„Ojcze mój, twa łódź
Wprost na most płynie –
Maszt uderzy!… Wróć!
Lub wszystko zginie.
Patrz, jaki tam krzyż,
Krzyż niebezpieczny!
Maszt się niesie wzwyż,
Most mu poprzeczny.”
„Synku, trwogi zbądź!
To znak zbawienia;
Płyńmy, bądź co bądź –
Patrz, jak się zmienia….
*
Oto – wszerz i wzwyż
Wszystko toż samo.”
„Gdzież się podział krzyż.”
*
„Stał się nam bramą!”

Nagranie ze zboru we Wrocławiu, 23.04.2023 r.

Chciałbym ten wiersz uczynić wstępem do rozważania o krzyżu i jego celu. Swego czasu wiele osób nie rozumiało głębokiej treści tego wiersza. Nawet krytycy literatury zarzucali Norwidowi naiwność i bezsensowność w tym utworze. Jego prawdziwe znaczenie wyjaśnił prosto polonista Marian Piechal:

Wiersz oparty jest na złudzeniu perspektywicznym. Pion masztu zbliżającej się do mostu łodzi tworzy z poziomem mostu ów krzyż, o którym w utworze mowa. Charakterystyczne, że to dziecko wyraża obawę, że maszt zawadzi o poziom mostu, który z daleka wydaje się tak niski. Ojciec uspokaja dziecko, bo wie, że wraz ze zbliżaniem się łodzi do mostu, poziom mostu podnosi się ‐ tak, że w końcu łódź wraz z masztem swobodnie pod nim przepłynie. Norwid zrobił z tego symbol. Ten wiersz to po prostu arcydzieło konstrukcji i perła ekspresji.

Wydaje się, że jest dla nas bardzo oczywiste, że krzyż Chrystusa to Brama Zbawienia. Ale czy w naszych osobistych krzyżach widzimy od Boga bramę?
Czym był krzyż dla naszego Pana i czym jest krzyż w naszym życiu? Jaki ma cel?

To bardzo ważne pytania. Czytamy u Łukasza 14:27 – „Kto nie dźwiga swojego krzyża, a idzie za mną, nie może być moim uczniem”. Brat Russell w mannie na 11 września wyjaśnia, że „niesienie krzyża przez naszego Pana polegało na czynieniu woli Ojca w niesprzyjających warunkach”. (…) podobnie ma być z naśladowcami Pana.

Można powiedzieć, że „czynienie woli Ojca”, „czynienie woli Bożej” to ślub naszego poświęcenia. Na początku nie wiemy jednak do czego nas to poprowadzi. W przypadku naszego Pana Jezusa jego dobre, święte postępowanie przyniosło mu ze strony nieprzyjaciół: zazdrość, nienawiść, prześladowanie i ostatecznie dosłowne opluwanie, biczowanie i krzyż na wzgórzu Golgota.

Krzyż naszego Pana był najcięższy ze wszystkich. Z symboliki biblijnej wiemy, że te doświadczenia były dla naszego Pana jak palący wielki ogień, tak jak baranek paschalny pieczony był w ogniu, a Pan Jezus stał się Barankiem Bożym, który gładzi grzech świata. O swojej śmierci w ofierze, nasz Pan powiedział u Łuk. 12:50. „W chrzcie mam być zanurzony i jak jestem udręczony, póki się to nie dopełni.” Ten chrzest, o którym mówił Pan to jego bolesne doświadczenia i śmierć w ofierze. To była udręka, wielkie cierpienie, w ofierze dla nas i za nas.

Dlaczego nasz Pan się na to zgodził? Dlaczego nie wezwał na pomoc aniołów? Ponieważ zdecydował się na niesienie krzyża, na: „czynienie woli Ojca w niesprzyjających warunkach”. Przyjął swój krzyż bo wierzył, że stanie się dla Niego bramą do czegoś lepszego; że krzyż to brama zbawienia nie tylko dla Niego, ale dla nas.

Jest pewien werset, który rzuca nieco światła, zwłaszcza gdy jest dobrze przetłumaczony. Jest to List do Hebrajczyków 12:2. Może zacytujmy z EIB przekł. lit. „Utkwijmy wzrok w Jezusie, w Tym, który wzbudza i doskonali wiarę, i który ze względu na czekającą Go radość wycierpiał krzyż, nie zważając na hańbę, i zajął miejsce po prawej stronie tronu Boga.”

Niektóre przekłady mówią, że nasz Pan zamiast obiecywanej mu radości, wycierpiał krzyż. To prawda, ale prawdziwy sens jest taki jak czytaliśmy, że pewne Ojcowskie obietnice pobudziły naszego Pana, by wycierpieć krzyż. Zrobił to ze względu na czekającą Go radość – a z czego ta radość miała się składać?

W E15, s. 89 [Chrystus-Duch-Przymierza] br. Johnson wymienia siedem elementów tej obiecanej radości, siedem nadziei, które pozwoliły Panu dopełnić ofiarę:

• nadzieja zadowolenia Niebiańskiego Ojca;
• nadzieja osobistego zwycięstwa nad wrogami: diabłem, światem i ciałem oraz stania się dziedzicem Boga i Boskiej natury;
• nadzieja nauczania, usprawiedliwiania, uświęcania i wyzwalania wybranych;
• nadzieja udzielenia światu restytucji;
• nadzieja usunięcia wszelkiego zła i tych, którzy nie zechcą odłączyć się od zła;
• nadzieja przekazania Bogu rodzaju ludzkiego, na wieki uwolnionego od zła i utwierdzonego w dobru;
• nadzieja stania się wraz z Kościołem Boskim Narzędziem i Namiestnikiem w realizacji wszystkich Boskich zamierzeń w Wiekach Chwały po Tysiącleciu.

Te obietnice bardzo pobudzały naszego Pana. Czytamy u Jana 12:32-33 słowa Pana Jezusa: „A ja gdy zostanę podniesiony z ziemi, wszystkich pociągnę do siebie. Powiedział to zaś, by zaznaczyć, jaką śmiercią ma umrzeć.”

Nasz Pan mówi tu: „Pociągnę [w ten sposób: przez swoją ofiarniczą śmierć] wszystkich”. Jezus wiedział, że jeśli wycierpi swój krzyż wiernie, to otworzy drogę do zbawienia dla wybranych i dla niewybranych. Mówi tu: „Pociągnę wszystkich”, a umiłowany uczeń Jan stwierdza później w 1 Liście 2:2, że Pan Jezus stał się ofiarą przebłagalną za grzechy kościoła i za grzechy całego świata.

Cyprian Norwid komentuje to w swoich rozważaniach, pisząc że „chrystjanizm [zwyciężył świat] przez przecięcie linji ziemskiej horyzontalnej i linji nadziemskiej prostopadłej, z nieba padłej, czyli przez znalezienie środka +, to jest, przez tajemnicę krzyża (a środek po polsku znaczy zarazem sposób [do wykonania czegoś]).” Może brzmi to zawile, ale chodzi o to, że krzyż naszego Pana (Jego wiernie ofiarowanie się) stał się środkiem do zbawienia ludzkości. Umożliwił pojednanie nieba i ziemi.

Możemy jeszcze spojrzeć do Hebr. 2:9. „Widzimy raczej Tego, który na chwilę został uczyniony mniejszym od aniołów – Jezusa, ukoronowanego chwałą i dostojeństwem za cierpienia śmierci – po to, by móc z łaski Bożej zakosztować śmierci za każdego [człowieka].”

Oczywiście widzimy Jezusa jako Odkupiciela każdego człowieka nie patrząc na rzeczy ziemskie, ale widzimy to przez naszą wiarę i zrozumienie Słowa. Bóg daje nam zobaczyć największą naukę Biblii – Odkupienie. To, że Jezus umarł za Żydów i pogan, za czarnych, żółtych i białych, za tych, którzy już go przyjęli i za tych, którzy przyjmą go w swój dzień nawiedzenia – w czasie panowania Chrystusa. Nasz Pan przecierpiał krzyż po to, aby dać samego siebie na okup za wszystkich.

Drugi rozdział Listu do Hebrajczyków przynosi pocieszenie i zachętę, tym razem dla wszystkich naśladowców Pana Jezusa w tym życiu. Czytamy ostatnie dwa wersety, Hebr 2:17-18: „On musiał zostać we wszystkim upodobniony do braci, aby stać się miłosiernym i wiernym arcykapłanem w sprawach dotyczących Boga, dla przebłagania (lub: pojednania) za grzechy ludu, w czym bowiem doznał cierpień sam doświadczany, [w tym] może także dopomóc doświadczanym.”

I jeszcze Hebr. 4:15 – „Nie mamy bowiem takiego Arcykapłana, który by nie mógł współodczuwać naszych słabości, lecz doświadczonego we wszystkim, na [nasze] podobieństwo, z wyjątkiem grzechu. Zbliżajmy się zatem z ufną odwagą do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę do pomocy w czasie potrzeby.”

Zwróćmy uwagę na wiersz Norwida. Tam w łodzi są dwie postaci. Jedna młoda, pełna niepewności, strachu przed niebezpieczeństwem. Druga, ojciec, to osoba doświadczona, która wie, że ostateczny efekt będzie dobry, osoba, która już pewnie przepłynęła pod niejednym mostem. Ktoś kto niejedno przeżył.

To jest sytuacja nasza i Pana Jezusa. My wszyscy jesteśmy dziećmi, które stawiają swoje pierwsze kroki i nasze osobiste krzyże wydają się nam bardzo ciężkie, boimy się, że jeśli wydarzy się to lub tamto, to wszystko będzie stracone. Jednak Pan Jezus nie dość, że sam zwyciężył świat to przeprowadził już taką drogą cały Kościół i Wielką Kompanię.

Zobaczmy jednak, że był taki czas, kiedy to nasz Pan przechodził swoją lekcję jako Syn swojego Ojca na tej łodzi. Jana 16:32 – słowa naszego Pana krótko przed próbą – „oto nadchodzi godzina, a nawet już nadeszła, że się rozproszycie – każdy w swoją stronę, a Mnie zostawicie samego. Ale Ja nie jestem sam, bo Ojciec jest ze Mną. To wam powiedziałem, abyście pokój we mnie mieli. Na świecie doznacie ucisku, ale miejcie odwagę; Ja zwyciężyłem świat.”

