Zapis tekstowy wykładu:

Bardzo dziękuję braciom i siostrom za zaproszenie mnie do usługi. Miło was wszystkich widzieć. Chciałem przekazać pozdrowienia od mojej mamy, która została w domu, Krystyny Kaliszczyk, od mojej teściowej, która wiem, że tam siedzi przed kompem i ogląda. No i być może gdyby wiedziała to i by przekazała również siostra Krysia Morawska, szczególnie część zboru chyba Bydgoskiego ją może pamięta jeszcze, Krysia Morawska, ona jest teraz właśnie u mojej mamy teściowej i tam razem myślę, że oglądają nasze spotkania. Przykazują wam najlepsze chrześcijańskie pozdrowienia.

Temat jaki mam omówić to trzęsienie ziemi na podstawie 1 Księgi Królewskiej. Piękny temat, głęboki temat i nierozstrzygalny temat. No ale pewne uporządkowanie myśli chciałbym przedłożyć, ponieważ kwestia ta jest na czasie, jest podnoszona przez wielu braci oraz przez wiele sióstr. No i jest taką dobrą pokusą do tego, by spróbować zorientować się, czy może zamiast „pokusom”, powinienem „zachętą” powiedzieć, zorientować się, w jakim miejscu jesteśmy historii ludu Bożego.

O tym trzęsieniu ziemi na podstawie I Królewskiej, XIX rozdział, to w zasadzie wszyscy wszystko wiemy. Mamy tam historię Eliasza opisaną, który uciekał przed prześladowaniem Jezabel czy Jezabeli. No i Pan go zaprosił na górę Horeb. I gdy on tam dotarł, to zobaczył wizję trzech kataklizmów, która jest zapisana w 19 rozdziale 1 Królewskiej, w wierszu 11, ja go odczytam.

„Wtedy onże głos, rzekł, Wynijdź, a stań na górze przed Panem.”

No i teraz to, co Eliasz na tej górze stojący przed Panem doświadcza.

„A oto Pan przechodził. I wiatr gwałtowny i mocny, podwracający góry i łamiący skały przed Panem. Ale Pan nie był w onym wietrze. Za wiatrem było trzęsienie ziemi, ale nie był Pan i w onym trzęsieniu ziemi. Za trzęsieniem ziemi był ogień, ale Pan nie był w ogniu. Za ogniem był głos cichy i wolny. [W innych tłumaczeniach, że za ogniem był „łagodny powiew” albo brzmienie łagodnego wiatru zależy od przekładu.]”

Więc w zestawieniu z tymi trzema kataklizmami ta czwarta rzecz jawi się jako sielanka i odpocznienie. I w związku z tym interpretujemy to tak, że te trzy pierwsze kataklizmy, doświadczane czy widziane przez Eliasza, stanowią jakieś trzy wielkie zła. A ten czwarty element, który widział, to jest rozwiązanie tych wszystkich kwestii w kierunku dobra. Spodziewamy się Królestwa Bożego.

Więc, bracia i siostry, wszyscy jesteśmy zapoznani z wyjaśnieniami z okresu Paruzji jeszcze, a potem Epifanii, że te trzy kataklizmy reprezentują trzy fazy wielkiego ucisku. Czyli w tych czasach ostatecznych trzy fazy wielkiego ucisku, które mają doprowadzić do przełomu czy przemian tak głębokich, że mają zakończyć się tym „łagodnym powiewem”, a więc głosem cichym i wolnym, czyli królestwem Bożym. To wszyscy wiemy, wszyscy akceptujemy, że te trzy główne fazy, no tak opisane w Księdze Królewskiej, mają mieć miejsce. I próbujemy zinterpretować, co każdy z tych elementów, z tych kataklizmów oznacza. Mamy wiatr, mamy trzęsienie ziemi i mamy ogień, no i potem rozwiązanie – to pozytywne.

To, co czytamy w I Księdze Królewskiej jest proroctwem z jednej strony, no bo mówi prorok Eliasz, co do autorytetu tego, że jest prorokiem, nikt z nas nie ma wątpliwości. Ale również można to odczytać jako pewną, przeniesioną na czasy późniejsze, historię typiczną. Co by to oznaczało?

Oznaczałoby to, że kiedyś w przyszłości, w porównaniu z zapisem biblijnym, pojawi się Eliasz, który to objawi lub powie o tym, co widzi. Co innego proroctwo, co innego typ. I teraz jest takie pytanie: czy Eliasz jest taką postacią typiczną? Bo że prorokiem jest, to każdy wie i tutaj nie ma nigdy wątpliwości, ale czy jest takim typem, czyli pierwowzorem oznaczającym, że kiedyś będzie drugi Eliasz, a może i trzeci Eliasz.

Ja myślę, że jest odpowiedź na to w Piśmie Świętym bezpośrednia w Ewangelii Mateusza w rozdziale 11, gdy Pan Jezus był pytany przez uczniów o Jana Chrzciciela. To powiedział do nich tak. Werset 14, ale wprowadzimy od wersetu 12.

„Od dni Jana Chrzciciela aż dotąd Królestwo Niebieskie gwałt cierpi, a gwałtownicy porywają je, bo wszyscy prorocy i zakon aż do Jana prorokowali. A jeśli chcecie przyjąć, [teraz ta najważniejsza myśl] on jest Eliaszem miał przyjść [niektóre przekłady mówią: ma przyjść].”

Myśl jest taka, że Jezus prezentuje Jana Chrzciciela jako Eliasza. To jest Eliasz. Może to budzić zdziwienie, gdybyśmy chcieli przyjąć dosłownie. On nie był Eliaszem, bo był Janem Chrzcicielem. Ale pamiętamy w Malachiaszu, że przed przyjściem Pana miał pierw przyjść Eliasz, który naprawi wszystko. No i Jezus identyfikuje go, Jana Chrzciciela z Eliaszem i mówi: to jest Eliasz, który ma przyjść, czyli jakby dopiero ma przyjść.

Wskazując, że to proroctwo o Eliaszu poprzedzającym przyjściem Mesjasza jeszcze raz się wypełni. Czyli ten Eliasz, bym powiedział, oryginalny z Ksiąg Królewskich, jest typem na Jana Chrzciciela, to jest pierwsze wypełnienie, i typem na coś jeszcze, co w przyszłości przed przyjściem drugim Jezusa będzie miało miejsce. On jest typem na Kościół Chrystusa, który zwiastował drugie przyjście Jezusa, no i te wszystkie inne sprawy, które zwiastował Eliasz. Więc jeśli tak patrzymy na tą postać, że jest to postać poza tym, że jest prorokiem, ale jest również typem, to to oznacza, że kiedyś, w przyszłości, z naszej perspektywy wierzymy, że jakby z przeszłości, ale wtedy to jeszcze była przyszłość, pojawi się ktoś, kto wypełni misję Eliasza i pokaże nam to proroctwo na górze. I opowie nam, że widzi wiatr, że widzi trzęsienie ziemi i że widzi ogień.

I w rozważaniach, które są przecież w literaturze dostępne, wiemy, że ta podróż do góry Horeb, powiedzmy, kończy się w roku 1914 i wtedy Eliasz, czyli klasa małego stadka, zorganizowana i zgromadzona w ruchu paruzyjnym, bo co tutaj dużo nie mówić, jak się kończył ruch paruzyjny, w 1914 roku powiedzmy, do 1916 jeszcze do wieczerzy, jeśli ktoś nie wyszedł z Wielkiego Babilonu i nie przyszedł do ruchu paruzyjnego, to nie był w małym stadku.

Tak to widzimy z punktu widzenia Paruzji. Więc jeśli mówimy o małym stadku w 2014 roku, to mamy na myśli o ludziach, mamy na myśli ludzi, którzy byli zgromadzeni w ruchu prowadzonym przez brata Russella. Trochę to sekciarsko brzmi, jak gdyby „tylko u Was”. No to by trzeba trochę porozwijać, uzasadnić, dlaczego taki punkt widzenia. I wtedy by się okazało, że on sekciarski nie jest. Ale przyjmijmy na chwilę, że ten Eliasz reprezentuje braci w ruchu paruzyjnym, którzy w roku 1914 jeszcze żyli, funkcjonowali i udzielali wyjaśnień na temat tego, co faktyczny Eliasz tam w tych królewskich księgach widział. No i co on widział?

Z racji tego, że ten Eliasz jest typem i bracia w 1914 roku opisywali te rzeczy, to wydawało im się, że oni tych trzech faz ucisku na własnej skórze doświadczą i będą żyli w każdej z nich. No i interpretowali to następująco. Pierwszy kataklizm to jest wojna, czyli ten wiatr, to jest wojna. Ale Pana nie ma w tym wietrze, czyli tu jeszcze nie koniec jest spraw.

Przez wojnę oni rozumieli Wielką Wojnę. A przez Wielką Wojnę rozumiano, dziś byśmy powiedzieli, I Wojnę Światową. Bo od czasu I wojny światowej aż do II wojny światowej, to tamta była nazywana przez historyków, przez socjologów, Wielką Wojną. Bo nie było większej w historii do tamtego czasu.

Więc oni prorokowali, mówiąc symbolicznie, a więc wyjaśniali, że świat skończy się trzema kataklizmami. Pierwszym kataklizmem to jest wojna. Czego doświadczali od roku 1914 do roku 1918. Jak ta wojna się przetoczy, okaże się, że Pana tam w niej nie ma. No tak jak jest napisane w Księdze Królewskiej. I wejdziemy w etap drugiego kataklizmu, który określony tutaj jest jako trzęsienie ziemi. I to trzęsienie ziemi tak wielkie jakie jeszcze nigdy od początku świata człowiek nie doświadczył.

Czytamy tak: „Za wiatrem było trzęsienie ziemi, ale nie był Pan w onym trzęsieniu Ziemi.”

To trzęsienie Ziemi jest interpretowane jako trzęsienie symbolicznej Ziemi, nie jako trzęsienie dosłownej Ziemi.

Ziemia w pojęciu biblijnym ma wiele znaczeń, między innymi oznacza struktury społeczne, które zostały na ziemi utworzone przez niedoskonałych ludzi. Czyli mówimy w skrócie: zorganizowane społeczeństwo.

Jako przykład takie użycia słowa Ziemia mógłbym podać, to co było przed Potopem i tą uwagę w Biblii, że popsuła się przed obliczem Pana cała Ziemia. No nie sądzę, żeby tam mowa była o planecie, tylko raczej o ludziach, którzy zamieszkują tą Ziemię i to co na niej wytworzyli, że to uległo Wielkiemu Zepsuciu i dlatego to musiało być zdmuchnięte albo dokładniej zalane wodami potopu.

Więc bez wątpienia słowo „Ziemia” ma znaczenie symboliczne i oznacza, między innymi oznacza społeczeństwo, zorganizowane społeczeństwo. I w tym sensie rozumiemy jest użyte określenie czy napisane określenie „trzęsienie ziemi”, którego doświadczał Eliasz.

Miałoby to oznaczać, że społeczeństwo zorganizowane tak się zatrzęsie, jak jeszcze zaraz będę czytał z innego tekstu, jak się dotąd nigdy nie trzęsło, chociaż się nieraz trzęsło. Przy każdych wielkich przemianach, przy każdej zmianie cywilizacji na inną, przy każdej większej bitwie, można powiedzieć, że się ziemia trzęsie tym, którzy w tym uczestniczą.

To więc oznacza to rewolucję. I teraz co my będziemy rozumieć przez rewolucję?

Wojna to też jest rewolucja, bo to jest też zmiana gwałtowna. Ale Biblia używa pojęcia rewolucja w takim znaczeniu, że chodzi o to, że w danym kraju przeciwko władzy wystąpią poddani i tę władzę zamienią. Środkami zazwyczaj gwałtownymi.

Teoretycy rewolucji XIX-wieczni pisarze, socjologowie, filozofowie nazywamy ich dziś ogólnie: marksistami. Twierdzili, że się nie da bez przemocy, bo żeby zabrać komuś władzę, a ten nie chce jej oddać i ma do dyspozycji policję i te wszystkie służby silne, to pierw będzie prześladował tych niezadowolonych, powiedzmy, robotników, bo już klasa robotnicza powstała, doprowadzi to do buntu, no i do przesileń siłowych i tak się musi skończyć, że zawsze jakieś tam ofiary tego typu będą. Więc to trzęsienie ziemi, to jest trzęsienie społeczeństw, tak to widzimy, które w istocie jest rewolucją polegającą na tym, że w każdym kraju ma dojść do zmiany gwałtownej rządów. Na takie, które obejmą ci rewolucjoniści. A jakie oni te rządy wytworzą, to już jest inna sprawa, wcale może nie lepsze. Ale tak to działa, że niezadowoleni się buntują i obalają tych, którzy aktualnie mają władzę.

Do tego utworzono parlamenty po to, aby nie było tych zawirowań, żeby te problemy polityczne rozstrzygały się w wyniku głosowania i te zmiany następowały bezkrwawo, ale przyjdzie taki czas, mówi Biblia, że to nastąpi gwałtownie.

Ten opis, o którym mówimy z królewskiej, który jest doświadczany przez Eliasza, jest również podobnie wymieniony, podobnie ujęty w Księdze Apokalipsy. Uważamy, że to, co widział Eliasz w tym drugim etapie, czyli trzęsienie ziemi, jest tym samym, czego doświadczał Jan, pisząc Apokalipsę, rozdział 16. W Księdze Apokalipsy rozdział 16, werset, powiedzmy od 17.

„Tedy wylał Anioł siódmy czaszę swoją na powietrze i wyszedł głos wielki z Kościoła niebieskiego, od stolicy mówiący, stało się.”

No i teraz czytamy co się stało.

„I stały się głosy i gromy i błyskawice. I stało się wielkie trzęsienie ziemi, jakiego nigdy nie było, jako są ludzie na ziemi, trzęsienia ziemi tak wielkiego. I stało się ono miasto wielkie na trzy części rozerwane, a miasta narodów upadły i Babilon on wielki przyszedł na pamięć przed obliczem Bożym, aby mu dał kielich wina zapalczywości gniewu swego. A wszystkie wyspy uciekły i góry nie są znalezione i wielki grad jako cetnarowy spadł z nieba na ludzi i bluźnili ludzie Boga dla plagi gradu, iż plaga jego była bardzo wielka.”

To co przeczytałem nazywa się w powyższych wersetach Armageddonem.

To, zatem możemy postawić pewną równość. Armageddon równa się trzęsieniu Ziemi. Z tego wynika, że Armageddon, ten biblijny, jest tylko fazą wielkiego ucisku. Nie pierwszą, nie ostatnią. Bo wcześniej możemy w tym objawieniu w 16 rozdziale przeczytać, że ich zgromadził na bitwę wielką w miejsce, które nazywa się Armageddon. Szesnasty werset.

„I zgromadził ich na miejsce, które po żydowsku zowią Armageddon.”

Kogo zgromadził, można poczytać powyżej. Chodzi o to, że Bóg w jakiś sposób w tym szesnastym rozdziale zapowiada rozliczenie się z wielkim miastem. Bo sensem tej wypowiedzi jest trzęsienie ziemi, które podzieliło wielkie miasto na trzy części. Czytałem o tym w wersecie 19. „I stało się ono miasto wielkie na trzy części pęknięte.” Niektóre przekłady mówią.

Musielibyśmy więc doszukiwać się tutaj pewnych znaczeń, jakie miasto zostało zniszczone w wyniku trzęsienia Ziemi, co znaczą trzy jego części.

