Jan Kalwin, główny ideolog poglądu mówiące, że część osób jest predestynowana do zbawienia, a część do potępienia.

Jeśli chodzi o kalwinizm, ograniczający Boską miłość, okup Chrystusa i dzieło Ducha tylko do zbawienia wybranych, podamy dowody, że Boska miłość, okup Chrystusa i dzieło Ducha w celu zbawienia są przeznaczone dla całej rodziny ludzkiej: (1) Boska miłość i możliwość dla każdego w celu zbawienia; (2) śmierć Jezusa za każdego w celu zbawienia; oraz (3) dzieło Ducha dla każdego w celu zbawienia. Wiele wersetów potwierdza te trzy twierdzenia. Przyjrzyjmy się pokrótce głównym z nich w każdym z tych trzech punktów: (1) Boska miłość i możliwość dla każdego w celu zbawienia. Bóg tak umiłował świat, że dla jego zbawienia dał Swego Syna (Jana 3:16,17). Swą miłość do ludzkości okazuje przez oddanie Chrystusa, by umarł za niepobożnych (Rzym. 5:6-8). Jego miłość do świata sprawia, że postanawia zbawić wszystkich ludzi z Adamowego wyroku i doprowadzić ich do dokładnego poznania prawdy (1 Tym. 2:4). Z powodu Swej miłości jest On zatem Zbawicielem wszystkich ludzi od tego wyroku (1 Tym. 4:10). Jego miłość jest łaską Boga, która „się okazała, niosąc zbawienie wszystkim ludziom” (Tyt. 2:11; w cudzysłowie podaliśmy dosłowne tłumaczenie). Jego miłość do wszystkich w celu zbawienia wyraziła się w oddaniu Chrystusa, by umarł za rodzaj ludzki, jak czytamy w Tyt. 3:4: Okazała się dobroć i miłość Boga, naszego Zbawiciela, do człowieka. Te i liczne inne wersety z pewnością uczą o tym, że Bóg miłuje wszystkich ludzi w celu zbawienia i umożliwia je.

(2) A teraz kilka wersetów dowodzących, że Chrystus umarł za wszystkich ludzi w celu zbawienia: Śmierć naszego Pana za cały ród grzeszników jest bardzo obrazowo i proroczo opisana w Iz. 53:4-12. Jest On Barankiem Bożym, który gładzi grzech świata [grzech Adama, w którym udział ma cała ludzkość] (Jana 1:29). Jezus powiedział, że jeśli zostanie przybity do krzyża za grzech człowieka, pociągnie do Siebie wszystkich ludzi (Jana 12:32,33). Jak grzech i nieposłuszeństwo Adama na wszystkich ludzi sprowadziły grzech i śmierć, tak posłuszeństwo i sprawiedliwość Chrystusa przyniesie zniesienie tego grzechu i śmierci, by wszystkim umożliwić zdobycie prawa do życia (Rzym. 5:18,19). Okup Jezusa został złożony za wszystkich ludzi, co czyni Go Pośrednikiem dla wszystkich (1 Tym. 2:5,6). Dzięki Boskiej miłości, łasce, skosztował śmierci za każdego człowieka i w tym celu musiał stać się równoważną ceną za Adama (Żyd. 2:7-9). Jest zadośćuczynieniem wobec Boskiej sprawiedliwości, nie tylko za grzechy Kościoła, lecz także świata (1 Jana 2:2).

(3) W wyniku Boskiej miłości, która dała Chrystusa na okup za wszystkich ludzi, oraz śmierci Chrystusa za wszystkich, dzieło Ducha w celu zbawienia obejmie w Tysiącleciu bez wyjątku wszystkich niewybranych z rodzaju Adama, tak jak teraz obejmuje wybranych. Myśl ta jest treścią naprawdę bardzo wielu wersetów, z których przytoczymy stosunkowo niewiele: Wykonując tysiącletnie dzieło Ducha, Chrystus, jako Nasienie Abrahama, będzie błogosławił dla celów zbawienia wszystkie rodziny, rodzaje i narody ziemi (1 Moj. 12:3; 18:18; 22:18; Gal. 3:16,29). Na prośbę Chrystusa Bóg da Mu w Tysiącleciu narody i krańce ziemi [cały rodzaj ludzki] jako Jego dziedzictwo i własność (Ps. 2:8). Wszystkie krańce ziemi, wszystkie rodziny narodów oraz wszyscy zstępujący w proch [wszyscy umarli w Adamie] zwrócą się do Pana, będą Go czcić i kłaniać się przed Nim (22:28-30). Bóg stworzył wszystkie narody, a niektóre już nie istnieją; także i one będą w Tysiącleciu czcić i wielbić Jego (86:9). Bóg wszystkim objawi Swój plan i zrozumie go cały świat (98:2,3). Wszystkie narody staną się częścią Królestwa Bożego (Iz. 2:2), ponieważ poznanie Boga będzie głębokie jak morze i powszechne, a wszystkie narody będą szukać Chrystusa (11:9,10). Królestwo zniszczy każdy skutek klątwy i zadowoli wszystkich, choć niektórych tylko na pewien czas (25:6-9). Wszyscy niewybrani, nieznający Boskiej prawdy, wyraźnie ją zrozumieją (29:18,24). Wszystkie ślepe oczy i głuche uszy zrozumienia ujrzą i docenią prawdę; okaleczeni moralnie będą robić szybkie postępy na gościńcu Świątobliwości, a odkupieni Pańscy (oddał On Siebie na okup za wszystkich ludzi) powrócą z grobu, by cieszyć się radością Królestwa, a smutek klątwy zostanie usunięty (35:5,6,10). Wszelkie ciało ujrzy [doświadczy] zbawienie z wyroku śmierci, jakiego dokona Bóg (40:5). Wszyscy niewybrani będą pod tak wielkim wrażeniem, że zgodnie z obietnicą potwierdzoną przysięgą przez pewien czas wszyscy będą poświęceni, choć później niektórzy odpadną (45:22,23; Iz. 26:9,10). W wyniku objawienia całemu światu Chrystusa przez Boga wszyscy wyraźnie zrozumieją Boskie dzieło zbawienia (52:10). Od najmniejszego do największego z nich poznają Pana (Jer. 31:34), ponieważ Bóg przygotował zbawienie jako radość dla wszystkich niewybranych, wzbudzając nawet tych z Izraela, którzy upadli w Żydowskim Żniwie (Łuk. 2:10,31-34), ponieważ Jezus – jako prawdziwa światłość – będzie uczył prawdy każdego człowieka, jaki przyszedł na świat (Jana 1:9) – w dniu, gdy ukrzyżowany Jezus pociągnie do Siebie wszystkich ludzi (12:31,32). Z Filip. 2:10,11 (zgodnie z Iz. 45:22,23; Rzym. 14:11) dowiadujemy się, że każde kolano, łącznie z kolanami tych, którzy znajdowali się w stanie śmierci („pod ziemią”), ugnie się przed Jezusem, a każdy język, łącznie z językami tych, którzy znajdowali się w stanie śmierci, wyzna, że Jezus jest Panem. Niektórym w tym życiu, pozostałym w przyszłości Bóg podaje świadectwo Swej miłości do wszystkich, śmierci Chrystusa za wszystkich oraz dzieła Ducha za wszystkich (1 Tym. 2:5,6). Chociaż teraz dzieło Ducha obejmuje tylko wybranych (Joela 2:29), w Wieku Tysiąclecia obejmie ono wszystkich niewybranych (Joela 2:28; Obj. 22:17). Wtedy bowiem Chrystus stanie się Panem, Władcą umarłych (Rzym. 14:9), łącznie z ludami Sodomy, Gomory, miast na równinach oraz ludźmi z dwupokoleniowego południowego królestwa, a także dziesięciopokoleniowego królestwa północy (Ezech. 16:53-63). Tak więc te trzy punkty: (1) Boska miłość do wszystkich, (2) śmierć Chrystusa za wszystkich oraz (3) dzieło Ducha dla wszystkich – całkowicie obalają ten błąd kalwinizmu.

Kalwinizm słusznie zaprzecza, że jak dotąd dla celów zbawienia z okupu skorzystali niewybrani, twierdząc, że dotychczas działa jedynie zbawienie z wyboru. Biblia i fakty potwierdzają bowiem, że ogromna większość ludzkiej rodziny, ściśle mówiąc niewybrani, jak dotąd nie skorzystała z okupu, tj. ze sposobności dostąpienia zbawienia, na przykład poganie oraz wielu w chrześcijaństwie, zwiedzionych poważnymi błędami. Kalwinizm błądzi jednak zaprzeczając, że niewybrani kiedykolwiek skorzystają z okupu dla celów zbawienia. Biblia uczy bowiem, że celem Królestwa Tysiąclecia jest błogosławienie korzyściami okupu wszystkich niewybranych, udzielając im sposobności uzyskania wiecznego zbawienia na podanych przez Boga warunkach.

_____
Źródło: Paul S.L. Johnson, „Chrystus – Duch – Przymierza”, s. 197-200

Wykład wygłoszony przez brata Dawida Stopińskiego; nabożeństwo zboru Pana w Bydgoszczy, 16.10.2022 r.

Dopiero druga połowa XIX wieku przyniosła kilka ważnych zmian.

Wielki udział w nich miała Wielka Brytania. A mogła mieć w nich udział w wyniku pewnych głębokich doświadczeń. Wymienię główne:

1. wielka epidemia dżumy w XIV wieku która nieodwracalnie zmieniła strukturę społeczną Europy
2. era odkryć geograficznych na przełomie XV i XVI w, które wpłynęły na zmianę sposobu myślenia Europejczyków
3. działalność reformatorów religijnych w XVI i XVII wieku, które zaczęły uwalniać umysły mieszkańców Europy ze średniowiecznych przesądów i kłamstw.
4. odłączenie się w XVI wieku od sfery imperium rzymskiego zarządzanego przez papiestwo (chcące osiągnąć konsolidację i jedność wszystkich narodów europejskich), co stopniowo uwolniło innowacyjność Brytyjczyków
5. rewolucja przemysłowa w XVII wieku, która zaczęła zmieniać strukturę społeczną (powstała klasa robotnicza)
6. metodystyczny ruch odrodzeniowy w XVIII wieku, który w olbrzymi sposób wpłynął na moralność i etykę społeczeństwa angielskiego, i skanalizował niezadowolenie ludzi, pozwalając Wielkiej Brytanii uniknąć rewolucji (jaka wybuchła np. we Francji).
7. skomunikowanie narodów świata poprzez działalność Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego
8. ogromny rozwój edukacji towarzyszącej i narastającej z tymi wszystkimi zjawiskami, a szczególnie działalnością misyjną Towarzystw Biblijnych.
9. rozwój imperium brytyjskiego prowadzący do ukształtowania niemal globalnej gospodarki rynkowej

Zatem Imperium Brytyjskie przyniosło narodom: Pismo Święte w narodowych językach z jej etyką i moralnością, powszechną edukację, uprzemysłowienie, podział na świat pracy i kapitału oraz nowe problemy z tego wynikające: gospodarkę rynkową, kapitalizm i socjalizm.

Drugim wielkim udziałowcem zmian sytuacji i porządku społecznego jest rewolucja francuska z końca XVIII wieku. Jej najszybszym efektem były zbrojne koalicje przerażonych konserwatywnych władców europejskich, chcących zatrzymać lud Francji, odwrócić zmiany, i nie pozwolić rozlać się rewolucyjnym ideom. W rezultacie pewien niewysoki francuz, imieniem Napoleon, wraz z przeorganizowanym na nowy sposób społeczeństwem francuskim przebudował niemalże całą Europę. Jednym z jego najbardziej kluczowych czynów było militarne uderzenie w samo serce dotychczasowej struktury europejskiego ładu – najazd na Rzym, uwięzienie papieża, i likwidacja państwa Kościelnego. Choć ono się jeszcze odradzało, ograniczenie i polityczny upadek papiestwa miał być trwałym, a w końcu państwo Kościelne zostało zlikwidowane w 1870 roku. Papież ogłosił się więźniem Watykanu, a papiestwo utraciło swój dotychczasowy wpływ na kształt porządku społeczno-religijnego. Ten właśnie rok, historycy uważają za szczególny początek przyspieszenia zmian społecznych, które rozpoczęły się od rewolucji francuskiej.

Trzecim katalizatorem zmian była powszechna bieda i głód, które pobudzały serca społeczeństwa do coraz głośniejszego żądania zmian, przebudowy systemu społecznego, uwolnienia narodów. W połowie XIX wieku przetoczyła się przez Europę fala ludowych zrywów rewolucyjnych i narodowych, którą nazwano Wiosną Ludów.
Z pewnością mówią wam coś takie nazwiska jak: Giuseppe Garibaldi, Józef Bem, Franciszek Jan Smolka (moja Babcia Kasia – którą znaliście – mieszkała w Przemyślu przy ul. Smolki 6/3 – długo nie wiedziałem kim ten Smolka był), Karol Marks, Fryderyk Engels, Karol Dickens, Wiktor Hugo, Aleksander Dumas, Adam Mickiewicz – to niektórzy z bohaterów tamtych czasów, niektórzy z twórców nowych idei, oraz tych, którzy zaszczepiali ducha buntu antyfeudalnego i antyklerykalnego. Wiosna Ludów zakończyła się klęską – nastąpiła silna reakcja, i poparcie religii i kościoła przez rządy, jednak ponownie zachwiał się autorytet warstw panujących, zlikwidowano pańszczyznę, uwłaszczono chłopów, pojawił się nowy układ pomiędzy starymi instytucjami monarchistycznymi a rosnącą klasą średnią, stworzono warunki do rozwoju kapitalizmu, i przyspieszył proces dojrzewania świadomości narodowej (szczególnie w Europie Środkowej).

Co ciekawe najgłębsze długofalowe skutki Wiosny Ludów miały mieć miejsce w kraju, który w czasie Wiosny Ludów wykazał się rolą najpoważniejszego żandarma konserwatywnego porządku – w Imperium Rosyjskim.
I to te najbardziej rewolucyjne idee Marksa, Engelsa, propagowane i rozwijane do największych anarchistycznych skrajności przez myślicieli takich jak Aleksander Hercen, Michaił Bakunin znalazły tam najlepszą glebę wzrostu, i gorących odbiorców wśród radykalnej rosyjskiej inteligencji (by w 1917 roku wybuchnąć z ogromną siłą).

Na początku 1870 roku pojawiły się zatem przemysłowe laboratoria badawcze, nowoczesne korporacje, rozwinęła się fala globalizacji, i po raz pierwszy w historii zrodziła się realna możliwość rozwiązania powszechnego problemu niedostatku materialnego.