Nasz Pan modlił się w Getsemane. Odczuwał strach i niebezpieczeństwo swojej sytuacji, ale zaufał Ojcu i posilony przez anioła – zwyciężył. Mamy w Nim przykład zaufania aż na śmierć. Nasz Pan także miał wątpliwości, ale zaufał całkowicie Ojcu i wybrał wolę Ojca, a nie własną. Krzyż stał się bramą, a nasz Pan umarł, ale zmartwychwstał. A z tego, co cierpiał, nauczył się posłuszeństwa; wykrystalizował swój charakter tak, że mógł otrzymać Boską naturę, stał się niezmienny jak Bóg.

Kochani Bracia i Siostry, miejmy na uwadze, że jak śpiewamy w p.9 : „potężny zbawiciel jest nasz” i że „kupił nas wszystkich swą krwią” – starajmy się śpiewać świadomie. Co do naszych osobistych doświadczeń, to rację ma brat Russell, gdy pisze, a jest to R-3235:

„BÓG ŁASKAWIE ZASŁANIA NASZ WZROK

Jest to szczęściem dla nas, że na początku nie oceniamy i nie możemy ocenić zupełnego znaczenia słów ofiara, noszenie krzyża itp. Gdybyśmy mogli widzieć przyszłość i zobaczyć zaraz od początku te różne doświadczenia i trudności napotykane na „wąskiej drodze”, to pewnie mało z nas miałoby odwagę poświęcić się i na tę drogę wejść – gdybyśmy najpierw nie mogli zobaczyć i ocenić zysków i błogosławieństw, jakich pod Boską Opatrznością dostępujemy – wraz z doświadczeniami; które to błogosławieństwa więcej niż wynagradzają nasze zaparcie się [siebie] i utratę ziemskich rzeczy.

Nie możemy też wcześniej przewidzieć, w jaki sposób upodoba się Bogu doświadczyć naszej gorliwości i wiary. Bóg zwykle daje nam po jednym krzyżu, daje nam zobaczyć srogość tego krzyża – ukrywając przed nami wspierającą rękę, którą – gdy chwycimy ten krzyż i wynałożymy swe starania, nasz Pan poniesie istotny ciężar tego krzyża tak, że na jeden raz nie mamy do dźwigania więcej niż moglibyśmy unieść. Tak ostrożnym jest Pan wobec tych, którzy stają się Jego naśladowcami i perspektywnymi współdziedzicami królestwa, że „nie dopuści, abyście byli kuszeni nad możność waszą, ale uczyni z pokuszeniem i wyjście, abyście znosić mogli” (1 Kor. 10:13).”

Czytanie historii wiernych daje wiele siły na trudne dni życia. Kiedy spojrzymy na Pawła i Sylasa, to widzimy, że oni nie szukali sobie krzyży. Wierni Pańscy nie muszą szukać krzyża, lecz tylko przyjmować te krzyże, kiedy Pan uzna to za właściwie. Jak wiemy Paweł i Syla w Macedonii chcieli po prostu głosić ewangelię. Stało się jednak inaczej i trafili do więzienia. Opis biblijny mówi, że doznali wielkich cierpień, że byli wyszydzani, biczowani i uwięzieni, zakuci w łańcuchy. A jednak Dz. 16:25 podaje (b.mocny werset): „około północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem wielbili Boga, więźniowie zaś przysłuchiwali się im.”

Takie przyjmowanie krzyża przyniosło wielką łaskę. Nie tylko uczniowie zostali cudownie uwolnieni, ale nawrócił się jeszcze strażnik więzienia. Są bardziej współczesne historie, gdy ludzie wierzący niesłusznie osadzeni w więzieniu przez swoją postawę potrafili zjednać przestępców i przekazać im Pana Jezusa. Krzyż jednych stał się dla drugich bramą do poznania Pana Jezusa i Prawdy.

(((Opowiadana przez br. Łagowskiego historia pewnego wierzącego, który trafił do więzienia… Współwięzień miał dać mu „szkołę”)))

Przywołajmy tu jeszcze to, że Ap. Paweł swoje listy pisał z aresztu domowego w Rzymie – np. List do Efezjan. Pewnie nie byłoby tego listu bez jego uwięzienia, bo miałby inne zajęcia.

Pryska i Akwila – małżeństwo, które pracowało z Pawłem w Koryncie i w Efezie. Byli uchodźcami, musieli uciekać z powodu prześladowań. Ale przyjmowali swój krzyż i w kolejnych miastach w ich mieszkaniach powstawały kolejne zbory. To dzięki nim mamy takie księgi Biblii jak dwa listy do Koryntian i list do Efezjan, bo to oni byli pierwszymi wierzącymi w Pana Jezusa w tamtych stronach.

To małżeństwo i apostoł Paweł wydali wielkie świadectwo. Mamy to opisane w dziejach apostolskich i w listach. Jeśli dużo rozmyślamy o naszych krzyżach to chciałbym żebyśmy zwrócili uwagę na Pawła i na jego słowa z Dziejów 20:22-24:

„A oto teraz, związany w duchu, idę ja do Jerozolimy, nieświadom, co mnie w niej spotka, prócz tego, co mi Duch Święty w każdym mieście poświadcza, mówiąc, że czekają mnie więzy i uciski. Lecz o życiu moim mówić nie warto i nie przywiązuję do niego wagi, bylebym tylko dokonał biegu mego i służby, którą przyjąłem od Pana Jezusa, żeby składać świadectwo o ewangelii łaski Bożej.”

Kiedy można tak powiedzieć? Myślę, że wtedy, gdy się bardzo dobrze poznało Pana Jezusa, który płynie razem z nami w łodzi poświęconego życia. Ap. Paweł był w 100% przekonany, że cokolwiek go spotka, to ostatecznie przyniesie to dobro, chociaż wiedział, że będzie cierpiał. Pisał, że to, co przechodzi to króciutki i lekki ucisk i że przyniesie wielką i wieczną chwałę. Bardzo często doświadczenia i krzyże dzieci Bożych przynosiły wielki plon, który widać nawet w tym życiu.

Marcin Luter musiał się kryć na zamku Wartburg i przetłumaczył tam Nowy Testament na język niemiecki. John Bunyan w ciężkim więzieniu napisał swoją „Wędrówkę Pielgrzyma”.

Piotr Waldo ekskomunikowany z kościoła i wypędzony z Lyonu znalazł w Turynie ludzi, którzy byli gotowi przyjąć ewangelię. Prześladowany John Wesley, gdy został usunięty z kazalnic dużych kościołów, zaczął opowiadać ewangelię na ulicach, przy kopalniach i na łąkach, a wokół niego zgromadzały się tłumy i wielu ludzi przyjmowało Pana Jezusa.

Przypomina mi się Fanny Crosby, autorka pieśni, która straciła wzrok jako niemowlę na skutek choroby. Pewien pastor ubolewał, że ją to spotkało, a ona odpowiedziała: „Czy wiesz, że gdybym przy urodzeniu mogła wypowiedzieć jedno życzenie, to brzmiałoby ono: chciałabym urodzić się niewidoma!”? „Dlaczego? – spytał zaskoczony duchowny. – Bo kiedy pójdę do nieba, pierwsza twarz, jaką zobaczę i jaka uraduje moje oczy, to będzie twarz mojego Zbawiciela”. Był kiedyś w Telewizji TRWAM film o Fanny Crosby i naprawdę przeszła ona wiele w swoim życiu, jako matka straciła malutkie dziecko, miała wiele trudności. A jednak to ona właśnie napisała: p.452 – „Jak błogo wiedzieć – Jezus jest mój! Jakże ten pokój słodzi mi znój! (…) Kto może tyle pociech mi nieść? Nikt, tylko Jezus, Jemu dam cześć”.

Znana jest współczesna historia brata z Nigerii, którego prześladowcy chcieli zmusić do porzucenia wiary. Straszono, że zabity zostanie jego syn, a wreszcie zrobiono to. Ten brat nie porzucił jednak Pana, przeciwnie na pogrzebie wydane było świadectwo dla 1600 osób, a później nabożeństwa zboru Oyede zaczęły się odbywać w domu tego brata. Wiele osób zostało pozyskanych…

Ktoś napisał, że „za każdą silną osobą stoi historia, które nie dała tej osobie innego wyboru.” To mocne słowa. Wybór zawsze jest, ale ci, którzy starają się być wierni Bogu, zawsze byli wzmacniani przez doświadczenia.

Czytałem niedawno pewne świadectwo siostry zakonnej Bożeny Leszczyńskiej, która zajmuje się dziećmi w szpitalach onkologicznych. Wydaje się, że to czego te dzieci i każdy z nas najbardziej potrzebuje to przyjaciel, który weźmie za rękę i powie po prostu: „Nie bój się, będę z tobą”. I nawet jeśli w ludziach nie zawsze znajdziemy takich przyjaciół, to na łodzi życia, pomimo krzyża, mamy przyjaciela w Panu i On pragnie nas poprowadzić aż poza ten most, przez bramę zbawienia do Królestwa Bożego.

Chciałbym troszkę przeczytać z wywiadu z tą Siostrą Bożeną Leszczyńską, ona pracuje jako asystentka pastoralna w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie-Prokocimiu, daje to do myślenia. Ta siostra po wielu latach pracy w szpitalu pisała tak: „jak często to dorośli muszą uczyć się od małych dzieci? Dziewięcioletni Kuba, usłyszawszy, że choroba nowotworowa, na którą był leczony, niestety powróciła, powiedział do swego taty: „Tatusiu, nie chcę cię martwić, ale musimy leczyć się jeszcze raz”. O rok starszy Krzyś uspokajał zaś rodziców, mówiąc: „Nie martwcie się, jeśli miałbym cierpieć za dużo, to Pan Bóg na to nie pozwoli i zabierze mnie do siebie”.

Dwunastoletnia Kasia zapewniała mamę, że pomimo bólu jest szczęśliwa, bo ona jest zawsze obok niej. – Tak jest z wieloma dziećmi, których dotyka cierpienie – mówi siostra Bożena. – Martwią się o swoich Bliskich bardziej niż o siebie i nie ma dla nich wiekszego cierpienia niż to, gdy widzą łzy rozpaczy w ich oczach.

