obraz: joshtinpowers / flickr

Co dokładnie powiedział Jezus do dobrego łotra, który zwrócił się do niego z prośbą na krzyżu („wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”)? Czy Chrystus obiecał mu, że jeszcze tego samego dnia znajdą się razem w raju lub w niebie?

Sądzimy, że nie.

W Ewangelii wg Łukasza 23:43 występuje ciekawy grecki zwrot, który oddać można na dwa sposoby. Obie te formy są poprawne gramatycznie, a w starożytnej grece Biblii nie występowały przecinki (nie istniała w tym czasie interpunkcja w naszej współczesnej formie). Żeby więc ustalić, które brzmienie jest lepsze, należałoby porównać ten werset z innymi fragmentami Biblii.

Wersja 1: „Zaprawdę powiadam tobie, dziś będziesz ze mną w raju.”

Wersja 2: „Zaprawdę powiadam tobie dziś, będziesz ze mną w raju.”

Naszym zdaniem wersja 2 jest poprawna. Było to uroczyste zapewnienie i tego typu zapewnienia były właśnie w taki sposób podkreślane w Biblii:

Powtórzonego Prawa 30:18 – „To oznajmiam wam dzisiaj, że zginiecie”

Dzieje Apostolskie 20:26 – „Dlatego oświadczam wam dzisiaj: Nie jestem winien niczyjej krwi”

Występuje tu hebrajskim idiom, który znaczył, że jest to coś bardzo ważnego, że zostało to potwierdzone.

Istnieje wiele powodów, by nie wierzyć, że złoczyńca tego dnia znalazł się w raju, a jeśli się tam nie znalazł, to Jezus powiedziałby nieprawdę, mówiąc, że dziś będą razem w raju. A w nieprawdę z ust Jezusa nie wierzy chyba żaden chrześcijanin i żaden rozsądny student Biblii.

Wiemy przecież Pisma Świętego – 

Po pierwsze, że Jezus nie znalazł się w raju po swojej śmierci, lecz był w szeolu, w grobie.
Po drugie, że Biblia nazywa rajem (1) ogród Eden, (2) niebo i (3) odnowioną Ziemię, gdy już stanie się rajem (pod panowaniem Chrystusa). Złoczyńca nie mógł tego dnia pójść do nieba, gdzie Jezus dopiero później miał pójść, a pozostałe raje były w tym czasie niedostępne.
I wreszcie po trzecie, że dusza czyli istota tego złoczyńcy umarła. Znalazł się w niebycie, a jedyna nadzieja na wyjście z tego stanu to z-MARTWYCH-wstanie w czasie powrotu Jezusa na ziemię, po to, by królował i podnosił ludzkość do utraconej doskonałości raju.

Nie rozwijamy tego wątku, gdy został on szeroko omówiony w artykule i nagraniu pt. „Złoczyńca w raju”:

LINK DO ARTYKUŁU

Gustave Dore – Ukrzyżowanie (Łuk. 23:34).

Kult tzw. Świętego Dobrego Łotra przez wiele wieków był obecny zarówno we wschodnim jak i zachodnim obrządku katolickim. Rozmowę Jezusa z łotrem wykorzystano też w argumentacji doktryny wyboru, która mówi, że Jezus „jednego ze złoczyńców wybrał do nieba, skazując drugiego na wieczne męki bez litości i ulgi”.

Zacznijmy od przeczytania fragmentu Biblii na ten temat.

• Ewangelia wg św. Łukasza 23:35-42 (tłum. Biblii Tysiąclecia)

„[35] Lud zaś stał i patrzył. A członkowie Sanhedrynu szydzili: Innych wybawiał, niechże teraz siebie wybawi, jeśli jest Mesjaszem, Bożym Wybrańcem. [36] Szydzili z Niego i żołnierze; podchodzili do Niego i podawali Mu ocet, [37] mówiąc: Jeśli ty jesteś Królem żydowskim, wybaw sam siebie. [38] Był także nad Nim napis w języku greckim, łacińskim i hebrajskim: To jest Król żydowski. [39] Jeden ze złoczyńców, których [tam] powieszono, urągał Mu: Czyż ty nie jesteś Mesjaszem? Wybaw więc siebie i nas. [40] Lecz drugi, karcąc go, rzekł: Ty nawet Boga się nie boisz, chociaż tę samą karę ponosisz? [41] My przecież ? sprawiedliwie, odbieramy bowiem słuszną karę za nasze uczynki, ale On nic złego nie uczynił. [42] I dodał: Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”

Rozważając jakiekolwiek wersety biblijne należy poznać okoliczności, kontekst.

• Nasz Pan Jezus został skazany na śmierć pod zarzutem zdrady rządów cesarza twierdzeniem, że jest królem. Jak wiemy, mówił On raczej: „oddawajcie cesarzowi co cesarskie” i powtarzał: „królestwo moje nie jest z tego świata”.
• Na krzyżu Pańskim znajdował się napis w trzech językach: To jest Król żydowski. Wszyscy się z niego naśmiewali, porównajmy ten opis z Ewangelią wg Mateusza 27:44 – Tak samo lżyli Go i złoczyńcy, którzy byli z Nim ukrzyżowani.
• W decydującym momencie jeden ze skazanych odezwał się ze współczuciem do Jezusa. Mówił o własnej winie, niewinności Pana, zganił naśmiewającego się złego łotra. Poprosił też o to, by Jezus pamiętał o nim w swoim Królestwie. Nie mówił nic o tym, aby Pan zabrał go ze sobą do nieba, a zwłaszcza by uczynił to w tym dniu, lecz raczej w jakimś czasie w przyszłości, słowami: gdy przyjdziesz do swego królestwa.