Zatem, wkraczając w drugą połowę XIX wieku, w społeczeństwach rozwinęły się i zdobywały coraz więcej wyznawców cztery główne idee, sposoby przebudowania na nowo porządku świata:

• nacjonalistyczna (zburzenie imperiów, wyzwolenie narodów, samostanowienie narodów, republikański duch)
• kapitalistyczna (nowo powstająca klasa średnia, właściciele fabryk, twórcy nowoczesnych korporacji, pragnący pełnej władzy w miejsce arystokracji i królów)
• socjalistyczna (klasa robotników, zniesienie religii, usunięcie kapitalistów, władza robotników, zjednoczenie całej ludzkości pod wodzą idei świata pracy)
• anarchistyczna (całkowita likwidacja wszelkich instytucji oraz władzy państwa, całkowite uwolnienie każdego człowieka od wszelkich ograniczeń)

Każdej z nich stał na drodze dotychczasowy ład (piąta idea), porządek społeczno-religijny oparty na podziale społeczeństwa na władców (królów), właścicieli ziemskich (arystokrację), lud (ogół społeczeństwa), oraz duchowieństwo, (podtrzymujące i usprawiedliwiające ów ustrój jako pochodzący od Boga).

W roku 1874 powrócił Pan Jezus – jako potężna, niewidzialna istota, i wzbudził ruch społeczny w sferze religijnej: ruch żniwa Wieku Ewangelii, pracę zbierania efektów wielowiekowego siania ewangelii, kończącą wybór Jego Oblubienicy. Jedną z głównych idei, która tworzyła i spajała ten ruch, to zapomniana w chrześcijaństwie i na nowo odkryta biblijna nauka o Restytucji, czyli o nadchodzącym okresie sprawiedliwych rządów Jezusa, mających przynieść uleczenie, ulgę, odnowę zmęczonej i pogubionej ludzkości, pozwolą jej osiągnąć trwały pokój, szczęście i dobrobyt.

Dostrzegacie braterstwo, ten konflikt idei? Dotychczasowy porządek świata nie odpowiadał większości społeczeństwa – nie potrafił zapewnić dobrobytu i pokoju. Idee „wolności, równości, braterstwa” zrodziły cztery główne propozycje ich osiągnięcia: nacjonalistyczny, kapitalistyczny, socjalistyczny, i anarchistyczny. W tym właśnie czasie Pan Jezus, poprzez ruch ogłaszający jego ponowną obecność, zaprezentował w sposób najbardziej jasny i czytelny Boży sposób na osiągnięcie rzeczywistej wolności, równości, braterstwa dla rodziny ludzkiej – poprzez pośredniczące Panowanie Chrystusa. Czyż nie wydaje się dziwnym, że to właśnie ten ostatni został odrzucony przez ludzkość jako UTOPIJNY? Najsmutniejszym jest dostrzeżenie, iż główną winę i odpowiedzialność za odrzucenie owej ostatniej, i najczytelniejszej próby przedstawienia Bożego Planu społeczeństwu ludzkiemu, ponoszą duchowi nauczyciele nominalnego chrześcijaństwa, czyli owi „liderzy z wyrachowania”, o których mówiliśmy w pierwszym wykładzie. Zresztą ponoszą ją także za odrzucenie i wcześniejszych prób jego uleczenia („leczyliśmy Babilon lecz się nie dał wyleczyć” Jer. 51:9) Szczególnie winni są ci, którzy działali w latach 1874-1914, próbując utrzymać stary, dotychczasowy porządek społeczno-religijny, i własną, uprzywilejowaną, pozycję w nim, nie pochodzącą z Bożego upoważnienia. Ponoszą największą winę i odpowiedzialność (oraz ich spadkobiercy, podążający ich krokami), że owe cztery wizje naprawy świata (nacjonalistyczna, kapitalistyczna, socjalistyczna i anarchistyczna) będące w rzeczywistości CAŁKOWICIE UTOPIJNYMI, NIEDORZECZYMI, porwały ludzkość. Jakże jest to smutne …

W roku 1914, dotychczasowy porządek społeczno-religijny upadł, aby już się nie podnieść. Historycy zgadzają się że rok 1914 roku stanowi cezurę dziejów. Ludzkość wówczas ostatecznie podzieliła się, próbując realizować wspomniane idee naprawy świata, lub też próbując utrzymać (ewentualnie odtworzyć) stary, upadły porządek. Wchodzą w różnego rodzaju powiązania, konfiguracje, federacje, unie, a rozmaite próby i testy przyniosły ludzkości niewyobrażalną ilość bólu, cierpienia i łez. Wiek XX jest jak dotąd najbardziej krwawym wiekiem w historii człowieka. Wolność, równość,  braterstwo i dobrobyt stały się tak powszechne jak nigdy wcześniej a jednocześnie zniewolenie, dysproporcje społeczne, nienawiść, bieda i głód stały się tak wielkimi jak nigdy wcześniej. To wszystko stanowi kolejne atrapy, imitacje, oszustwa, utopie, na które społeczeństwo ludzkie daje się nabierać. Jest całkiem naturalnym procesem, że zniechęcona ludzkość z każdą chwilą sięga po coraz bardziej radykalne idee, gdy te mniej radykalne okazują się być zawodne. Biedna ludzkość zbliża się do granicy, poza którą jedynym dostępnym radykalizmem będzie zwrócenie się do Boga o ratunek ….

Pozwólcie, że przeczytam fragment niedawnego artykułu autorstwa Paula Kingsnortha, irlandzkiego dziennikarza. Prawdę mówiąc, byłego dziennikarza, bowiem w 2007 roku, zszedł do podziemia teoretyków anarchistycznych tworząc nieformalną  „sieć pisarzy, artystów i myślicieli, którzy przestali wierzyć w historie, które opowiada nasza cywilizacja”:

„Siedziałem niedawno pod drzewami przy ognisku z nowo poznanym przyjacielem. (…) Zaczęliśmy rozmawiać o ostatnich dwóch wiekopomnych latach – co wokół nas się zmieniło i jak nas to zmieniło. Nastąpił wielki przewrót, obaj co do tego się zgodziliśmy, ale żaden z nas nie potrafił go dokładnie nazwać. Rzecz jasna, w sumie mogliśmy wskazać na pewne oczywiste zmiany. Bezprecedensowy reżym bezpieczeństwa biologicznego narzucony w odpowiedzi na COVID-19 przez poszczególne rządy. Towarzysząca mu operacja medialnej cenzury. Paszporty szczepionkowe i normalizacja nadzoru na masową skalę. Cyfrowe próby wymuszenia jedności opinii w kluczowych kwestiach. Pogłębianie się podziałów politycznych. Upadek zaufania publicznego
do instytucji. Załamanie się łańcucha dostaw. Nadchodzące braki żywności. Wojna w Europie. W takich przyszło nam żyć czasach, ale mieliśmy wspólne poczucie, że pod przykrywką tych wydarzeń tkwi coś innego (…). Obaj byliśmy zdania, że coś potężnego porusza się w głębinach oceanu, a my dostrzegamy jedynie zmarszczki na powierzchni. Cokolwiek by to było, jakoś nie wydawało się to racjonalne ani nawet w pełni wytłumaczalne. Sprawiało wrażenie jakiejś metapsychicznej siły. Jakby dosięgała nas jakaś erupcja z podziemi. – Czasem… – zaczął mój przyjaciel, wpatrując się w płomienie – czuję się, jakbym żył w 1913 roku. Jakbyśmy byli na krawędzi czegoś, co jeszcze nie nadeszło.(…)”

Podobne opinie wyraża obecnie wiele innych osób, z różnych nurtów ideologicznych – myślę, że również takowe napotykacie. Coś dostrzegają, podskórnie czują, ale wciąż nie mogą określić co to jest. Znajdują wytłumaczenia zgodne z ich przekonaniami, a Bóg wciąż dozwala, aby tak się działo, dopóki nie rozbiją całkowicie struktur, instytucji, organizacji, porządku tego świata, i dopóki nie uświadomią sobie, że ludzkość potrzebuje aby Bóg zrealizował  modlitwę „Przyjdź Królestwo Twoje, Bądź wola Twoja jak w niebie, tak i na ziemi.”

Żyjemy w czasach, w których dokonuje się zniszczenie tego, co ludzkość dotąd budowała, a w szczególności, w czasach zniszczenia chrześcijaństwa. Na naszych oczach upada to, co wydawało się być nienaruszalne, pomniki minionej epoki osuwają się wśród krzyku, narastającego chaosu, zamętu. Z każdej strony dobiega krzyk o niesprawiedliwości, o ucisku, o odpłacie, o wyrównaniu krzywd. Jedni spiskują, inni we wszystkich działaniach widzą spisek, każdy traci zaufanie do przywódców, do nauczycieli, do autorytetów. Jedni drugich chcieliby cenzurować, ograniczać, wyłączać poza nawias życia społecznego, dostosować do własnej wizji rzeczywistości.

Jako ludzie, przestajemy się zwyczajnie lubić, a gdy jesteśmy zamknięci w domach, oddzielani od innych, zasłonięci, wyobcowani, zaczynamy tracić resztki rozumu, ograniczeń, zahamowań. Gdy jeszcze na to nałoży się utrata pracy, środków do życia, brak chleba, głód najbliższych, ciągły strach przed jutrem – bardzo łatwo w takim przypadku osiągnąć i przekroczyć swoją granicę „zdatności do użytku”, robiąc rzeczy o które nie posądzilibyśmy siebie, że możemy być do nich zdolni. Oto na jakiej krawędzi znajduje się dziś cały świat.

Przyszło nam żyć w epoce, która czasowo jest niezwykle bliska dniom Królestwa, tego Królestwa, o które się modlimy: „Przyjdź Królestwo Twoje”. Owa bliskość powinna nas mobilizować, zagrzewać, podnosić, dodawać otuchy, budzić radość, zwielokrotnić nasz wewnętrzny wysiłek. Ale nie jest łatwo, prawda?

Bo z drugiej strony przyszło nam żyć w czasach być może najtrudniejszych, gdy następuje kumulacja zła, gdy toczą się ogromne walki, tarcia, trzęsienia w religijnych, politycznych, społecznych, finansowych, i innych sferach ludzkiej rzeczywistości. Rozszalałe morze wzburzonych, niezadowolonych mas ludzkich coraz groźniej unosi swoje wody, szum fal zamienia się w ryk, gniew odbiera rozsądek, a z serc wychodzi to, co najgorsze, co najpodlejsze. Upadli aniołowie dokładają swoją cegiełkę do chaosu tych dni, a szata, którą ludzkość usiłuje zakryć swoją grzeszną nagość – to łata na łacie, pęka w szwach, naciągana do granic możliwości.

Minione kilka lat, wykazują, że weszliśmy w kolejny ostry zakręt z niebezpieczną prędkością.
Liderzy, przywódcy ludzkości coraz głośniej mówią, że czekają nas gruntowne zmiany, nowe regulacje, nowe próby uporządkowania (czytaj: „uratowania”) systemu organizacji społecznej, ponieważ dotychczasowy system wydaje się być niewydolnym, niemożliwym do trwania w formie w jakiej dotychczas funkcjonował. Chcą podjąć kolejną próbę zachowania obecnych „niebios i ziemi” – jednak, czy to im może się udać? W rzeczywistości, swoim uporem potęgują moc ucisku, czynią go jeszcze bardziej nieznośnym, dojmującym, dokuczliwym.

Gdy ludzkość oślepiona jest wiejącym wichrem, ciemnymi chmurami, to jedynie lud Boży (i to nie cały) ma przywilej dostrzegać rzeczywistą przyczynę owego stanu rzeczy. Dostrzegają obecnego Jezusa, wraz z jego Oblubienicą jako potężnych władców, którzy w imieniu Boga dokonują destrukcji błędnego, niesprawiedliwego, systemu organizacji społeczeństwa ludzkiego. Jednym z głównych elementów ich pracy jest zniszczenie chrześcijaństwa.

Ktoś mógłby się oburzyć – jak to Jezus niszczący chrześcijaństwo? Ano tak. System nazywany „chrześcijaństwem” w istocie nie jest związany z Jezusem, nie jest jego dziełem, choć samozwańczo nosi Jego imię.

Zniszczenie chrześcijaństwa jako systemu społeczno-religijnego, jako elementu obecnego „teraźniejszego wieku złego” jest w Piśmie Świętym pokazane na wiele różnych sposobów, w różnych wizjach i obrazach.

Analiza opisów destrukcji tego świata, a szczególnie chrześcijaństwa, nie jest miła. Zawiera wiele elementów przykrych i smutnych. Jednak za całym tym nieszczęściem – niestety, gorliwie zapracowanym, zasłużonym przez wielowiekowe działania, znajduje się prawdziwe słońce sprawiedliwości, z uzdrowieniem w swoich promieniach, z uleczeniem, z rzeczywistym i pełnym zbawieniem, uwolnieniem ludzkości od tego wielkiego ciężaru grzechu i jego skutków.

Pewna znana nam wizja zawarta jest w księdze Daniela (2 rozdział), w śnie jaki miał sam król Babilonu. Okazało się, że ten sen króla pochodził od Boga, i to dopiero Daniel, otrzymał jego wyjaśnienie, które przedstawił Nabuchodonozorowi. Królowi śnił się wielki, potężny posąg, ze złotą głową, srebrnymi ramionami, mosiężnym brzuchem i udami, żelaznymi goleniami, oraz stopami z żelaza i gliny. Posąg zniszczony miał być przez pewien tajemniczy kamień, który uderzy w owe stopy. Cały posąg pokazuje różne formy władzy pogan, na jakie Bóg dozwolił w okresie pomiędzy zniszczeniem królestwa Judy i Izraela, aż do założenia Królestwa Bożego.

Każda z tych części przedstawia kolejne ogólnoświatowe (z punktu widzenia ludzkiego) imperia, posiadające wielką, uniwersalną władzę w tym świecie. Razem tworzyły pewien wspólny system, ład, porządek, choć różniący się jednak w poszczególnych swoich elementach jakością, siłą, trwałością, użytecznością.

Ostatnie ogólnoświatowe imperium miało być częściowo mocne a częściowo słabe. Zawiera coś mocnego jak żelazo, i coś co wygląda jak kamień, a w rzeczywistości jest kruchą gliną. Jest tylko jeden taki system, w którym władza silna jak żelazo, która wcześniej panowała samodzielnie – tj. władza rzymska, połączyła się z czymś słabym. Tym słabym elementem są naśladowcy Jezusa, szukający ulgi w cierpieniach towarzyszących ich oczekiwaniu na powrót Jezusa. Wyglądali oni jak naśladowcy Jezusa, jak kamień, jak skała, ale w rzeczywistości są kruchymi jak wyschnięta glina. Wspólnie stworzyli system władzy pogańskiej (tj. nieżydowski), która nazwana została chrześcijaństwem, ziemskim królestwem Chrystusa. Mieli czekać na powrót Jezusa, który założy własne królestwo, ale ten powrót się przedłużał, więc założyli własne, choć nazwali je chrystusowym. I tym jest właśnie chrześcijaństwo. Niszczące uderzenie w takie chrześcijaństwo (przez rzeczywisty, prawdziwy kamień) kładzie kres całemu systemowi, ładowi, ogólnoświatowemu porządkowi w jaki szatan zorganizował obecny świat. Cały posąg ulega rozbiciu, a co się dzieje z jego resztkami, poruszonymi częściami? Roznosi je wiatr, i z samej natury tego co musi unieść – musi być to bardzo silny wiatr.