Pyt. Dziennikarza: Co z tych spotkań z małymi pacjentami czerpie Siostra dla siebie? (…)

Dzieci uczą mnie pokory i radości pomimo cierpienia. Uczą prawdziwej wiary, głębokiej miłości i niezachwianej nadziei. Uczą miłości krzyża, uczą ufności i wdzięczności. Niedawno 8-letni Marcinek z hematologii napisał mi ułożoną przez siebie modlitwę. Obiecałam mu, że tym jednym zdaniem będę się modlić odtąd codziennie: „Panie Jezu, dziękuję Ci, że jesteś przy mnie i że pomagasz mi być dobrym”. Cóż więcej potrzeba? (…) Z podziwem patrzę, jak w skupieniu się modli. W jego oczach widać niebo duszy. Ten chłopiec swoim pokornym cierpieniem naprawdę pomaga Jezusowi nieść krzyż.”

Czy my jako wierzący Bogu ludzie, poświęceni, możemy się zdobyć na takie modlitwy i takie stwierdzenia jak te kochane dzieci? Jak dobrze, że dla tych małych dzieci jest taka piękna nadzieja w postaci restytucji, czasu, kiedy te łzy bólu i smutku zamienią się w płacz radości. To spotka też każdego z nas, wtedy zrozumiemy, dlaczego potrzebne były nam niektóre krzyże naszego życia, czemu droga życia i poświęcenia ułożyła się tak czy inaczej. Czemu pomimo starań o czynienie woli Ojca, dotknęły nas różne niesprzyjające warunki.

Do czego zachęca an Jezus? Mat. 16:24-25 – „Wtedy Jezus rzekł do swoich uczniów: Jeśli kto chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie swój krzyż i niech mnie naśladuje. Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je.”

Drodzy Bracia i Siostry są nawet mocniejsze wypowiedzi Pana Jezusa. Łuk. 14:26 – „Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, nadto i siebie samego, nie może być moim uczniem. Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za mną, ten nie może być moim uczniem.”

Diaglott komentuje, że w grece biblijnej „nienawidzić” to „miłować coś mniej”. Grecki to taki kontrastowy język. My jako chrześcijanie mamy kochać naszych bliźnich, a zwłaszcza bardzo kochać tych najbliższych. Mamy też bardzo się starać, aby swoje ciała traktować jak świątynię ducha św, zadbać o samych siebie i o naszych bliskich.

Lecz chodzi tu o to, że dla Pana i dla pełnienia Jego woli, powinniśmy być gotowi na nieprzyjemności, bez względu na to w jakiej formie i z jakiej strony one nas spotkają. Nie mamy zgorzknieć ani zniechęcić się, ale pamiętać, że przed nami Królestwo. Możemy się cieszyć z drogi do tego Królestwa; cieszyć się z każdego kroku, który przybliża nas bardziej do Pana.

Bardzo często chcielibyśmy innego krzyża niż mamy. Często nie wiemy o co prosimy naszego Pana. Pewien ksiądz, Krzysztof Pałys, opowiadał jak różne osoby zwierzają się mu, a on widzi, że nie rozumieją Bożej drogi. Zacytuję go:

„Dziewczyna, 25 lat. Właśnie skończyła studia i rozpoczęła pracę. W rozmowie skarży się, że nie może znaleźć męża. Jej problemem jest samotność.
– Czy gdybyś w końcu znalazła męża problem by się skończył?
– Tak. Nareszcie byłabym szczęśliwa.”

„[inna] Kobieta, w małżeństwie od kilku lat.
– Mąż nie rozumie moich potrzeb, często się spieramy, pada wiele słów, które ranią. Czuję się niezrozumiana i bardzo samotna – mówi ocierając łzy. – Przyznam ojcu, że będąc sama, nie cierpiałam tak bardzo jak teraz.”

Czasami kryzysy w naszym życiu pojawiają się z powodu nadmiernych oczekiwań. Druga osoba ma mnie całkowicie wypełnić, zawsze zrozumieć, zaspokoić wszystkie potrzeby. Powinna stać się niczym Bóg. Takie patrzenie zniszczy każdą relację. Podsumowuje to ten ksiądz: „Istnieje rodzaj samotności, którego nie zaspokoi żaden człowiek, choćby najbliższy. Taka samotność jest darem, przypomina o naszej niewystarczalności bez Boga.”
My czasami uciekamy przed własnym krzyżem i jak w tej opowieści obchodzimy cały świat dookoła, żeby znowu znaleźć swój własny krzyż od Pana. To jednak normalne, że upadamy, byle powstawać.

Na zakończenie tego wykładu, pragnę, byśmy wszyscy mieli to poczucie, że Pan jest z nami w naszej łodzi życia. Jeśli mamy wiarę, starajmy się też jedni dla drugich być jak ten ojciec z wiersza, dodawać sobie otuchy; apostoł Paweł napisał w Liście do Galatów 6:2 – „Noście brzemiona jedni drugich, a tak wypełnicie Prawo Chrystusa.”

Zawsze pamiętajmy, że Bóg nigdy nie dozwala na krzyż w naszym życiu bez celu i że jeśli będziemy wierni, to nasze krzyże staną się bramą zbawienia. Jeszcze jedno mądre zdanie, które ostatnio przeczytałem: „Kiedy zamienisz: DLACZEGO TO MNIE TO SPOTKAŁO? Na: CZEGO TO MA MNIE NAUCZYĆ?, zobaczysz jak wszystko się zmienia”. Życzę wszystkim wielu Bożych błogosławieństw!

Temat: Mayflower

 Jana 15:16

Nie wy mnie wybraliście, ale Ja was wybrałem i przeznaczyłem was, abyście szli i owoc wydawali i aby owoc wasz był trwały, by to, o cokolwiek byście prosili Ojca w imieniu moim, dał wam.

Dlaczego tytuł dzisiejszego wykładu jest w j. angielskim? Ponieważ jest to nazwa własna statku. Tłumacząc na j. polski Mayflower znaczy Majowy kwiat. Co to był za statek? Mayflower był to stosunkowo mały drewniany statek, był to angielski żaglowiec handlowy. Pływał on głównie pomiędzy Anglią a Francją, czasem nieco dalej w stronę Norwegii. W roku 1620 został on wynajęty min. przez pewną grupę angielskich chrześcijan, którzy tam byli prześladowali. Postanowili oni opuścić ojczyznę i udać się na nowo odkryty kontynent. Chcieli rozpocząć nowe i bezpieczne życie w Ameryce.

Tych chrześcijan nazywano Purytanie.

Jaka była wtedy sytuacja w Europie, a szczególnie w Anglii?

TŁO HISTORYCZNE

Ogólnie przyjmuje się, że włoch Krzysztof Kolumb, odkrył kontynent Amerykański w roku 1492 (choć on już istniał na długo przedtem). W następnych 100 latach różne kraje Europejskie takie jak Hiszpania, Francja czy Anglia tworzyły tam swoje kolonie i zasiedlali zdobyte tereny. Często doprowadzało to do konfliktów ze rdzenną ludnością Ameryki, tj. Indianami, ale także te państwa między sobą toczyły tam wojny o prymat.

W Europie w tym czasie też nie było spokojnie. Po tym jak w roku 1517 Luther opublikował swoje tezy, nastąpił rozłam kościoła, a efektem tego było powstanie w wielu krajach obok katolicyzmu protestantyzmu. To min. ten podział doprowadził później do 30-letniej Wojny religijno-politycznej, która trwała od roku 1618 do 1648. Także i Anglia była dotknięta tą wojną.

Choć w Anglii ruchy reformacyjne doprowadziły do powstania protestantyzmu jako takiego, to jednak system, który się tam wytworzył, miał nadal duże podobieństwo do katolicyzmu. Ówczesny król Henryk VIII jako katolik początkowo sprzeciwiał się ruchom reformacyjnym. Kiedy poprosił papieża o unieważnienie swego małżeństwa, z którego nie mógł mieć męskiego potomka tj. następcy tronu, nie otrzymał on na to zgody. Efektem tego było zerwanie dyplomatycznych kontaktów z Rzymem. W roku 1534 parlament Anglii oraz prymas Tomasz Cranmer (znany nam członek Gwiazdy) ogłosili niezależność Kościoła Anglii od Rzymu a sam król stał się jego jedynym zwierzchnikiem.

Niektóre myśli Luthra przejęto, inne odrzucono, przyjęto także niektóre elementy teologii Kalwina (np. zniesiono celibat), ale wiele obrządków KRK pozostawiono. Następne lata w Anlgii to wielkie wachania. Królowa Maria, córka Henryka, postanowiła siłą przywrócić katolicyzm. Ostatecznie i sam Cranmer padł ofiarą jej reżimu i został spalony na stosie (Maria Krwawa). Kiedy inna córka Henryka Elżbieta I doszła do władzy przywróciła znowu ten Państwowy Kościół i tę królewską zwierzchność. Wtedy skolei katolicy stali się ofiarami prześladowań. Ale nie tylko oni, także i inni protestanci, którzy nie uznawali tego głównego państwowego Kościoła Anglii, min. Purytanie.

PURYTANIE

Kim byli Purytanie? Purytanizm to pewien ruch, który początkowo zaczął działać wewnątrz Kościoła Anglikańskiego. Nazwa Purytanizm pochodzi od łacińskiego słowa purus tj. czysty. Celem tego ruchu było oczyszczenie tego Kościoła od resztek katolickich wypływów. Reformacja doprowadziła w wielu krajach Europy do całkowitego zerwania z rzymską organizacją kościoła, a różnice w doktrynie w stosunku do papiestwa były czasem olbrzymie. W Anglii natomiast owszem kontrolę nad Kościołem przejęło państwo, natomiast nie można było zauważyć jakiś większych zmian w teologii, w formie nabożeństw czy w organizacji kościoła.

W czasie prześladowań królowej Marii wielu angielskich protestantów uciekało na ląd Europejski, gdzie zapoznali się bliżej z Luteranizmem czy Kalwinizmem. Kiedy za czasów Elżbiety powrócili do Anglii, to zmiany, jakie ona przeprowadzała wydawały im się za mało radykalne. Oni widzieli w tym Kościele Anglikańskim ciągle wielkie upodobniania się do katolicyzmu, a ich niezadowolenie przerodziło się w chęć oczyszczenia tego kościoła.

Purytanie krytykowali podział na kler i laikat, popierali kapłaństwo wszystkich wierzących, a ich przebudowę chcieli oprzeć wyłącznie na Biblii. Ostatecznie odrzucili oni wszystkie rytuały i formuły, które nakazywał Anglikański Modlitewnik Powrzechny. Nie zgadzali się oni z narzucaniem porządku liturgicznego przez państwo, stanęli ostatecznie w opozycji do tego państwowego Kościoła i odłączyli się od niego.