To są bardzo ciekawe symbole. Być może nie wszystko rozwiążemy i rozwiniemy, ale chciałem wskazać na to, że ostatni werset rozdziału 17 mówi tak:

„A niewiasta, którąś widział, jest miasto ono wielkie, które ma królestwo nad królami ziemi. A niewiasta, którąś widział, nosi na czole napis [to w XVII rozdziale jest napisane] Babilon Wielki, Tajemnica.”

Więc niewiasta siedząca na szkarłatnej bestii i wielkie miasto to są paralelizmy, czyli oznacza to to samo. Więc pęknięcie miasta to jest pęknięcie niewiasty. No niewiasta nie może pęknąć, ale miasto może na trzy części. No i co to mogą być za części, które w wyniku tego trzęsienia ziemi mają powstać? Więc zwarte społeczeństwo, które jeszcze funkcjonuje jako całość, ma się podzielić na następujące części – podzielić to znaczy bardzo spolaryzować, że te antagonizmy, te problemy tak narosną, że każdy będzie stał w swoim narożniku i będzie gotowy do tego, aby się o swoje prawa upominać.

Pierwsza część to jest część rządzących, czyli państwo, kościół, kapitał. To jest pierwsza część tego miasta. Druga część tego miasta to jest konserwatywny świat pracy.

W ostatecznych czasach, gdy nastała epoka gwałtownego rozwoju wszelakich technologii, począwszy od pary aż po tą rewolucję przemysłową, powstali ludzie, których nazywamy robotnikami. Wcześniej ich nie było na Ziemi. Zakłady pracy wymagały ludzi, więc ludzie miasta budowali i tak dalej, tam mieszkali, wyzyskiwani przez tych niedobrych bogaczy.

Oczywiście to prowadziło z powodu ich nędzy i braku opieki do buntu. Więc jedni z nich byli umiarkowanie spokojni, a drudzy bardzo radykalni. W związku z tym ten podział tejże klasy robotniczej, tych najemnych pracowników uwidocznia się w tych dwóch elementach. Spokojni to jest ta konserwatywna część. Chrześcijanie, chcą robić swoją robotę, dobrze pracować. Nie lubię jak ktoś nad nimi doświadcza władzy tyrańskiej, no ale dużo są w stanie znieść. Druga część klasy robotniczej, która nie ma takiego spokojnego ducha, moglibyśmy ich nazwać wywrotowcami. Tak używając trochę alegorii z lat minionych.

Każdy, kto się sprzeciwia, to wywrotowiec. A to są ci wszyscy tacy radykalni robotnicy, którzy koniecznie chcą zrobić rewolucję taką, żeby wszystkich wymordować i ukraść nie swoją własność. Czyli mamy tak, spokojnych robotników i radykalnych robotników. W naszym języku mówimy konserwatywny świat pracy. To jest ta druga grupa, a trzecia grupa, mówimy na nich syndykalistyczny świat pracy.

No te syndykaty to pojęcie dziewiętnasto-, dwudziestowieczne, może nie każdy jest zapoznany, ale chodzi o to, że jak nastąpił rozwój tych różnych społeczeństw, w szczególności w Rosji, gdzie zabrano własność prywatną, tak zwanym „białym” i oddano w ręce państwa, to się krótko potem okazało, że państwo musi jednak wydzielić pewne sfery własności prywatnej, najlepiej skolektywizowanej, żeby jakoś funkcjonować. No to są te syndykaty. Największy udział w takim syndykacie miało państwo. Jeśli ma całkowity udział, wtedy to jest państwo faszystowskie. Gdyby ktoś chciał znać różnicę między faszyzmem a syndykatem, to faszyzm kontroluje w całości.

Przy okazji taka drobna uwaga. Zastanówcie się czym jest faszyzm, bo jak słucham mediów, czy w ogóle biorę udział w jakichś… Ogólnie jak obserwuję to pojęcie, to jest tak źle stosowane i nierozumiane we współczesnym świecie, że aż szkoda, bo byśmy wiedzieli o czym mowa w ujęciu biblijnym. Skrajny syndykalizm prawie nie różni się od faszyzmu.

A faszyzm to nie nazizm, faszyzm to nie hitleryzm, to są zupełnie inne obszary. Faszyzm to jest całkowita kontrola państwa nad człowiekiem. „Państwo przede wszystkim”, to jest faszyzm. No ale zostawmy tenże faszyzm, podsumujmy do tej pory to, co powiedziałem. Mamy miasto podzielone na trzy części. To miasto to jest ta kobieta. To miasto to jest Babilon Wielki: na tych, którzy posiadają, więc tych, którzy by nie chcieli zmian; tych, którzy może by chcieli zmian, ale są łagodni, to są ci konserwatyści i ci, którzy chcą gwałtownych zmian, aby już teraz natychmiast zabić króla, wyrżnąć arystokrację metodą przemocy, co się przecież gdzieniegdzie dokonywało i wtedy my będziemy bogaci. Jak to się skończyło, wiemy, jak głupi dorwał się do władzy, no to… Trochę inteligencji jest potrzeba przy władzy, bracia i siostry. To weźmy pod uwagę. No nie wystarczy mieć młotek czy siekierę, czy jakąś broń, zlikwidować tego, który ma i potem co? I potem zakład pracy w ruinę idzie, bośmy oddali w ręce rady nadzorczej, z takich chłopków złożonej. Same tragedie.

I teraz, mili bracia i siostry, to, co przeczytałem w tej apokalipsie, to uważamy – za sługami Pańskimi przecież – bo ja tylko referuję to, co tam wyczytałem przecież, że to jest to samo, co w 1 Księdze Królewskiej w zakresie „trzęsienia ziemi”. Więc „trzęsienie ziemi” inaczej nazwane jest Armageddonem. No i po trzęsieniu ziemi Elijasz mówi, jeszcze coś będzie, będzie jeszcze ogień, który interpretujemy. łączymy z fazą anarchii. Więc zwróćmy uwagę, jaka jest różnica między tym szerokim pojęciem końca świata, a niektórymi wąskimi pojęciami naszych przyjaciół z innych grup, że Armageddon i koniec: „wojna Boża”, strzały z nieba, wyroki boże wykonane i załatwiona sprawa. A Biblia przedstawia, że po trzęsieniu ziemi jeszcze coś będzie. A jak już Ziemia pęknie na trzy części, to miasto, to jeszcze spadnie grad. I jeszcze ludzie będą bluźnić z tego powodu, że grad spadł na nich. Więc coś jeszcze po Armagedonie Bóg przewidział, a nie koniec. No po tym Armagedonie, czyli po tym trzęsieniu ziemi ma być ogień. No i przez ogień z reguły utożsamiamy anarchię jako najgorszą formę rządów ze wszystkich, albo jakąś formę bez rządu, bo jeśli ktoś interesował się poglądami anarchistów XIX-wiecznych i początku XX wieku, to być może pamięta, że to nie chodzi o to, że nikt nie rządzi. Tylko, że nie ma tego zwierzchnika w postaci państwa nad głową. No i jeśli już rządzimy, to w ramach jakiś lokalnych wspólnot, ty jesteś piekarzem, ty ślusarzem, ja ci dam chleb, ty mi zrobisz zamek i tak będziemy taką gospodarkę wymienną stosować, rola pieniądza ograniczona do minimum, czy taka gospodarka wymienna w lokalnych społecznościach.

Tak sobie to wyobrażano, że tak można będzie. Dzisiaj taki pogląd wydaje się trochę naiwny z uwagi na to, że bardzo technologie poszły do przodu. Raczej globalizacja niż taka decentralizacja się nam jawi. No ale nawet, jakby na to nie spojrzeć, to ten ogień ma dokonać tego, czego jeszcze nie dokonało trzęsienie Ziemi. A więc spalić to, co pozostało po trzęsieniu Ziemi.

Tyle bym powiedział na temat „trzęsienia ziemi”, widzianego przez Eliasza, no i potwierdzonego przez Księgę Apokalipsy. Ale wszyscy dobrze wiemy, że jeszcze jest inny punkt widzenia na tą samą sprawę, zapisany Bracia i Siostry w Księgach Królewskich. I to teraz będzie przedmiotem naszych rozważań. Coś, co może budzi najwięcej entuzjazmu albo rozterek, albo ciekawości. No bo jak Księgi Królewskie i te czasy ostateczne powiązać? Otóż wszystko zależy od tego, jak podchodzimy do typów biblijnych.

Trzeba by trochę uzasadnienia zrobić, by te dalsze rozważania oprzeć o jakąś podstawę sensowną. Bo gdybym w tej chwili powiedział: Ochozjasz to, Joram tamto, to ktoś niezapoznany powie, no urwał się ni z gruszki, ni z pietruszki, mówca i mówi jakieś rzeczy, tak jakby się opium, nie wiem, najadł, opium jest do jedzenia, no wymyśla.

Ale to nie jest aż takie nierozsądne, Bracia i Siostry, dlatego, że te typy, o których, które zreferuję, one mają głębokie osadzenie w Nowym Testamencie.

Po pierwsze, wydaje się, że jeśli ustaliliśmy, że Eliasz jest typem, a powiedzmy zakładam, że to jest do przyjęcia, że Eliasz jest typem, no to Eliasz prowadził pewną działalność w Izraelu starożytnym i on rozmawiał z tym, rozmawiał z tamtym, więc te jego rozmowy, działalności, czyny też musiałyby przedstawiać jakieś rzeczy. No ale on nie mówił sam do siebie, tylko rozmawiał z ludźmi, na przykład z królem Achabem. Bo on wtedy działał, gdy król Achab działał, król Izraela, Izraelski Achab. No więc, jeśli Eliasz wygłasza jakieś poselstwo do króla, a Eliasz jest postacią taką, której oczekujemy, że w przyszłości się pojawi, to być może ten cały obraz jest równoległy i kiedyś pojawi się taki Achab, do którego Eliasz będzie przemawiał. No dziwnie, ale my tak wierzymy, że pojawi się Achab, do którego Eliasz będzie głosił poselstwa, którego będzie strofował.

Być może to jest za mało uzasadnione, ale myślę, że teraz was przekonam, gdy przypomnę, że Achab był mężem pewnej niewiasty, która jest wymieniona w Nowym Testamencie. W 2 rozdziale w Apokalipsie, gdy mowa jest do tych siedmiu kościołów, to jest tam powiedziane do kościoła Tiatyrskiego, że ty hodujesz u siebie Jezabelę. No co ma Jezabela do Objawienia? Co ona tam robi? I kto to jest Jezabela? Jezabela to jest ta starożytna kobieta, która była żoną tego właśnie wymienionego przeze mnie króla Achaba. No więc bez wątpienia użycie Jezabeli w drugim rozdziale Księgi Apokalipsy pokazuje, że ona jest typiczna, że to co zapowiada apostoł Jan do tych siedmiu kościołów, co się ma w przyszłości wypełnić, to oznacza, że się taka Jezabela pojawi w trzecim okresie i będzie gnębiła lud Boży. Poczytajmy, co o tej Jezabeli jest powiedziane w Apokalipsie. Jest to 2 rozdział od 18 wersetu:

„A aniołowi zboru Tiatyrskiego napisz, to mówi syn Boży, który ma oczy swoje jak płomień ognia, nogi podobne do mosiądza. Znam uczynki Twoje i miłości, posługę i wiarę i cierpliwość Twoją i uczynki Twoje. A że ostatnich rzeczy więcej jest niż pierwszych, ale mam też coś przeciwko Tobie, że niewieście Jezabeli, która się mieni być prorokinią dopuszczasz uczyć i zwodzić sługi moje, żeby wszeteczeństwo płodzi i rzeczy ofiarowane bałwanom jedli”. A więc z punktu widzenia Apostoła Jana w przyszłości, w czasach przyszłych, dla nas już w czasach przeszłych, ma się pojawić Jezabela. I to jest ta, która powoduje, że Izrael, lud Boży, zmuszany jest do bałwochwalstwa. Tu nie ma analogii z tą Jezabelą z Królewskich, bezpośrednie przeniesienie.

Zatem mamy drugi punkt zaczepienia o to, że te wydarzenia z Jezabelą, z Eliaszem i z innymi osobami, które są wciągnięte w te wydarzenia, są typiczne i że coś przedstawiają. Co przedstawiają, to jest inna sprawa, bo tutaj można już różne treści podłożyć.

Jak się okazuje, niektóre inne kościoły podkładają jakieś swoje oczywiście wyjaśnienia. No ja zaprezentuję takie, jakie my tutaj podkładamy, czyli jak rozumiemy te typy. Przede wszystkim trzeba, żeby do tych typów starotestamentowych jakoś podejść dobrze, to trzeba sobie uzmysłowić, co to jest dom Achaba.

Bracia i siostry, jeśli chodzi o Achaba, to był to któryś tam król, dziewiąty, siódmy, po Salomonie, ale w tej linii odstępczej, czyli i izraelskiej.

Pierw był król Dawid, jeśli chodzi o dynastię. No, wcześniej ten Saul. Potem był Salomon, a potem się podzielili na połowę. Zgadza się? Juda poszła swoją drogą, Izrael poszedł swoją drogą i w tej izraelskiej części trudno było o zachowanie jakiejś jednej dynastii, bo co chwilę tam ktoś kogoś mordował i na jego miejsce wprowadzał swoją dynastię.

Czasy, o których mówimy, to powiedzmy 50-60 lat po śmierci Salomona, a więc nieodległe tym pierwotnym czasom. Więc zapamiętajmy to. Mówimy o fragmencie historii Izraela, która trwała około 100 lat, ale zaczęła się jakby na początku tego królestwa izraelskiego. Tatuś Achaba, niejaki Omri, też król, czy Amry król.

Zależy od przekładu. I tutaj jest taka drobna dygresja. Jeśli ktoś się uczył tego na Biblii Gdańskiej, a teraz będzie słyszał transkrypcję imion w innym przekładzie, to może się pogubić. Bardzo mi przykro. Ja się uczyłem na Biblii Gdańskiej, kiedyś, kiedyś. Joram, a nie Jehoram, prawda? Ochozjasz, a nie Achazjasz. I jeśli ktoś do mnie mówi Achazjasz, to ja nie wiem, o którym królu on mówi. Bo Aza, Achazjasz, no różne są. Więc na tyle jestem wyćwiczony, czyli przygotowany, żeby mówić w dwóch wersjach dzisiaj, ale częściej będę używał Biblii Gdańskiej, tych imion w brzmieniu Biblii Gdańskiej, bo jestem bardziej przywykły do tego tekstu.

Więc wracając do Achaba, mamy początek historii Izraela. Jego tata Amry zakłada dynastię, czyli Amry zabił kogoś poprzedniego i jest teraz królem. Odznaczył się tym w historii Izraela, że był zdolnym budowniczym, wziął się za budowę z kamienia i między innymi wybudował miasto, które potem stało się stolicą Izraela, więc Samarię.

No potem umarł oczywiście ten Amry, no i na jego miejscu zaczął panować jego syn Achab. Ten właśnie, o którym mówimy, że w czasie jego działalności swoją misję rozpoczął Eliasz, i go tam ostro strofował.

Tenże Achab był okrutnym bałwochwalcą. To nie on jeden i nie on pierwszy. A do tego bałwochwalstwa skłoniła go jego ukochana żona imieniem Jezabela.

W Izraelu zdaje się był zakaz wychodzenia, żenienia się czy wychodzenia za mąż, za ludzi, którzy nie są Izraelitami. Chyba był. Ale ten sobie wziął żonę, która była księżniczką, córką króla Sydonu. Sydon nie był daleko od, powiedzmy, Jerozolimy czy Samarii, to wszystko jest blisko, prawda? No ale to już było odrębne królestwo i pogańskie królestwo – fenickie. No i on sobie wziął za żonę tamtą kobietę, co już było przestępstwem bardzo wielkim względem prawa Mojżesza. A ta kobieta, Jezabela, była wyznawczynią kultu Baala. No i owinęła tego swego męża wokół swego paluszka do tego stopnia, że ten Achab był czcicielem Bala jak żaden inny. Jest taki komentarz o nim w Księgach Królewskich, że zaprzedał się całkowicie. To Eliasz mu taką uwagę uczynił.

