekle?! Chyba nie. Do nieba jednak nie wstąpił, bo „nikt nie wstąpił do nieba, tylko ten, który zstąpił z nieba, Syn Człowieczy” (Jana 3:13). Zostaje chyba czyściec? (Zdaniem katolików Jezus udał się do piekła i zabrał stamtąd starożytnych świętych)

Ale Hiob opisuje to inaczej! „Wtedy będziesz wołał, a ja Ci odpowiem, będziesz tęsknił za tworem swoich rąk” (14:15). Kiedy Pan zawoła do Hioba, w jaki sposób on odpowie? To proste! Ew. Jana 5:28,29 mówi, że „przyjdzie godzina, w którą wszyscy, co są w grobach, usłyszą głos Jego [Syna Człowieczego]; I pójdą ci, którzy dobrze czynili, na powstanie żywota; ale ci, którzy źle czynili, na powstanie sądu”. Hiob wiedział, że nadejdzie dzień zmartwychwstania, lecz nie wiedział kiedy i przez kogo będzie wzbudzony. Wiedział, że wcześniej czeka go sen.

Są zresztą piękne przykłady tych, których Jezus „zbudził” – Łazarz, młodzieniec z Naim i inni. Stan śmierci to stan nieświadomości. Księga Hioba 14:21: „Czy we czci jego synowie? – On nie wie. Czy też wzgardzeni? Już o tym nie myśli”. Umarły nie wie nic o przyszłości, ponieważ śpi. Śpi, jednak Biblia zapewnia, że wszyscy co są w grobach, usłyszą głos Pana Jezusa Chrystusa na początku czasów naprawy – Jego Królestwa.

Pierwsze kłamstwo szatana

Przenieśmy się na chwile na pierwsze karty Pisma Świętego.

Księga Rodzaju, rozdział 3:

Ze wszystkich zwierząt żyjących na ziemi, stworzonych przez Jahwe, najbardziej przebiegły był wąż. To właśnie on zapytał niewiastę: Czy to prawda, że Bóg polecił wam, żebyście nie jedli owoców z żadnego drzewa w tym ogrodzie? A niewiasta odpowiedziała wężowi: Nie! Możemy jeść owoce z drzew w tym ogrodzie. Tylko o owocach z drzewa, które rośnie w środku ogrodu, Bóg powiedział: Nie wolno wam ich spożywać ani nawet dotykać tego drzewa. W przeciwnym bowiem razie pomrzecie. Na to rzekł wąż do niewiasty: Na pewno nie pomrzecie. Ale Bóg wie, że gdybyście zaczęli spożywać owoce z tego drzewa, otworzyłyby się wam oczy i tak jak bogowie znalibyście dobro i zło.

Matka Ewa jest postacią historyczną. Rozmowa? Nie wiemy, jak wyglądała, lecz „uczynki mówią głośniej niż słowa”, więc może szatan posłużył się wężem, by ten – swym przykładem – przemówił do Ewy? Mogło też być inaczej. Ważne jest, że wydarzenie to istotnie miało miejsce. Dlaczego ważne? Bo na historii grzechu pierworodnego opiera się cała biblijna filozofia odkupienia.

Co mówi wąż?

• Na pewno nie pomrzecie
• Jeśli zjecie – będziecie jak bogowie [elohim – tutaj w znaczeniu aniołów]

Niewiasta i jej mąż zjedli owoc.

Co zaś powiedział Adamowi Pan Bóg (Księga Rodzaju 3:19)?

W pocie oblicza twego będziesz pożywał chleba, aż się nawrócisz do ziemi, gdyżeś z niej wzięty; boś proch, i w proch się obrócisz.

Ten wąż starodawny to diabeł (2 Kor. 11:3; Obj. 12:9). „Wąż” zwiódł nie tylko Ewę, lecz także wielu ludzi. Matka Ewa uległa szatanowi pod trzema względami, o których mówi pierwszy list św. Jana 2:16: „Albowiem wszystko, co jest na świecie, jak pożądliwość ciała i pożądliwość oczu, i pycha żywota, to nie jest z Ojca, ale jest ze świata”:
– pożądliwości ciała (Ewa mówi: „dobre drzewo ku jedzeniu”)
– pożądliwości oczu (Ewa mówi: „wdzięczne na wejrzeniu”)
– i pychy żywota (Ewa mówi: „pożądliwe dla nabycia umiejętności”)

Ewa chciała wejść na wyższy poziom istnienia. Stać się istotą duchową. I rzeczywiście, niemal całe chrześcijaństwo wierzy dziś szatanowi! Wierzy, że po śmierci następuje przemiana, że śmierć tak naprawdę jest tylko zmianą sposobu istnienia. Wreszcie, że nie można uśmiercić ludzkiej duszy.