Sprzeciwili się dekoracji w kościołach, szatom liturgicznym, a nawet i organom, jako objaw bałwochwalstwa i poganizmu. Zamiast tego duży nacisk kładli na same kazania. Sami w swoich nowych społecznościach praktykowali ustrój kongregacjonalny (całkowicie niezależny) lub też prezbiteriański (tj. kolegium biskupów). Purytanie prowadzili bardzo surowy tryb życia, oparty głównie na pracy i modlitwie. Duży nacisk kładli na edukację, aby jak najwięcej osób mogło samodzielnie studiować Biblię. Strojne ubiory, napoje alkoholowe i wszelkie rozrywki, takie jak przedstawienia teatralne potępiano jako niemoralne.

Wielu patrzyło na nich jako na fanatyków i radykałów dlatego nadano im takie nieco wyśmiewające określenie Purytanie, tj. mających obsesję na punkcie oczyszczenia kościoła. Oprócz tego stosowano wobec nich sankcje, np. nie mogli wykonywać niektórych znaczących zawodów itp.

MAYFLOWER

W roku 1607 w małej wiosce Scrooby w hrabstwie Nottingham oderwała się od Kościoła Anglikańskiego mała grupa osób tworząc niezależny zbór. Jako zwolennicy Kalwina wierzyli oni min. w predesctynację tj. w przeznaczenie jednostki albo do życia wiecznego albo na kary wieczne. Żądali oni bewzględnej samodzielności nie akceptując już więcej władzy głównego kościoła, a ich pastorów i członków zboru sami sobie obierali. Ich nabożeństwa zmuszeni byli odbywać potajemnie. Przywódcy tej grupy otrzymali do zapłacenia grzywnę i zagrożono im karą więzienia. W poszukiwaniu wolności religijnej uciekli do dzisiejszej Holandii.

W kolejnych latach dołączali do nich inni emigranci z Anglii. Jednak w Holandii nie czuli się oni tak całkiem swojsko i nie mogli rozwinąć swoich skrzydeł, jak to się mówi, min. brakowało im samodzielności gospodarowania i żyli bardzo biednie, choć dużo pracowali. Obawiali się oni także o to, że ich kolejne pokolenia zaprzestaną praktykowania ich angielskiej kultury i języka, co poluźni ich dotychczasowe bliskie więzy. Dlatego postanowili szukać ich szczęścia w Nowym Świecie jak wtedy mawiano. Tam mogliby żyć dla siebie, dla swych celów, uprawiać ich kulturę, a co najważniejsze praktykować wolność religii, choć tak dokładnie nie wiedzieli oni, co ich tam może czekać.

Głównie kobiety z dziećmi a także słabsi na zdrowiu pozostają w Holandii z nadzieją dołączenia w późniejszym czasie. Pierwsi ochotnicy wyruszają w roku 1620 statkiem Speedwell najpierw z Holadnii do Southampton, na południu Anglii. Tam spotkali się z innymi, którzy mieli płynąć na drugim statku, właśnie na Mayflower. W sierpniu obydwa te statki wyruszyły w podróż, ale już po kilku dniach zatrzymali się jeszcze w Anglii, w porcie w Plymouth, ponieważ stan techniczny Speedwell nie był na tyle dobry, aby podróżować przez Atlantyk. Niektórzy zrezygnowali z podróży, ponieważ okazała się im ona jednak zbyt ryzykowna. Inni rzeczywiście wyruszyli w daleką podróż jednym statkiem, Mayflower. Było to we wrześniu 1620 roku.

Ogólnie wiadomo, że tym statkiem popłynęły 102 osoby, a ok. 40 należalo do Purytan. Reszta to osoby świeckie, które miały min. finansowo wesprzeć to przedsięwzięcie założenia nowej kolonii a także jeszcze 30 człoków załogi. Trzeba powiedzieć, że rejs przez Atlanyk w tamtych czasach nie należał do bezpiecznych. Pamiętamy, że w 1912 r. czyli 300 lat po wyprawie Purytan, zatonął na tej trasie znany pasażerski statek Titanic, ok. 1500 osób zginęło.

Rejs ich trwał przez dwa miesiące, aż w połowie listopada 1620 podróżnicy ujrzeli upragniony brzeg. Ogólnie przyjmuje się, że 21.11.1620 nowi osadnicy po raz pierwszy zeszli na ląd. Zanim jednak opuścili statek większość obecnych tam mężczyzn podpisała bardzo ważny akt, znany pod nazwą Mayflower compact. Była to umowa, która miała ustalić różne zasady funkcjonowania tej nowej społeczności założonej na nowej ziemi. Była to pierwsza podstawa dla przyszłego rządu, który miał w taki sposób zarządzać, aby było to dla ogólnego dobra nowej kolonii, aby było dla niej odpowiednie i korzystne. Przez wybory wybrali także pierwszego Guwernatora nowej Kolonii. Także w przyszłości osoby piastujące inne ważne pozycje mianowane były przez wybory.

Teren, na który przybyli ci nowi osadnicy nosi nazywę Nowa Anglia. Został on tak nazwany przez angielskiego badacza na 4 lata przed dotarciem tam Mayflower. Leży ona na północnym-wschodzie USA. Co do terenu, to celem Purytan była tak naprawdę Virginia, którą już nieco wcześnej osiedlali Anglicy, ale niestety, wtedy nie było jeszcze gpsów, stąd dotarli oni do brzegu bardziej na północ no i tam się osiedlili, także ze względu na zbliżającą się zimę.

Obecnie ten region składa się aż z 6 stanów i jest uważany za kolebkę kultury amerykańskiej. Pierwszym takim wiekszym miastem, które założyli było Plymouth, taka sama nazwa jak portu w Anglii, z którego wypłynęli. W późniejszych czasach powstały takie miasta jak Springfiled czy Boston. I choć istniały już przed nimi pewne próby kolonizacji Nowego Świata przez Anglików, to jednak ci nowi osadnicy zakładali swą kolonię przede wszystkim z pobudek religijnych.

Choć pierwotnie znano ich pod ogólną nazwą Starzy przybysze (Old Comers), w XIX w. pojawiła się nazwa pielgrzymi lub ojcowie pielgrzymi (Pilgrim Fathers). Jeżeli chodzi o dumę narodową, to jest to oczywiście powodem do chluby, jeżeli ktoś posiada przodków wśród tych osadników z Mayflower. Szacuje się, że ok. 10 mln. Amerykanów żyjących obecnie w USA jest potomkiem tych właśnie pielgrzymów (na świecie ok. 35 mln).

POCZĄTKI ŻYCIA W NOWYM ŚWIECIE

Jakie były początki ich życia w tej nowej Ziemi Obiecanej? Za sobą pozostawili cywilizację i bujny rozkwit europejskiego Renesansu i Baroku a przed sobą zastali zimowe wybrzeże, ciemne i gęste lasy nie mające granic i końca, krainę z wielkimi niewiadomymi.

Ich podróż nie była lekka, sztormy, choroby i mało pożywienia dały im się we znaki. Ciasnota na statku, który dzielili także ze świniami, kozami i kurami, także nie podziałała pozytywnie na ich fizyczne i psychiczne zdrowie. Pod pokładem było tylko 152 cm. Osoby ze statku nie należały do zamożnych czy do szlachty. Byli to głównie rzemieślnicy i rolnicy, a celem ich podróży nie była gorączka złota, ale głównie ucieczka przed prześladowaniami i nadzieja na lepsze jutro. Ich podróż i założenie nowej kolonii było możliwe tylko dzięki temu, że przyłączyli się oni do pewnej spółki akcyjnej, która zdecydowała się na inwestycję w tego typu kolonię.

Pod koniec listopada zdolni mężczyźni udali się ponownie na ląd, ale tym razem już w celu prześledzenia terenu. Od czasu do czasu napotykali na mieszkających tam Indian, ci jednak uciekali widząc obcych przybyszów (plemię Wampanoag). W niektórych porzuconych wioskach osadnicy znaleźli kukurydzę, którą sobie przyswoili, aby ją zasadzić. Dla Indian biali osodnicy to intruzi, co oznaczało niebezpieczeństwo. Dla nowych osodników Indianie raczej nie byli problemem. Oni początkowo najbardziej borykali się z chłodem i z głodem.

Dokładnie w 25 grudnia 1620 r. tj. w Święto Narodzenia Pańskiego rozpoczęli oni budowę pierwszego budynku na lądzie, było to miejsce spotkań, miejsce na  nabożeństwa i inne okoliczności. Jednak przez całą zimę mieszkali dalej na tym ciasnym statku. Wielu było wyczerpanych, zaczęli chorować, tak że tej pierwszej zimy wymarła dokładnie połowa kolonistów i załogi. Sytuacja zmieniła się dopiero na wiosnę roku 1621. Zasiali oni te ziarna kukurydzy i rozpoczęli budowę nowego osiedla. Ich pierwsze domki były prowizoryczne, mieszanka gliny i różnych gałązek (chatki z plecionki). Dopiero z upływem lat budowano bardziej solidne domki z drewna. Często jedyną książką, jaka znajdowała się w ich domostwach była Biblia, która stanowiła szczególnie dla purytan prawo, prawo dające także odpowiedzi na pytania dotyczące polityki, pieniędzy, małżeństwa a nawet i ubioru.

Ten pierwszy rok był nadal bardzo trudny. Nie było jeszcze plonów i wystarczająco pożywienia. Ponieważ oni pierwotnie trudzili się rolnictwem, niezbyt dobrze radzili sobie z rybołóstwem, łowiectem czy też garbowaniem skór i ich sprzedażą. W oparzności Bożej pojawił się w tym roku pewien Indianin, który znał j. angielski. Będąc wcześniej uprowadzony do Europy mieszkał min. w Anglii, ale kiedy wrócił do Ameryki okazało się, że jego szczep nie przeżył poważnej zarazy. Przyłączył się więc do nowych osadników i pomagał im w uprawie kukurydzy, w łowieniu ryb itp. Był także dobrym tłumaczem i pośrednikiem z innymi Indianami. Doprowadziło to do uroczystego spotkania i zawarcia porozumienia. Ten pokój trwał przez 50 kolejnych lat.

Na jesień tego pierwszego roku, w listopadzie 1621 ma miejsce bardzo istotne wydarzenie, które Amerykanie upamiętniają do dnia dzisiejszego. Szczególnie ci purytanie, którzy przebywali w Holandii, mieli w zwyczaju dziękować Bogu za zebrane plony. Był to ich pierwszy Thanksgiving Day czyli Dzień Dziękczynienia na amerykańskiej ziemi. Zaprosili oni na to święto także i Indian, którzy nie przyszli z pustumi rękoma, ale przyniśli znakomite podarki min. upolowane jelenie i … indyki.