No i w związku z tym Pan Bóg powołał Eliasza, żeby mu te jego ścieżki, a głównie z uwagi na lud Izraela, wyprostował. No i pamiętamy te akcje Eliasza z prorokami Baala, że tam ich pomordował. W tym teście: który Bóg zapali ofiarę, no to wszystko jest przecież w 18 rozdziale, w 17 – nam znane. No i ten, wracając do Achaba, i ten Achab, jako taki stowarzyszony z tą Jezabelą, to teraz przenosimy się do objawienia znowu i tę Jezabelę tam widzimy w Tiatyrze, a okres tiatyrski to jest od, powiedzmy, XI wieku. Rozwój Kościoła od XI do XIV w., powiedzmy. I w tym czasie musimy znaleźć jej męża. No bo skoro ona jest, a w typie miała męża, tego króla izraelskiego, to szukamy.

Kim mógłby być ten Achab? I wychodzi na to, że Achab był królem Europy. No bo ona była z Europy. Mówię tutaj już o duchowym zastosowaniu. Że Jezabela była w Europie przecież. Nie w Stanach Zjednoczonych, bo Stanów jeszcze nie było wtedy. Wszystko było tutaj. W pozostałości po cesarstwie rzymskim. W pozostałości po dynastii Karolingów. Tu. Więc ten Achab… Nazywamy go technicznie: autokratyczna Europa. Autokratyczna. To znaczy, że są wielkie dynastie, wielkie monarchie, które są skoligacone z tą symboliczną Jezabelą. Nierozłącznie stanowią jedność. A ta Jezabela, chcę sobie ciszej powiedzieć, to jest: Kościół rzymski. Nie papiestwo. Nie papiestwo. Papieństwo jako instytucja to częściowo; to jest Kościół Rzymski. Romanizm, tak bym powiedział. I ten cały Kościół Rzymski razem z tym symbolicznym Achabem prześladują prawdziwy lud Boży, czyli Eliasza. Tak to wygląda. Więc jeśli już sobie osadziliśmy to w historii i izraelskiej, i tej naszej, powiedzmy, europejskiej, to mówimy o czasach, gdy jest dobry sojusz państwa i Kościoła. I gdy prześladowania dotyczą prawdziwego ludu Bożego.

No i ten Achab, bo chcemy teraz nie tyle o Eliaszu mówić, tylko o jego tych zmaganiach wojennych. Ten Achab miał wielki spór z Syryjczykami, z królem syryjskim Ben Hadadem, który potem został zabity przez swojego żołnierza Chazaela.

Oni spierali się o terytoria, tak jak to w dawnych czasach bywało, bo w jakiś dziwny sposób pewna mieścina izraelska, być może strategiczna, na pewno na jakimś szlaku komunikacyjnym, była w rękach Syryjczyków. W Biblii nowego przekładu w Aramejczykach, u Aramejczyków. Nazywamy ich Syryjczykami według Biblii Gdańskiej. I ci Syryjczycy mieli tam swoje wojsko i Achab pomyślał tak: przecież to jest nasze miasto. Mówię o Ramot w Galadzie. To Ramot było miastem, które zostało dane pokoleniu Gat po wschodniej stronie Jordanu na własność. No i jakimś trafem Syryjczycy tam w swoich wędrówkach je zagarnęli. No i tenże Achab chciał to miasto odbić.

Więc z Syryjczykami, bo teraz to jest najważniejsze, chcę zrobić przerwę, bo widzę już oczy niektórym lecą, mamy trzy strony tego konfliktu. Mamy Syryjczyków, nazwijmy ich „Dzikimi”, mamy Izrael, dom Achaba, no i do pomocy sobie przyzywał ten Achab sprzymierzonych królów z Judy. No i razem przeciwko Syryjczykom na te wojny się wybierali.

Ramot Galaadzkie, w związku z tym, że było tak ważne strategicznie, ono reprezentuje w tych naszych rozważaniach sferę dominacji w Europie, czyli kto ma Ramot, ten rządzi w Europie, tak bym powiedział. Kto rządzi w Europie, to ten siedzi aktualnie w Ramot Galaadzkim. Bo zaraz przyjdą żołnierze, będą chcieli go stamtąd wykurzyć, wtedy oni będą siedzieć w Ramot Galaadzkim, wtedy oni będą rządzić w Europie. Do tej pory rządzili różni, ale Achab chciałby rządzić. I mówi tak, to jest nasze miasto, idziemy je odbić.

Ale sam nie da rady i mówi do Jozafata, króla judzkiego, czy byś mi nie pomógł. A Jozafat bardzo chętnie, tak, pójdziemy razem. No i poszli razem, bracia i siostry, na tę wojnę, przeciwko Ben Haddadowi II, królowi syryjskiemu, do Ramot Galaadzkiego. I tam niestety ten Achab został zabity. Raniony i przyglądał się przez dłuższy czas w tej bitwie, która tam trwała, no i umarł.

Dochodzimy więc do punktów historii, w którym musielibyśmy powiedzieć, że ta autokratyczna Europa umarła, symbolicznie umarła oczywiście, czyli że skończyły się te wielkie dynastie, wielkie panowania. Ale żona dalej żyje, bo żona nie była na wojnie. Jezabela żyje, Achab nie żyje.

I Jozafat, który z nim był, król judzki, żyje, bo jemu się nic nie stało, wrócił do domu. No i teraz, jaki to moment w historii Europy? No, ktoś powie, może być dowolny. Ja zaproponuję taki za literaturą, że to jest okres rewolucji francuskiej, który jest początkiem końca autokratycznej Europy. Od rewolucji francuskiej okazało się, że te całe dynastie odwieczne nie są święte i nietykalne.

Można im głowę ściąć i to nawet, jak czytałem o Ludwiku XVI, tępym toporem przez gawiedź. I to się stało. No i od tego czasu ta Europa już nie jest taka jaka była. Oczywiście jeszcze trwały niektóre dynastie, ale już w wielkim strachu, że może je spotkać to, co spotkało Ludwika XVI. To znaczy, że lud ma siłę, tak jak się zbuntuje.

I od tego czasu możemy mówić, że Achab nie żyje. Ale w pełnym sensie, byśmy skwitowali to tak, że Achab przegrał tę wojnę z Syryjczykami, a Syryjczycy to są wszyscy radykałowie, dopiero przy wybuchu I wojny światowej. Wtedy skończył życie w pełnym sensie.

Ale przyjmijmy na chwilę, że ta pierwsza definicja, że skończył życie w rewolucji francuskiej jest ciekawsza, bo jeśli ktoś zna historię, i to jest duży problem naszego tematu, że z reguły nie znamy tych historii, nie pamiętamy, kto tam się uczył o tych różnych ruchach rewolucyjnych, prawda, o tych partiach komunistycznych, o tych partiach robotniczych, ruch robotniczy w Ameryce, ruch robotniczy w Europie.

No kto to pamięta? Ten, kto się przygotuje, to pamięta. Ja mam tę przewagę nad wami, bracia i siostry, że jak mnie tutaj brat Marek poprosił o ten wykład, to musiałem się przygotować. Ja mam to w głowie na świeżo. Więc nie dziwię się, że możemy nie łapać tego, jeśli ktoś nie zna tych przemian. Ale nawet jak czytamy źródła świeckie, to rewolucja francuska była przełomem i stała się jakby takim materiałem badawczym dla późniejszych filozofów, marksistów, nie-marksistów, jak działa współczesne społeczeństwo. Jak można łatwo je zapalić, jak można doprowadzić do gwałtownych zmian. Teoretycy rewolucji bolszewickiej później wzorowali się na działaniach Komuny Paryskiej.

No więc Europa się zmieniła mniej więcej w tym czasie. Czyli Achab nie żyje i na jego miejsce wstąpił inny król, który miał na imię Ochozjasz albo Achazjasz. Król Izraela, Achazjasz Izraelski, jego syn. Ale ten rządził króciutko, tam jakiś wypadek miał miejsce i po pół roku przestał rządzić, to znaczy umarł. Ten drugi król, skoro pierwszy reprezentuje tę autokratyczną Europę, czyli tę Europę mocarstw, stowarzyszoną z Kościołem Rzyskokatolickim, to ten drugi król reprezentuje państwa Europy, które działały każde niezależnie od siebie. Takie pojedyncze państwa Europy, które i teraz trochę wiedzy z historii by trzeba przypomnieć, które powstały w dużej mierze dopiero po czymś, co było takim niemiłym tematem w szkole jak Wiosna Ludów. Rok 1848. Przetacza się rewolucja przez całą Europę i w wyniku tej rewolucji powstają małe państewka, niezależne państewka od siebie.

No ale to trwa krótko, dosyć krótko, no do dzisiaj istnieją te niezależne, ale weszły w sojusze. No to ten już Ochozjasz umiera, a na jego miejsce przychodzi ten nielubiony przez nas ostatni król z dynastii Achaba – Joram, albo Jehoram. Ten Joram, który walczył tam w tej drugiej wojnie. Więc ta pierwsza wojna, o której mówiłem, że poszedł Achab  tym Jozafatem, teraz uwaga, bo będziemy iść dookoła, to jest wojna autokratycznej Europy przeciwko tym wszystkim radykałom. Przy pomocy amerykańskich doradców, pokazanych w tym królu Jozafacie. Polityka Ameryki względem Europy miała trzy lub cztery ciekawe fazy. Epifaniczny tom trzeci, to jest opisane. Ja tego nie będę nawet streszczał, bo nie jestem w tym dobry. Ale byli tacy, którzy w ogóle nie chcieli się mieszać w sprawy europejskie. Oni są pokazani w pierwszym królu, w Azie. Byli tacy, którzy życzliwie chcieli pomagać Europie, bez wzajemności, bez oczekiwania nie wiadomo czego. To są pokazani w Jozafacie, który poszedł na tą wojnę. No i potem byli następni królowie, którzy chcieli pomagać Europie, ale w ramach dobrych interesów. O tym za chwilę będziemy mówić.

No więc ta pierwsza wojna jest za nami, nie żyje Achab biblijny. No i teraz panuje jego syn, któremu na imię Jehoram, czy Joram, Joram Izraelski, który ma pretensje o to, że nie dość dobrze panują nad Ramot Galaadzkim, a Syryjczycy tam cały czas nacierają, więc pójdziemy i zrobimy wojnę przeciwko Syryjczykom. Teraz już Ben Hadad nie żyje, żyje Chazael, jego następca i ta wojna jest między Joramem izraelskim, a tym Chazaelem syryjskim, a do pomocy Joramowi przybiega, czy przyjeżdża. Teraz uwaga, znowu Ochozjasz, ale Judzki, Ochozjasz z Judy, król judzki, czyli pewien sposób uprawiania polityki amerykańskiej. Kredyty, pożyczki, bombki, te inne wszystkie sprawy, Ameryka pomaga Europie w zwalczaniu radykałów w postaci Chazaela, więc nazwijmy to wprost, wszystkich pomysłów, które przychodziły ze wschodu. Pierw komunistów radzieckich, a potem tych syndykalistów radzieckich.

No i ta wojna, mili bracia, skończyła się w dziwny sposób. Bo gdy walczono o to Ramot Galaadzkie, gdy ten Joram tam był razem z tym Ochozjaszem z Judy, to Joram został ranny na tej wojnie i się musiał wycofać. Pojechał do domu i tam się w tym domu leczył. Ten dom miał w Jezreel, miejscowość Jezreel. I w tym Jezreel mieszkała owa jego mamusia Jezabela. Ona jeszcze żyła.

Ten drugi król, amerykański go nazwijmy, Ochozjasz Judzki, wrócił do domu z tej wojny. No a w Ramot Galaadzkim zostali żołnierze Jorama i oni strzegli tego miejsca. Między innymi ten hetman Jehu. On był tam najważniejszy, dowódca tego garnizonu. A więc Europą rządzili ci, co pokazani są w Joramie, bo mieli Ramot Galackie po swojej stronie. Czyli sprzymierzona Europa, Europa w sojuszach głównie militarnych, a być może potem i na innych frontach.

No i ten Joram leży w łóżku i tam się leczy i na tyle wyzdrowiał, że był w stanie zaprząc powóz i konno wyruszyć przeciwko… właśnie komu? Otóż chodzi o to, że w międzyczasie do tego garnizonu, tam w tym Ramot Galaadzkim, przyszedł wysłannik Elizeusza i pomazał Jehu na króla. I powiedział do Jehu, że ma zrobić porządek z domem Achaba, czyli wyrżnąć ich w pień. No i Jehu niewiele myślał. Tutaj te chronologie czasowe, nie wiadomo kiedy to się stało, ale wsiadł na powóz, przyjechał do Jorama, a Joram go zobaczył z daleka i mówi: „o Jehu jedzie”, tak? Pamiętamy te wyjścia. Wtedy był u niego w odwiedzinach Ochozjasz, ten z Judy, pocieszać go, że tam dochodzi do zdrowia itd. i razem na tych wozach wyjechali przeciwko Jehu no i traf chciał, że spotkali się na polu Nabota, a pamiętamy co się stało i co to za winnica Nabota była, prawda? Wymiar symboliczny: zgładziłeś Nabota rękami twojej małżonki tak, tak było on chciał tą winnicę, nie chciał mu sprzedać, no nieważne. Jezebela mu to załatwiła i na tym polu Nabota został zabity jedną strzałą przez Jehu.

A Ochozjasz uciekł, ale gonili go i też go tam zlikwidowali. Przy czym sprawa z Ochozjaszem nie jest taka klarowna, ale zaraz to jeszcze na koniec o tym powiem. Więc jeśli Joram przedstawia sojuszniczą czy zjednoczoną Europę, to musi nastąpić czas, gdy ktoś ją symbolicznie zastrzeli z łuku, czyli pozbawi władzy.

Kto to ma zrobić? To ten, który jest pokazany w Jehu. No i teraz dochodzimy do tego, kto to może być ten Jehu. No i powtarzam tylko to, co jest w literaturze napisane na ten temat. Jehu to jest konserwatywny świat pracy.

A Chazael, z którymi walczyli, to jest radykalny świat pracy, albo te wszystkie inne radykalne światy i totalitarne systemy. Zależy na jakim froncie się ta wojna odbywa. W przypadku wojny Jorama z Chazaelem o Ramot Galaadzkie, a więc tego, gdy został ranny i jechał do domu, ta wojna również miała swoje odzwierciedlenie na froncie militarnym i jest jakby zapowiedzianą drugą wojną światową. Wydarzenia drugiej wojny światowej są równoległe do tych wydarzeń wojny Jorama, o Ramot Galaadzkie przeciwko Chazaelowi, razem z Ochozjaszem Judzkim. No i teraz ten Jehu, wracamy do Jehu, zabija Jorama, wynikałoby z tego, że sprawy mają wyglądać następująco…

Skoro Jehu to jest konserwatywny świat pracy, czyli klasa robotnicza, ale ta chrześcijańska, tak bym ją nazwał, nie ta skomunizowana, tylko ta, która chciałaby wartości zachowywać. A potem przejął władzę ten Jehu po tym Joramie, to by miało oznaczać, że przyjdzie taki czas w historii Europy, gdy ten świat pracy, tak to nazwijmy konserwatywny, przejmie władzę w każdym kraju.