Jezus wraz z kościołem (symboliczny kamień) są główną siłą kruszącą, niszczącą chrześcijaństwo, a rozbite jego części oraz rozbite części całego królestwa szatana, zostają rozniesione jak plewy przez wiatr próżnych ludzkich idei, przynoszących wojny, rewolucje, anarchię, aż nie pozostanie po nich śladu. W tym obrazie widać, że kamień oraz wiatr współdziałają w owym niszczącym dziele, choć nie mają ze sobą niczego wspólnego.

W końcowej części tej wizji wiatru już nie ma, a kamień staje się królestwem, „które na wieki zniszczone nie będzie”. Gwarantem trwałości owego królestwa jest sam Bóg.

Niszczące uderzenie owego kamienia w chrześcijaństwo rozpoczęło się w 1914 roku, i w tym również roku rozpoczął wiać wiatr, o potężnej sile wywracającej, niszczącej.

Wielu chrześcijan dzisiaj z góry zakłada i głosi, że Bóg absolutnie nie może być po stronie chaosu, nieporządku, zniszczenia, że to szatan jest autorem takich rzeczy. Jakże jest to ogromne niezrozumienie Boga i jego sposobów działania! Niewielu chce pamiętać historię ludu Bożego. Gdy Izraelici grzeszyli, Bóg sprowadzał na nich pogańskie narody, zabijające, gwałcące, palące, niszczące, i panujące nad nimi. Dopiero gdy Izraelici pokutowali (nierzadko po 20-40 latach), dopiero wtedy Bóg wzbudzał im jakiegoś obrońcę, wyzwalającego ich od ciemięzców. I tak działo się wielokrotnie, również w dalszym okresie ich narodowej historii.

Wracając do wizji Daniela – ludzkość dostrzega wiatr, roznoszący kruszące się elementy sytemu cywilizacyjnego jaki istnieje na świecie, jednak nie dostrzega głównej siły niszczącej, tj. kamienia. Dopiero gdy kurz opadnie, gdy wicher ucichnie,  będą mogli czytelnie dostrzec przyczynę, i źródło zniszczenia. Natomiast Lud Boży
(a szczególnie Maluczkie Stadko) został poinformowany przez Boga o owej przyczynie, i ją zna, zanim może ją dostrzec. Ludzkość wciąż dostrzega niewiele, dostrzega kurz, słyszy hałas, krzyk, widzi rozpadający się dotychczasowy świat ich wartości, ich idei, świat umierający finansowo, gospodarczo, ale nie rozumie przyczyn, nie rozumie, co tak naprawdę ma miejsce. Podejmuje walkę z wiatrem, myśląc, że to wiatr jest przyczyną. Zbroją się, stowarzyszają, jednoczą, usiłują łączyć i podtrzymywać rozczłonkowywane elementy, by dać odpór wiatrowi. Ale walczą nie z tym przeciwnikiem, co trzeba. Zresztą nawet wiatr jest silniejszy od nich, potężniejszy, i rozniesie wszystkie elementy tego złego systemu.

Podobne przesłanie przedstawiał i Jezus, w wielu różnych obrazach. Jeden z nich zawarty jest w Ew. Mat. 24:30 – I wtedy ukaże się na niebie znak Syna Człowieczego, i wtedy biadać będą wszystkie plemiona ziemi, i ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego na obłokach nieba z wielką mocą i chwałą.

To jest wizja, obrazowa mowa. I oznacza, że najpierw ludzie dostrzegać będą obłoki ucisku, a dopiero później będą mogli zrozumieć, że ponad nimi jest Jezus, prawdziwe Słońce Sprawiedliwości.

W jakże lepszej sytuacji jest lud Boży, a szczególnie ta jego część, która była stowarzyszona z ostatnimi „liderami z powołania Bożego” z Maluczkiego Stadka, których Bóg użył, do podania olbrzymiej ilości wyjaśnień dotyczących obecnych czasów. Otrzymaliśmy piękny prezent, piękny dar, który stawia nas w niewielkim gronie osób rozumiejących co się dzieje. Kiedy rozumiemy ogół wydarzeń, ich przyczynę, nasz niepokój słabnie, stajemy się bardziej wyczuleni na głos Pana, nie walczymy z Nim, poddajemy się z pewną rezygnacją warunkom, których zmienić nie możemy. Nikt z nas nie pragnie cierpienia dla innych chrześcijan, nie pragniemy dla nich nieszczęścia, upadku, czy jakiejkolwiek formy zła. Smucimy się z nimi, i stoimy w gotowości aby podzielić się z nimi wyjaśnieniami, jeśli tylko będą ich szczerze pragnąć.

Chciałbym przeanalizować z Wami dwa opisy dotyczące rozkładu tego świata,  ale skupić wolałbym się na tym, co je kończy, i co doradza Bóg przy tej okazji.

Jeden z takich obrazów przedstawił Apostoł Piotr (2 Piotr 3). Zapowiadał, że nadejdzie symboliczny „ogień” (wielkie klęski) niszczący „teraźniejsze niebo i ziemię” (czyli porządek religijno-społeczny „miłościwie nam panujący”). Religijna część tego porządku, utrzymująca, że działa w imieniu Bożym, ozdabiająca się plejadą rzekomych gwiazd (wodzów religijnych), i prezentująca rzekome nauki Boga podobne słońcu czy księżycowi (czyli Nowemu i Staremu Testamentowi), – ta religijna część systemu, podtrzymująca jego trwałość, miała z wielkim trzaskiem, hałasem, zamieszaniem zostać obaloną, a ostatecznie zniknąć w ogólnej anarchii. Porządek społeczny, organizacyjny, mniejsze i większe organizacje tego świata, kościoły, państwa, partie,  klasy społeczne, świat kapitału, finansów, świat pracy – rozpadną się, rozpłyną, upadną we wzajemnych walkach, tarciach, zamieszkach, rozpalonych ludzkimi namiętnościami. Piotr kończy ten obraz zadając pytanie: jakimiż więc powinniśmy być my, wiedząc o tym wszystkim wcześniej?

2 Piotr. 3:14-18

[14] Przeto, umiłowani, oczekując tego starajcie się, abyście znalezieni zostali przed nim bez skazy i bez nagany, w pokoju.
[15] A cierpliwość Pana naszego uważajcie za ratunek, jak i umiłowany brat nasz, Paweł, w mądrości, która mu jest dana, pisał do was;
[16] Tak też mówi we wszystkich listach, gdzie o tym się wypowiada; są w nich pewne rzeczy niezrozumiałe, które, podobnie jak i inne pisma, ludzie niewykształceni i niezbyt umocnieni przekręcają ku swej własnej zgubie.
[17] Wy tedy, umiłowani, wiedząc o tym wcześniej, miejcie się na baczności, abyście, zwiedzeni przez błędy ludzi nieprawych, nie dali się wyprzeć z mocnego swego stanowiska.
[18] Wzrastajcie raczej w łasce i w poznaniu Pana naszego i Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. Jemu niech będzie chwała teraz i po wieczne czasy.

Apostoł podaje cztery znakomite rady, warte głębszego przeanalizowania.

(1) starajcie się uniknąć skażenia, zbrukania tym wszystkim, co ma przeminąć.

Gdy następuje kulminacja zła, wszystko staje się mniej lub bardziej brudne, skażone. Granice między dobrem a złem się zacierają, wszystko staje się zrelatywizowane.

Dobro łatwo nazwać złem, zło łatwo nazwać dobrem.

Świat wypełnia się obrzydliwościami, nikną granice zwykłej przyzwoitości.

Apostoł obawia się, że zbyt łatwym będzie się ubrudzić, i zasłużyć na naganę przed Bogiem, naganę niszczącą pokój usprawiedliwienia. Oznacza to, że nie miał na myśli grzechów poniewolnych, ze zwiedzenia, ale raczej samowolnych, tych które nie są objęte zasługą krwi Jezusa.

Ciężko jest stawić opór pokusom, szczególnie w naszych czasach. Ale właśnie to dziś szczególnie powinniśmy okazać odpowiednią postawę, i zachować się bez skazy.

(2) „cierpliwość uważajcie za ratunek”

Z radością bądźcie wytrwali, stali w czynieniu dobra pomimo niesprzyjających okoliczności, pomimo przeszkód.

Niesprzyjające warunki narastają i będą narastać, choć ich „nieprzychylność’ jest innego rodzaju niż ta, której doświadczali nasi przodkowie. Przynajmniej na razie, nie grozi nam śmierć, wygnanie, chłosta, i inne fizyczne cierpienia. Lecz czy można zwyciężyć, jeśli – w jakimkolwiek tempie – nie dobiegnie się do mety?

Nie jest sztuką podjąć jakieś wspaniałe postanowienia, decyzje, prawdziwą sztuką i osiągnieciem jest je zrealizować.

Do tego potrzebna jest wytrwałość, upór, i to nie taki zacięty, bezmyślny, ale radosny, pogodny.

Uśmiechnięty wewnętrznie człowiek będzie skłonny skupiać się nie na przeszkodzie, ale na celu, nie na trudności, ale na jej nagrodzie, nie na potknięciu, upadku, ale na ponownym powstaniu, nie na tym co ogranicza, ale na tym co jeszcze można zrobić.

Cierpliwość, to niewątpliwie cecha, która ratuje, wybawia, nie daje zatrzymać się bądź wycofać z raz podjętej drogi.

(3) czuwajcie, i nie dajcie się zwodzić.

Bądźcie czujni, odnosi się do naszej postawy wobec Prawdy. Jak ją traktujemy, jak ją miłujemy, jak jesteśmy jej oddani. Gdy traktujemy ją z odpowiednią trzeźwością, czujnością, będziemy naturalnie lgnęli do tych, którzy ja również cenią. Lecz najważniejsze, że będziemy wtedy bardzo wyczuleni na tych, którzy zwodzą, którzy niby są chrześcijanami, ale odtrącają Prawdę, w jej miejsce przyjmują pokrętne i sfałszowane tłumaczenia, bardziej pasujące ich własnym poglądom.

Jesteście na mocnej, statecznej pozycji, jeśli zachowujecie czujność.

Zatem bądźcie czujni, i nie dajcie się zwodzić – radzi Piotra.

(4) nieustannie dbajcie o Wasz wzrost w łasce, o Wasz rozwój charakteru, i o waszą znajomość Pana, jego Prawdy i Jego woli.

Wzrost w łasce Bożej możemy osiągnąć poprzez rozwijanie osobistej społeczności, relacji z Bogiem. Dokonujemy tego poprzez modlitwę, szczerą i szybką skruchę, rozliczanie się przed Bogiem z upadków ale i z sukcesów. Dokonujemy tego również poprzez ustawiczne szukanie Jego woli, i zapieranie siebie, świata w celu wypełnienia, zrealizowania tej Bożej woli.

Owa osobista społeczność z Bogiem sprawiają, ze się przemieniamy, że nasz charakter równoważy się, ze zyskujemy pokój wewnętrzny i pokój z Bogiem, który przewyższa wszystko, co możemy posiadać.

Dokonujemy to również poprzez badanie jego Słowa, poznawanie jego przeszłych, obecnych i przyszłych zamierzeń i działań.

Inny, choć podobny w przekazie obraz znajdujemy w naukach Apostoła Pawła (Hebr. 12:26-29).
Apostoł poruszając temat trzęsienia góry Synaj w czasach przekazywania Zakonu Mojżeszowi przedstawił Boską zapowiedź ponownego „zatrzęsienia (przez Boga) nie tylko ziemią, ale i nawet i niebem”, odnosząc się właśnie do zniszczenia ziemskiego systemu organizacji społeczeństwa. To wstrząśnięcie ma doprowadzić do upadku, do objawienia wszystkich rzeczy nietrwałych, udających trwałość, mających pozór pewności, stabilności, a w rzeczywistości pełnych fałszu, skrytych za fasadą prawdy, sprawiedliwości – a tak naprawdę w ogóle nie oparte ani na zasadach prawdy, ani na normach sprawiedliwości.

I przy tej okazji Paweł również podaje ważna poradę:

Hebr. 12:28-29
28. Przeto okażmy się wdzięcznymi, my, którzy otrzymujemy królestwo niewzruszone, i oddawajmy cześć Bogu tak, jak mu to miłe: z nabożnym szacunkiem i bojaźnią.
29. Albowiem Bóg nasz jest ogniem trawiącym.

(1) Bądźmy wdzięczni.

Nie mamy powodu do wysokiego myślenia o sobie, jesteśmy niskiego rodu, mało znaczący w oczach świata, i Prawda nie powinna nas uczynić dumnymi, pysznymi, zarozumiałymi.

A jakimi?

(2) służącymi Bogu w sposób podobający się Jemu, z rozwagą i skromnością, bo nasz Bóg naprawdę tego  wszystkiego co zamierzył wobec chrześcijaństwa dokona.

„Szacunek i bojaźń”, prawidłowo powinno być przetłumaczone na „rozwagę i skromność”, czyli rozsądne, pobożne i niewywyższające się (np. świadomością sytuacji) postępowanie, podobające się Bogu.

Na koniec zatem chcę powiedzieć: niewątpliwie świat zamienia się w ruinę. Czasem jest przyspieszenie
(jak obecnie), czasem zwolnienie, ale nieuchronnie dokonuje się jego demontaż. Cokolwiek się nie stanie, cokolwiek nie przyniesie nam jutro, to już za chwilę będzie królestwo, będzie odpoczynek, będzie uwolnienie. Tam nasze smutki przeminą, trudy się skończą, to co złe stanie się tylko wspomnieniem. Pan Jezus już króluje, już przygotowuje wszystko aby wyczekiwane, wytęsknione nowe niebo, i nowa ziemia przyniosła upragniony pokój utrudzonej rodzinie ludzkiej.

Choć nie jest łatwo nam zachowywać się tak jak trzeba, to usilnie starajmy się:

1. Uniknąć skażenia samowolą
2. Być wytrwałymi aż do końca
3. Czuwać, i nie dać się zwieść
4. Dbać o naszą osobistą więź z Panem, rozwój charakteru i ducha Prawdy
5. Okazywać wdzięczność w naszej skromnej i rozważnej służbie Bogu, braciom, Prawdzie.