Pomimo tych różnych trudności, nowi osadnicy próbowali żyć normalnie. Uprawiali co mogli, handlowali czym mogli, zawierali małżeństwa, rodziły im się dzieci, budowali bardziej stabilne domki, no i oczekiwali na przyjazd ich rodzin czy innych osadników z Europy. Stosunki z Indianami były na tyle dobre, że z czasem małżeństwa mieszane nie były już rzadkością.

W taki to sposób pierwsza kolonia amerkykańska, która miała charakter bardzo religijny, rozpoczęła jej działalność. Rozwój tej kolonii, a także tych kolejnych i następnych, doprowadził min. do powstania jednej z największych religijnych demokracji na świecie, Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Nie jest moim celem, aby dziś przedstwaiać braterstwu następne 400 lat historii USA, ich problemów wewnętrznych z Indianami różnych szczepów, ich problemów z niewolnictwem i wojną domową czy też ich problemów różnych mocarstw kolonialnych takich jak Anglia, Francja czy Hiszpania (głównie na zachodnim wybrzeżu USA, San Francisco lub Los Angeles (hisz. Aniołowie).

Wracając do tematu, to możemy powiedzieć, że większość kościołów założonych przez pierwszych purytan z czasem rozwijała się w kierunku łagodnego kalwinizmu. Niektóre społeczości przyjęły jednak poglądy unitariańskie. W naszej lekcji chcialbym podreślić fakt, że demokracja oraz wolność religijna, które należą do podstawowych wartości Ameryki, mają właśnie swoje korzenie w emigracji Purytan z Anglii. Podoby losy spotkały kilka lat później i innych angielskich chrześcijan, którzy także nie zgadzali się z Kościołem Anglikańskim i zaczęli emigrować do Ameryki. Mam na myśli tutaj tzw. Kwakrów (odłam purytan, znany William Penn -> Pennsylwania).

Pamiętamy także, że Bóg wielce pobłogosławił ten kraj. W tym kraju zrodził się pod koniec WE ruch MS, Ruch Adwentystyczny, z którego później powstał Ruch Badacki. Bóg w swojej mądrości dostrzegł liberalnego ducha w społeczeństwie USA, także ducha pomocy i chęci wsparcia chociażby tych, którzy na kontynencie Europejskim byli prześladowani za swe poglądy religijne.

KRZEWIENIE EWANGELII I ZASAD PRAWDY

Jaki jednak z tej lekcji może być morał dla nas? Z pewnością my jako jednostki czy jako zbory epifaniczno-parouzyjne nie dokonamy takich znaczych zmian w naszych gminach, województwach czy w państwach. Ani nie mamy dużego wpływu na politykę, ani nie mamy dużego wpływu na główne systemy religijne. Jednak to nie jest powód do tego, aby spocząć na laurach. Pracowitość, zaangażowanie, gorliwość, wydawanie owoców w sprawach religinych zawsze były, są i będą wielce przez Boga oceniane. Każdy z nas ma swój dział pracy na rzecz sprawy Pańskiej. Każdy z nas i to niezależnie od wieku, niezależnie od płci i niezależnie od pozycji społecznej, ma pewne zdolności, ma pewne sposobności, ma pewne talenty, którymi może i powinien szafować. Każdy z nas może dołożyć tę przysłowiową cegiełkę do tego, aby w naszych najbliższych otoczeniach, aby w ramach możliwości krzewić zasady prawdy.

Podczas pandemii prawie nie mogliśmy wychodzić z domów. Te przysłowiowe drzwi zostały nam zamknięte, ale Pan otworzył nam okna, tj. Windowsy z angielskiego … internet i system komputerowy MS/Windows, którym większość z nas się posługuje. On nam daje wiele możliwości, on nam nie tylko pozwala spotykać się online, ale ten system ma wiele różnych innych funkcji, które możemy wykorzystywać obecnie dla Pana. Np.

1. Pan pozwola nam stwarzać piękne strony internetowe, aby min. dawać tam świadectwo prawdzie. Widzimy działalność różnych zborów na tym polu, widzimy poszczególne jednostki, które korzystają z tych technicznych możliwości. Już nie raz słyszeliśmy świadectwa na ten temat, że są osoby, które wykazują zainteresowanie tematami na tych stronach. Czy możemy pracować nad rozwojem tych stron? Tak! I w moim osobistym przekonaniu powinniśmy!!! Każdy w miarę swoich możliowści.
2. Możemy także rozprowadzać wydaną literaturę. W j. angielskim jest jej najwięcej, na j. polski zostało już bardzo dużo przetłumaczone, w j. niemieckim mamy mniej, ale pracujemy nad tym stale, aby powiększać zasoby. Są książki, są czasopisma, są broszurki, są ulotki … Dlaczego nie możemy ich rozprowadzać? Owszem możemy, i w moim osobistym przekonaniu powinniśmy!!! Każdy w miarę swoich możliowści. Niektórzy z braterstwa są bardzo aktywni i rozprowadzają również za pośrednictwem internetu, ale można też korzystać z tradycyjnych metod, ze skrzynek pocztowych, ze stolików w mieście itp.

PRZEŚLADOWANIA

Innym wnioskiem jaki możemy wyciągnąć z tej lekcji, to unikanie prześladowań. Owszem były i są one częścią chrześcijańskiego życia. Każdy z nas w pewien sposób przeszedł już różnorakie prześladowania, jedni większe inni mniejsze. Niektórzy z nas pamiętają cele więzienne, po tym jak odmówili służby militarnej. Inni wyłączani byli z ich społeczności religijnych za ich nowe przekonania. Jeszcze inni byli może wyśmiewani w szkole, przez sąsiadów, albo i byli nawet odsunięci od rodziny, lub byli oczerniani. W czasach pierwotnego Kościłoła oraz w czasach Inkwizycji takie prześladowania doprowadzały często i do śmierci męczeńskiej. Są jednak sytuacje, kiedy możemy unikać takich prześladowań, szczególnie wtedy, gdy grozi nam czy naszym bliskim śmierć. Nasz Pan przez 3,5 roku swojej służby unikał aresztowania, unikał kamionowania, unikał strącenia z wysokiej góry. Dopiero gdy nastał stosowny czas, uznał to za właściwe, aby dobrowolnie oddać się w ręce oprawców, by swoje życie złożyć w ofierze.

Już na początku swego nauczania Jezus ostrzegał uczniów i dawał im rady: I będziecie w nienawiści u wszystkich dla imienia mego … A gdy was prześladować będą w jednym mieście, uciekajcie do drugiego; (Mat. 10:22, 23). A Pamiętamy co on powiedział do uczniów już pod koniec swojej misji ostrzegając ich przed prześladowaniami?

Mat. 24:15,16
Gdy więc ujrzycie na miejscu świętym ohydę spustoszenia, którą przepowiedział prorok Daniel – kto czyta, niech uważa – Wtedy ci, co są w Judei, niech uciekają w góry.

Do czasu oblężenia Jerozolimy przez Tytusa rzymskiego przywódcy i do czasu ostatecznego zniszczenia miasta, wszyscy poświęceni członkowie Kościoła, Żydzi którzy uwierzyli w Jezusa jako Mesjasza, zdołali opuścić miasto bez uszczerbku. Min. w takim celu, aby później móc krzewić Ewangelię w ich nowych miejscach pobytu.

Innym przykładem są bracia ze zboru w Jerozolimie. Już po śmierci Szczepana nastąpiły poważne prześladowania ze strony Żydów min. z udziałem Saula z Tarsu. Wszakże ci, którzy się rozproszyli, szli z miejsca na miejsce i zwiastowali dobrą nowinę. (Dz.Ap. 8:4)

Ważne jest więc to, aby gdy takie śmiercinośne prześladowania się zbliżają nie odgrywać niepotrzebnie bohaterów, ale w modlitwie rozważyć, jaka jest wola Boża w stosunku do nas i jeżeli jest sprawiedliwa możliwość skorzystania z ucieczki, to można z niej skorzystać.

UMIARKOWANIE

Już na sam koniec jeszcze jeden morał z naszej lekcji. Chodzi mi o unikanie ekstremizmu, fanatyzmu, a praktykowanie umiarkowania. Znany nam tekst z Filip. 4:5 mówi: Skromność (delikatność, umiarkowanie) wasza niech będzie znana wszystkim ludziom.

Purytanie z Mayflower jak wspomniałem byli głównie ukierunkowania kalwinistycznego, co oznaczało także wiarę w Boskie przeznaczenie. Samych siebie postrzegali jako wybrane narzędzia Boże i wierzyli, że ich miejscem ostatecznego przeznaczenia jest niebo. Inni natomiast to narzędzia szatana, a ich ostatecznym miejscem przeznaczenia jest piekło.

Jakże wielką lekcją pokory dla nich musiała być ochocza pomoc ze strony Indian, bez których można by przypuszczać nie mieliby wielkich szans przetrwania. Tak jak wspomniałem, z czasem nawet obserwować można było coraz częstsze małżeństwa mieszane, z których rodziło się potomstwo tzw. Metysi (mieszanka rasy czerwonej i białej)

Manna 27 luty, komentarz br. Johnsona
Prawdziwy chrystianizm nie wywołuje fanatyzmu. Łącząc w charakterze mądrość, sprawiedliwość, miłość i moc, liczy się z prawami drugich, jest pełen sprawiedliwości i miłości wobec nich i skutecznie utrzymuje chrześcijanina w harmonii z tymi zasadami. Unika więc skrajności w myśli, słowie i postępowaniu, a w sprawach życiowych przyjmuje umiarkowaną postawę, dzięki której przejawia delikatność, w naszym tekście przetłumaczoną jako skromność. Prawdziwy chrystianizm jest wierny wobec Boga i sprawiedliwy wobec człowieka. Zachowuje miłość poświęcenia w harmonii z przestrzeganiem praw drugich i dlatego jest delikatny wobec wszystkich.

Pamiętajmy więc o tym, co nasz Pan powiedział do swoich uczniów w tej przypowieści o krzewie winnym: Ja was wybrałem i przeznaczyłem was, abyście szli i owoc wydawali i aby owoc wasz był trwały…

Myślę, że ci Purytanie, wydali właśnie taki trwały owoc. Oby i kolejne pokolenia mogły kiedyś i o nas dać takie pozytywne świadectwo.