No i jest pytanie takie, czy to się stało, czy to się nie stało. Część z naszych braci mówi, że się stało, albo inaczej się stało, nie wiem, natomiast chyba nie było takiego czasu, żeby Joram, czyli żeby Jehu, który reprezentuje świat pracy, przejął władzę w każdym państwie i założył swoją władzę. Może ktoś to dostrzegł, może nie. No ogólnie nie dostrzegamy takiej zmiany warty, aby sprzymierzona Europa, która teraz jest jeszcze bardziej sprzymierzona, niż była w czasie II wojny światowej, bo do tych sojuszy, militarnych doszły sojusze gospodarcze, nie dostrzegamy takiej sytuacji, żeby Ochozjasz amerykański nie żył, bo pomaga jeszcze bardziej niż pomagał w czasie II wojny światowej. Oczywiście za kredyty, pieniądze i nie ze swoją szkodą, ale nie odwrócił się od Europy jeszcze – żeby ten świat pracy przejął władzę, a miał przejąć według tego typu.

Po tym przejęciu władzy przez świat pracy miało zapanować jakieś szczęście, umowne szczęście oczywiście, no i potem mieli przejąć po tym Jehu, gdy on spokojnie umrze, jeszcze czterej jego potomkowie władzę w Europie.

W jakim momencie historii z tej opowieści jesteśmy? No to oczywiście jest problemem, którego nie da się w tej chwili rozstrzygnąć. Chciałbym tylko powiedzieć, że słudzy Pańscy, mam na myśli brata Johnsona, gdy pisali o Armageddonie, to podawali trzy obrazy. Pierwsze to to trzęsienie ziemi z 1 Księgi Królewskiej, drugie to to, co zrobiłem – z Księgi Objawienia – trzęsienie ziemi i podział na trzy części. I trzecim obrazem była rewolucja Jehu. Czyli zabicie nie Achaba, tylko Jorama izraelskiego, tego, który leczył rany tam w tym Jezreel, zabicie Ochozjasza Judzkiego i kogo nam tu jeszcze brakuje? I zabicie żony Achaba – Jezabeli.

Jak czytamy wypowiedzi czy opisy biblijne z Królewskich, to jak zabił Jorama, to teraz nie wiadomo, czy zabrał się za Ochozjasza, czy za Jezabelę. Skutek był taki, że w końcu i Jezabelę zabił, i Ochozjasza zabił, a sam królował. Więc by to oznaczało, że rządy Jehu, które ileś tam lat w historii Izraela trwały…Muszą bracia i siostry przeżyć istnienie Kościoła Rzymskiego.

Czyli Kościół Rzymski musi się rozpaść. A on istnieje do dzisiaj. Ktoś powie, no nie istnieje, bo nie ma wpływu. No dobra, są kraje, gdzie ma wpływ, nie ma wpływu. A chodzi o taki czas, gdy po nim pozostanie tylko pamięć. W postaci czego tam? Dłonie i chyba… I chyba czaszka. Proszę? I koniec, nie ma.

I wtedy Jehu jeszcze był władcą Izraela, a to się stało prawie natychmiast po tym, jak on ją tam spowodował jej śmierć. Czy taki stan Kościoła Rzymskiego obecnie można zaobserwować? Moim zdaniem nie. Że to jeszcze jest przed nami. Jeśli to jest jeszcze przed nami, to oznacza, że Jehu nie dokończył jeszcze swojej roboty. Pytanie jest teraz takie, czy Ochozjasz judzki już nie żyje?

Z tym Ochozjaszem Judzkim problem polega na tym, że są dwa opisy jego śmierci. Pierwszy zawiera się w 2 Królewskiej w 8 rozdziale, a drugi zawiera się w 2 Księdze Kronik, w 22 rozdziale. I tam te wydarzenia trudno pojednać. Bo pierwszy opis mówi o tym, że zabił Ochozjasza, a potem zabił tych jego członków rodziny. A drugi opis mówi, że pierw zabił tych 40 czy 30 braci, a potem gdzieś go szukał, znalazł w Samarii i potem go w tej Samarii zabili. To są różne opisy, ja ich nie potrafię uzgodnić, ale z tego drugiego wynikałoby, że Ochozjasz, czyli ten, który przedstawia politykę amerykańską względem Europy: taką samolubną, egoistyczną, autokratyczną, że ten bracia i siostry umrze ostatni. Czyli, że wpierw Joram, izraelski, czyli Europa Zjednoczona, padnie, potem padnie Kościół Rzymski, czyli Jezabela, a potem padnie Ameryka. I wtedy będziemy mogli powiedzieć, że Jehu dokończył swoje roboty, że rewolucja Jehu jest kompletna. Po rewolucji Jehu rządzi świat pracy w wersji konserwatywnej, a potem jeszcze czterej jego potomkowie, o których rządach brat Johnson nie miał wiele do powiedzenia, ale mówił, że może socjalistyczne formy rządu, bo nie sprawdzone jeszcze. Nie rozstrzygnę tego, bo nie wiem przecież. On też nie wiedział, co będzie w przyszłości. Jaką pozycję względem tych postaci, względem Jehu, względem synów Jehu zajmuje Syria? Otóż przy końcowej fazie rządów Jehu, a więc już po rewolucji, Syria znowu dochodzi do władzy i prawie połowę Izraela zagarnia, co pokazuje, że w czasie końców rządów klasy robotniczej konserwatywnej jacyś radykałowie, niekoniecznie ze strony rosyjskiej, bo Chazael, Ben Haddad, Syryjczycy są to radykałowie, taka jest definicja, a nie radykałowie rosyjscy, radykałowie tam jacyś inni, tylko radykałowie. Znowu pojawią sięjakieś radykalne frakcje, które będą gnębiły tych biednych ludzi, którzy będą pod panowaniem tych rządów symbolicznego Jehu, czyli konserwatywnego świata pracy. Takie były wizje, zapowiedzi i definicje brata Johnsona i naszej literatury. Jak to się rozwinie, jak to się skończy, nie wiemy, natomiast jedno jest pewne, że te trzy opisy różne, one skoro opisują to samo, kładąc akcenty na różne aspekty, to muszą jednak opisywać coś, co Apokalipsa widzi bardzo katastroficznie. Księga Królewska tak samo. Chyba nie może być tak, że nie zauważyliśmy tego przejścia.

Niektórzy bracia twierdzą, że to już jest poza nami. I tak szczerze mówiąc, ja bym bardzo pragnął, żeby to było już poza nami. Wtedy by oznaczało, że jesteśmy już bliziutko, bliziutko i nas nie będą te sprawy dotyczyć i nie będziemy w tej zawierusze takiej czy innej uczestniczyć. Czy tak jest? Nie jestem skłonny tak myśleć. No, podzieliłem się bracia i siostrom tymi przydługimi, być może nudnymi rozważaniami.

Chciałem to uporządkować tak, abyśmy zapamiętali to, że punktem wyjścia jest dom Achaba, który grzeszył przeciwko Bogu razem z Jezabelą przez wiele set lat w historii do tyłu i w końcu przyszedł kres tego systemu, no i wszedł następny jego syn i wszedł ten Jehu i dokończył dzieła, czyli skończył z domem Achaba i wprowadził nowe porządki, co wypełnia obraz trzęsienia ziemi z Apokalipsy i co wypełnia obraz trzęsienia ziemi z Ksiąg Królewskich. Jakie będą losy i najbliższa przyszłość czas pokaże, a z tego co do tej pory nam wiadomo i z tego co dzisiaj omówiliśmy, życzę Braciom pewnego wzmocnienia i być może takiej zachęty do samodzielnego postudiowania tych tematów. Literatura jest dostępna po polsku już teraz w sposób prawie kompletny, trzeci tom epifaniczny bardzo dużo na ten temat zawiera informacji. Dziękuję bardzo za uwagę.

Nagranie ze zboru Pana w Bydgoszczy, 12 lutego 2023 r.

Typy biblijne

List do Rzymian 5:14 – „A przecież śmierć rozpanoszyła się od Adama do Mojżesza nawet nad tymi, którzy nie zgrzeszyli przestępstwem na wzór Adama. On to jest typem Tego, który miał przyjść.”

1 List do Koryntian 10:6,11 – „Stało się zaś to wszystko, by mogło posłużyć za przykład dla nas, abyśmy nie pożądali złego, tak jak oni pożądali. (…) A wszystko to przydarzyło się im jako zapowiedź rzeczy przyszłych, spisane zaś zostało ku pouczeniu nas, których dosięga kres czasów.”

Nawet postronni obserwatorzy dostrzegaja, że przykładamy dużą wagę do typów. Poświęca się im sporą część naszych zebrań i wiele miejsca w naszej literaturze. Mówiąc o literackości Biblii wspomina się o jednym z wykładników tej literackości, jakim jest obecność figur retorycznych, czyli takich sposobów ukształtowania wypowiedzi, które zakładają obecność literalnego / dosłownego/ i figuralnego / przenośnego / znaczenia w celu wyjaśnienia, ozdobienia lub podkreslenia przekazywanej mysli / obrazowość /. Takimi figurami są porównania, metafory, przypowieści, alegorie i …TYPY.

Ogólne rozważania prowadzące do definicji :

Typ a inne figury retoryczne :

Podstawową cechą, która różni typ od innych figur retorycznych, jest to , iż te ostatnie funkcjonują tylko na płaszczyźnie językowej, podczas gdy typy na dwóch płaszczyznach : językowej i w rzeczywistości, tzn. w ich skład wchodzą przedstawienia pewnych faktów i same fakty. Miał to na myśli br. Rssell, który odpowiadając na pytanie : Jaka jest różnica między słowami typ , figura i obraz ? – powiedział:

„Typ jest figurą i jest także obrazem, nakreślonym do wyprowadzenia pewnych ważnych spraw i szczegółów… Obraz, figura albo przypowieść ma wagę i wartość według charakteru osoby, która uczyniła obraz albo przypowieść odpowiednio do swej istotnej zasługi. Typ byłby ponad to wszystko w tym , że jest jasniejszym określeniem i obejmuje Boskie przewidzenie i zrządzenie. B ó g daje TYPY. Człowiek może dać obrazy, figury albo przypowieści … Typ jest akuratnym wzorem swego antytypu, tak jak drukarskie czcionki odpowiadają temu , co jest wydrukowane z nich.” / Ks. Pytań… s. 631 /

Br. Johnson / TP ’79 s.71, nr 306 /  : „…typami są : instytucje , osoby , zasady , rzeczy i wydarzenia Starego Testamentu oraz osoby …Nowego Testament przepowiadające przyszłe rzeczy.”

Br. Johnson / TP ’70 s.69 / : „Oto główne figury retoryczne Biblii, o których chcemy podać kilka uwag i przytoczyć kilka przykładów : porównanie , metafora , przypowieść , typ …

Typ a proroctwo : Istnieje pewne podobieństwo między typem a proroctwem – przepowiadają przyszłość. W proroctwie jest jednak mowa tylko o przyszłości , typ mówi o przyszłosci prezentując teraźniejszość lub przeszłość. Autorzy piszący proroctwa byli świadomi , że prorokują, autorzy typów tego nie wiedzieli. Wiedział tylko Bóg .

Typ a alegoria i przypowieść : Podobieństwo polega na tym , że zarówno typ , jak i przypowieść prezentują rzeczywistość, która jest zapowiedzią innej. Różnica – przedstawiona w typie rzeczywistość naprawdę istniała / historia /, w przypowieści mamy do czynienia z fikcją literacką , zmyśleniem.

Definicje . Dotychczasowe rozważania pozwalają ustalić , że w literaturze Prawdy słowo t y p  używane jest w trzech znaczeniach . Oto one :

1. Typ to jeden z siedmiu sposobów nauczania nas przez Boskie Słowo / rzędów myśli

Bożych /. Definicja najogólniejsza , najobszerniejsza .

2. Typ to figura retoryczna , która polega na tym , że przedstawia pewne rzeczywiście

istniejące instytucje , osoby , zasady , wydarzenia itp. będące zapowiedzią przyszłych . W tym znaczeniu figury tworzy człowiek / grając rolę kronikarza /.

3. Typami są instytucje , osoby , zasady , rzeczy itp. przedstawione w Biblii , które są

zapowiedzią przyszłych instytucji … W tym znaczeniu typy daje Bóg , powołując do istnienia owe instytucje …

Ustalenia terminologiczne : Pary wyrazów t y p  i  a n t y t y p , o b r a z  i p o z a o b r a z, f i g u r a  i  p o z a f i g u r a  traktowane są w naszej literaturze zamiennie, synonimicznie.

W stosunku do trzeciej definicji najściślejsze jest określenie t y p  i  a n t y t y p .

Etymologia i zastosowanie w Nowym Testamencie . Polskie słowo  t y p wywodzi się z greckiego  t y p o s  / l.mn.  t y p o i /. W greckim NT słowo  t y p o s  pojawia się 15 razy . Jeden raz pojawia się wyraz  t y p i k o s  utworzony od   t y p o s  i  powinno być przetłumaczone jako ‘typicznie’ / w tł. ang. , w naszych ‘wzór’ – 1 Kor.10 : 11 / .

Słowo  t y p o s  w greckim NT użyte jest w czterech znaczeniach :

1. ‘znak’ – Jan 20 : 25.
2. ‘przykład’ – 2 Tes. 3 : 9 ; 2 Tym. 4 : 12
3. ‘wzór’ – Ap. 7 : 43,44 / kształt / ; Żyd. 8 : 5 / kształt /
4. ‘typ’ – Rzym. 5 : 14 ; 1 Kor. 10 : 6 i 11 – interesujące nas znaczenie ; trzecia definicja.

W 1 Piotra 3 : 21 w j. gr. Występuje wyraz a n t i t y p o s / w polskim przekładzie ‘wzór’/. Oznacza on wypełnienie typu. Żyd. 9 : 24 – antitypa , wyraz pokrewny .

Synonimy słowa  t y p o s : Wystepują one w Gal. 4 : 24 / przez co znaczą się insze rzeczy /

Kol. 2 : 16, 17 / cień / ,  Żyd. 9 : 9 ,23 ; 10 : 1 / cień przyszłych dóbr !! / ; Ef. 5 : 32 ; Żyd. 6 :20 ; 7 : 11 , 15 , 17 ; Żyd. 7 : 3 ; Jan 2 ; 11 ; Rzm. 1 : 17 .

Nowy Testament – polskie tłumaczenie : W żadnym ze wspomnianych wersetów ani słowo t y p o s  , ani wyrazy pokrewne lub synonimiczne nie zostały przetłumaczone  słowem

t y p  . Zastępowano je polskimi ‚znak’, ‘wzór’, ‘przykład’, ‘podobieństwo’, ‘kształt’itp.

Typowość Biblii – nie rodzi kontrowersji. Budzi je pytanie : Co w Biblii jest a co nie jest typem ? Zdania różnych badaczy Biblii na ten temat są podzielone. Nie zawsze też istnieje zgoda, gdy chodzi o wyjaśnianie , co jest typem czego ?

Sposoby rozpoznawania typów w Biblii  / Typy Biblii, TP ’79, s.72, nr 306 /. Brat Johnson podaje 10 sposobów / metod / rozpoznawania typów w Biblii. Siedmiu z nich używał

Br. Russell, trzech dalszych br. Johnson. Oto przykładowo dwa sposoby :

1. Jeśli Biblia wyraźnie oswiadcza, że cos jest typiczne, to możemy być pewni, że tak jest : Gal. 4 : 21-31 / w. 24 ; stąd wiemy, że Sara, Agara, Izaak i Ismael są typami ; 1 Kor. 10 : 1-11 / w. 6 i 11 ; podróż Izraela po pustyni jest typem ; Żyd. 9 : 23, 24 – przybytek i posługa najwyższego kapłana typem.
2. Porównywanie rzeczy z jednej dyspensacji z rzeczami z drugiej . Jan 3 :14,15 – ‘jako’ , wąż miedziany ; Gal. 4 : 28-31 – ‘jako’ Izaak’.