Wszystko to wydaje się jest tym, co nasz umiłowany Zbawiciel ukrył w słowach: „podnoście Wasze głowy, i prostujcie Wasze kolana” gdy zaczniecie dostrzegać ów narastający ucisk.

I właśnie tego Wam – i sobie również – życzę w tym trudnych czasach, abyśmy:

– unikali skażenia,

– okazywali wierną wytrwałość,

– czuwali, nie dając się zwodzić

– czule zadbali o utrzymanie więzi z Panem, i rozwój charakteru,

– okazywali wdzięczność w skromnej i rozważnej służbie Bogu, Prawdzie i braciom,

Niechaj Pan nam w tym wszystkich błogosławi!

Prezentacja ta powstała pierwotnie na 600 rocznicę wydarzenia z 6 lipca 1415 roku, gdy czeski duchowny i uczony Jan Hus został spalony na stosie na soborze w Konstancji. Prezentacja nie była wtedy nagrywana więc postanowiłem do niej wrócić, zwłaszcza, że uważam Husa za jedną z najważniejszych postaci w historii chrześcijaństwa.

2: Jan Hus urodził się około roku 1371 w Husińcu – małym miasteczku w południowych Czechach (stąd też jego nazwisko, a raczej przydomek „Hus”, czyli po polsku „gęś”). Jego mama bardzo chciała, by wyrósł na dobrego chrześcijanina. Nie był typowym chłopcem w ówczesnym czasie. Zamiast wdrapywać się na drzewa i walczyć drewnianymi mieczami wolał książki, a jego wielkim talentem były języki, których bardzo szybko się uczył. Otrzymał dzięki temu stypendium i w 1390 r. zaczął studia na Uniwersytecie Praskim, pod okiem wybitnego astronoma i matematyka Křišťana z Prachatic. Kształcił się w naukach wyzwolonych, które obejmowały gramatykę, dialektykę, retorykę, muzykę, arytmetykę, geometrię i astronomię. Ukończył studia w 1396 r. i stwierdził, że choć próbował zobaczyć Boga w gwiazdach, to jednak lepiej zobaczył Boga w księgach. Szczególnie w Biblii. W roku 1400 Jan Hus został księdzem i dziekanem wydziału filozoficznego Uniwersytetu Praskiego.

3: Wydawało się, że wszystko sprzyja Husowi. W 1402 r. został pierwszym czeskim rektorem Uniwersytetu Praskiego. Wcześniej rektorami byli uczeni niemieccy, którzy wynosili się ponad Czechów. Hus miał wsparcie czeskiego króla – Wacława IV i arcybiskupa Zbynka Zajíca z Hazmburka, który mianował go nawet swym doradcą. Jako uczony Hus zreformował wtedy ortografię czeską (dzięki niemu w języku czeskim pojawiły się znaki diakrytyczne czyli „ogonki”, które później przejęliśmy także w Polsce). Pracował też nad przekładem Pisma Świętego na język czeski. Był człowiekiem o gorliwej wierze w Chrystusa; był znany z czystego, prawego życia. W 1402 r. Hus zaczął nauczać wyłącznie po czesku w zbudowanej przez dwóch szlachciców kaplicy, zwanej „Betlejem” lub „Kaplicą Betlejemską”. Mieściła ona 3000 osób. I tu właśnie zaczęły się jego problemy. Zanim jednak do nich przejdziemy, popatrzmy przez kilka chwil na tło historyczno-polityczne tło tych wydarzeń.

4: Panowanie papiestwa w Europie utwierdziło się szczególnie w 800 r. kiedy papież Leon III koronował Karola Wielkiego, „z woli Boga”, jak twierdził – mamy tę scenę na slajdzie. Współpraca między władzą duchową i świecką trwała, ale papiestwo rościło sobie coraz większe pretensje do samodzielnego panowania. Stało to oczywiście w wielkiej sprzeczności do dzieła apostołów, którzy opowiadali drugie przyjście Chrystusa i dopiero wtedy budowę Królestwa Bożego na ziemi. Równolegle do tego odstępstwa psuło się całe chrześcijaństwo, a szczególnie nauczyciele.

Jak pisał Historyk John Lord: „W drugim stuleciu cisi biskupi, nieustraszeni męczennicy, którzy przemawiali do wierzących po domach, nie posiadali światowych odznak. W trzecim stuleciu Kościół stał się instytucją dość silną. W czwartym stuleciu, gdy chrześcijaństwo stało się religią dworu cesarskiego, było użyte do popierania, wszelkiego zła, przeciw, któremu pierwotnie walczono. Duchowieństwo stało się ambitnym, światowym, szukającym wywyższenia i odznaczenia; stało się leniwe, aroganckie i niezależne. Kościół został połączony z państwem, a dogmaty religijne były wprowadzone siłą miecza.” („Stary rzymski świat”)

5: Jednym z przykładów takiej arogancji wysokiej hierarchii duchowieństwa jest wydany w roku 1075 dokument „Dictatus Papae” papieża Grzegorza VII, w którym żądał on pełni władzy nad chrześcijańskim światem. Oto niektóre tezy tego traktatu:
„8. On [papież] sam tylko może używać insygniów cesarskich.
9. Tylko papieża stopy całować mają wszyscy książęta.
10. Jego jednego imię ma być wspomniane w modlitwach kościelnych.
12. Jemu wolno władcami rozporządzać a więc i cesarzy z tronu składać.
13. Jemu wolno w razie potrzeby biskupów z miejsca na miejsce przenosić.
14. W całym Kościele wolno mu duchownych mianować, gdzieby chciał.
19. Przez nikogo nie może być on [papież] sądzony.
21. Ważniejsze sprawy każdego Zgromadzenia mają być Jej [Stolicy Apostolskiej] przedkładane.
22. Kościół rzymski nigdy nie pobłądził i po wszystkie czasy, wedle świadectwa Pisma św. w żaden błąd nie popadnie.”

6: Na słowach oczywiście nie kończyło się. Na początku XIV wieku Europa była już wyniszczona wyprawami krzyżowymi, które oficjalnie służyć miały wyzwoleniu Jerozolimy spod władzy muzułmanów, w rzeczywistości służyły często grabieniu znajdujących się po drodze miast. Przy okazji wypraw załatwiono też polityczne i osobiste porachunki. Kolejnym pomysłem średnowiecza były prowadzone przez inkwizycję „sądy Boże”. Prowadzono je tak, że przesłuchiwani często ginęli lub nawet poprzez śmierć udowadniali swoją niewinność (np. czarownica wrzucona do wody, jeśli utonie – była niewinna, jeśli nie utonie – jest czarownicą). W Kościele rzymskim urzędy były kupowane, nastoletni analfabeci zostawali kardynałami, później mieli dzieci, które też obsadzali na stanowiskach, prowadzili liczne intrygi. Kwitła symonia czyli kupowanie urzędów i godności kościelnych. Walczyli z tym różni duchowni, jak np. Arnold z Brescii, skazany przez Kurię Rzymską na śmierć w roku 1155.

Papież zmuszał państwa Europy do płacenia podatku zwanego świętopietrzem (tzn. specjalnego daru/opłaty dla następcy św. Piotra). Ogromne sumy złupiono w ten sposób m.in. z Polski, gdzie wielki problemy stwarzał też Zakon Krzyżacki.

7: W tym czasach wciąż pojawiali się ludzie, którzy pragnęli zmiany i prawdziwego naśladowania Chrystusa. Byli oni zresztą obecni od czasów apostolskich. W książce pt. „Nadszedł czas” C.T. Russell pisał – „Od najwcześniejszych przejawów władzy, która stopniowo rozwinęła się potem w system papieski, istnieli ludzie, którzy przeciwstawiali się tym siłom. Opór ten okazywała jednak tylko garstka wiernych, którzy mieli bardzo niewielki wpływ na przytłaczający napływ światowości, zalewający kościół. Stopniowo, kiedy spostrzegali błędy, wycofywali się po cichu z wielkiego odstępstwa, aby chwalić Boga zgodnie z własnym sumieniem, nawet pod groźbą prześladowań. [Znani m.in. jako waldensi] choć pokorni i niepopularni, rozumnie odrzucali papieskie doktryny o czyśćcu, oddawaniu czci obrazom, ustanawianiu świętych, czczeniu Marii Panny, modlitwach za zmarłych, przemianie chleba i wina w ciało i krew Jezusa, celibacie duchowieństwa, odpustach, mszy itd. Odrzucali również pielgrzymki, palenie kadzideł, święte pogrzeby, używanie wody święconej, święte szaty, monastycyzm itd. Utrzymywali oni, że powinno się postępować według nauk Pisma Świętego, a nie według tradycji i roszczeń kościoła w Rzymie. Uważali oni papieża za głowę wszystkich błędów i twierdzili, że odpuszczenie grzechów można otrzymać jedynie przez zasługi Pana Jezusa.”

8: Wspominam o Waldensach nie bez powodu. Ważną postacią dla ruchu waldensów był bogaty kupiec z Lyonu, Piotr Waldo, który około roku 1170 na skutek doświadczenia religijnego, gdy słuchał pieśni na kanwie historii z Nowego Testamentu śpiewanych przez wędrownego trubadura, postanowił rozdać swój majątek ubogim i wieść życie podróżującego po świecie ewangelisty, zachęcając innych do podobnego stylu życia. Aby uzdolnić ubogich do głoszenia ewangelii, zlecił przetłumaczenie Nowego Testamentu na język, którym mówiono w Lyonie i okolicy. Do naszych czasów zachowało się sześć kopii tego Nowego Testamentu, były to małe, poręczne książki, zupełnie inne niż opasłe księgi łacińskiej Vulgaty (dostępne tylko dla bardzo bogatych).

Za swoją działalność Waldo został obłożony papieską ekskomuniką. Z Francji uciekł przed inkwizycją do… Czech, gdzie zmarł ok. 1217 r. Wielu czeskich Waldensów było potem gorącymi zwolennikami Jana Husa. W pewnej kronice historycznej o Waldensach napisano: „mężczyźni i kobiety, wielcy i mali, nie przestają się uczyć i nauczać innych; rzemieślnik, który pracował cały dzień, wieczorem naucza innych albo sam się uczy… Jeśli ktoś uczył się przez siedem dni, już szuka kogoś, kogo mógłby uczyć i pociągnąć za sobą. Jeśli ktoś szuka wymówki, mówiąc, że nie potrafi się uczyć, mówią mu: Ucz się jednego słowa dziennie, a po roku będziesz znał ich ponad trzysta i zrobisz postępy.”

9: Zbliżamy się do czasów Husa, ale zatrzymamy się jeszcze na moment na początku XIV wieku. W 1302 r. papież Bonifacy VIII wydał Bullę „Unam Sanctam” (JEDEN ŚWIĘTY), w której napisał między innymi: „Toteż oznajmiamy, twierdzimy, określamy i ogłaszamy, że posłuszeństwo każdej istoty ludzkiej Biskupowi Rzymskiemu jest konieczne dla osiągnięcia zbawienia”. Zuchwałe słowa, lecz Papiestwo traciło jednak swoją siłę, a władcy starali się o własną niezależność. Jak podaje historyk: „Były to czasy, w których papiestwo opuściło Rzym, by przenieść się do Francji i założyć w Awinionie nową stolicę chrześcijaństwa. Papieże znaleźli się w ten sposób w orbicie polityki francuskiej, od której całkowicie się uzależnili. Aby ratować swą potęgę, Jan XXII postanowił wyśrubować system fiskalny i zapełnić skarbiec papieski. Sumy, jakie ściągano przy pomocy nowych danin, tzw. annat, rezerwatów i innych wymyślnych podatków, przerastały kilkakrotnie dochody innych monarchów chrześcijańskich.”

10: Papiestwo we Francji znalazło się pod kontrolą króla, a w kościele szerzyła się symonia, nepotyzm, rozwiązłość i brak dyscypliny. Sposobem na zdobycie pieniędzy na wojny, które toczył papież, a także rozwiązłe życie jego dworu i okazałe rezydencje, stały się odpusty. Ludziom obiecywano, że jeśli zapłacą skrócą męki czyśćcowe swoich bliskich i sami sobie zapewnią niebo. W 1377 r. papież Grzegorz XI wyjechał z Awinionu do Rzymu i jeszcze w tym samym roku zmarł. Doprowadziło to do wyboru dwóch papieży – jednego wybrali kardynałowie w Awinionie, a drugiego kardynałowie w Rzymie. Co więcej, w czasach Husa było aż trzech papieży, bo kardynałowie zgromadzeni na soborze w Pizie wybrali jeszcze Jana XXIII. W tym czasie poszczególne europejskie państwa uznawały jednego z trzech papieży zależnie od politycznych interesów.

11: Człowiekiem, który wywarł największy wpływ na Jana Husa był JAN WIKLIF lub Wycliffe, profesor na uniwersytecie w Oxfordzie. Wycliffe jako osobisty doradca króla Anglii – Edwarda III – zaprotestował przeciwko żądaniom papieża, a Anglia odmówiła płacenia dodatkowych podatków. Wiklif stwierdził, że wg Biblii:
– Kapłaństwo nie jest panowaniem, ale służbą
– Kościół nie ma prawa do własności ziemskich
– A Papież który grzeszy staje się przeciwnikiem Chrystusa, źródłem zepsucia w kościele i sługą szatana, zaś Anglia nie ma zamiaru mu płacić.

12: W 1382 roku Wycliffe po raz pierwszy przetłumaczył całą Biblię na język angielski. Papież Grzegorz przesłał wówczas do Uniwersytetu w Oksfordzie bullę potępiającą tłumacza, który (jak pisał papież) „popadł w tak obrzydliwy rodzaj niegodziwości”. Hierarchia kościelna przeciwstawiała się rozpowszechnianiu Biblii wśród ludu. Argumentowano, że prostacy i tak nic nie zrozumieją. Tak naprawdę obawiano się, by chłopi i mieszczanie nie wykorzystali argumentów z Pisma przeciw władzy kapłanów. Wiklif odpowiadał na to: „Czyż dzieciom, które błędnie czytają, należy zakazywać dalszej nauki czytania? Podobnie i wierni winni nauczyć się czytać Pismo Boże”.
Wycliffe  w trakcie tłumaczenia Biblii zauważył, że:
– Biblia nie uczy o mszy, lecz Wieczerzy Pańskiej przypominającej o śmierci Jezusa
– Kościół Chrystusowy jest niewidzialny i składa się z wierzących w Jezusa
– Przebaczenia nie można nabyć za pieniądze, lecz przez pokutę i wiarę w Chrystusa
– Bóg jest Bogiem miłości i kocha swoje dzieci, a najbardziej pokornych i skromnych

W odpowiedzi na to papież Grzegorz XI wyłączył Wiklifa i napisał przeciw niemu bullę nazywając go „magistrem szatańskim” i „zarazą, która wyszła z piekielnej otchłani”.