Mili Braterstwo, cieszę się również z tego przywileju, że mogę być wśród Was. I cieszę się, że będę mógł podzielić się z Wami tematem, który był bardzo ważny w życiu Marcina Lutra. Jak mówi tytuł wykładu: Znaczenie sumienia w życiu Marcina Lutra, ale jak wiecie sumienie to jest coś takiego, co dotyka każdego człowieka, więc będzie to lekcja dla nas wszystkich, tak jak była i dla mnie, kiedy przygotowywałem się do tego wykładu.

Marcin Luter na sejmie w Wormacji

Chciałbym rozpocząć słowami, które tutaj, niedaleko stąd 15 kwietnia 1521 r. w obecności cesarza Karola V wypowiedział Marcin Luter. Wczoraj staliśmy w tym miejscu, tam gdzie były te buty. Tutaj widzimy zdjęcie właśnie z tego przesłuchania Marcina Lutra, a tutaj te słowa, wielu Wam bardzo znane:

Jeśli nie zostanę przekonany przez świadectwa z Pisma Świętego i jasne argumenty rozumu – bo nie mogę wierzyć ani papieżowi, ani nawet soborom, które jawnie się myliły i wzajem sobie przeczyły – to pozostanę związany własnym sumieniem i Bożym słowem. Dlatego nie mogę i nie chcę niczego odwoływać, czynić bowiem coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną. Tak stoję i nie mogę inaczej, niech Bóg mnie wspomaga. Amen.

„Tu stoję i nie mogę inaczej” – miejsce upamiętniające wydarzenia z roku 1521 na sejmiku w Wormacji.

Dla nas najbardziej znane są te ostatnie słowa Marcina [Lutra], ale widzimy tutaj, że on dwukrotnie powołuje się tutaj na sumienie. To wskazuje, ze sumienie odegrało ważną rolę w jego decyzji. I tym samym miało wielki wpływ na dzieło, którego dokonał. Luter odwoływał się do sumienia, które jest związane Słowem Bożym. I to jest ostateczny powód czy mam czynić tak czy inaczej. Sumienie jest bardzo szerokim tematem. Dlatego tylko troszeczkę na ten temat będę mógł powiedzieć. Mogę jednak Braterstwu powiedzieć, że jeżeli ktoś jest zainteresowany to mam w wersji elektronicznej 7 stron cytatów pastora Russella tylko na temat sumienia (są dostępne tutaj: Sumienie – myśli pastora Russella).

Sumienie to jest pewien wewnętrzny głos, który pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji. Niektórzy twierdzą, że to wewnętrzny głos Boga, który jest w nas wbudowany. Tak, jakbyśmy włożyli pendrive’a do komputera. Tak jednak nie jest, drodzy Braterstwo. Gdyby tak było to każdy człowiek w tej samej sytuacji zachowałby się podobnie. Mam na myśli oczywiście chrześcijan, bo Boskie normy są przecież takie same. Wiemy jednak, że ludzie różnie zachowują się w różnych sytuacjach. A mówią, że kierują się głosem swojego sumienia.

Marcin Luter zanim stanął przed cesarzem miał okazję zapoznać się bezpośrednio z Biblii czym jest sumienie. Miał dostęp do Biblii w zakonie w Erfurcie, w którym był. Jak również później na uczelni w Witenberdze. Na pewno zauważył on, że Stary Testament w ogóle nie używa słowa sumienie. Również język aramejski, który wywodzi się nieco z hebrajskiego, którym posługiwał się nasz Pan, nie zna słowa sumienie. Nie znaczy to jednak, że pojęcie sumienia było nieznane. Nasz Pan na przykład wypowiedział to takimi słowami. W Ewangelii Łukasza 12:57 – „Dlaczego sami z siebie nie umiecie osądzić, co jest sprawiedliwe?” (UBG)

W języku hebrajskim do opisania sumienia używano słowa „serce” lub „nerki”. Jest bardzo wiele wersetów, ale jako przykład przeczytam tylko jeden – 2 Samuelowa 24:10 – „A serce Dawida zadrżało po tym, jak obliczył lud. I Dawid powiedział do PANA: Bardzo zgrzeszyłem, że to uczyniłem. Lecz teraz, PANIE, proszę, zgładź nieprawość swego sługi, gdyż bardzo głupio postąpiłem.” (UBG). Serce Dawida zadrżało, poruszyło się jego sumienie. Jedyny polski przekład, Biblia Warszawska, tłumaczy to nawet słowem „sumienie”, ale wszystkie inne polskie tłumaczenie oddają jako „serce”. Dawid liczył lud niezgodnie z prawem Zakonu. Spis ludności miał się odbywać w połączeniu z ofiarą. Dawid zrozumiał to, miał wyrzuty sumienia. Jest tu typowy, klasyczny przykład wyrzutów sumienia Dawida. Nasz brat Marcin [Luter] też miał niezwykłe wyrzuty sumienia. Niektórzy historycy mówią, że jego wyrzuty sumienia były tak silne, szczególnie w zakonie w Erfurcie, że doprowadzały go one prawie do stanów depresyjnych. Spowodowane to było porównaniem swego własnego grzesznego stanu ze wzorem, jaki znajdował w Słowie Bożym. Oczywiście takie wyrzuty sumienia można zagłuszyć. Stara natura zawsze znajdzie różne powody, żeby zagłuszyć wyrzuty sumienia. Dla przykładu – znowu Dawid – popełnił dwie wielkie zbrodnie, ale czy stało się to nagle? Nie, on przechodził z jednego złego stanu, w coraz gorszy. A jak to się mogło stać? Zagłuszał swoje sumienie jakimś innym głosem. Głos sumienia się nie odzywał, odzywał się jakiś inny. Może to był taki głos, jaki często mają królowie? Mówiący o tym, że król jako pomazaniec Pański może więcej niż zwykły lud.

Niektórzy drodzy Braterstwo z czasów komunizmu pamiętają, jak słuchali głos prawdy świeckiej – radia „Wolna Europa” i „Głosu Ameryki” z Waszyngtonu. A dlaczego czasami nie mogliśmy słyszeć, co te stacje radiowe nadają? Właściwie to bardzo często nie mogliśmy słyszeć, co nadają. Bo te radia były zagłuszane innym głosem. To jest dobra ilustracja na zagłuszanie naszych głosów sumienia.

Przyjaciel Marcina Lutra jeszcze z klasztoru, przełożony tego klasztoru, Johannes von Staupitz, próbował również ugasić te wyrzuty sumienia Marcina. Powiedział on następujące słowa: „Prawdziwy grzech [Marcinie] to zabić ojca albo matkę, bluźnić Bogu i mieć go w pogardzie, cudzołożyć! A ty nie obnoś się z byle czym, z dziecinnymi przewinieniami i nie rób grzechu z byle g…” Staupitz miał tu zakończyć mocnym stwierdzeniem. To niestety nie pomogło, pomogło jednak zupełnie coś innego.

Sumienie musi być regulowane.

Zanim o tym powiem, to chciałem przypomnieć myśli innego reformatora, który żył 400 lat po Marcinie Lutrze. Mam na myśli pastora Russella. Powiedział on, że sumienie można regulować. Porównał je do tarczy zegara, na której znajdują się pewne cyfry i wskazówki. Powinny one wskazywać dobry, aktualny czas. Powiedział on jednak, że te wskazówki dopiero wtedy będą wskazywał właściwy czas, dopiero wtedy, gdy mechanizm, który znajduje się w środku będzie odpowiednio ustawiony. Tak jest z naszym sumieniem. Będzie ono dopiero wtedy wskazywać nam, co jest dobre, a co jest złe, kiedy będzie uregulowane właściwymi instrukcjami ze Słowa Bożego.

Gdy czytałem te słowa pastora Russella przypomniała mi się pewna piosenka, która towarzyszy mi od czasów mojej młodości. Szczególnie pierwsza zwrotka tej piosenki:

A kiedy przyjdzie także po mnie, Zegarmistrz Światła purpurowy,
by mi zabełtać błękit w głowie, to będę jasny i gotowy.

Ta piosenka mówi raczej o człowieku krótko przed jego śmiercią, ale jak to w poezji, każdy może widzieć w poezji to, co chce. Więc ja tu widzę coś innego. Według tej mojej interpretacji tym zegarmistrzem jest nasz Pan i jego Słowo. I to on potrafi tak ustawić ten mechanizm, czyli zabełtać w mojej głowie, że moje sumienie będzie jasne i gotowe, by właściwie pokazywać co jest dobre, a co złe.

I tak było, drodzy Braterstwo, również w przypadku Marcina Lutra. Nasz dobry Bóg wyzwolił go z tych niesamowitym wyrzutów sumienia. On ustawił ten mechanizm prawidłowo. Dzięki sumiennemu studiowaniu Słowa Bożego przez brata Marcina. Przez te studia zrozumiał on, co to jest biblijna metanoia czyli pokuta (dosłownie z grecki: przemiana umysłu – dopisek ws) i usprawiedliwienie z wiary. Tym samym zrozumiał, jak przykrywane są grzechy. Od tej pory sumienie miało mu już tylko wskazywać to, co miało wskazywać. Czyli właściwy sposób postępowania w każdej sytuacji, w jakieś się znalazł. Mówiliśmy, że języki Starego Testamentu nie znały słowa sumienie. Pierwszym, który zaczął używać tego słowa [w Biblii], jest apostoł Paweł. I np. w 1 Liście do Tymoteusza 1:19 – „Mając wiarę i dobre sumienie, które niektórzy odrzuciwszy, szkodę podjęli w wierze” [BG] To jest sumienie właściwie wyregulowane. A w Żydów 10:22 (BG) tutaj jest mowa o sumieniu niewłaściwie wyregulowanym, sumieniu złym.

Zauważmy, ze w obydwu przypadkach to sumienie występuje w parze ze słowem wiara. Zarówno przy tym dobrym sumieniu (mając wiarę i dobre sumienie), i w tym drugim przypadku, że to złe sumienie może być oczyszczone wiarą („Przystąpmyż z prawdziwem sercem w zupełności wiary, mając oczyszczone serca od sumienia złego”), a wiara jak wiemy to umysłowe ocenienie i poleganie sercem. Czyli mamy tutaj myśl wiedzy. I to właśnie edukacja pomaga nam wyregulować nasze sumienie. To jest ta praca tego Zegarmistrza Światła, który może wyregulować nasze sumienie.