Czy znajomość typów potrzebna do zbawienia ?!

Nie. Znajomość typów daje nam jednak jeszcze większe uznanie dla wielkości i mądrości Boga. W typach ukrytych jest też wiele niezwykłych zagadnień dotyczących Boskiego planu zbawienia.

Nie jest to łatwy fragment Biblii i nawet wielu wierzących nie za bardzo wie, po co miałoby czytać o tych bitwach. I dlatego właśnie spróbujemy dzisiaj pokazać, że można w tej historii znaleźć wiele cennych myśli dla tych, którzy chcieliby podążać za Jezusem i zło zwyciężać… Dobrem. Myślę, że znajdziemy tu wiele wskazówek, ale najpierw będziemy musieli ustalić pewien klucz, jak taki tekst w ogóle czytać:

My oczywiście będziemy mówić o symbolicznym zdobywaniu Jerycha, które może się dokonać w naszym własnym życiu. Z tego powodu, choć sięgamy do historii z Księgi Jozuego, rozdział 6, to jednak nasz główny werset biblijny to Księga Przypowieści Salomona 16:32 – „Więcej wart jest cierpliwy niż bohater, a ten, kto opanowuje siebie samego, więcej znaczy niż zdobywca miasta.” Kto podjął starania, żeby zmienić coś w sobie, ten na pewno rozumie te słowa. Pewien rabin z XIX wieku, Izrael Salanter, powiedział: „Trudniej jest zmienić jedną cechę swojego charakteru niż przestudiować cały Talmud”. Tu więc mamy pierwszy trop o jakim zdobywaniu Jerycha będzie mowa.

Mówimy o historii ze Starego Testamentu, ale szukamy w niej zapowiedzi lub typu na przyszłość. Greckie „typos” to słowo oznaczające właśnie znak, wzór, przykład, zapowiedź i typ. Mamy tutaj na slajdzie przykład jak pewne czyny ludu izraelskiego w drodze do ziemi obiecanej były typami. Apostoł Paweł w 1 do Koryntian 10:6,11 zapisał – „Stało się zaś to wszystko, by mogło posłużyć za przykład [typos] dla nas, abyśmy nie pożądali złego, tak jak oni pożądali … wszystko to przydarzyło się im jako zapowiedź [typos] rzeczy przyszłych, spisane zaś zostało ku pouczeniu nas, których dosięga kres czasów.”

Widzimy sporo takich typów albo zapowiedzi w Starym Testamencie. Abraham przedstawia nam często Boga. Żony Abrahama przedstawiają przymierza, czyli pewne związki, które Bóg zawierał z ludźmi. Izaak – przedstawia naszego Pana Jezusa, a Rebeka – czyli żona, którą znaleziono dla Izaaka, przedstawia kościół lub oblubienicę Chrystusa. I tak dalej i tak dalej. Typy to więc ogólnie różne wydarzenia, osoby i rzeczy mają swoje odpowiedniki w przyszłych wydarzeniach, osobach i rzeczach.

Około 450 lat przed naszą historią o Jerychu Biblia opisuje zniszczenie Sodomy. List Judy i 2 List Piotra pokazują nam, że te wydarzenia też były „przykładem” lub typem. Zniszczenie Sodomy i Gomory jest zapowiedzią ostatecznego zniszczenia bezbożnych świadomych i niepokutujących grzeszników w gehennie, we wtórej śmierci. I ta historia dla wielu stała się takim przysłowiowym „kamieniem potknięcia się”. Powodem by odrzucić Boga. Dla wielu to zniszczenie Sodomy przez Boga to przykład jego nienawiści. Wielu sądzi, że Bóg najpierw zniszczył tych ludzi, a później wtrącił ich na zawsze do piekła na wieczne męki. Inni uważają, że skoro ci ludzie zginęli z Bożego wyroku, no to nie ma już dla nich nadziei, już są osądzeni i nigdy już nie powstaną.

W Biblii mamy jednak bardzo wyraźne dowody, że ci ludzie – tak jak ludzie z Jerycha – będą obudzeni z grobów i wezmą udział w „czasach odnowienia wszystkich rzeczy”, gdy będzie na ziemi panował Chrystus. Mamy co do tego zupełną pewność, bo jak mówi List do Hebrajczyków 2:9 nasz Pan oddał swoje życie za wszystkich ludzi, „za wszystkich”, a więc także za nich. A dodatkowo mamy bardzo wyraźne wersety, które mówią, że „w dniu sądu lżej będzie ziemi sodomskiej” niż Kafarnaum i faryzeuszom. Będzie im łatwiej bo ich świadomość grzechu była mniejsza. I bezpośrednio prorocy, jak cytowany na slajdzie Ezechiel, mówili o tym, że dzieci Sodomy będą wskrzeszone, że „wrócą do swego poprzedniego stanu”.

Jak czytamy w Księdze Rodzaju wyrok na mieszkańców Kanaanu (a więc i na Jerycho) był dawno ustalony. Czyniono tam wiele rzeczy, które nie podobały się Bogu. Stosowano czary, wróżby, kontaktowano się z duchami, rzucano zaklęcia. Wielka była niemoralność tych ludów.

Jednym z największych grzechów Kananejczyków było ofiarowanie dzieci Molochowi. Czytamy o tym w 5 Mojżeszowej 12:31 – „Nie uczynisz tak wobec Pana, Boga swego, bo to wszystko, czym brzydzi się Pan i czego nienawidzi, oni swym bogom czynili, nawet swych synów i córki na ogniu palili dla swych bogów.” I jak czytamy Bóg nienawidzi takich praktyk. Ale myślę, że podobnie też Bóg nienawidzi poglądu o „wiecznych mękach” dla kogokolwiek. Jest fragment, który mówi, że takie rzeczy nawet nie przyszły Bogu na myśl.

Z opisów Biblii dochodzę do wniosku, że zniszczenie Sodomy i Jerycha byli skróceniem deprawacji tych ludów, że było to danie tym ludziom większej szansy na zdobycie życia wiecznego w tysiącletnim Królestwie. Warto wiedzieć i powtarzać dalej, że jest dla nich wciąż nadzieja i że będą jeszcze chwalić Boga za jego łaskę. Jak czytamy u Sofoniasza: „Bóg przywróci narodom czyste wargi, aby wszyscy wzywali imienia Pana i służyli mu jednomyślnie”.

Możemy tu na chwilkę spojrzeć jeszcze do Ewangelii Jana, rozdział 10. Siostra Iza pytała o werset 9, „ja jestem bramą; jeśli ktoś wejdzie przeze Mnie, będzie zbawiony; i wejdzie, i wyjdzie – i znajdzie pastwisko”. Więc mamy tu Jezusa, który jest i pasterzem i bramą dla owiec. To znaczy, że tylko przez wiarę w Niego, w jego moc jako Zbawiciela i naszego Pana, możemy wejść do Bożego odpoczynku. Po drugie ten zwrot „wejdzie i wyjdzie” znaczy, że Bóg będzie błogosławił takiej osobie w Chrystusie w całym życiu. To taki idiom, który mamy często w Psalmach. Np. Psalm 121:8 – „Jahwe będzie strzegł twojego wyjścia i przyjścia (albo: wejścia i wyjścia, jak mówią inne przekłady) – odtąd aż na wieki”. Czyli Bóg będzie błogosławił wiernym cały czas – na każdej drodze życia. I kolejna obietnica dla wiernych – pastwisko, które oznacza pokarm Słowa Bożego, prawdę, której Bóg nam dostarcza przez Pana Jezusa. I taki jest stan wiernych dzisiaj. Ale werset 16, Jana 10:16 dodaje jeszcze słowa Pana Jezusa: „Mam też inne owce, które nie są z tej owczarni, je też muszę przyprowadzić”. No i naprawdę Pan Jezus te owce przyprowadzi, bo czytamy w Biblii, że ostatecznie błogosławione będą wszystkie narody ziemi, w tym także mieszkańcy Sodomy i Jerycha. Możemy tu jeszcze przytoczyć Psalm 86:9 – „Wszystkie narody, które stworzyłeś, przybędą i pokłonią się przed Twoim obliczem, Panie, i oddadzą chwałę Twojemu imieniu”.

Przechodzimy do naszej historii. Tak jak w Sodomie Bóg przedstawił „wtórą śmierć”, tak coś zupełnie innego przedstawił w zniszczeniu Jerycha. Przypomnijmy tekst motta Przypowieści Sal. 16:32: „Więcej wart jest cierpliwy niż bohater, a ten, kto opanowuje siebie samego, więcej znaczy niż zdobywca miasta.” Bóg oczywiście sam mógł zniszczyć Jerycho, ale nie zrobił tego, bo zdobywanie Jerycha miało pokazywać coś innego w Boskim planie. Pokazuje to jak pod wodzą Pana Jezusa mamy toczyć walkę i niszczyć w nas samych to co złe. Dokonuje tego nowy umysł, wola i serce, które otrzymuje od Boga. Przez przyjmowanie Słowa Bożego rodzą się w nas nowe myśli, nowe uczucia i nowe pragnienia.

Cała historia o Jerychu jest oczywiście zapisana w Księdze Jozuego, szczególnie rozdział 6 (i kawałek 7-go). Nie będziemy jej całej czytali. Zachęcam do tego jako zadanie domowe, by porównać sobie to, co mówimy z całym tekstem biblijnych. Omówimy sporo szczegółów tej historii.

Jak wiadomo wodzem Izraela w tej bitwie był „Jozue”, a naszym „wodzem zbawienia” jest „Jezus”. Tak naprawdę chodzi o jedno żydowskie imię: „Jehoszua” lub „Jeszua”, co znaczy „Jahwe jest zbawieniem”. Nasz Jozue, Jehoszua, to najlepszy wódz. W każdej walce życia powinniśmy pamiętać, że Jezus jako wódz zbawienia jest po naszej stronie. Jest o wiele lepszym wodzem niż Jozue. I ten wódz, Pan Jezus, chce nas poprowadzić do zwycięstwa. Tego samego chce dla nas Bóg. Jeśli jest nam trudno, to przypominajmy sobie, że Bóg nie da ciężaru ponad siły i zawsze dla wyjście z doświadczeń, że wszystkie rzeczy będą działać dla naszego duchowego dobra.

W bitwie o Jerycho walczyli tylko obrzezani z Izraela. To też bardzo ważna myśl, bo obrzezanie jest w Biblii symbolem poświęcenia się Bogu na służbę, symbolem odcięcia lub wyrzucenia z serca człowieka miłości do grzechu, do samolubstwa i do „obecnego złego świata”. Bez przyjęcia Jezusa za swojego Pana i słuchania Go nie będzie możliwe zupełne zdobycie symbolicznego Jerycha.

Możemy przeczytać z Listu do Kolosan 2:11 – „I w Nim też otrzymaliście obrzezanie, nie z ręki ludzkiej, lecz Chrystusowe obrzezanie, polegające na zupełnym wyzbyciu się grzesznego ciała.” Do Rzymian Apostoł dodaje, że „prawdziwe obrzezanie to obrzezanie serca, duchowe, a nie według litery”.

Takie symboliczne „obrzezanie” czyli poświęcenie się Bogu na służbę to piękna decyzja, ale w tym miejscu dopiero zaczyna się walka czyli zdobywanie Jerycha. Na drodze stoją Jerychończycy czyli wszystkie te naturalne, głównie grzeszne skłonności w naszym charakterze. Po naszej stronie – nowy umysł, wola i serce (czyli nowe Boże myśli i uczucia, które zaszczepił w nas Bóg). Ale jest też druga armia „skłonności”, które służą temu co złe. A pomiędzy armiami są mury Jerycha czyli ta cielesna woda, „stary człowiek”, cielesne pragnienia, które bronią dostępu do pokonania złych skłonności.

Starożytne Jerycho było jednym z najlepiej umocnionych miast, uznawane jest za jedno z najstarszych miast świata. Jak w ogóle zdobyć takie mury? Podobnie z nami – pojawiają się pytania: jak toczyć walkę z samym sobą? Czy to w ogóle możliwe żeby nad sobą zapanować? Nawet wady rosną w naszych głowach na wiele metrów jak mury Jerycha.

Ten Boski sposób na zdobycie miasta jest szokujący i dla Żydów i dla mieszkańców Jerycha. Izrael miał okrążać miasto raz na dzień i trąbić. Pomyślcie o tych ludziach w Jerychu. Kpiny, śmiech, ironia – może wołali: „no, podejdźcie do nas bliżej”. Taktyka ta wymagała od Izraela przede wszystkim wiary, że to chodzenie i trąbienie ma jakiś sens. Po drugie, wymagało to cierpliwości. Chodzili pierwszego dnia, chodzili drugiego dnia, trzeciego, czwartego… Rosło napięcie. Dzień piąty, szósty. W końcu Bóg nakazał, żeby siódmego dnia obejść to miasto siedem razy. I wtedy mury upadły.

Apostoł komentuje to wydarzenie. List do Żydów 11:30 – „Przez wiarę upadły mury Jerycha”. Bez wiary w odkupienie i w Boskie metody nie możemy nic zrobić, bo nie pozwoli nasz „stary człowiek”. Z drugiej strony, ta wiara nie musi być od razu wielka, ale wiara rośnie wtedy, kiedy jej używamy. Wiara rośnie właśnie w doświadczeniach i w kłopotach, jeśli patrzymy na Jezusa jako wodza. Apostoł Paweł mówi, że jest taki „obłok świadków”, wiele postaci, które mogą być przykładem. Ale musimy mieć ten „obłok świadków” w naszych sercach, a nie tylko na kartach Biblii. Izraelici chodzili wokół Jerycha z wiarą i mury Jerycha upadły.

Znaczenie wiary jest ogromne. Cuda, których dokonywał Jezus dotyczyły tych, którzy posiadali wiarę. Zasada naszego Pana była prosta: „Niech ci się stanie według twojej wiary”. Jezus nie patrzył kto to jest, ale jaką ma wiarę. Pomógł słudze setnika, trędowatemu, kobiecie kananejskiej… ale trzeba było wierzyć, że może tego dokonać.

Mocna wiara sprawia, że mury Jerycha upadają, ale mieszkańcy Jerycha nadal żyją. Każdy żywy mieszkaniec Jerycha to jakaś żywa skłonność albo myśl „starego człowieka”. Z chwilą poświęcenia się Bogu te myśli nie zginęły. Nasze ludzkie, grzeszne albo tylko samolubne pragnienia: one wciąż tu są. I nieraz one wydają się bardzo silne i potrafią nas bardzo męczyć, tak jak Jerychończycy porafią się bronić. Można porównać nową wolę do nowego prezydenta miasta. Został wybrany, rozpoczął rządy, ale musi wiele rzeczy do siebie dopasować, musi się zmierzyć się z wieloma kłopotami. Trzeba wprowadzić zmiany, a różne urzędy i mieszkańcy mogą być niechętni. I tak właśnie jest w człowieku, który od tej pory chce żyć dla Boga i zgodnie z Boża wolą a nie swoją. Ciało, stary człowiek, będzie się temu sprzeciwiało. Ale Biblia radzi, żeby walczyć „aż do krwi” (Żydów 12:4).