13: Ciekawe jest jak nauki Wiklifa trafiły do Czech. Pomogło w tym małżeństwo zawarte przez córkę Karola IV (króla Czech) – Annę Czeską z królem Anglii Ryszardem II w roku 1381. Uniwersytet Oxford ufundował wówczas stypendium dla Czechów, którzy chcieliby tam studiować. Z Anglii poza wiedzą z różnych dziedzin przywozili też teologiczne nauki Wiklifa. Jan Hus książki reformatora otrzymał od swego najbliższego współpracownika – Hieronima z Pragi. Dzieła wywarły na nim ogromne wrażenie. Nawiązując do papieskiej klątwy powiedział on m.in. „Jestem przekonany, że Wiklif jest zbawiony; gdyby jednak był potępiony, wolałbym z nim wieczność spędzić w piekle.„

Podczas gdy książki podobały się Husowi, zupełnie inaczej podchodził do nich arcybiskup Zajic, który nakazywał spalenie wszystkich znalezionych książek angielskiego teologa. Zwolennicy Wiklifa protestowali przeciw obłudzie i zepsuciu kleru, śpiewając m.in.

„Zbyněk biskup abeceda spálil knihy a nevěda, co je v nich psáno…”

Czyli: „Zbynek biskup Abecede spalił księgi, choć nie wiedział, co w nich napisane”

14: Hus pod opieką króla Wacława IV, a szczególnie jego żony Zofii, która słuchała kazań w Kaplicy Betlejemskiej, dalej swobodnie zwalczał jednak złe praktyki kleru, atakując zwłaszcza kupczenie odpustami i sprzedaż urzędów w kościele. Krytykował zeświecczenie, napisał: „Pożałowania godne jest, że w naszych czasach miłość ku Bogu i wobec bliźniego tak wystygła, iż nie ma żadnego starania o rzeczy duchowe dlatego, że nasze troski i nasze wysiłki pogrążone są w świeckich nieczystościach”. Było to prawdą, a skandali dotyczących kleru było proporcjonalnie nie mniej niż dziś. Hus pisał też: „A wiem to z pewnością, że jeżeli kapłan będzie żądał, aby jego współbracia żyli w ubóstwie a nie w posiadaniu, w czystości a nie w cudzołóstwie, zachowując miłość Chrystusowa i (…) wystrzegając się grzechów – to bez cienia wątpliwości zostanie uznany za heretyka. Tak bardzo bowiem przywykli już do swoich grzesznych obyczajów i tak dalece są im obce święte reguły, iż takie życie jakie wiedli święci, wydaje się im nie do zniesienia.”

15: Te i inne zarzuty wobec kleru i kościoła rzymskiego Jan Hus przedstawił w traktacie „O sześciu błędach”, który umieścił na drzwiach Kaplicy Betlejemskiej. (Być może niektórym przypomina to podobne ogłoszenie swoich poglądów przez Marcina Lutra). Dziś najważniejsze tezy Husa wraz z ilustracjami czytać można na ścianach wewnątrz Kaplicy w Pradze. Według Husa:
1. Pierwszym [z błędów duchowieństwa] było chełpienie się księży, jakoby podczas mszy przemieniali opłatek w ciało Pana Jezusa, przez co byli stworzycielami swego Stwórcy.
2. Drugim było wyznanie, jakie musieli wypowiadać członkowie kościoła – „Wierzę w papieża i wszystkich świętych”. Hus nauczał, że ludzie mają wierzyć tylko w Boga.

16: 3. Trzecim błędem były roszczenia kapłanów, jakoby mogli odpuszczać winy i kary za grzechy.
4. Czwartym było żądanie duchowieństwa, aby wierni byli im posłuszni we wszystkich ich nakazach.
5. Piątym była niejasność odnośnie tego, kiedy ekskomunika jest ważna, a kiedy nie.
6. Szóstym była symonia (udzielanie łask, sakramentów i darów Bożych za pieniądze), którą Hus uważał za herezję i twierdził, że trudno byłoby znaleźć księdza, który nie byłby jej winny.

17: W tym czasie, tuż przed rokiem 1410, Hus toczył zażartą polemikę na temat odpustów. Jego głównym przeciwnikiem był dawny przyjaciel i współpracownik Stefan Palecz. Ten sam, który kiedyś na uczelni ostrzej niż Hus atakował tego typu wypaczenia. Kiedy Palecz chciał przekonać Husa, by ten przestał krytykować, Hus powiedział: „Przyjaciel Palecz i przyjaciółka Prawda…. Jeśli muszę wybierać, moim obowiązkiem jest iść za Prawdą”.

Wkrótce Hus utracił wsparcie króla Wacława, który także pobierał procent od pieniędzy zebranych na odpustach. W 1411 r. Wacław przegrał wybory na cesarza rzymskiego. Został nim jego przyrodni brat Zygmunt, co miało później wpływ na dalsze losy Husa.

18: Wraz z tym jak spadało poparcie dla Husa wśród kleru, uczonych i arystokracji, rosło poparcie wśród prostych ludzi. Tysiące osób drzwiami i oknami próbowały dostać się na kazania Husa do kaplicy. Mówił on inaczej niż księża. Mówił po czesku (w sposób zrozumiały) i porównywał życie Chrystusa i apostołów oraz papieża i kleru. Wskazywał, że Pan kocha bardziej prostych, biednych ludzi, którzy żyją uczciwie niż nawet papieża, jeśli ten żyje w grzechu. Twierdził, że nie trzeba być we wszystkim posłusznym klerowi, zwłaszcza, gdy księża żyją w grzechu. Oto fragment kazania, w którym Hus krytykował kler z punktu widzenia Chrystusa: „Ja wędruje w łachmanach, a księża w odzieniach szkarłatnych się pysznią. Ja jestem odzierany z szat, dla nich właśnie, a oni z jałmużny w blasku dumy królewskiej się pysznią. Ja w walce pocę się krwią, oni z najdelikatniejszych kąpieli korzystają. Ja budzę się na noclegach słysząc wyzwiska i opluwania, oni przy ucztach, hulankach i pijaństwie. Ja słaby, pod krzyżem na śmierć prowadzony jestem, oni pijani na odpoczynek. Ja wołam przybity do krzyża – oni chrapią w mięciutkich łóżkach. Ja z miłości największej oddaję duszę swą za nich, oni nawet przykazania miłości nie przestrzegają…”.

Hus poza krytyką kleru żądał też reform, m.in. Komunii pod dwoma postaciami (chleba i wina) dla wszystkich wiernych, a nie tylko dla duchownych.

Kazania działały na ludzi, którzy zaczęli protestować na ulicach. Trzej młodzi czeladnicy – Marcin, Janek i Staszek – zostali ścięci za głośną i ostrą krytykę odpustów i księży. Sytuacja w stolicy Czech stawała się coraz bardziej napięta.

19: Dziś na starym mieście w Pradze stoi pomnik Jana Husa, a całe miasto pełne jest jego pamiątek. W 1412 r. nie był on jednak tak mile widziany w stolicy. Legat papieski przywiózł wówczas do Pragi decyzję papieża o zaostrzonej klątwie na Husa, a także zagrożenie interdyktem, jeśli kaznodzieja zostanie w mieście. Interdykt dla Pragi oznaczałby zakaz odprawiania wszelkich nabożeństw, a w tym chrzcin, ślubów i pogrzebów.

Jan Hus 18 października 1412 r. wywiesił na wrotach mostowej bramy na Moście Karola odwołanie od decyzji papieża napisane do… najsprawiedliwszego sędziego, Pana Jezusa Chrystusa. Prawo kościelne nie znało tej instancji, ani odwołania od decyzji papieża. Cały sobór, który zebrał się w Konstancji był oburzony. W odwołaniu reformator wyjaśnił, że czuję się odpowiedzialny wyłącznie przed Chrystusem i tylko on jest prawdziwą głową Kościoła.
Tego dnia opuścił Pragę.

20: Hus znalazł schronienie na południu Czech. Zamieszkał pod opieką szlachcica Ctibora z Kozího. Kronika czeska z XV wieku tak opisuje ten czas: „Hus wyjechał z Pragi na Kozí Hrádek na gród blisko Usti Sezimovo, a w tym kraju będąc, mnóstwo ludzi przyciągnął ze sobą (…) stąd pojechał do innej miejscowości, na Krakovec, koło gródka Křivokláty (…). Będąc tu wyjeżdżał do wsi i miasteczek wygłaszając kazania, zwłaszcza kiedy widział, że jest święto albo uroczystość – tam kazał; a gdziekolwiek się obrócił, tam za nim ludzie szli, a na wozach ze wszech stron ku niemu wieźli. I tak trwało.”

Hus podczas pobytu na prowincji zauważył dwie rzeczy, którymi podzielił się w jednym z listów:  „[Prawdziwy] Kościół nie składa się z duchownych i biskupów, ale z prostych wiernych, świeckich i wierzących w Boga”. [2] [Pisze:] „Już poznałem, że zwykli ubodzy księża i ubodzy ludzie prości, i kobiety wytrwalej bronią prawdy niż doktorowie, w piśmie biegli, których lęk od prawdy odgania”

21: Poza nauczaniem ludzi w lasach i na wiejskich rynkach, Hus przebywając na Kozim Hradku wiele pisał. To tu powstało jego najważniejsze dzieło – „De ecclessia” (O kościele). Hus sprzeciwia się w nim: 1) nadmiernej władzy papieża, 2) niemoralności i światowości kleru oraz 3) wewnętrznych walkom kościelnych o władzę i pieniądze. Przedstawia też swoje własne rozumienie Kościoła.

22: W traktacie „O kościele” Hus naucza, że kościół nie jest zbudowany na Piotrze i jego następcach (papieżach), lecz na Chrystusie i wyznaniu Piotra. Poza tym twierdzi, że Kościół jest wspólnotą osób poświęconych Bogu, którzy chcą pomagać sobie do zbawienia. Nie ma być ziemską instytucją z ziemska hierarchią. Przed Bogiem wszyscy wierni mają być braćmi i siostrami, a jedynym, najwyższym Panem jest Chrystus. Hus uważał, że kościół jego czasu pobłądził od dawnych ewangelicznych wzorców, a niektórzy papieże i księża byli i są częścią antychrysta – kościoła szatana, jeśli żyją w grzechach i nie chcą się naprawiać.

Traktat Husa w wielkim stopniu składał się z cytatów z dzieł Wiklifa, o którym pisał on: „Porusza mnie miłość, którą Wickliff miał do zakonu Chrystusa, o którym twierdzi, że nie może kłamać w najmniejszym znaku czy kropce.” To ciekawe, bo dokładnie w czasie, gdy Hus pisał o Kościele, kościół rzymski zdecydował o wzmożeniu działań w celu poszukiwania i palenia dzieł Wiklifa. Nie spodziewano się, że niebawem tezy Anglika uderzą z Czech ze zdwojoną siłą. Kardynałowie nie tylko nakazali palić dzieła. Zarządzono także wykopanie, spalenie i rozsypanie w rzece Tamizie szczątków Wiklifa. Angielski historyk Fuller napisał później: „Rzeka ta zaniosła popiół do Avon, z Avon do Sever, z Sever do mórz przbrzeżnych, a stamtąd na rozległe wody oceanu. W ten sposób prochy Wiklifa są symbolem jego nauki, która obecnie rozpowszechniona jest po całej ziemi.”

Ciekawostką jest, że w 2007 r. dzieło Husa „O kościele” wydane zostało po polsku przez Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Tłumaczenie oraz pracę doktorską na temat eklezjologii Jana Husa przygotował dr Krzysztof Moskal z Tarnowa, wieloletni redaktora wydawnictwa „Biblos”.

23: Pod koniec 1414 roku w Konstancji rozpoczął się sobór powszechny zwołany przez papieża Jana XXIII. Papież, który go zwołał, został zmuszony do rezygnacji i szybko musiał uciekać z Konstancji. Był on oskarżany o morderstwa, gwałty, symonię i kazirodztwo. Na ten właśnie sobór stawić się miał Hus. Czeski uczony przyjął zaproszenie, otrzymując od Cesarza Zygmunta list żelazny, na mocy którego zapewniona była mu bezpieczna podróż do Konstancji, sprawiedliwy proces i bezpieczny powrót do domu bez względu na jego wynik. Hus był ostrzegany przez przyjaciół, że do Konstancji jedzie na śmierć (a zapewnienia nie będą miały znaczenia). Stwierdził jednak, że szansa do obrony prawdy przed kardynałami z całej Europy jest ważniejsza od życia.

Co ciekawe w drodze na sobór o dzień drogi przed Husem jechał papieski wysłannik, który straszył ludzi tym kaznodzieją. Mówił m.in., że to straszny heretyk, który potrafi zdobywać serca dla szatana i czytać w myślach. To jednak tym bardziej interesowało ludzi, którzy chętnie przychodzili go słuchać. Podczas tej jednej podróży Hus rzeczywiście zdobył wiele serc, jednak dla sprawy oczyszczenia chrześcijaństwa, której bronił.

24: Krótko po dotarciu do Konstancji reformator został uwięziony. Wszystkie prawa, które gwarantował cesarz, zostały mu odebrane. Przez pół roku nie przeprowadzono ani jednego przesłuchania! Przebywał w celi, obok której znajdował się spływ nieczystości. Pobyt tam bardzo zniszczył jego zdrowie.

25: Wreszcie, gdy w czerwcu 1415 roku postawiono go przed kardynałami, zamiast pozwolić mu na przemówienie (co miał obiecane), wysłuchiwać musiał fałszywych oskarżeń, półprawd i przekręconych świadectw, także od czeskich oskarżycieli (a wśród nich dawnego przyjaciela Stefana Palecza). Nie odwołał swoich tez, choć odwołanie było jedyną szansą na uratowanie życia i wiedział o tym. Po usłyszeniu wyroku Hus głośno pomodlił się: „Panie Jezu Chryste, odpuść wszystkim nieprzyjaciołom moim, ty wiesz, że fałszywie mnie oskarżyli, fałszywych świadków przeciwko mnie przyprowadzili oraz fałszywe artykuły przeciwko mnie wymyślili”. Jan Hus gdy jeszcze zachęcano go, aby odwołał to, co kiedyś głosił, odpowiedział: „Bóg jest mi świadkiem, iż tego, co fałszywie się mi przypisuje i przez fałszywych świadków dodaje, nigdy nie głosiłem, ale głównym zamysłem mego nauczania i wszystkich innych mych poczynań albo pism było, abym tylko mógł ludzi uchronić przed grzechem. W tej więc prawdzie ewangelii, którą pisałem, uczyłem i wykładałem według słów ojców Kościoła, dziś z radością pragnę umrzeć”.