Co na ten temat mówi Pismo Święte

List do Rzymian 5:12

Przeto jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć; tak też na wszystkich ludzi śmierć przyszła, ponieważ wszyscy zgrzeszyli [mowa o śmierci ? ani słowa o wiecznych mękach]

A jednak: 1 do Koryntian 15:3 – „Chrystus umarł za grzechy nasze według Pism”. Jest, jest nadzieja! W krwi Jezusa i tylko w niej! Jak Jezus mógłby spłacić karę wiecznych mąk? Sam musiałby się im poddać. Jeśli jednak karą za grzech jest śmierć, wtedy Jezus – umierając – spłacił dług Adama.

List do Hebrajczyków 2:9

Tego, który na małą chwilę mniejszym stał się od Aniołów, Jezusa, widzimy przez ucierpienie śmierci chwałą i czcią ukoronowanego, aby z łaski Bożej za wszystkich śmierci skosztował.

Nadzieją, którą Apostoł Paweł przedstawiał Żydom, jest zmartwychwstanie i sprawiedliwych, i niesprawiedliwych. Czy rozumiesz czym jest śmierć? Jest końcem istnienia. Zerknijmy jeszcze raz na wizję piekła. Skoro Jezus uczył nas, abyśmy miłowali nieprzyjaciół (Ewangelia Mateusza 5:44), czy możemy myśleć, że Bogu Ojcu brak tej miłości? Jaki byłby sens niekończącej się męczarni grzeszników? Czy Bóg nie jest w stanie poradzić sobie z człowiekiem, którego stworzył?

Zbliża się Królestwo Boże

Aby zaistniał człowiek, potrzebne jest ciało, dech żywota i pamięć (którą Bóg archiwizuje w sobie właściwy sposób). Król Dawid (1 Księga Królewska 2:10) „zasnął z ojcami swoimi” i czeka na zmartwychwstanie.

Tylko ci, którzy poświęcili swe życie Bogu i wytrwali aż do śmierci w Wieku Chrześcijańskim – tylko najwierniejsi! – uzyskali niebiańską nagrodę w ciele podobnym do tego, które ma Pan Jezus. Tylko oni odziedziczyli naturę boską i nikt więcej nigdy jej nie otrzyma.

Jako badacze Biblii czekamy na restytucję. Czekamy na naprawę wszystkich rzeczy i z pełną świadomością modlimy się słowami: PRZYJDŹ KRÓLESTWO TWOJE. Ono przyjdzie, a Ty już dziś możesz przygotować się na jego nadejście (Ewangelia Mateusza 16:24):

Tedy rzekł Jezus do uczniów swoich: Jeśli ktoś chce iść za mną, niechajże samego siebie zaprze, weźmie krzyż swój, i naśladuje mnie!

Otrzymaliśmy ostatnio pytanie, czy to prawda, że po śmierci ciała dusze zmarłych żyją dalej w innym wymiarze i doświadczają tam różnych radości (w niebie) lub przykrości (w piekle albo czyśćcu).

Rozważanie Biblii prowadzi nas do innych przekonań.

Księga Ezechiela 18:4 mówi, że to dusza, która grzeszy, ta umrze. Także w wielu Psalmach czytamy, że Bóg nie zachował lub zachował pewne dusze od śmierci (Psalm 116:8, Psalm 78:50). Także o Jezusie napisano, że „położył na ofiarę za grzech duszę swą. Ofiarował na śmierć swoją duszę.” (Izajasza 53:10)

Zdajemy sobie sprawę, że nie są to łatwe do przyjęcia myśli, gdy rozważamy je bardzo mocno dotknięci filozofią grecką, zwłaszcza platońską. Na ile zbadaliśmy historię idei szeolu i hadesu (czyli polskiego „grobu” lub „piekła”), widzimy, że jako chrześcijanie często czytamy je po grecku, tzn. uważamy hades za krainę aktywności, rozmyślań i cierpienia. Lecz czy Biblia do tego uprawnia?

Księga Koheleta 9:10 poucza, że „nie ma żadnej czynności ani rozumienia, ani poznania, ani mądrości w szeolu, do którego idziesz.” Czy do szeolu idzie ciało? Otóż nie: do szeolu trafia dusza (Psalm 16:10). Więc jak tam jest? Czy tylko Kohelet mówi, że jest to stan nieświadomy, jakby sen? Okazuje się, że pogląd ten potwierdzony jest też w Psalmie, u Hioba i proroków.

Psalm 146:4 – „gdy opuszcza go dech, wraca do prochu swego; w tym dniu giną wszystkie myśli jego.”; Psalm 115:17 – „Umarli nie chwalą Pana.” Izajasza 38:18 – „Nie szeol wysławia cię, a śmierć nie chwali cię; prawdy twojej nie oczekują ci, którzy w dół wstępują. Żywy, żywy, ten cię wysławiać będzie.”