Święty Paweł w liście do Kolosan 3:5-9 daje listę naszych „Jerychończyków”, czyli rzeczy w nas, które musimy zniszczyć. Apostoł stwierdza: „Umartwiajcie [= dosłownie: zabijajcie] tedy to, co w waszych członkach jest ziemskiego: wszeteczeństwo, nieczystość, namiętność, złą pożądliwość i chciwość, która jest bałwochwalstwem, z powodu których przychodzi gniew Boży na dzieci nieposłuszeństwa …

I dalej. „ Niegdyś i wy postępowaliście podobnie, kiedy im się oddawaliście, ale teraz odrzućcie i wy to wszystko: gniew, zapalczywość, złość, bluźnierstwo i nieprzyzwoite słowa z ust waszych; nie okłamujcie się nawzajem, skoro zewlekliście z siebie starego człowieka wraz z uczynkami jego.” Wszystkie te złe rzeczy w nas muszą być potraktowane bardzo poważnie, tak jak Izraelici mieli bardzo poważnie potraktować wrogów z Jerycha. To, co jest grzeszne i samolubne ma zostać umartwione czyli zabite. To jest oczywiście praca całego życia. Stąd może te siódemki, które w Biblii pokazują zupełność, doskonałość. Ten podbój musi trwać aż do końca.

Mieszkańcy Jerycha żyją, jak więc ich pokonywać? Na pewno, żeby coś ulepszać, trzeba próbować. Przykład nauki jazdy na rowerze. Początki wcale nie będą łatwe. Będą upadki, ale praktyka czyni mistrza. Z drugiej strony, w bezruchu, bez żadnej pracy rosną tylko chwasty. Także aby z czegoś zrezygnować nie możemy pozwalać sobie, żeby to robić. Jeszcze dziś, jeszcze jutro.

Każda zaleta rozwija się, gdy będzie używana. A każda wada będzie słabnąć, jeśli będziemy stawiać jej opór.

Lecz i odwrotnie. Możemy rozwijać i praktykować wady, a nie zalety. Wtedy to Jerychończycy przeważają w tej bitwie.

Usprawiedliwienie z wiary, które pokrywa nasze braki, sprawia, że Chrystus staje przed nami i dzięki niemu Bóg ma z nami kontakt. BÓG NIE PRZYJĄŁ NAS JEDNAK PO TO, BYŚMY zostali grzeszni, lecz po to, by nas podnieść z tego grzechu. Brat Johnson napisał: „Im ciężej pracujemy, by wypełnić Boską wolę w nas i w tej części Jego dzieła nam powierzonej, tym większy jest nasz pokój i prawdziwy odpoczynek.”

W tej walce z samym sobą mamy trzy wielkie pomoce od Boga. Pierwsza z nich to Biblia. Druga z nich to Duch święty, którego nabywamy w relacji z Bogiem, z Jezusem i z braćmi i siostrami. Wiele razy to ktoś inny z wierzących pomaga nam podjąć dobrą decyzję lub zmienić coś w sobie. Trzecia pomoc to Opatrzność. Wg Biblii ta Opatrzność powinna uczynić nas spokojnymi jak małe dziecko blisko swojej mamy. Bóg Biblii mówi: „nie spotka cię nic złego”, „wszystkie rzeczy dopomagają ku dobremu”. Gdy nieraz wydaje nam się, że pewne rzeczy nam się nie udają, że ktoś zawinił w danej sprawie, to warto pamiętać, że wszystko jest w Bożych rękach i Bóg może odwrócić od nas każdą sytuację, która duchowo miałaby nam zaszkodzić.

Zbroja Boża pięknie pokazuje jakie pomoce mamy od Boga. Jest to temat na inny wykład, ale warto przypomnieć sobie szósty rozdział Listu do Efezjan. Co ważne, jedyną bronią naśladowcy Jezusa jest Słowo Boże i zwrot: „Napisano”. Nie mamy walczyć żadnymi innymi metodami, szczególnie nie mamy oddawać złem za zło. Cała reszta zbroi Bożej to nasza obrona i wyposażenie, które zapewnia nam Bóg. Ono musi być kompletne. Każdy element został po coś podany.

Gdyby podsumować te dwie armie walczące o Jerycho to po jednej stronie jest:

SZATAN – główny dowódca sił zła

Są jego GENERAŁOWIE – upadłe ciało i „obecny zły świat”

Są też 4 ODDZIAŁY ŻOŁNIERZY sił zła –

1. BŁĄD (błędne myśli, zamiary, słowa i czyny)
2. GRZECH (grzeszne myśli, zamiary, słowa i czyny)
3. WŁASNA OSOBA albo SAMOLUBSTWO (samolubne myśli, zamiary, słowa i czyny)
4. ŚWIATOWOŚC (światowe myśli, zamiary, słowa i czyny, związane z obecnym porządkiem świata)

po drugiej stronie:

PAN JEZUS CHRYSTUS – główny dowódca sił dobra

GENERAŁOWIE – Duch święty i Słowo Boże

I cztery ODDZIAŁY ŻOŁNIERZY:

1. MĄDROŚĆ – mądre myśli, zamiary, słowa i czyny
2. SPRAWIEDLIWOŚĆ – sprawiedliwe myśli, zamiary, słowa i czyny
3. MIŁOŚĆ – myśli, zamiary, słowa i czyny wypływające z MIŁOŚCI
4. MOC – myśli, zamiary, słowa i czyny wypływające z MOCY, aby panować nad sobą i być w tym wytrwałym

Co ciekawe, choć Izraelici mieli zniszczyć i spalić prawie wszystko w Jerychu, to pewne rzeczy i osoby miały być zachowane. Należały do nich naczynia złote, srebrne, miedziane i żelazne oraz Rachab i cała jej rodzina. Co te rzeczy oznaczają?

Te naczynia to wszystkie rzeczy, które posiadamy: te mniej i bardziej wartościowe. Wszystko to ma być odtąd oddane w służbie dla Pana i należeć do Niego (w historii to wszystko miało być złożone do „skarbca domu Pańskiego”) – nie wolno ich już używać samolubnie, gdyż odtąd jesteśmy tylko ich szafarzami. Kiedy oddajemy się Bogu, oddajemy Mu wszystko. Nie tylko oddajemy siebie, ale też to, co posiadamy. Tylko, że Bóg nie potrzebuje naszych telefonów, portfeli, komputerów ani niczego innego. On chce żebyśmy tego używali, ale w Jego służbie, pamiętając, że tak naprawdę od teraz my sami i wszystko, co mamy w rękach, należy do Boga.

Bóg kazał też zachować Rachab i jej rodzinę. Jak czytamy w Liście do Żydów: „Przez wiarę nierządnica Rachab nie zginęła razem z niewierzącymi, bo przyjęła gościnnie wysłanych na zwiady”. Jeśli Jerycho to nasza dusza czyli my sami, których chcemy podbić dla Boga, to co może być w nas takiego, co jest przydatne i przyjazne wobec Boga i jego sprawy. Można powiedzieć, że Rachab i jej rodzina pokazują, że są takie części naszej osobowości, które mogą się zmienić do tego stopnia, by zamiast być sługami szatana i grzechu, stały się sługami Chrystusa i ewangelii.

Rachab jako szczególnie wyróżniona pokazuje nasze pragnienie społeczności ze Stwórcą, nawet gdy go jeszcze nie znaliśmy. To nasza duchowość, „ziarenko wiary”. Rachab przyjęła wysłanników Jozuego gościnnie, tak jak najlepsze części naszej ludzkiej natury wypatrują Jezusa i przybliżają się do Jezusa – to właśnie one reagują na wezwanie Boga przez ewangelię, którą zwiastują wysłannicy Boga.

Lecz jest jeszcze rodzina Rachab. Brat Johnson, z którego opracowań korzystałem, stwierdza, że rodzina Rachab dobrze pokazuje różne nasze zdolności. To może być np. talent do opowiadania. Możemy go wykorzystać do opowiadania głupich i sprośnych żartów, ale możemy go użyć do głoszenia ewangelii. Talent do śpiewu można użyć do chwalenia szatana albo do chwalenia Jezusa. Znając języki obce możemy tłumaczyć dobre albo złe rzeczy. Jeśli mam samochód mogę jechać w dobre albo złe miejsca. Jeśli mam wpływ na kogoś może to być dobry albo zły wpływ. Dlatego z tych rzeczy nie mamy rezygnować, ale mamy ich używać w dobrej sprawie, mają być zachowane przy życiu, ale dla Bożej sprawy.

Ciekawy szczegół tej historii jest taki, że Rachab miała wywiesić z okna „czerwony sznur”, który miał ją ocalić. Żołnierze Jozuego mieli zobaczyć ten sznur zwisający z muru. Ten sznur pokazuje, że trwamy w przyjaźni z Bogiem i że chętnie go przyjmujemy (tak jak Rachab przyjęła posłów Jozuego). Czerwień pokazuje na ofiarę naszego Pana. Mamy tu więc piękny symbol odkupienia przez krew Jezusa. Rachab wywiesza czerwony sznur z wiarą. Nie patrzy na to, że może w czasie bitwy żołnierze Izraela nie będą patrzyli na ten sznur. Widać, że miała ona zaufanie do Boga i w to, że sznur będzie skuteczny, że sznur wystarczy. To pokazuje naszą wiarę w odkupienie i w to, że nasza wiara w to odkupienie będzie skuteczna dla naszego usprawiedliwienia z wiary.

Ogólnie mówiąc Izraelici spełnili nakaz Boga. Znalazł się jednak człowiek, który nie zastosował się do rozkazu Pana, żeby nie zabierać sobie nic z Jerycha. Nazywał się Achan i jest typem tych, którzy po poświęceniu miłują rzeczy tego świata i którzy skrycie popierają zło w swoim życiu. Efekty są takie jak w tej historii. Najpierw pojawiły się problemy wokół niego: Izrael przegrał bitwę, której przegrać nie powinien (trzy tysięcy Izraelitów pokonanych zostało przez kilkudziesięciu Kananejczyków). Potem dopiero doszło do objawienia, że to Achan postępował źle. Na pewno jest tu wielka przestroga. Jak czytamy w Liście do Rzymian 8:13 – „jeślibyście według ciała żyli, pomrzecie”. Z drugiej strony nie mamy się zniechęcać upadkami. Znów wracamy do przykładu jazdy na rowerze. To normalne, że będziemy się przewracać, że czasem będzie pod górkę. Chodzi jednak o to, żeby mieć szczere pragnienie, by czynić dobrze i szczery żal za grzechy. Bóg obiecuje, że przebaczy każdemu kto prawdziwie i z serca pokutuje za grzechy. Przestroga dotyczy więc brudzenia swojego sumienia. Nie mamy robić świadomie rzeczy, o których wiemy, że są złe; nie mamy ich tolerować i nie podejmować z nimi walki. Nie mamy ukrywać takich rzeczy przed Bogiem i przed drugimi. W taki sposób możemy powoli wejść na drogę Achana.

Pan Jezus powiedział: „Powiadam wam: Jeśli ci umilkną, kamienie wołać będą”. Dziś żyjemy w takim czasie, kiedy kamienie wołają. Jeszcze nie tak dawno uśmiechano się na myśl o upadku Jerycha. Traktowano to jako bajkę. Te czasy jednak minęły.

Pani archeolog Kathleen Kenyon, a także John Garstang i inni twierdzą, że mur Jerycha wynosił do 6 metrów wysokości, dookoła na zewnątrz wykopany był rów z wodą, a mur runął właśnie na zewnątrz. Prawdopodobnie trzęsienie ziemi (być może wywołane przez infradźwięki, a na pewno przez wiarę) sprawiło, że mur zawalił się do rowu. Zamiast muru i rowu Izraelici mieli więc przed sobą brukowaną drogę prosto do miasta! Ks. Jozuego 6:20 mówi: „Upadł mur na miejscu swoim, i wszedł lud do miasta, każdy naprzeciw miejscu, gdzie stał, i wzięli miasto”. Czy jak oddaje to przekład dosł EIB: „mur padł pod sobą, lud zaś wkroczył do miasta, każdy przed siebie”. Archeologia i Biblia są tu w zupełnej zgodzie.

Myśle, że możan to nazwać wołaniem kamieni, bo archeologia i Biblia mówią zgodnie:
-Miasto było potężnie obwarowane
-Mury miara runeły po sztucznym stoku „do fosy”
-Miasto zostało zdobyte i doszczętnie spalone
-Miasto nie zostało splądrowane (spalono dosłownie wszystko, łącznie ze zbożem)
-Oblężenie nastąpiło w porze żniwa w dolinie Jordanu
-Oblężnie miasta trwało bardzo krótko (bo duże zapasy zboża zostały praktycznie nietknięte)

To oczywiście taki telegraficzny skrót, ale myślę, że zachęca to do przyjęcia, że zdobywanie Jerycha to prawdziwa historia i że tak, jak tam w Jerychu Jozue poprowadził Izrael do zwycięstwa, tak samo Pan Jezus poprowadzi nas do zwycięstwa w naszej drodze poświęcenia. Tylko się nie zniechęcajmy, nie opuszczajmy rąk. Boska pomoc będzie zawsze z Jego ludem. Dziękuję za uwagę!

Wykład wygłosił brat Bogdan Kwaśniewski na spotkaniu zboru Pana w Bydgoszczy, 14.11.2021 r.

Stary testament jest zbiorem cieni, czyli typem rzeczy przyszłych. Wypełnienie typu nazywamy antytypem (słowo anty oznacza tutaj – w miejsce) czyli to co wchodzi w miejsce typu, jest wypełnieniem tego symbolu.

—
DRUGI WYKŁAD WYGŁOSZONY TEGO DNIA: Służba
—

Np. Baranek Paschalny – to Pan Jezus, Eliasz to Kościół w ciele, w małym wypełnieniu jest to również Jan Chrzciciel. Głównym źródłem typów jest właśnie ST, z kolei wypełnienie pojawia się głównie od czasów Jezusa czyli od czasów NT – aż do teraz. Jak więc wesele w Kanie Galilejskiej (historia NT) może być typem, który będzie miał swoje wypełnienie w przyszłości?

Podstawę do takiego twierdzenia: brat Russell i brat Johnson. Na typ wskazał brat Johnson.

E15 s.136 – Jezus często nawiązywał do historycznych wydarzeń zapisanych w Biblii, sam będąc bohaterem części z nich. Wielokrotnie czynił aluzje do jej typów, z których część wyłożył. I tak, podał antytyp drabiny Jakuba (Jana 1:51), manny (6:31-58), węża na pustyni (3:14,15), potopu, Sodomy, Lota i jego żony (Mat. 24:37-39; Łuk. 17:26-32) itp., jak również tworzył nowe typy (Jana 2:11).

Wyjaśnił brat Russell w R-1695 – PIERWSZY CUD NASZEGO PANA.

To co wskazuje na typiczny charakter to zagadkowość jakiegoś zdarzenia. I ta historia wesela w Kanie Galilejskiej taka właśnie jest:

1. dlaczego Pan Jezus zwraca się do swojej matki: niewiasto a nie po prostu matko:
2. czyż to moja sprawa – sugeruje tymi słowami, że to przecież nie jest moja sprawa, co mi do tego, że zabrakło wina… po czym okazuje się, że nasz Pan podchodzi do sług i dokonuje jednak tego cudu…

Odpowiedź na to trochę zagadkowe zachowanie naszego Pana chyba może być tylko jedna: nasz Pan będąc na tym weselu ocenił, że może tę sytuację wykorzystać do przedstawienia głębszych spraw. Nie ma dla niego znaczenia czy to będzie zrozumiałe – tylko ma znaczenie właśnie ta wartość typiczna.

Ta historia jest jedną z najczęściej cytowanych historii z życia naszego Pana nie tylko przez wierzących ale i…. niewierzących. Tę historię cytują na poparcie swoich zbytnich skłonności do trunków.