Co ciekawe na soborze w Konstancji w obronie Husa stanęli jedynie Polacy, na czele z Pawłem Włodkowicem (rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego) i rycerzem Zawiszą Czarnym z Garbowa. Jest to jednak tylko ciekawostka, która nie miała wpływu na ostateczną decyzję soboru, którą była kara śmierci dla Husa przez spalenie na stosie.

26: Na dwa tygodnie przed swoją straszną męką i śmiercią, 19 czerwca 1415 r., Jan Hus napisał do swojego obrońcy i wiernego przyjaciela, Jana z Chlumu o tym, jak pocieszają go słowa Zbawiciela. „Łatwo jest mówić i wykładać o radości z cierpienia, ale ciężko jest wypełniać, kiedy i On, Najmężniejszy Rycerz, choć wiedział, że wstanie na trzeci dzień i przez Swą śmierć wykupi wybranych, był smutny po Ostatniej Wieczerzy, smutny na duchu. Powiedział wtedy: „Smutna jest dusza moja , aż do śmierci”. Ewangelia mówi o Nim, że począł się trząść, tęsknić i smucić… Dlatego patrząc na Niego jako na Wodza i Króla chwały, prowadzili Jego rycerze wielki bój…” Hus kończył ten list błagalną modlitwą: „Najsłodszy Jezu Chryste, ciągnij nas, słabych za Sobą, jeśli Ty nas nie pociągniesz, nie możemy Ciebie naśladować… Daj ducha zdecydowanego, serce odważne, wiarę szczerą, nadzieję pewną i miłość doskonałą, abyśmy swoje życie za Ciebie oddali jak najcierpliwiej i z radością.” Stosunek Husa do Jezusa był całkowicie osobisty i bezpośredni.

27: Będąc w tak trudnych doświadczeniach, Hus nie zapomniał także o wiernych w Czechach, do których skierował kolejny list:

„Wierni i w Bogu mili panowie, panie, bogaci i biedni. Proszę Was i napominam, żebyście Pana Boga słuchali, Słowo Jego wielbili, radzi go słuchali i wypełniali je. (…) Abyście księży o dobrych obyczajach miłowali, zwłaszcza że pracują dla Słowa Bożego. Proszę, żebyście się wystrzegali ludzi podstępnych, a zwłaszcza księży niegodnych, o których mówi Zbawiciel, że przychodzą w przebraniu owczym, a wewnątrz są wilkami żarłocznymi.

Panów proszę, aby swojej biedocie miłościwie czynili i sprawiedliwie nią rządzili. Mieszczan proszę, żeby swoje kramy należycie prowadzili.

Rzemieślników proszę, żeby uczciwie swą pracę wykonywali i z niej czerpali korzyści.

Sługi proszę, żeby swym panom i paniom wiernie służyli.

Mistrzów zaś [nauczyciel na uczelni], aby sami dobrze żyjąc, uczniów swych sumiennie uczyli, tak, aby ci najpierw Boga miłowali i dla Jego chwały się kształcili, takoż dla pożytku wszystkich i dla swego zbawienia, nie zaś dla pożądliwości i świeckich wygód.

Studentów i innych żaków proszę, żeby wobec nauczycieli swoich w dobrych posłuszeństwie trwali, naśladowali ich i pilnie się dla chwały Bożej a swego i innych zbawienia uczyli”.

28: Takiego to człowieka spalono na stosie 6 lipca 1415 r. Nawet papieski nuncjusz Eneasz (późniejszy papież Pius II) pisał o nim: „ wielce wymowny i sławny z czystości życia”. Lecz może zanim o samej śmierci Husa, kilka słów o tzw. Świętym Soborze, który tego dokonał. Czeski reformator w jednym z ostatnich listów napisał: „Gdybyście widzieli ten sobór, który się nazywa najświętszym i niezłomnym, nabralibyście wstrętu.” I rzeczywiście, pewien kronikarz skrupulatnie zanotował (zacytuję tylko wybrane dane): „Na soborze tym spośród duchowieństwa obecny był sam papież Jan XXIII, prócz tego 3 patriarchów, 23 kardynałów, 27 arcybiskupów, 106 biskupów, (…) Ponadto było 28 królów i książąt świeckich, 78 hrabiów (…) 48 złotników ze służbą, 350 przekupniów ze swymi pachołkami, (…) 45 oberżystów ze służbą, 336 balwierzy, 516 trębaczy, muzykantów, piszczków, kuglarzy i 718 prostytutek.”

29: Istnieje kilka opisów egzekucji Jana Husa. Nie ma np. pewności czy wypowiedział on słynne słowa: „O święta naiwności!” (lub „Błogosławiona prostoto!”), gdy ktoś z gapiów dołożył drewna na jego stos. Wiarygodny wydaje się opis wydarzeń prezentuje historyk Anna Paner, w książce pt. „Jan Hus”. Pozwolę sobie go przeczytać:

„Kiedy wyprowadzano Husa z kościoła do miasta, ulice zapełniały tłumy ludzi. Pochód ze skazańcem szedł powoli, a z daleka było widać ogień, w którym płonęły pisma Husa. Stos był przygotowany za bramą miejską, na drodze do Gottlieby, w miejsu, gdzie zakopywano padłe konie. Kronikarz soboru – Richenthal, który szedł najbliżej, zapytał Husa czy chce się wyspowiadać. Jadący na koniu ksiądz nachylił się nad skazańcem i obiecał, że wyspowiada go, jeśli odwoła. Hus podziękował: „Nie trzeba, nie jestem śmiertelnie grzeszny”.

Podczas modlitwy spadła Husowi korona z diabłami [tu mój komentarz: wcześniej, po zdarciu z niego kapłańskich szat, nałożono mu na głowę wysoką, mierzącą prawie metr koronę z narysowanymi tam diabłami, nazywając Husa: „magistrem szatańskim”], podniósł ją i z uśmiechem nałożył z powrotem na głowę. Potem, powstawszy z kolan przemówił głośno do zgromadzonych: „Panie Jezu Chryste, tę straszną, okrutną i hańbiącą śmierć za twoją Ewangelię i głoszenie Twojego słowa chcę pokornie wycierpieć.”

Pożegnał się ze swoimi strażnikami i ruszył w kierunku stosu. Kat zwlókł z niego szaty; jego pomocnicy skrępowali mu powrozami ręce na plecach, a kark opasali łańcuchem i przywiązali do słupa. W tym momencie podjechał palatyn Ludwik i marszałek Rzeszy – Haupt z Pappenheimu i jeszcze raz wzywali Husa, aby odwołał [swe nauki], a w ten sposób zachowa duszę i ciało. Hus odparł, że duszę ma niewinną, że ceni tę prawdę, którą poznał i którą głosił, i dziś z weselem za nią umrze. Panowie dali znak katowi, aby podpalił stos.

Jan Hus długo walczył ze śmiercią; śpiewał hymn i modlił się słowami: „Jezu Chryste, Synu Boga żywego, zmiłuj się nade mną”, a kiedy płomień podniesiony wiatrem dmuchnął mu w twarz – zamilkł.

Umarł wierny swojej zasadzie: „Słuszną jest rzeczą, aby człowiek nie imał się niczego wszetecznego, aby poznał prawdę Bożą i mocno się jej trzymał aż do śmierci, albowiem prawda ostatecznie wyzwoli. Dlatego wierny chrześcijaninie: szukaj prawdy, słuchaj prawdy, ucz się prawdy, kochaj prawdę, trzymaj się prawdy, broń prawdy aż do śmierci, gdyż prawda cię wyswobodzi”.

Słup z martwym ciałem kaci zwalili na ziemię; ponownie obłożyli drewnem i jeszcze raz podpalili, potem kości i czaszkę potłukli kijami, zebrali i wraz z resztkami stosu wrzucili do Renu, aby nikt niczego nie zabrał na pamiątkę.”

———————

Podobny los do Husa spotkał jego współpracownika, Hieronima z Pragi. Hieronim początkowo odwołał swoje nauki, lecz w ponowionym procesie, rok później, przyznał, że wierzy dokładnie w to co Hus i Wiklif i z całego serca chce umrzeć dla tej prawdy. Hieronim także został spalony na stosie. Jak opisuje to czasopismo „Teraźniejsza Prawda” nr 103, 1946, s. 4: „Gdy wykonawca wyroku chciał zapalić ogień z tyłu, by mu oszczędzić przykrego widoku ognia, Hieromin prosił go, by zapalił ogień z frontu, ażeby go mógł widzieć, a w czasie zapalenia ognia zaczął śpiewać hymn i śpiewał, aż ogień dosięgnął mu do ust, który przeszkodził dokończenia hymnu”.

30: Hus umarł, lecz jego nauka trwała. 2 września 1415 r. zjazd czeskich panów i szlachty zdecydował o odrzuceniu zarzutów stawianych Husowi w Konstancji, zaś winnych jego śmierci nazwał zdrajcami Królestwa Czeskiego. W Kościołach w Czechach mimo zakazów nadal głoszono po czesku i przyjmowano komunię pod dwiema postaci. Odtąd znakiem rozpoznawczym husytów stał się kielich. W sierpniu 1417 r. odbył się synod duchowieństwa husyckiego, który ustalił cztery wspólne poglądy zwane Artykułami praskimi:

1. [było] Prawo do swobodnego głoszenia Słowa Bożego w języku narodowym.
2. Komunia pod dwoma postaciami (chleb i wino), dla wszystkich wiernych
3. Odebranie księżom władzy świeckiej i sekularyzacja dóbr kościelnych.
4. karanie za grzechy śmiertelne tylko przez władzę świecką.

31: W czasach Husa w Czechach powszechne było przekonanie, że trwają „czasy końca” i Pan Jezus powróci za życia ówczesnego pokolenia. Takie poglądy głosili m.in. Milicz z Kromieryża i Mateusz z Janowa. Twierdzili oni, że cała organizacja kościelna, msze, ceremonie, obrzędy i święta są zbędnym elementem w stosunkach między Bogiem a ludźmi. Uważali też, że to w samym kościele rośnie „obrzydliwość spustoszenia” z Księgi Daniela i że antychryst już się objawił. Po męczeńskiej śmierci Husa i Hieronima z Pragi poglądy te umacniały się. Część wiernych tak jak Hus skupiała się na sprawach ducha i wierzyła, że tylko działalność Pana Jezusa może wprowadzić Królestwo Boże.

Inni uważali, że o królestwo na ziemi zawalczyć trzeba (zbrojnie) samemu. Jak podaje TP nr 484, 2003, s. 8: Typowym przykładem tych zwolenników konfrontacji zbrojnej był wybitny taktyk zbrojny, hrabia Żiżka (1376-1424), zwolennik Jana Husa, niewidomy na jedno oko, a w późniejszych latach wciąż dowodzący bitwami będąc niewidomym na oboje oczu. Za pomocą skromnych sił odparł siłę armii Imperium Niemieckiego (Świętego Rzymskiego). Wielu go podziwiało i naśladowało uważając, że jego sprawa jest religijna i próbą ustanowienia nowego „królestwa” tu na ziemi.”

Żiżka był walecznym wodzem i bardzo mądrym strategiem. Chętnie słuchał kazań Husa, ale zdecydowanie bardziej interesowały go sprawy narodowe niż rozwój chrześcijańskiego charakteru. Prowadził on Czechów w wielu bitwach i zwyciężał pozornie silniejszych wrogów. Wkrótce Żiżka i biedniejsi z husytów zostali jednak zdradzeni przez panów i szlachtę, którzy zjednoczyli się z cesarzem i pokonali znacznie mniejsze i słabsze siły husyckie.

32: Wśród słuchaczy Husa byli też jednak tacy, którzy wsławili się jako pierwsi ówcześni pacyfiści. Piotr Chelczycki już w 1420 r. nauczał, że przemoc nie powinna być wykorzystywana w kwestiach religijnych. Używał przypowieści o pszenicy i kąkolu (Mateusza 13:24–30) by wykazać, że zarówno grzesznikom, jak i świętym miano pozwolić żyć razem aż do żniwa. Nauczał, że złem jest zabijanie grzesznych, że chrześcijanie powinni odmawiać służby wojskowej. Argumentował, że jeśli biedni odmówią, to władcy nie będą mieli nikogo, kto pójdzie dla nich na wojnę. Chelczycki nauczał, że żadna siła fizyczna nie zniszczy zła, a chrześcijanie powinni przyjmować prześladowania bez brania odwetu […] Wierzył, że przykład Jezusa i ewangelie są wzorami pokoju.

Rozbite społeczności Braci Czeskich i Braci Morawskich korzystały później ze wzorców Chelczyckiego. Pacyfizm, Wieczerza Pańska z chlebem i winem dla wszystkich wiernych oraz chrzest dorosłych przeniknęły później także do XVI-wiecznych antytrynitarzy w Polsce zwanych Braćmi Polskimi.

Bardzo ciekawe jest także jak nauka Husa i Chelczyckiego pozwoliła na przemianę i wielką odnowę religijną w Anglii XVIII wieku. Prawda, która z Brytanii przybyła do Czech, teraz powróciła tam za sprawą braci morawskich i Jana Wesleya. Wesley był anglikańskim duchownym, któremu brakowało jednak ducha i żywej wiary. Podczas podróży morskiej do Ameryki, statek Wesleya napotkał na sztorm, który połamał maszt statku. Podczas gdy wszyscy Anglicy na statku byli przerażeni, bracia morawscy znajdujący się na pokładzie spokojnie śpiewali nabożne pieśni i modlili się. To doświadczenie sprawiło, że Wesley sądził, że morawianie mieli siłę wewnętrzną, której mu brakowało. 3 lata później Wesley był na spotkaniu braci morawskich na ulicy Aldersgate w Londynie, na którym czytano wstęp Lutra do Listu do Rzymian.

To tam Wesley odzyskał wiarę, by następnie przez wiele lat służyć ewangelią tysiącom ludzi. To dzięki jego służbie Anglicy powrócili do wiary w Chrystusa, a metodystyczni ewangeliści ponieśli żywą wiarę na wszystkie kontynenty. Sam Wesley konno przejechał setki tysięcy kilometrów, wygłaszając kilkadziesiąt tysięcy kazań.

33: Jan Hus był wierny Bogu i Prawdzie, a później stał się wielkim źródłem inspiracji dla reformatorów z Marcinem Lutrem na czele. Mam nadzieję, że prezentacja nieco przybliżyła nam jego życie, epokę i znaczenie. Oczywiście wiele tematów trzeba było pominąć. W Liście do Hebrajczyków 13:7 Św. Paweł podaje cel naszych rozważań – naśladowanie wiary chrześcijan takich jak Hus.