„A wielu z tych, którzy śpią w prochu ziemi, obudzą się.” (Daniela 12:2)

Szczepan zasnął (Dzieje 7:60-8:1), inni uczniowie 'zasypiali’. Można tak powiedzieć, bo krew Chrystusa zapewnia im wzbudzenie z grobu w dzień ostateczny. „Ale jeśli Chrystus nie został wzbudzony (…) i ci poginęli, którzy zasnęli w Chrystusie. (…) Lecz teraz Chrystus z martwych wzbudzony jest i stał się pierwiastkiem tych, którzy zasnęli.” (1 Koryntian 15)

Jezus sam o sobie stwierdza: byłem umarły. Jednak trzeciego dnia Ojciec wzbudził go z grobu. Udzielił mu też prawa, aby przy swojej paruzji przywrócił do życia umarłych, najpierw swoich wiernych, a później także pozostałych.

„Mam też w Bogu nadzieję, którą również oni mają, że nastąpi zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych.” (Dzieje 24:15)

Więcej na temat duszy:

„Jeżeli byłbyś tutaj, mój brat nie umarłby.”

Tymi słowami zwróciła się Marta do Jezusa po śmierci swego brata Łazarza. Wyrażają one pełne rozpaczy uczucie żalu, które przeżywają miliony ludzi, gdy ich najukochańsi są zabrani przez śmierć. Jakże wiele myśli piętrzy się w naszym mózgu w takim czasie. Może, jeżeli zrobilibyśmy tak lub inaczej, może gdybyśmy posłali po innego lekarza…? Jeżeli śmierć następuje w wyniku wypadku, mówimy zazwyczaj, że gdyby nie pojechał, nic by się nie stało. Marta myślała, że to nieobecność Jezusa była przyczyną śmierci Łazarza. Dlatego zrobiła Mu wymówkę.

Wielu popełnia ten błąd mniemając, że Pan odpowiedzialny jest za śmierć naszych najdroższych lub że może zapobiec naszej tragedii. Dlatego wołają: „dlaczego?”. Wyobrażają sobie, że pewnie uczynili coś, co nie podobało się Bogu lub że zmarły został ukarany za złe uczynki. A potem z mieszanymi uczuciami myślą: jeżeli to ostatnie jest prawdą, to w takim razie gdzie są umarli? Czy doznają czegoś gorszego niż śmierć?

Łącznie z innymi myślami, które opanowują wielu ludzi gdy śmierć wkracza do ich domu, nasuwa się ciągle aktualne pytanie: co kryje się poza grobem? Czy kiedyś ponownie zobaczymy naszych ukochanych? Czy są szczęśliwi? A może pewnego dnia i my będziemy szczęśliwi razem z nimi? Nasze serca pragną konkretnej odpowiedzi na te wszystkie intrygujące pytania, rodzące się z naszego smutku. Na pytania te są odpowiedzi. Znajdujemy je w Słowie Bożym.

Dlaczego ludzie umierają?

Wielu ludzi byłoby skłonnych twierdzić, że starzenie się i śmierć człowieka są naturalne. Słaby punkt tej odpowiedzi to fakt, że miliony ludzi umierają zanim zaczną się starzeć. Ponury sierp śmierci nie ma względu na osoby, ścina bowiem zarówno młodych ludzi jak i starych, świętych i grzeszników. Bez względu na to czy jest to niemowlę, czy też starzec, szok jaki przeżywamy jest jednakowo wielki. Nigdy nie jesteśmy przygotowani na śmierć. Mimo, że minęły tysiące lat, wciąż nie jesteśmy przyzwyczajeni do jej potwornych wizyt – są one zawsze niemiłą niespodzianką. Właściwie zatem nie ma nic takiego, jak umieranie „naturalną śmiercią”, bowiem śmierć jest zawsze nienaturalna i niechciana.

Biblia mówi, że ludzie umierają z powodu grzechu. Nie z powodu osobistego, indywidualnego grzechu, lecz pierworodnego grzechu naszych prarodziców. Przez nich – wyjaśnia apostoł – „grzech wszedł na świat, a śmierć przez grzech” (Rzymian 5:12). Wskutek dziedziczności jesteśmy członkami umierającej rasy. Dobrze jest o tym pamiętać, gdy śmierć wkracza w nasze progi. Pomaga to nam zdać sobie sprawę z tego, że to nie nasz brak zainteresowania, opieki czy też ukaranie zmarłego (lub tych, którzy pozostali przy życiu) jest przyczyną śmierci. Nasi najdrożsi umierają, bo „w Adamie wszyscy umierają”. Lecz możemy nabrać otuchy czytając obietnice Boga, że chociaż w Adamie wszyscy umierają, to „w Chrystusie wszyscy ożywieni będą” (1 Koryntian 15:22).

Czytaj dalej:

1. Nadzieja
2. Śpiąc w pokoju
   Żyć znowu
3. Ostateczny dzień
4. Chrystus
5. Sprawiedliwi i niesprawiedliwi
6. Czy wierzysz w to?
7. Czy będzie to dosłowne zmartwychwstanie?
   Błogosławione obietnice

Nagranie wykonano na nabożeństwie online zboru w Bydgoszczy.