Wersety Jan. 2:1-11

A trzeciego dnia było wesele w Kanie Galilejskiej i była tam matka Jezusa. Zaproszono też Jezusa wraz z jego uczniami na to wesele. A gdy zabrakło wina, rzekła matka Jezusa do niego: Wina nie mają. I rzekł do niej Jezus: Czego chcesz ode mnie, niewiasto? Jeszcze nie nadeszła godzina moja. Rzekła matka jego do sług: Co wam powie, czyńcie! A było tam sześć stągwi kamiennych, ustawionych według żydowskiego zwyczaju oczyszczenia, mieszczących w sobie po dwa lub trzy wiadra. Rzecze im Jezus: Napełnijcie stągwie wodą! I napełnili je aż po brzegi. Potem rzekł do nich: Zaczerpnijcie teraz i zanieście gospodarzowi wesela! A oni zanieśli. A gdy gospodarz wesela skosztował wody, która się stała winem, ( a nie wiedział, skąd jest, lecz słudzy, którzy zaczerpnęli wody, wiedzieli ), przywołał oblubieńca. I rzekł do niego: Każdy człowiek podaje najpierw dobre wino, a gdy sobie podpiją, wtedy gorsze; a tyś dobre wino zachował aż do tej chwili. I rzekł do niego: Każdy człowiek podaje najpierw dobre wino, a gdy sobie podpiją, wtedy gorsze; a tyś dobre wino zachował aż do tej chwili. Takiego pierwszego cudu dokonał Jezus w Kanie Galilejskiej; i objawił chwałę swoją, i uwierzyli weń uczniowie jego.

Pierwszy element to fakt że wesele odbywało się trzeciego dnia. Ten zwrot, występuje w Biblii w kilku miejscach. Jakiego trzeciego dnia? Dzień u Boga trwa 1000 lat więc trzeciego tysiącletniego dnia licząc od tego momentu kiedy to rzeczywiste wesele to w Kanie – typiczne – się odbywa.

1. 1 Moj. 22:4 – Trzeciego dnia podniósł Abraham oczy swoje i ujrzał z daleka to miejsce.

Co stało się trzeciego tysiącletniego dnia? Prawie dokładnie w połowie tego dnia, czyli około 2500 lat licząc od stworzenia Adama, Bóg pokazany tu w Abrahamie doszedł do etapu wyjawienia swego planu zbawienia, czyli pokazania go bardziej szczegółowo niż czynił to do tej pory. Do tej pory też robił wzmianki dotyczące pewnych rzeczy, głównie okupu ale były to tylko wzmianki.

Od tego momentu można było zobaczyć już to miejsce z daleka – miejsce złożenia ofiary – zbawienia człowieka. Bóg podał wiele szczegółów, zdecydowanie więcej niż do tej pory na ten temat, co nie oznacza oczywiście, że podał je bardzo jasno. Przez co Bóg podał więcej szczegółów? – przez Prawo Zakonu, które rozpoczął podawać jeszcze w Egipcie 2500 lat od stworzenia człowieka – Święto Paschy – zaczyna od Baranka Paschalnego. Złożenie tej ofiary należało do przyszłości i miało nastąpić jakieś 1650 lat później od tego momentu kiedy można było zobaczyć górę moria z daleka. 1650 lat później czyli w jakim dniu? Piątym tysiącletnim dniu miała zostać złożona rzeczywista ofiara, wcześniej pokazana w cieniach ST.

2. Jan 2:19 – Jezus, odpowiadając, rzekł im: Zburzcie tę świątynię, a Ja w trzy dni ją odbuduję.

Trzy tysiącletnie dni. Pierwszy z nich właśnie trwał.

Zburzcie tę świątynię, a Ja w trzy dni ją odbuduję => W tym wierszu Jezus zapewnia, że gdyby nawet Jego nieprzyjaciele wymordowali członków klasy Kościoła – czyli zburzyli Jego świątynię, to On i tak wzbudzi ją w trzecim dniu (trzecim tysiącletnim dniu). Jezus wyrzekł te słowa w piątym tysiącletnim dniu po upadku Adama… a zatem zmartwychwstanie (Kościoła) nastąpi w siódmym tysiącletnim dniu, który jest trzecim dniem licząc od piątego włącznie.

Czyli zmartwychwstanie Kościoła – pierwsze zmartwychwstanie będzie miało miejsce w 7 tysiącleciu.

O tym, że tak to należy liczyć zaznacza Biblia – kolejny fragment wskazujący na symboliczne trzy dni.

3. Łuk. 13:32 – I rzekł do nich: Idźcie i powiedzcie temu lisowi (HERODOWI): Oto wypędzam demony i dokonuję uzdrowień dziś i jutro, a trzeciego dnia skończę.

Dziś – to pierwszy dzień, jutro- drugi dzień, pojutrze – trzeci dzień. Oprócz tego, że Jezus pokazuje nam tutaj jak mamy liczyć ten trzeci dzień, że pierwszy dzień to dzisiaj to pokazuje również na czym polega jego dzieło, oraz kiedy ono się zaczęło i kiedy ono się skończy. Zaczęło się od niego samego a skończy trzeciego dnia – TRZECIEGO DNIA SKOŃCZĘ. Czyli zaczęło się 5 dnia a skończy 3 dni później czyli 7 dnia 7-tysiącletniego dnia. Restytucja i uleczenie tego świata ze skutków przekleństwa adamowego będzie miało miejsce: trzeciego dnia, od dnia kiedy wypowiada te słowa, bo wtedy zakończy się… czas naprawy wszystkich rzeczy. Wszystko zatem zostanie w 7 tysiącletnim dniu naprawione i ostatecznie zakończone.

4. Jozue 1:11- Przejdźcie środkiem obozu i nakażcie ludowi: Przygotujcie sobie żywność na drogę, bo za trzy dni przeprawicie się tu przez Jordan, aby pójść i zająć ziemię, którą Pan, Bóg wasz, daje wam na własność.

– – – –

Jakie zatem wesele odbywało się te trzy dni później, czyli w siódmym tysiącleciu? Wesele Baranka. W niebie.

Obj. 19:7 – Weselmy się i radujmy się, i oddajmy mu chwałę, gdyż nastało wesele Baranka, i oblubienica jego przygotowała się;

Co mamy rozumieć pod pojęciem wesele Baranka? Połączenie się Kościoła 144 tys. ze swoim Panem – pierwsze zmartwychwstanie. Rozpoczęło się w 1878 roku, a skończyło w 1950 roku, kiedy to ostatni członek Oblubienicy połączył się z całą resztą. Trwało 72 lata.

Uczynienie cudu miało związek z weselem. Podobnie i w antytypie, ta główna rzecz której dotyczy ten obraz ma miejsce wtedy kiedy Kościół znajduje się już w niebie ze swoim oblubieńcem – wesele Baranka.

A gdy zabrakło wina, rzekła matka Jezusa do niego: Wina nie mają. I rzekł do niej Jezus: Czyż to moja sprawa, niewiasto? Jeszcze nie nadeszła moja godzina.

Kiedy nasz Pan zwraca się do Marii Niewiasto, to używa obowiązującej wówczas formy grzecznościowej, jakiej używał mężczyzna zwracając się do kobiety.

Dlaczego jednak w ogóle nasz Pan używa formy niewiasto, nawet tej grzecznościowej a nie matko? Chce pokazać kogo ona w tym obrazie przedstawia, niewiasta czyli… prawdziwy Kościół, czysty i nieskalany.

Obj. 12 w.1 – Niewiasta odziana w słońce i księżyc pod stopami jej, a na głowie jej korona z dwunastu gwiazd;

w.6 – I uciekła niewiasta na pustynię, gdzie ma miejsce przygotowane przez Boga, aby ją tam żywiono przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni.

Tak więc Maria – matka naszego Pana reprezentuje Kościół. Ten sam Kościół pokazany jest w sługach, którzy czerpali wodę, w stągwiach do których ją nalewali, i w pannie młodej, której to wesele akurat dotyczyło. Ten sam Kościół pokazany w 3 różnych obrazach – w różnym miejscu na osi czasu WE.

Co przedstawia wino? – radość i wesele.

Iz. 25:6 – Pan Zastępów przygotuje dla wszystkich ludów na tej górze ucztę z tłustego mięsa, ucztę z wybornych win, z najpożywniejszego mięsa, z najwyborniejszych win.

Dlaczego Prawda występuje w tym miejscu pod symbolem wina? – żeby pokazać efekt jaki spowoduje poznanie Prawdy, która w czasie restytucji sprawi ludziom … wielką radość ludzie będą rozweseleni i szczęśliwi.

Na weselu w Kanie zabrakło wina. Skończyło się wino… wino, którego zabrakło przedstawia te błogosławieństwa radości, które były wtedy kiedy nasz Pan był na ziemi w czasie pierwszej swojej obecności.

Kiedy nasz Pan był na ziemi to towarzyszyła temu – głównie apostołowie i inni uczniowie oglądają cuda naszego Pana, widzą jego doskonałość i rozpoznają w nim Mesjasza. Są blisko niego i czują się w jego obecności bezpieczni…spodziewają się, że w tym czasie Jezus wyzwoli Izraela i założy swoje Królestwo, radosny, wspaniały czas. Po swojej śmierci i zmartwychwstaniu co nasz Pan … odchodzi do nieba i pozostawia Kościół na ziemi. Nie spełniają się ich oczekiwania, którymi tak bardzo się cieszyli.

Co nasz Pan zapowiada, czy zapowiada im radość, czy smutek..?

• Jan 16:20: – Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Wy będziecie płakać i żalić się, a świat będzie się weselił. Będziecie się smucić, lecz smutek wasz przemieni się w radość.
• 22 – Wy również teraz smucicie się co prawda, lecz Ja znów was zobaczę, a wtedy rozraduje się wasze serce i nikt już was tej radości nie pozbawi.

Mat.26:29 – Nie będę pił odtąd z tego owocu winorośli aż do owego dnia, gdy go będę pił z wami na nowo w Królestwie Ojca mego

• czyli, że na początku on pił z nimi ten owoc winorośli ale potem wina zabrakło do czasu kiedy znowu była wielka radość w Królestwie.

Mat. 9:15 – I rzekł im Jezus: Czyż mogą goście weselni się smucić dopóki z nimi jest oblubieniec? Nastaną jednak dni, gdy oblubieniec zostanie im zabrany, a wtedy pościć będą.

Po wniebowstąpieniu naszego Pana, kiedy Kościół (niewiasta) został na ziemi sam okazało się, że zabrakło wina. Ten właśnie brak wina, brak tej radości – zapowiada tutaj nasz Pan.

Zatem nasz Pan na weselu w Kanie mówi do Marii – „moja godzina jeszcze nie przyszła”, czyli ta godzina– okres czasu, który należało do przyszłości – przyszła chwała – bo to co najpierw trzeba wypić to kielich goryczy.

Na początku było wino – radość ale potem – na pewien czas, tego wina zabrakło …

Jednak Kościół pokazany w Marii (ten pierwotny Kościół) mówi do Kościoła pokazanego w sługach, czyli tego żyjącego w czasie kiedy nie było wina – Eliasz na pustyni – ciężkie próby i prześladowania –WE: – Co wam powie, czyńcie!

Zachęty pierwotnego kościoła – czyli te zawarte w Pismach NT –apostołowie – pokazani w Marii zachęcali późniejszy Kościół, który miał po nich dopiero się pojawić do całkowitego poświęcenia, i całkowitego poddania się woli Bożej i całkowitego posłuszeństwa.

• 2 Tes. 3:4 – Co zaś do was, to mamy ufność w Panu, że to, co wam rozkazujemy, czynicie i czynić będziecie.
• 4:9 – Czyńcie to, czego się nauczyliście i co przejęliście, co słyszeliście, i co widzieliście u mnie; a Bóg pokoju będzie z wami.

Stało tam 6 stągwi kamiennych, które służyły do żydowskiego zwyczaju oczyszczenia.

Stągwie były przeznaczone do rytualnych obmywań żydowskich.

Tych Sześć stągwi Kamiennych = umysł i serce Kościóła WE.

Liczba 6 wyobraża niedoskonałość. „Sześć” jest symbolem niedoskonałości i a także złych niedoskonałych warunków. Stągwie wyobrażają lud Boży żyjący w obecnym złym czasie.

„Mamy ten skarb w naczyniach glinianych” – 2Kor.4:7 – czyli przeciekających, niedoskonałych tak jak liczba 6 – niedoskonałe naczynia.

Napełnijcie stągwie wodą!

Przez cały WE mówi do Kościoła WE napełnijcie swoje stągwie wodą.

Woda = Prawda i … ważniejsza rzecz – jej wpływ na życie ludzkie, bo jak widzimy ta woda w tych stągwiach do czegoś służyła – służyła do oczyszczenia. Prawda powinna nas oczyszczać. Tego oczyszczenia Bóg nie dokonuje poprzez znajomość Prawdy. Nawet najlepsza wiedza Prawdy, sama wiedza nie prowadzi do uświęcenia. Musi być duch jaki z tej Prawdy powinien powstać czyli charakter, podobieństwo Jezusa w nas. Ale to co daje moc, te możliwości oczyszczenia to jedynie Prawda.

„Bądźcie napełnieni duchem”. Jak stągwie napełnione wodą – napełnijcie się Duchem Bożym…

Czyli co dokładnie lud Boży stara się realizować swoim poświęconym życiu: napełniać swoje stągwie, czyli umysły i serca Prawdą i duchem tej Prawdy.

Brat Johnson: W odniesieniu do Wieku Ewangelii słowo oczyszczenie używane jest w Biblii w wąskim i szerokim znaczeniu. I odnosi się ono do omycia jednostki: (1) z potępienia grzechu, co następuje przez krew Chrystusa; oraz (2) z mocy grzechu, co następuje przez Słowo, wsparte opatrznością Bożą.

Br. Russell:

R2351 – Pan w łasce swojej usunął wiele błędnych pojęć z naszych umysłów i dał nam wniknąć w swój chwalebny plan. Lecz wraz z tym zachodzi mniejsze lub większe niebezpieczeństwo, że przy takich badaniach teologicznych istotny cel tej znajomości – główny cel Ewangelii Chrystusowej – może zostać przeoczony. Boskim celem nie jest, żeby wyszukać ludzi uświadomionych intelektualnie albo żeby pewną grupę ludzi pouczyć o swoim planie, ale głównym Jego celem jest, aby swój lud uświęcić Prawdą i w ten sposób uczynić ich zdolnymi do osiągnięcia „dziedzictwa świętych w światłości”.

Tak więc nauki oczyszczają z mocy grzechu, nie z potępienia grzechu (czego dokonuje wyłącznie krew Chrystusa), ale z mocy grzechu, z grzechu, który mieszka w nas i wpływa na całe nasze postępowanie i w ogóle na całe życie. Lud Boży z tego grzechu musi się oczyścić i oczyszcza się pod warunkiem, że podda się pod zbawienny wpływ Prawdy i jej Ducha – podporządkuje im swoje życie.

4 Moj. 19:11-22 – typiczne woda oczyszczenia była używana do oczyszczenia z nieczystości związanej z przebywaniem w obecności umarłych lub z dotykaniem ich. Umarli reprezentują tutaj Adama i jego rodzaj pod wyrokiem śmierci, nas którzy jesteśmy w grzechu. Przebywanie w obecności umarłych jest typem posiadania dziedzicznej nieczystości grzechu Adamowego, natomiast dotykanie umarłych przedstawia to jak my sami popełniamy grzech, dokładamy do grzechów odziedziczonych jeszcze te, które sami jako ludzie czynimy.

Oczyszczenie ludu Bożego dotyczy obu tych przypadków zarówno grzechu, który odziedziczyliśmy jak i tego który nabyliśmy wtedy kiedy… popełnialiśmy błędy w naszym życiu.