Źródłosłów „sumienia”

Marcin Luter zrozumiał też dlaczego apostoł Paweł zaczął pierwszy używać słowa „sumienie”. Apostoł Paweł znał filozofię grecką, a właśnie filozofowie greccy pierwszy raz nadali nazwę zjawisku sumienia. Użyli oni nazwy syn-eidesis. To słowo składa się z dwóch części. Syn to znaczy „z”, eidesis czyli „wiedza”. Czyli to jest coś, co współpracuje razem z wiedzą. Czyli to jest coś, co współdziała razem z umysłem. To pięknie zgadza się z tym, co do tej pory powiedzieliśmy. Luter oczywiście przed cesarzem przemawiał w łacinie. W łacinie jest podobnie. Con-scientia. Con czyli „z”, a scientia – „wiedza”. Marcin Luter, gdy to zrozumiał, jako jeden z twórców języka niemieckiego, wprowadził słowo „sumienie” do języka niemieckiego. „Gewissen” – i tutaj tak samo. Starogermańskie „Ge” znaczy „z” i „wissen” – „wiedza”. Drodzy Braterstwo, a jak wygląda to w języku polskim? Co wam przychodzi na myśl, gdy czytacie słowo „sumienie”? Powiem tak, większość kojarzy to z sumą. W rzeczywistości jednak punktem wyjścia tego słowa jest „umienie”, a „s” to w staropolskim języku „z”, czyli to samo znaczenie: „z” wiedzą, „z” umieniem. Ja sam też o tym nie wiedziałem przed tym wykładem, a teraz wiem.

Pięknie tę zależność umysłu i sumienia widzimy w innym wersecie apostoła Pawła. List do Tytusa 1:15 (UBG) – Dla czystych wszystko jest czyste, natomiast dla skalanych i niewierzących nie ma nic czystego, lecz skalany jest zarówno ich umysł, jak i sumienie. Jak umysł jest skalany, tak i sumienie. Nasz brat Marcin Luter powiedział przed cesarzem, że „pozostanie związany własnym sumieniem” i że „czynić coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną”. Dlaczego Marcin Luter powiedział, że to nie jest rzeczą bezpieczną? Wierzymy, że Marcin Luter również i tutaj znalazł odpowiedź w Słowie Bożym. O tym była też już troszeczkę mowa. Przeczytam teraz taki dłuższy fragment z 1 do Koryntian 8:4-13.

1 List do Koryntian 8:4-13 (ilustracja)

4 A więc co do spożywania pokarmów ofiarowanych bożkom, wiemy, że bożek na świecie jest niczym i że nie ma żadnego innego Boga oprócz jednego.
5 Bo chociaż są tacy, którzy są nazywani bogami, czy to na niebie, czy na ziemi – bo wielu jest bogów i wielu panów;
6 To dla nas jest jeden Bóg, Ojciec, z którego wszystko, a my w nim, i jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko, a my przez niego.
7 Lecz nie wszyscy mają tę wiedzę. Niektórzy bowiem aż do tej pory, mając sumienie co do bożka, spożywają pokarm jako ofiarowany bożkom, a ich sumienie, będąc słabe, kala się.
8 Pokarm zaś nie zbliża nas do Boga. Jeśli bowiem jemy, nic nie zyskujemy, a jeśli nie jemy, nic nie tracimy.
9 Jednak uważajcie, aby przypadkiem wasza wolność nie stała się dla słabych powodem do zgorszenia.
10 Gdyby bowiem ktoś zobaczył ciebie, który masz wiedzę, siedzącego za stołem w świątyni bożka, to czy sumienie tego, kto jest słaby, nie skłoni go do jedzenia pokarmów ofiarowanych bożkom?
11 I w ten sposób twoja wiedza zgubi słabego brata, za którego umarł Chrystus.
12 Grzesząc tak przeciwko braciom i raniąc ich słabe sumienie, grzeszycie przeciwko Chrystusowi.
13 Dlatego, jeśli pokarm gorszy mego brata, przenigdy nie będę jadł mięsa, aby nie gorszyć mego brata.

Mamy tu, drodzy Braterstwo, do czynienia z mięsem, które pozostawało z ofiar ofiarowanych pogańskim bożkom w Rzymie. To mięso oczywiście nie było marnowane. Ono było spożywane w tak zwanych jadłodajniach, które były przy tych świątyniach. W Koryncie też były takie świątynie. W Koryncie mieszkali prości ludzie, którzy kiedyś byli poganami, którzy wierzyli w takie pogańskie bożki zanim przyszli do Chrystusa. Pomimo, że uwierzyli oni w Chrystusa, to nie potrafili dojść do takiego przekonania, że „bożek”, „bałwan” jest po prostu niczym. Spożywając mięso ofiarowane tym bożkom, mieli wyrzuty sumienia. Nie potrafili oni temu zaradzić.

Święconka

Zastanawiałem się jaki przykład dać tutaj na dzisiejsze czasy. Przyszły mi na myśl „święconki”. Jakbyście się zachowali, gdybyście odwiedzili swoją katolicką rodzinę w święta wielkanocne i postawionoby Wam pokarmy z takiej święconki. Próba, czy tak? Pozostawiam każdemu z Was, jakbyście się w tej sytuacji zachowali. Ale to są podobne myśli, jakie mieli ci bracia w Koryncie.

Wracając do Koryntian: osoba o niedojrzałym chrześcijańskim umyśle łatwo poddaje się pod przewodnictwo, pod wpływ silniejszego brata. Silny brat siądzie w tej jadłodajni, powie: bałwan nic nie znaczy na świecie, nie ma żadnego innego Boga… i je sobie to mięso. A ten słabszy brat? Może chcąc mu się przypodobać. Może będzie z nim jadł, ale będzie gwałcił swoje sumienie.
A reguła, drodzy Braterstwo, jest bardzo jasna i wyraźna:
„Każde pogwałcenie sumienia jest stopniem w kierunku dobrowolnego, świadomego grzechu.”

Do czego prowadzą takie świadome, dobrowolne grzechy? Odpowiedź znamy, drodzy Braterstwo. 1 List do Koryntian 8:11 (BG) – I zginie dla onej twojej umiejętności brat mdły, za którego Chrystus umarł. – Powtarzane gwałcenie sumienia może doprowadzić do wtórej śmierci. Dlatego apostoł Paweł mówi tutaj: zginie twój brat. Gdy  będziemy w naszym dzisiejszym życiu często gwałcić nasze sumienia to stanie się to naszym nawykiem, a potem częścią charakteru. A to z kolei może doprowadzić do takiego stanu, że na końcu Tysiąclecia, w małym okresie, kiedy nasze sumienia będą już prawidłowo wyregulowane, to pomimo to pogwałcimy ponownie nasze sumienie, mimo że ono będzie nam prawidłowo wskazywać i to się skończy dla nas tragicznie. [Będzie to] wtóra śmierć. Zginie dla tej twojej umiejętności brat słaby, mdły. Dlatego w tym wypadku jedyną mądrą rzeczą, jaką ten silniejszy brat może zrobić, jest edukacja tego słabszego brata. I poczekać, aż ten Zegarmistrz Światła zabełta błękit w jego głowie. Dlatego można te myśli podsumować: nie możemy nikogo doprowadzać do gwałcenia sumienia. Nie możemy nikogo poddawać żadnej presji.

Presja grupy

W tym biblijnym przykładzie jest to presja grupy. Grupa bardziej rozwiniętych braci lub nawet presja lidera tej grupy. Znamy to wszyscy, drodzy Braterstwo. Pod wpływem jakiejś grupy jednostka może się poddać takiej czynności, której nigdy w życiu by nie uczyniła. Sumienie by jej na to nigdy nie pozwoliło, ale tutaj pod wpływem presji tej grupy, ta osoba gwałci swoje sumienie. Często duży wpływ ma na to lider tej grupy. Dla takiej jednostki może się to skończyć tragicznie. Taka jednostka może popaść w nałóg, przestępstwo i może skończyć się to śmiercią, więzieniem. Największą odpowiedzialność w tym wypadku ponosiłby lider tej grupy. To on swoim autorytetem doprowadziłby do takiego stanu. W tym biblijnym przykładzie ten słabszy brat chcąc uchodzić za bardziej oświeconego, będzie chciał się przypodobać tej większości. I zgwałci swoje sumienie. A skutki tego już mówiłem jakie mogą być. To również jest lekcja dla nas wszystkich, drodzy Bracia i Siostry. Taką grupą, której my możemy chcieć się przypodobać, albo żeby zachować dawne przyjaźnie i stosunki, może być rodzina, zbór, przyjaciele w Prawdzie. Ale może to też być przypodobywanie się liderowi jakiejś grupy. Jeżeli z tych powodów będziemy gwałcić nasze sumienia, może to skończyć się dla nas duchową ruiną.

Są też jednak inne presje, nie tylko presja grupy. Chyba najgorszą presja jest straszenie, strach. Jest to widoczne z wypowiedzi samego Marcina Lutra z Worms. On powiedział, że nie złamie swojego sumienia pod wpływem presji strachu. Wiedział on, co mu grozi. Banicja, ekskomunika, spalenie na stosie. Ale on doskonale wiedział, ze nie może zgwałcić swojego sumienia pod wpływem tego strachu.

Dysputa lipska między Lutrem a Eckiem

Drodzy Braterstwo, muszę tutaj niektóre rzeczy skrócić, bo czas biegnie. Jedynym takim sposobem przekonania umysłu drugiego Brata lub Siostry nie jest presja strachem na sumienie, lecz edukacja, biblijna edukacja. Taka edukacja może się np. odbyć przez przeczytanie dobrych wyjaśnień Słowa Bożego, jak np. VI tomów „Wykładów Pisma Świętego” pastora Russella albo jak w naszym biblijnym przykładzie powinno się to odbyć przez rozmowę, dyskusję.

Często mówimy, ze prawda paruzyjno-epifaniczna to najwyższy uniwersytet w chrześcijaństwie. A w czasach Lutra na uniwersytetach odbywały się dyskusje. Takie dyskusje odbywały się w Lipsku, ale również w pobliskim Heidelbergu. Pastor Russell, prekursor albo rektor tego uniwersytetu paruzyjno-epifanicznego, również nie bał się takich dyskusji i chętnie brał w nich udział. W dzisiejszej dobie techniki można oczywiście prowadzić dyskusje na odległość. Ale taki rodzaj dyskusji nigdy nie zastąpi usiądnięcia przy wspólnym stole, patrząc sobie w oczy. I takiej dyskusji próbujmy. Pokażmy, że zasługujemy na miarę tego najwyższego uniwersytetu w chrześcijaństwie.