34: W temacie Jan Husa zachęcam wszystkich do zapoznania się z wierszem Marii Konopnickiej pt. „Jan Hus. Przed obrażem Brożika”. Jego biografii poświęcony jest film pt. „Sobór w Konstancji” z roku 1955, w reżyserii czeskiego reżysera Otakara Vavry oraz amerykański film z roku 1977 pt. „Jan Hus’. Myślę, że warto przyglądać się takich bohaterom wiary. Dziękuję za uwagę.

Na spotkaniu w Strykowie (czerwiec 2019 r.) Beniamin Nagorny przypomniał postać Piotra z Goniądza. Zostawiamy przepisany fragment na ten temat i nagranie całego wykładu pt. Co jest podstawą naszej wiary.

„Chciałbym posłużyć się jeszcze innym przykładem z historii, który może nie jest tak często poruszany, a też bardzo ciekawy, z naszego własnego polskiego podwórka: Piotr z Goniądza.

Może jest to rzadko używany argument, rzadko rozważany przykład wspaniałego reformatora, który z początku miał duże uprzedzenie. (…)

W XVI wieku do Polski prawda, taka jak została rozpoznana przez Michała Serveta, trafia przez trzy głównie jednostki, które zapoznały się z tą prawdą: Lelio Socyn, Jerzy Blandrata i Franciszek Stankar. (…)

Franciszek Stankar trafił jako profesor języka hebrajskiego do Akademii Krakowskiej i tam głosił pewne rzeczy, które wydały się być wręcz herezją. Głosił on, że modlitwy zasyłane do świętych nie mają żadnych podstaw biblijnych ani zdroworozsądkowych. Miał odwagę to głosić, ale spowodowało to bunt katolickich studentów, na czele których stał właśnie Piotr z Goniądza. (…)

Sprzeciw wobec takim naukom spowodował, że profesora Stankara uwięziono. Później miał on zorganizowaną ucieczkę i uciekł, ale przez pewne wpływowe jednostki [Piotr z Goniądza] został dostrzeżony. Uznano, że może być dobrym obrońcą wiary katolickiej. Taki aktywny, spowodował takie sprzeciwienie się [herezji]. Sfinansowano mu więc dalsze studia w Padwie.

Mogłoby się wydawać, że taki człowiek, wręcz fanatyczny, nie rozpoznał prawdy i narzędzia, którego niewątpliwie Bóg używał, by przedstawić prawdę; że taki człowiek będzie już poza Boską łaską, poza nawiasem, że jest już stracony. Wcale nie. Bóg dostrzega coś, czego ludzie często nie są w stanie zauważyć. Czystość i szczerość sumienia. Pomimo, że mogą być w błędach, ale ich prawdziwym pragnieniem jest, by służyć Bogu, tak jak Go rozumieją. U takiej osoby umysł działa do pewnego poziomu, ale jest ona zupełnie szczera w oddaniu Bogu, w pracy dla Niego, tak jak Go rozumie.

Z opatrzności Pańskiej, Piotr z Goniądza trafia tam [w Padwie] na Matteo Gribaldiego, profesora, który bardzo dobrze znał nauki Serveta i przedstawił mu wszystko, całą prawdę z jej argumentami. Wtedy spadły łuski z oczu, z duchowego wzroku, Piotra z Goniądza i od tej pory zupełnie zmienił on swoje stanowisko, bardzo podobnie jak apostoł Paweł. (…)

Był on tak nowatorski w tamtych czasach szesnastego wieku, że przez wielu był odrzucany, także przez zbory. Najpierw, kiedy zaprzeczał istnieniu Trójcy, było to coś tak dziwnego i tak trudnego do przyjęcia, że określano go jako wyprzedzającego swoją epokę. (…)

Piotr z Goniądza wiele zrozumiał z nauk Serveta i głosił je, przez wiele zborów był odrzucany w swoim głoszeniu, a później dopiero po jakimś czasie zbory analizując podstawy Słowa Bożego odnajdywały, że ten człowiek rzeczywiście głosi prawdę. On [jednak] nie zatrzymał się przy tym, co osiągnął Servet. Servet nie rozumiał przedludzkiej natury naszego Pana Jezusa Chrystusa, tego, że istniał jako Logos. A Piotr z Goniądza to zrozumiał. Poszedł dalej. To, że Servet tego nie rozumiał, było dla niego drugorzędne. Widział w podstawach Słowa Bożego istnienie naszego Pana Jezusa Chrystusa w jego przedludzkiej naturze. I znowu – zbory odrzucały jego głoszenie.

To są dowody na to, że nierozpoznanie jakiegoś wodza, którego niewątpliwie Bóg używał jako swoje narzędzie, w odpowiednim czasie, to wcale jeszcze nie znaczy, że Bóg odrzuca danego człowieka od swojej łaski. Być może ten człowiek jest bardzo szczery w swoim pojmowaniu na tyle, na ile może. I albo w tym życiu Bóg oświeci go prawdą, albo w przyszłości (…) [Wtedy może wyprzedzi [on] wielu tych, którzy takiej szczerości nie posiadali i którzy chociaż posiadali wiele prawdy, ale z prawdy tej nie czynili użytku..

Skoro mówimy o Piotrze z Goniądza to chciałbym zacytować kilka jego słów z książki o nim napisanej i z jego dzieła, które nosiło tytuł „O trzech, to jest o Bogu, o Synu jego i o Duchu ś. przeciwko Trójcy sabelliańskiej”, gdzie podaje on argumenty, dlaczego tak wierzy, w co wierzy; podaje argumenty Słowa Bożego, co jest dla niego najważniejsze. (…)

Bóg żąda od każdego: «Synu mój, daj mi serce twoje!». Więc niech to serce będzie osobiście upewnione przez ciebie, żebyś rozumiał tak, jak uważasz sam, osobiście, na podstawie Słowa Bożego.

Sumienie jest tutaj bardzo ważną sprawą. Czasami wydaje się, że jak ktoś nie przyjął prawdy przez dane narzędzie to sumienie jest drugorzędne. Nie jest tak. Sumienie jest pierwszorzędne i na ile ktoś poznaje prawdę, na tyle ma się jej trzymać. (…)

[Piotr z Goniądza pisał]

„Lepiej jest tego nie wiedzieć, czego nam Bóg słowem swoim nie oznajmił, niźli chcąc wiedzieć, abo jakoby dobrze wiedział, wymyślonymi słowy je chcieć oznajmić. (…) Gdy Bóg czego nam słowem swoim nie oznajmił, a człowiek to słowem swoim chce oznajmić, to tu się już słusznie każdy będzie bał, aby to nie ludzka rzecz była, ponieważ są ludzkie słowa. I kto na to nie przyzwoli, o czym nie może być mówione, jedno ludzkimi słowy, ten nie będzie sektarz, jeśli na to wszystko zezwala, co jest w Słowie Bożym, a nie kręci ani wywraca Słowa Bożego, ale na prostym, a szczyrym Słowie Bożym przestaje. Ten to jest sektarz, który rzekomo o rzeczy Boskiej mówi, ale o niej nie mówi Słowy Bożymi, ale słowy swoimi, a Słowo Boże kręci i wywraca.

Nie drzewiej [wcześniej] ustaną sekty i nie drzewiej wszystkie zbory z sobą się pojednają i w miłości będą mieszkać, które się teraz w nienawiści mają, aliż gdy posłuchają Pawła, przez imię Pana naszego Jezu Chrysta proszącego, i uczynią to, o co tak bardzo prosi, to jest gdy jedno wszyscy będą mówić. (…)

A na ten czas, każdy dobrze wierzy, gdy wiara jest podobna wierzę apostolskiej. Bo wiara prawdziwa we wszystkich jest jedna, a nieprawdziwa jest różna i nie ta, którą prorocy i apostołowie mieli. Nie drzewiej mamy w co wierzyć, aliż gdy za pewne będziem to u siebie mieć, że toż prorocy i apostołowie wierzyli. (…)”

Prostota tego człowieka w jego zrozumieniu Słowa Bożego jest naprawdę cudowna. Myślał bardzo podobnie, jak Servet, który choć był człowiekiem uczonym i zdolnym, powiedział jednak, że Biblia jest dla prostych ludzi.”

Zapraszamy do wysłuchania wykładu (mówi Marek Urban, 21 października 2017):

Sztandar Biblijny, nr specjalny, 500 lat Reformacji

Dowiedz się więcej:

Pod adresem wiktor@badaczebiblii.pl zamówisz bezpłatnie specjalny nr Sztandaru Biblijnego pt. 500 lat Reformacji. Polecamy także książkę: „Oręż, którym walczymy. Życie i dzieło Macina Lutra”, do zamówienia m.in. w księgarni Szaron oraz na stronie wydawcy.

ul. Piotra z Goniądza | Goniądz, fot. Paulina Obłażewicz

Czytaliśmy niedawno czasopismo Polityka, nr specjalny pt. Marcin Luter i reformacja. 500 lat protestantyzmu. Na pierwszy rzut oka widać, że rola Michała Serveta oraz braci polskich sprowadzona została do minimum, a spośród nich i tak wybrano zwłaszcza sylwetki tych, którzy zasłużyli się w świecie filozofii, humanizmu i nauk społecznych, nie zaś myśli biblijnej.

Dlatego dziś chcielibyśmy poświęcić nieco czasu Servetowi, a jeszcze więcej, by opowiedzieć nieco o Piotrze z Goniądza. Myślimy, że był on jednym z tych, których opisywał św. Paweł w Hebrajczyków 13:7: „Przypominajcie sobie tych, co wam pokazują drogę; tych, którzy wam oznajmili Słowo Boga, których wiarę naśladujecie; starannie badając końcówkę ich sposobu życia”. Chrześcijanin ten jest też naszym zdaniem jedną z wież Syjonu, ważnych postaci kościoła chrześcijańskiego.

Psalm 48:13 – Okrążcie Syjon i obejdźcie go, Policzcie jego wieżyce! Zwróćcie uwagę na jego wały, Przejdźcie się po pałacach jego, Abyście mogli opowiadać to przyszłemu pokoleniu.

Posłuchaj nagrania – Piotr z Goniądza i jego podróż życia:

Dla przypomnienia dwa fakty z epoki:

• 31 października 1517 r. – Marcin Luter ogłasza 95 tez, rozpoczyna się okres wielkich dyskusji i walki, Reformacja
• 1524 r. – Ulrich Zwingli odrzuca dogmat o przeistoczeniu i rzeczywistej obecności Chrystusa w eucharystii, uczy o symbolu i Wieczerzy Pańskiej

Strona Poligloty kompluteńskiej

W tym roku, gdy Zwingli zwraca uwagę na błąd o mszy, jeden z naszych bohaterów, Hiszpan Michał Servet ma 13 lat. Jest wybitnie uzdolniony. Biegle zna grekę, łacinę i hebrajski. Posiada zdolności matematyczne, rozumie filozofię, w wieku 16 lat zaczyna studiować Biblię.

Widać jak został on przez Boga wyposażony do zadania, którego miał się podjąć, w roku 1522 r. wydana zostaje tzw. Poliglota Kompluteńska. Było to specjalne wydanie Biblii dla uczonych w trzech językach – oryginale greckim, oryginale hebrajskim oraz tłumaczeniach łacińskich. Odtąd Servet cały swój czas poświęcił studiom tej właśnie księgi. Gdy był na służbie u spowiednika cesarza Karola V, franciszkanina Juana de Quintany, Servet widział koronację cesarza przez papieża Klemensa VII. Oto jak wspomina to doświadczenie:

Na własne widzieliśmy papieża niesionego w pochodzie na karkach książąt, czyniącego ręką znak krzyża i wielbionego na klęczkach przez gromadzony na ulicach lud. Co więcej, ci którzy mogli ucałować jego stopę lub pantofel, uważali się za szczęśliwie wyróżnionych od reszty i głosili, że uzyskali wiele odpustów i że kary czyśćcowe są z tego powodu odpuszczone na lat wiele.

Wydarzenie to jeszcze przyśpieszyło badania Serveta. Młody teolog badając Słowo od razu zobaczył, że handel odpustami oraz idea czyśćca nie znajdują tam podstawy. Co więcej zwrócił uwagę, że podstawowa nauka i katolików, i protestantów – Trójca Święta nie ma podstawy w Biblii. Że jest filozoficzną nauką, która nie zgadza się ani ze Starym ani z Nowym Testamentem.

O błędach Trójcy

Michał Servet – chrześcijan, wierny badacz Biblii i genialny uczony, spalony na stosie za religijne przekonania

Servet miał 20 lat, gdy wydał swoje przemyślenia w dziele pt. „O błędach Trójcy”. W tym jednym dniu, gdy opublikował to dzieło stał się zarówno najbardziej oryginalnym teologiem na świecie, jak i najbardziej poszukiwanym człowiekiem na świecie. Katolicy i protestanci chcieli go karać jak bluźniercę, obłożono go klątwą, jego książki konfiskowano, a jego samego chciano zatrzymać.

Servet zapłacił wielką cenę za swoje przekonania. Musiał ukrywać się pod zmienionym nazwiskiem. Przeżył kilkanaście lat w Sabaudii, gdzie pracował jako lekarz, wsławił się między innymi odkryciem płucnego obiegu krwi, przez co do dzisiaj jest znany w świecie medycyny.

Po 20 latach Servet wydał kolejną książkę, tym razem pt. „Przywrócenie chrześcijaństwa”, w ktorej zwalczał m.in. naukę o chrzcie niemowląt. Uważał, że z Biblii wynika, iż chrzest powinny przyjmować dorosłe osoby, które szczerze wierzą w zbawienie w Jezusie Chrystusie.

Kto mógłby przypuszczać, że Servet, który tak skutecznie ukrywał się przed katolicką inkwizycją w Hiszpanii, zatrzymany zostanie w Genewie, czyli jednej ze stolic Reformacji. Do jego spalenia na stosie doprowadził innym reformator – Jan Kalwin, a stało się to w roku 1553, gdy Servet miał 42 lata.

Nauka przetrwała

Michał Servet, O błędach trójcy

Spalenie Serveta a nawet wielu egzemplarzy jego książek nie sprawiło jednak, by zginęła biblijna nauka, którą głosił. Już od roku 1546 r. we włoskiej miejscowości Vicenza potajemnie spotykali się bracia, którzy rozważali w świetle Biblii m.in. traktat O błędach trójcy Serveta. Byli wśród nich: Lelio Socyn, Jerzy Blandrata i Franciszek Stankar, wszyscy związani później z powstaniem w Polsce ruchu protestanckiego.

Stankar w 1550 r. został profesorem hebrajskiego na Akademii Krakowskiej. W swoich wykładach zaczął on głosił nauki reformacji, a w tym nauki Serveta. Podczas wykładów z Psalmów Dawida ganił wspominanie świętych w modlitwach. Wywołał tym sprzeciw katolickich studentów.