Jak bardzo Kościół napełnił się Prawdą i duchem Prawdy – napełnili je aż po brzegi.

więcej wody już się tam dało wlać

Ich życie, szczególnie wtedy kiedy zbliżało się do końca było w 100% wypełnione duchem Bożym – aż po brzegi = chociaż byli w niedoskonałych ciałach doprowadzili swoje charaktery do doskonałości oczyścili je i udoskonalili całkowicie.

Wtedy Pan uczynił cud – woda zamieniła się w wino. Podobnie obietnica Pańska w stosunku do Kościoła dotyczyła ich przemiany…

Nie wszyscy zaśniemy ale … wszyscy będziemy przemienieni. Przemiana natury – ludzkiej cielesnej w naturę boską. Wino to … radość jaka była z tym związana – tej radości już nikt Wam nie zabierze.

Warunkiem uzyskania tych błogosławieństw było wcześniejsze napełnienie się Prawdą i jej duchem. Gdyby słudzy nie napełnili stągwi wodą nie byłoby wina…

Przełożony wesela, starosta – trafnie przedstawia samego Boga., który

….przywołuje Oblubieńca… i mówi, że inni ludzie dają dobre wino a potem gorsze, czyli ludzie głównie składają innym wspaniałe obietnice, które dają początkowo jakąś radość i nadzieję ale potem rzeczywistość wychodzi zdecydowanie gorzej niż to czego się spodziewali.

Starosta mówi Ty zachowałeś dobre wino aż do tej pory. W tych słowach Bóg wyraża uznanie dla naszego Pana za to dzieło, którego nasz Pan dokonał względem Kościoła: że prowadził ich przez cały WE i doprowadził ich do stanu, kiedy obietnice dotyczące ich przyszłej chwały zostały w 100% zrealizowane. Nasz Pan doprowadził cały Kościół do zwycięstwa, do tego stanu radości, kiedy zmartwychwstali i pojawili się w niebie.

Radość (WINO):

• duchowe ciała … w boskiej naturze. Nieśmiertelne istoty, posiadające tak jak Bóg życie samo w sobie, w nich znajduje się źródło życia.
• zobaczyli na własne oczy swojego Pana, którego śladami kroczyli całe życie.
• Zobaczyli oczywiście aniołów,
• Poznali siebie nawzajem – ogromna większość nie znała się wcześniej.
• na własne oczy zobaczyli Wszechmogącego Boga Jahwe.

 11 – Takiego pierwszego cudu dokonał Jezus w Kanie Galilejskiej; i objawił chwałę swoją, i uwierzyli w niego jego uczniowie.

Jaką chwałę objawił Jezus? Swoją przyszłą chwałę… jeszcze jedna wzmianka wskazująca że jest to typ – wykorzystał wesele, aby pokazać swoją przyszłą chwałę i przyszłą chwałę Kościoła.

Zaczynając od Marii, która mówi do naszego Pana, że zabrakło wina, pokazuje nasz Pan kościół, który zamiast radości musi przez pewien czas pić kielich smutku i cierpień, i że ta godzina chwały nie jest teraz ale należy do przyszłości, pokazuje również Kościół, który będąc w niedoskonałych ciałach, jest wierny Naszemu Panu i czyni wszystko czego od nich oczekuje, napełnia się Prawdą, na tyle ile Bóg im daje ją poznać, ale najistotniejsze jest to, że nabywa ducha Chrystusowego, napełnia się nim całkowicie, aż po brzegi. A potem czas pierwszego zmartwychwstania, gdzie kościół dostępuje przemiany natury i uczestniczy jako oblubienica na swoim własnym weselu – weselu Baranka – ostatecznie pokazany jest w obrazie panny młodej, której to wesele w Kanie Galilejskiej dotyczyło.

Podobna zasada w Tysiącleciu

Izajasza 25:6 – Pan Zastępów przygotuje dla wszystkich ludów na tej górze ucztę z tłustego mięsa, ucztę z wybornych win, z najpożywniejszego mięsa potraw ze szpikiem, z najwyborniejszych win.

„Pan, Bóg wasz, wzbudzi wam spośród braci waszych proroka podobnego do mnie. I teraz te słowa – które już dzisiaj nam się tu pojawiły: Jego słuchać będziecie we wszystkim, cokolwiek do was mówić będzie. I stanie się, że każda dusza, która by nie słuchała tego Proroka, będzie wygładzona z ludu”

Lekcja dla nas:

Musimy rzeczywiście oczyścić się z grzechu, który mieszka w każdym z nas. Nasze życie, które obecnie prowadzimy musi przynieść wymierne efekty, owoce ducha, czyli sprawiedliwy charakter, bo tylko to ma wartość przed Bogiem.

Słowa Marii: „Cokolwiek Jezus wam powie, czyńcie„.

Napełnij swoje stągwie wodą.

…naczynia są przeciekające: trzeba je napełniać – cały czas dolewać wody – musimy to robić po prostu całe życie.

Manna 15 lutego: Zachowanie Słowa Bożego oznacza podtrzymywanie Słowa przez nową wolę w kontakcie z uczuciami, aż uczucia odpowiedzą Duchowi Słowa. Ciągłe trwanie w tym procesie we wszystkich okolicznościach życia niechybnie rozwinie do doskonałości miłość Bożą w naszych sercach.

W rezultacie Możemy się spodziewać tego, co było pokazane w tym cudzie, że woda ostatecznie przemieni się w wino, które jest obrazem WIELKIEJ głębokiej radości w wynikającej z niezwykłych błogosławieństw wtedy kiedy ukończymy swój bieg i wejdziemy pod Nowe Przymierze.

Nie doświadczymy oczywiście przemiany natury ale doświadczymy przemiany w ramach natury, którą posiadamy. Staniemy się ostatecznie doskonałymi ludźmi.

Ciało, które się nie starzeje, nie boli, posiada doskonałą – absolutna pamięć, doskonała społeczność z Bogiem.

—
DRUGI WYKŁAD WYGŁOSZONY TEGO DNIA: Służba
—

„I policzysz sobie siedem lat sabatowych, to jest siedem razy siedem lat; i będziesz miał siedem lat sabatowych, czyli czterdzieści dziewięć lat. Dziesiątego dnia, siódmego miesiąca; obwieścisz dęciem w róg [szofar czyli róg barani] w dniu pojednania, ogłosisz to rogiem po całej waszej ziemi. I będziecie święcić rok pięćdziesiąty, i w ten sposób ogłosicie wolność wszystkim mieszkańcom całej ziemi; będzie to dla was jubileusz; i każdy wróci do posiadłości swojej, każdy wróci do rodziny swojej.”

„Jakże radosne musiały być okrzyki, gdy lud Izraela usłyszał brzmienie szofar ogłaszające wolność! Niebawem miały być umorzone wszystkie długi, słudzy mieli pożegnać swych panów, drzwi więzień miały stanąć otworem, a więźniowie mieli być uwolnieni, utracone posiadłości miały być odzyskane przez tych, którzy je stracili, następowało też ponowne połączenie się rodzin, których radości nie można opisać.

Wszystko to oczywiście było typiczne i prorocze. Lud Izraela w owych dwunastu pokoleniach razem z pogańskimi narodami czeka na obiecanego Mesjasza, potomstwo Abrahama, przez które „błogosławione będą wszystkie narody ziemi” (1 Moj. 12:3; 22:15-18). Przez Mesjasza jako Pośrednika PAN „uczyni z domem Izraelskim i z domem Judzkim przymierze nowe”; obiecuje On: „miłościwy będę nieprawościom ich, a grzechów ich nie wspomnę więcej” (Jer. 31:31-34). Będą słuchać tego wielkiego Pośrednika, którego PAN wzbudza spośród nich, ich braci (5 Moj. 18:15).

Pomazańcy PAŃSCY (Mesjasz) ogłoszą wolność pojmanym, wypuszczą na wolność tych, którzy będą związani w więzieniu śmierci (Dan. 12:2), zawiążą rany serc skruszonych, pocieszą wszystkich płaczących, dadzą im olejek radości zamiast smutku i szatę ozdobną zamiast ducha ściśnionego, przywrócą im utraconą własność (utraconą w Adamie), ich bliskich i sprawią, że zwycięstwo i chwała ukażą się wszystkim narodom (Iz. 42:7; 49:9; 61:1-11; 25:8). Jakże wspaniały będzie ten antytypiczny Jubileusz!”
________
Źródło: artykuł „Rok Jubileuszowy”, Sztandar Biblijny, czerwiec 1994, s. 46.

Naśladowcy Jezusa nie muszą spotykać się na wieczerzy paschalnej z literalnym barankiem, na pamiątkę wyjścia z Egiptu. Pan Jezus ustanowił nowe symbole – niekwaszony chleb i wino, które przedstawiają Go samego jako Baranka Bożego, który gładzi grzech świata i wyprowadza ludzkość z niewoli.

To dlatego apostoł Paweł napisał:

„Wyrzućcie więc stary kwas, abyście się stali nowym ciastem, jako że przaśni jesteście. Chrystus bowiem został złożony w ofierze jako nasza Pascha. Tak przeto odprawiajmy święto nasze, nie przy użyciu starego kwasu, kwasu złości i przewrotności, lecz – przaśnego chleba czystości i prawdy.”
– 1 List do Koryntian 5:7-8

Byłoby właściwe, gdyby chrześcijanie co roku spotkali się na pamiątce śmierci naszego Pana. Święto to jest wypełnienie lub antytypem paschy obchodzonej przez Żydów na wiosnę, 14 nisan. Więcej na ten temat piszemy w artykułach: Wieczerza Pańska, Pamiątka śmierci naszego Pana – proponowany sposób obchodzenia.

* * * * *

Apostoł Paweł i Jan Chrzciciel jasno i stanowczo utożsamiają baranka wielkanocnego z naszym Panem Jezusem (Ewangelia wg Jana 1:29).

My nie potrzebujemy pokropienia krwią naszych domów, ale (w sposób symboliczny) potrzebujemy pokropienia i oczyszczenia naszych serc (Hebrajczyków 12:24, 1 Piotra 1:2).

Mamy też jeść chleb Prawdy bez kwasu czyli karmić się czystą prawdą Słowa Bożego i unikać grzechu oraz zła. Mamy na każdy dzień karmić się przez wiarę Barankiem Bożym – tzn. wiarą przyjmować wartość okupowej śmierci Jezusa Chrystusa i oblekać się w Jego charakter, dzień po dniu poddawać się Bożej łasce, byśmy mogli być przemieniani na Jego wzór.

Mamy się karmić Jezusem, tak jak Żydzi karmili się literalnym barankiem. Zamiast gorzkich ziół, które zaostrzały ich apetyt, my mamy gorzkie doświadczenia i próby, jakie Bóg przewidział dla nas. To doświadczenia (gorzkie zioła) pomagają odrywać nasze uczucia od spraw ziemskich i zwiększyć apetyt na karmienie się Jezusem (Barankiem) i Prawdą (niekwaszonym chlebem).

Powinniśmy pamiętać, że nie posiadamy tu trwałego miasta, lecz jesteśmy w drodze jako pielgrzymi, obcy, podróżni, jak Żydzi w Egipcie „z laską w ręku”, przepasani na podróż, a nasz ostateczny cel i ojczyzna to Królestwo Boże.

* * * * *

Skoro dopełniła się rzeczywistość to na niej mamy skupić swoją uwagę:

„Niechże was tedy nikt nie sądzi z powodu pokarmu i napoju albo z powodu święta lub nowiu księżyca bądź sabatu. Wszystko to są tylko cienie rzeczy przyszłych; rzeczywistością natomiast jest Chrystus.”
– Kolosan 2:16-17

Jako chrześcijanom nie zostały nam dane przez Pana żadne inne obrzędy jak tylko pamiątka śmierci Zbawiciela, a także chrzest dorosłego wierzącego (lub dorosłej wierzącej) poprzez zanurzenie w wodzie – na znak jego (lub jej) oddania się Bogu na służbę.

Właściwym i wskazanym jest też spotykanie się naśladowców Jezusa społecznie, co uczniowie robili zwykle „w pierwszym dzień po sabacie” – w niedzielę – jako przypomnienie radosnego dnia zmartwychwstania Zbawiciela.

Skoro tak, to i my nie mamy potrzeby dodawania czegokolwiek, lecz wiernie powinniśmy nawracać się do Pana, tzn. pokutować (przemieniać swój umysł), wierzyć w Pana Jezusa Chrystusa jako naszego Zbawiciela i oddawać Bogu samych siebie na służbę. (Zobacz też: Droga do zbawienia)

Otrzymaliśmy niedawno ciekawe pytanie: 

Typy biblijne to wszystkie rzeczy, osoby i wydarzenia w Biblii, które są jednocześnie zapowiedzią lub ilustracją innych rzeczy, dopiero mających się dokonać. Typy znajdujemy najczęściej w Starym Testamencie i mają one swoje wypełnienie, zwykle na większą skalę, w życiu Pana Jezusa i jego wiernych.

Termin ten jest biblijny i pochodzi z greki Nowego Testamentu. Na przykład w 10. rozdziale 1 Listu do Koryntian opisane są dzieje Izraela, a w wersecie 6 apostoł Paweł podaje, że

Stało się zaś to wszystko, by mogło posłużyć za przykład dla nas, abyśmy nie pożądali złego, tak jak oni pożądali.

Jan Chrzciciel wskazuje na Jezusa i odnosi się do biblijnego typu baranka (Jana 1:36). Jezus to antytypiczny baranek, „Baranek Boży”.

Słowo przetłumaczone na ’przykład’ to greckie 'typos’, co bywa też tłumaczone jako: znak, wzór i właśnie typ.

Dobry przykład takiego typu to typiczny baranek, którego Żydzi zjedli w Egipcie, gdy Bóg karał faraona i Egipt dziesiątą, ostatnią plagą. Antytypem, czyli wypełnieniem tego typu, jest nasz Pan – Jezus Chrystus – „Baranek Boży, który gładzi grzech świata” (Jana 1:29).

W zacytowanym wyżej wersecie, Jan Chrzciciel robi aluzję do typicznego baranka, którego jedli Izraelici, po czym nastąpiło ich wyzwolenie. Antytypiczny Baranek (Jezus Chrystus) dla antytypicznych Izraelitów, czyli naśladowców Jezusa, stanowi wyzwolenie z niewoli śmierci i grzechu, jeśli wiernie go spożywają i karmią się nim, tzn. przyjmują przez wiarę Jezusa jako Odkupiciela i Pana, a dalej trwają i wzmacniają się w tej wierze.

Typy są to więc zapowiedzi innej, większej rzeczywistości i pozwalają nam one lepiej zrozumieć jak Bóg patrzył na wiele wydarzeń związanych z Jezusem i czego oczekuje od swoich wiernych także dziś. Takich przykładów znaleźć można bardzo wiele.

– wąż miedziany jest typem ukrzyżowanego Chrystusa (por. Ewangelia wg Jana 3:14-17)

– obrzezanie jest typem poświęcenia się Bogu, odcięcia lub wyrzucenia z serca miłości do grzechu, samolubstwa i grzesznego świata (List do Kolosan 2:11, List do Rzymian 2:28-29)

– Sara i Hagar są typami dwóch różnych przymierzy (List do Galatów 4:22-26)

– Izaak jest typem obiecanego potomka Abrahama, Chrystusa (List do Galatów 4:25,28,31)

– Abraham jest więc w tej relacji typem na Boga

itd.

Zachęcamy do dalszych rozważań i zadawania pytań (np. e-mailowo – wiktor@badaczebiblii.pl), a poniżej zostawiamy dwa nagrania, które mogą się stać pomocą w lepszym zrozumieniu tematyki typów i antytypów Biblii.

Wąż miedziany i jego antytyp

Baranek Boży