Rozwidlenie dróg

Gdy byłem małym chłopcem, często jeździliśmy na wakacje do babci. Babcia mieszkała na skraju lasu. W tym lesie bawiliśmy się z kuzynostwem w partyzantów i w Indian. Gdy wracaliśmy po tej zabawie do domu szeroką leśną drogą, to w pewnym momencie ta droga się rozwidlała. Wiedzieliśmy, że kawałek dalej to rozwidlenie się kończy i znowu jest jedna droga. Często bawiliśmy się wtedy, że część z nas pójdzie tą drogą, a część tamtą drogą. Chcieliśmy zobaczyć, kto będzie pierwszy, kiedy to rozwidlenie się skończy. Potem szliśmy już znowu razem. Kiedy jednak byliśmy osobno, na tych dwóch ścieżkach, to ani się nie widzieliśmy ani nie słyszeliśmy.

Teraz chciałbym powiedzieć coś, w czym lekcja sumienia może nam pomóc. Tak, drodzy Braterstwo, wyobrażam sobie dzisiejszą sytuację na tym najwyższym uniwersytecie chrześcijańskim, w prawdzie paruzyjno-epifanicznej. Szliśmy jako bracia oświeceni tą prawdą razem. Teraz jesteśmy widocznie po tym rozwidleniu. Duchowo idziemy osobno. Symbolicznie nie widzimy się i nie słyszymy, czyli się nie rozumiemy. I tu przychodzi z pomocą lekcja sumienia. Szanujmy nasze obecnie różne drogi. Ponieważ każdy z nas kieruje się swoim sumieniem, którego nie może zgwałcić. I nie gwałćmy go w nikim innym. Jeżeli w tym duchu będziemy podążać dalej, to nasze drogi znowu kiedyś się połączą. Tak jak ta leśna droga również się kiedyś połączyła.

Dysputa teologiczna w Marburgu

Po debacie w Marburgu drogi Lutra i Zwingliego też się rozeszły. Zeszli się jednak ponownie po 349 latach. W 1878 roku, w pierwszym zmartwychwstaniu.

Oczywiście z tych dwóch różnych rozwidlonych dróg można jeszcze było pójść w boki. Wtedy nigdy byśmy się nie spotkali. My również, drodzy Braterstwo, nie chodźmy w boki, bo wtedy nigdy się nie spotkamy. Takich bocznych dróg można znaleźć wiele. Jedną z takich bocznych dróg może być brak zrozumienia dla decyzji podejmowanych przez drugich – zgodnie z ich sumieniami. Brak zrozumienia, bo ich decyzje są inne niż nasze. Taką boczną drogą może być używanie wobec innych słów, z których potem ciężko będzie się wycofać. Najgorszą jednak z tych bocznych dróg byłaby nienawiść.

Niech ta lekcja sumienia, drodzy Braterstwo, przeżyta wspólnie z naszym bohaterem wiary, Marcinem Lutrem, dopomoże nam. Zakończę ponownie jego słowami: „Czynić bowiem coś wbrew sumieniu nie jest rzeczą ani pewną, ani bezpieczną.”

Chciałbym jeszcze całkiem ostatni cytat podać z rektora uniwersytetu paruzyjno-epifanicznego, pastora Russella. To jeden z tych cytatów z tych siedmiu stron, które mamy (są dostępne tutaj: Sumienie – myśli pastora Russella). Książka Pytań i Odpowiedzi – str.253 (nowe wydanie):

Nigdy nie będzie źle z twej strony, gdy będziesz postępować według twego sumienia, nawet gdyby później okazało się niewłaściwym. Dobrze uczynisz, gdy za wszelką cenę będziesz się starał postępować tak, jak ci sumienie dyktuje. Bóg nie poczyta nikomu za grzech, jeżeli postąpił tak, jak umiał najlepiej.

Amen!

Zapraszamy do wysłuchania wykładu (mówi Marek Urban, 21 października 2017):

Sztandar Biblijny, nr specjalny, 500 lat Reformacji

Dowiedz się więcej:

Pod adresem wiktor@badaczebiblii.pl zamówisz bezpłatnie specjalny nr Sztandaru Biblijnego pt. 500 lat Reformacji. Polecamy także książkę: „Oręż, którym walczymy. Życie i dzieło Macina Lutra”, do zamówienia m.in. w księgarni Szaron oraz na stronie wydawcy.

Kim był Marcin Luter i dlaczego właściwie jego 95 tez wywołało w chrześcijaństwie taką burzę? Czy tezy napisane przez augustiańskiego mnicha dokładnie 500 lat temu mają dziś tylko historyczne znaczenie? Dlaczego papieżowi tak bardzo nie spodobała się myśl Lutra, że usprawiedliwienie jest za darmo przez wiarę w Jezusa? Na te i wiele innych pytań postaramy się odpowiedzieć na najbliższym spotkaniu już w sobotę, 21 października o godz. 17:00. Spotkanie pt. „Luter 500 lat później – czy wciąż jest aktualny?” odbędzie się jak zwykle w sali przy ul. Zduny 10A (w głębi podwórza).

W planach mamy wykład i dyskusję. Dla chętnych przygotujemy też coś do poczytania – bezpłatne egzemplarze 95 tez i biografie pt. „Oręż, którym walczymy – życie i dzieło Marcina Lutra”.

Serdecznie wszystkich zapraszamy!

Tetzel i sprzedaż odpustów

Handel odpustami, od dawna praktykowany, opierał się głównie na założeniu, że Chrystus i święci podczas swego życia na ziemi zrobili więcej dobrego, niż było im potrzeba do zbawienia. Nadmiar mógł zatem służyć innym do otrzymania życia wiecznego, a papież miał władzę udzielania łaski ze skarbca świętych. Ponieważ odpust otrzymywało się za pieniądze, więc tak uzyskane odpuszczenie kar za grzechy dalekie było od uczucia prawdziwej pokuty i żalu.

Zobacz też: Święto Reformacji – Charles Taze Russell

Wśród sprzedawców odpustów wyróżniał się dominikanin Tetzel, który w szczególnie jarmarczny sposób sprzedawał listy odpustowe. Głosił, że czerwony krzyż odpustowy z herbem papieża więcej znaczy niż krzyż Golgoty, że pokuta i żal za grzechy są niepotrzebne tym, którzy kupili listy odpustowe: „Skoro pieniądz w szkatule zadzwoni, duszę z czyśćca do nieba wygoni”.

O czym zaś mówiły tezy Marcina Lutra?

Teza 1: Gdy Pan i Mistrz nasz Jezus Chrystus rzecze: ?pokutujcie?, to chce, aby całe życie wiernych było nieustanną pokutą.
Teza 36: Każdy chrześcijanin, który za grzechy żałuje prawdziwie, ma i bez listu odpustowego zupełne odpuszczenie kary i winy.
Teza 43: Należy pouczać chrześcijan, że ten, kto daje ubogiemu albo wspiera potrzebującego, lepiej czyni, niż gdyby kupował odpusty.
Teza 45: Należy pouczyć chrześcijan , iż ten, co widzi ubogiego i mimo to kupuje odpust, ten nie odpust papieża nabywa, ale gniew boży ściąga na siebie.
Teza 46: Należy pouczyć chrześcijan, iż oni, gdy nie są zbyt bogaci, powinni zatrzymać to co potrzebne dla ich domu, a nie wyrzucać na próżno na odpusty (?).
Teza 62: Istotny, prawdziwy skarb kościoła to święta ewangelia chwały i łaski Bożej.
Teza 82: Dlaczego jednak papież nie uwalnia wszystkich dusz z czyśćca z przyczyny najświętszej miłości i najwyższej potrzeby dusz, co byłoby rzeczą najsprawiedliwszą , gdy tymczasem nieskończoną ilość dusz uwolnił (on) dla podłej monety, złożonej na budowę bazyliki ? a więc rzeczy małej wagi.
Teza 86: Dlaczego również nie buduje papież bazyliki św. Piotra raczej za własne niż za pieniądze biednych chrześcijan, wszakże jego majątek jest znaczniejszy od dóbr jakiegokolwiek bogatego Krassusa.

Czy to początek reformacji?

Oczywiście, że nie był to początek ruchów reformatorskich w chrześcijaństwie. Dość wymienić nazwiska Waldo, Abelarda, Wiklifa czy Husa. Od Lutra się nie zaczęło i na Lutrze się nie skończyło… ale mnich z Wittenbergi, jego tezy, a szczególnie nauka o usprawiedliwieniu jedynie przez wiarę w zasługę Chrystusa na zawsze pozostaną w pamięci ludzi, którzy tylko dzięki świętej krwi Pana Jezusa, będą mogli otrzymać w przyszłości wzbudzenie z grobów i pełne radości czasy naprawy.

• 95 tez Marcina Lutra
• Życie i główne nauki Marcina Lutra
• Historia Kościoła Chrześcijańskiego

Piosenka o Marcinie Lutrze

Pozostawiamy naszych Czytelników z piosenką Jacka Kaczmarskiego, pt. „Marcin Luter”.

Poprzedzamy ją interesującym komentarzem, znalezionym na pewnym blogu internetowym: „Upłynęły już 492 lata [pisane w 2009 r.] od daty umownego początku Reformacji. Postanowiłem uczcić tę rocznicę mało chyba znaną piosenką Jacka Kaczmarskiego, w genialny sposób zilustrowaną przez kogoś scenami z filmu Erica Tilla. Przy całym szacunku dla artysty, jego talentu i niezależności, należy jednak poprzedzić tekst czymś w rodzaju sprostowania. Otóż nauka chrześcijaństwa to nie tylko ?bezmiar winy i kary surowość?. Nie sposób właściwie jej zrozumieć bez prawdy, na którą kładł nacisk Luter, a którą dziś akceptują w zasadzie wszystkie Kościoły: mianowicie, że od ludzkiej grzeszności silniejsza jest Boża łaska, która przez wiarę odpuszcza winy każdemu, kto przyjmie Chrystusa [dodalibyśmy: zarówno obecnie, jak i w przyszłości – red. badaczebiblii.pl]. Zrozumiał to chyba i sam poeta, który na łożu śmierci zdecydował się przyjąć chrzest”.

Film – Luter