Na czele studentów (katolików), którzy sprzeciwili się profesorowi, stanął mający wówczas od 21 do 25 lat Piotr z Goniądza. Protest zwrócił uwagę władz i Stankar został uwięziony na zamku w Lipowcu. Uciekł stamtąd przy pomocy szlachty i osiedlił się u Hohenzollernów w Prusach Książęcych, które były już wówczas protestanckie (po latach wrócił on na tereny polskie i był jednym z tłumaczy Biblii Brzeskiej).

Długa podróż Piotra z Goniądza

Książę Paweł Holszański chciał, by młody Piotr z Goniądza wykształcił się na obrońcę wiary rzymskokatolickiej.

Biskup książę Paweł Holszański, przeciwnik reformacji, zwrócił uwagę na młodego Piotra z Goniądza jako dobrego kandydata na obrońcę wiary katolickiej. Wysłał go więc na uczelnię w Padwie, by zdobył potrzebne wykształcenie. Była to dokładnie ta uczelnia, z której przybył do Krakowa Stankar. Piotr z Goniądza jechał wówczas jako młody, gorliwy katolik.

Przez zaledwie 4 lata Piotr z Goniądza staje się znawcą greki, łaciny i hebrajskiego. Dołącza do kadry instytutu filozofii jako wykładowca. Piotr z Goniądza jest we Włoszech w czasie, gdy na stosie spalono Serveta. Profesorem Piotra z Goniądza był w tym czasie Mateo Gribaldi, serdeczny przyjaciel Serveta, który potajemnie nauczał jego myśli. Prawdopodobnie Gribaldi był tym, który przekonał Piotra z Goniądza, że Servet miał rację.

Wiemy tyle, że gdy na początku 1555 r. Piotr z Goniądza rusza w powrót powrotną do Polski to zdecydowanie nie jedzie tam już jako obrońca wiary katolickiej. Jego podróż powrotną nazwać można pielgrzymką śladami Serveta. W kwietniu 1555 r. także Gribaldi musi uciekać z Włoch, bo grozi mu zatrzymanie i wyrok śmierci za głoszenie biblijnych nauk.

Piotr z Goniądza, choć nie była to najbliższa droga do Polski, jedzie przez Genewę (miejsc, gdzie spalono na stosie Serveta), potem udaje się do Sabaudii i miejscowości Vienne, gdzie kilka lat mieszkał i pracował Servet. Nawiązuje tam znajomości ze zwolennikami jego nauk. W Vienne Piotr z Goniądza ma prawdopodobnie okazję przeczytać „Przywrócenie chrześcijaństwa” i przyjmuje naukę Serveta na temat chrztu dorosłych. Postanawia pojechać na Morawy, gdzie mieszkali wówczas anabaptyści – także zwolennicy chrztu dorosłych. Na Morawach przebywa on jakiś czas, na tyle długi by w pełni utożsamić się z ich chrześcijańskim pacyfizmem. Porzuca on stalowy miecz, a u boku przypina sobie miecz drewniany i głosi, że naśladowca Jezusa nie powinien walczyć i zabijać innych ludzi. Uważa, że między ludem Bożym ma panować braterstwo i równość, bez względu na to czy ktoś jest szlachcicem czy chłopem. Tę naukę w czyn wprowadzi najpełniej Jan Niemojewski, sędzia ziemski w Inowrocławiu, który wyzbył się części swego majątku i rozdał ubogim, a ze swoimi dawnymi sługami siadywał, jadał i rozmyślał o Bogu przy jednym stole.

Niebezpieczny heretyk

Synod secemiński wysłał Piotra z Goniądza na debatę z Melanchtonem do Wittenbergi. Wrócił stamtąd z mianem „niebezpiecznego heretyka”.

Po powrocie do Polski Piotr z Goniądza nie może już oczywiście wrócić do swojego dawnego patrona, księcia Holszańskiego. Przyjmuje go Mikolaj Radziwiłł Czarny – znany zwolennik reformacji / jeden z największych książąt. Czarny wysyła nowo przybyłego teologa na obrady synodu secemińskiego (1556 r.), jest tam m.in. Mikołaj Rej. Są zwolennicy reformacji Lutra i Kalwina. Nagle Piotr z Goniądz zaczyna uczyć przeciw trójcy. Większość soboru uznaje jego poglądy za błędne. Wspólną decyzją teolog wysłany zostaje do Wittenbergi na dysputę z Filipem Melanchtonem. Nie wiadomo czy spotkał się on z tym teologiem czy tylko jego przedstawicielami, ale wraca z mianem heretyka, odrzucony. Jako „niebezpieczny heretyk” nie jest już mile widziany wśród wierzących w trójcę, w kwietniu 1556 r. zostaje oficjalnie wyłączony ze wspólnoty kościelnej.

Niedługo potem okazuje się, że wielu uczestników soboru secemińskiego zaczęło jednak rozważać nauki Piotra z Goniądza i doszło do podobnych wniosków. Zbór podzielił się na dwie części – większy (kalwinistyczny, trynitarny) i mniejszy – odrzucający trójcę.

Znów wyśmiewany

W zborze mniejszym Piotr z Goniądza naucza o chrzcie dorosłych i znów jest wyśmiewany i nierozumiany. Gdy wreszcie, po latach, przyjęto pogląd Piotra z Goniądza i stosowano chrzest dorosłych, Piotr z Goniądza walczył już z rodzącymi się pogladami Fausta Socyna i rakowian, którzy odrzucali przedludzką egzystencję Jezusa.

Pewien historyk napisał o Piotrze z Goniądza:

Dziwny los przypadł temu człowiekowi w udziale! On pierwszy wystąpił ze wszystkiemi rewolucyjnemi ideami, które rozwinęły się w polskim arjanizmie: pierwszy odrzucił Trójcę, pierwszy dowodził bezpodstawności dzieciochrzczeństwa, pierwszy zaczął roztrząsać zagadnienie stosunku chrześcijaństwa do urzędu, a każde z tych nowatorskich wystąpień spotykało się z oporem lub obojętnością; gdy natomiast fala ruchu arjańskiego poczęła wzbierać i rozlewać się w kraju, o śmiałym nowatorze zapomniano i nawet go w radykalizmie prześcignięto tak, że ten, co śmiałością myśli i odwagą cywilną wszystkich może w Polsce XVI wieku przewyższył, nigdy do wodzów polskiego arjanizmu nie należał. Przychodził zawsze za wcześnie, by ostatecznie w tyle pozostać.

A może Piotr z Goniądza nie tyle pozostał w tyle, co trzymał się tego co rozumiał jako biblijną naukę, co także i ja rozumiem jako biblijną naukę, że Jezus był Logosem, pierwszym stworzeniem Boga Ojca i wyniszczył samego siebie by stać się człowiekiem?

Piotr z Goniądza pisał po łacinie i po polsku, tutaj jego traktat „O trzech” w ojczystym języku.

Piotr z Goniądza nigdy nie przyjmował poglądów na ślepo. Choć wiele zaczerpnął z nauki Michała Serveta nie przyjął jednak np. jego nauczania, że Jezus przed staniem się człowiekiem był jedynie ideą w umyśle Boga. Dla Piotra z Goniądza Jezus sprzed narodzin w Betlejem był prawdziwą, żyjącą i działającą istotą, głównym pomocnikiem Boga w dziele stworzenia i w kontaktach z człowiekiem.

Piotr z Goniądza był radykalny w pogląd, ale znany był jako człowiek łagodny i pełen dobrej woli i zrozumienia dla drugich. W dobie, gdy reformatorzy nazywali się wzajemnie najgorszymi epitetami, był on przykładem łagodniejszej polemiki, choć także potrafił twardo bronić swoich poglądów.

• Piotr z Goniądza nigdy nie mieszał się w politykę, ani ogólną ani wyznaniową.
• Nie starał się o swoje życie ani pozycję wśród braci.
• Choć był odrzucany, to jednak jego myśli stały się podstawą dla wielu.

Gdy zebrać jego poglądy:

1. sprzeciwiał się dogmatowi Trójcy Świętej
2. sprzeciwiał się uznawania Jezusa i Boga Ojca za tę samą istotę
3. nauczał że przedludzki Jezus jako Logos był głównym przedstawicielem Boga
4. propagował chrzest dorosłych (symbol odrodzenia) w przeciwieństwie do chrztu dzieci
5. propagował pacyfizm i wolność chrześcijańską
6. domagał się zniesienia wszelkich różnic stanowych
7. sprzeciwiał się karze śmierci, a szczególnie karaniu inaczej myślących

Piotr z Goniądza był wreszcie zwolennikiem trzymania się wyłącznie Biblii jako Słowa Bożego i podstawy wiary. Napisał m.in.:

Do uczynienia zgody w zborze chrystyjańskim nie masz inszej, lepszej i pewniejszej drogi, jedno o każdej Boskiej rzeczy mówić tymi tylko słowy, którymi sam Bóg przez święte proroki i przez Syna swego, i apostoły jego mówił. Bo gdzie będzie słowo Boże, tam i rzecz Boża będzie; a kędy są ludzkie słowa, tam się trzeba obawiać, aby i ludzka rzecz nie była. Jeśliby ludzkie słowa były przeciwne słowu Bożemu, tedy i rzecz ludzka musiała być przeciwna rzeczy Boskiej.
(…)

Nie drzewiej [wcześniej] ustaną sekty i nie drzewiej wszystkie zbory z sobą się pojednają i w miłości będą mieszkać, które się teraz w nienawiści mają, aliż gdy posłuchają Pawła, przez imię Pana naszego Jezu Chrysta proszącego, i uczynią to, o co tak barzo prosi, to jest gdy jedno wszyscy będą mówić.
(…)

Ani mniej, ani więcej, ani inaczej masz wierzyć, jedno to tylko i tak tylko, jako co stoi w słowie Bożym. Bo tak toż napiszesz na sercu swym, co napisano stoi w Piśmie świętym.

Niech dobry Bóg pobłogosławi pamięć Piotra z Goniądza – wspaniałego chrześcijanina, wieży Syjonu i jednego z największych reformatorów.

Tetzel i sprzedaż odpustów

Handel odpustami, od dawna praktykowany, opierał się głównie na założeniu, że Chrystus i święci podczas swego życia na ziemi zrobili więcej dobrego, niż było im potrzeba do zbawienia. Nadmiar mógł zatem służyć innym do otrzymania życia wiecznego, a papież miał władzę udzielania łaski ze skarbca świętych. Ponieważ odpust otrzymywało się za pieniądze, więc tak uzyskane odpuszczenie kar za grzechy dalekie było od uczucia prawdziwej pokuty i żalu.

Zobacz też: Święto Reformacji – Charles Taze Russell

Wśród sprzedawców odpustów wyróżniał się dominikanin Tetzel, który w szczególnie jarmarczny sposób sprzedawał listy odpustowe. Głosił, że czerwony krzyż odpustowy z herbem papieża więcej znaczy niż krzyż Golgoty, że pokuta i żal za grzechy są niepotrzebne tym, którzy kupili listy odpustowe: „Skoro pieniądz w szkatule zadzwoni, duszę z czyśćca do nieba wygoni”.

O czym zaś mówiły tezy Marcina Lutra?

Teza 1: Gdy Pan i Mistrz nasz Jezus Chrystus rzecze: ?pokutujcie?, to chce, aby całe życie wiernych było nieustanną pokutą.
Teza 36: Każdy chrześcijanin, który za grzechy żałuje prawdziwie, ma i bez listu odpustowego zupełne odpuszczenie kary i winy.
Teza 43: Należy pouczać chrześcijan, że ten, kto daje ubogiemu albo wspiera potrzebującego, lepiej czyni, niż gdyby kupował odpusty.
Teza 45: Należy pouczyć chrześcijan , iż ten, co widzi ubogiego i mimo to kupuje odpust, ten nie odpust papieża nabywa, ale gniew boży ściąga na siebie.
Teza 46: Należy pouczyć chrześcijan, iż oni, gdy nie są zbyt bogaci, powinni zatrzymać to co potrzebne dla ich domu, a nie wyrzucać na próżno na odpusty (?).
Teza 62: Istotny, prawdziwy skarb kościoła to święta ewangelia chwały i łaski Bożej.
Teza 82: Dlaczego jednak papież nie uwalnia wszystkich dusz z czyśćca z przyczyny najświętszej miłości i najwyższej potrzeby dusz, co byłoby rzeczą najsprawiedliwszą , gdy tymczasem nieskończoną ilość dusz uwolnił (on) dla podłej monety, złożonej na budowę bazyliki ? a więc rzeczy małej wagi.
Teza 86: Dlaczego również nie buduje papież bazyliki św. Piotra raczej za własne niż za pieniądze biednych chrześcijan, wszakże jego majątek jest znaczniejszy od dóbr jakiegokolwiek bogatego Krassusa.

Czy to początek reformacji?

Oczywiście, że nie był to początek ruchów reformatorskich w chrześcijaństwie. Dość wymienić nazwiska Waldo, Abelarda, Wiklifa czy Husa. Od Lutra się nie zaczęło i na Lutrze się nie skończyło… ale mnich z Wittenbergi, jego tezy, a szczególnie nauka o usprawiedliwieniu jedynie przez wiarę w zasługę Chrystusa na zawsze pozostaną w pamięci ludzi, którzy tylko dzięki świętej krwi Pana Jezusa, będą mogli otrzymać w przyszłości wzbudzenie z grobów i pełne radości czasy naprawy.

• 95 tez Marcina Lutra
• Życie i główne nauki Marcina Lutra
• Historia Kościoła Chrześcijańskiego

Piosenka o Marcinie Lutrze

Pozostawiamy naszych Czytelników z piosenką Jacka Kaczmarskiego, pt. „Marcin Luter”.

Poprzedzamy ją interesującym komentarzem, znalezionym na pewnym blogu internetowym: „Upłynęły już 492 lata [pisane w 2009 r.] od daty umownego początku Reformacji. Postanowiłem uczcić tę rocznicę mało chyba znaną piosenką Jacka Kaczmarskiego, w genialny sposób zilustrowaną przez kogoś scenami z filmu Erica Tilla. Przy całym szacunku dla artysty, jego talentu i niezależności, należy jednak poprzedzić tekst czymś w rodzaju sprostowania. Otóż nauka chrześcijaństwa to nie tylko ?bezmiar winy i kary surowość?. Nie sposób właściwie jej zrozumieć bez prawdy, na którą kładł nacisk Luter, a którą dziś akceptują w zasadzie wszystkie Kościoły: mianowicie, że od ludzkiej grzeszności silniejsza jest Boża łaska, która przez wiarę odpuszcza winy każdemu, kto przyjmie Chrystusa [dodalibyśmy: zarówno obecnie, jak i w przyszłości – red. badaczebiblii.pl]. Zrozumiał to chyba i sam poeta, który na łożu śmierci zdecydował się przyjąć chrzest”.

Film – Luter