Jezus odpowiada, werset 43 (w oryginale greckim):

kai eipen afto amin soi lego simeron met emou esi en to paradeiso

Polskie przekłady Biblii (poza przekładem Nowego Świata i Rakowski NT) oddają ten wers: „A on mu rzekł: Zaprawdę powiadam tobie, dziś ze mną będziesz w raju”.

Zobaczmy te wyjątki:

Przekład Nowego Świata (wydany przez organizację Świadków Jehowy w roku 1997) ?
?A on rzekł do niego: Zaprawdę mówię ci dzisiaj: Będziesz ze mną w Raju.?
[oraz] Rakowski Nowy Testament (wydany przez braci polskich w roku 1606) ? ?I rzekł mu Jezus: Amen mówię tobie dziś, ze mną będziesz w Raju.?

Zwracamy uwagę na słowa: „powiadam tobie, dziś…” i „powiadam tobie dziś, …”.

Te same zdania z innym rozmieszczeniem znaków interpunkcyjnych mogą znacznie różnić się w treści.

Oto przykład z zajęć pewnego angielskiego profesora gramatyki:

„A woman: without her, man is nothing” ? Kobieta! bez niej mężczyzna jest nikim. [albo]
„A woman, without her man, is nothing” ? Kobieta, bez swojego mężczyzny, jest nikim.

Słowa z Ewangelii Łukasza 23:43 także można odczytać na dwa sposoby:

1. Zaprawdę powiadam tobie, dziś ze mną będziesz w raju.
2. Zaprawdę powiadam tobie dziś, ze mną będziesz w raju.

Widzimy tutaj dwa znaczenia:

W pierwszym: Jezus wskazuje określony czas ich wspólnego przebywania w raju. W drugim: Jezus, w dniu swej śmierci, obiecuje pokutującemu złoczyńcy, iż w pewnej nieokreślonej przyszłości będą razem w raju

Znaki interpunkcyjne pojawiają się w grece w IX wieku n.e.. Nie zostały umieszczone w Biblii przez natchnionych pisarzy, a od strony językowej oba te zapisy wydają się prawidłowe.

Skoro oba zapisy są zgodne z wymaganiami językowymi zdania (o czym więcej poniżej), pozostaje nam kontekst (charakter związanych z tym wersetem wydarzeń) i ogólna nauka Pisma Świętego.

Czy Jezus był w raju, w dniu, w którym wypowiedział te słowa?

Jeżeli – jak sądzi wielu chrześcijan – Raj i Niebo to jedno i to samo miejsce, sprawdźmy co Biblia mówi o Jezusie po śmierci krzyżowej, Ewangelia wg Jana 20:16-17:

Jezus rzekł do niej: Mario! A ona, obróciwszy się, powiedziała do Niego po hebrajsku: Rabbuni, to znaczy: [Mój] Nauczycielu! Rzekł do niej Jezus: Nie zatrzymuj Mnie, jeszcze bowiem nie wstąpiłem do Ojca. Natomiast udaj się do moich braci i powiedz im: Wstępuję do Ojca mego i Ojca waszego oraz do Boga mego i Boga waszego.

Jezus nie wstąpił do nieba przed zmartwychwstaniem. Nie zgadza się to ze słowami: „dziś będziesz ze mną w raju” wypowiedzianymi trzy dni wcześniej.

Umieszczenie przecinka przed słowem 'dziś’ stawiałoby Chrystusa w pozycji kłamcy. Znaczyłoby to, że obiecał On złoczyńcy, że znajdzie się z nim w raju tego samego dnia, gdy zostali ukrzyżowani, choć przecież na podstawie proroctw wiedział Jezus, że miał „wylać na śmierć duszę swoją” i znajdować się w szeolu, z którego miał być wzbudzony dopiero trzeciego dnia (porównaj: Ewangelia Mateusza 16:21).

Szukając odpowiedzi na temat złoczyńcy w raju, musimy zastanowić się, czym w ogóle jest raj w Biblii. Greckie słowo paradeisos i hebrajski zwrot gan eden tłumaczone na ogród, ogród rozkoszy lub raj pojawia się w Piśmie Świętym w trzech kontekstach:

1. ogrodu Eden (hebr. gan eden – ogród rozkoszy), czyli doskonałego miejsca zamieszkania Adama i Ewy w ich bezgrzesznym stanie (Księga Rodzaju 2:8)
2. miejsca, w którym przebywa Bóg w niebie (Objawienie wg Jana 2:7)
3. ziemi, zarówno po ustanowieniu na niej Królestwa Bożego, jak i w czasie stopniowego usuwania przekleństwa grzechu i śmierci, kiedy ziemia stawać się będzie coraz bardziej podobna do ogrodu Eden (Księga Ezechiela 36:35). Tzn. gdy duchowa władza Chrystusa zastąpi władzę szatana, 'boga tego świata’.

2 List Piotra 3:12-13

Oczekujecie i spieszycie się na przyjście dnia Bożego, w którym niebiosa gorejące rozpuszczą się i żywioły pałające stopnieją. Lecz nowych niebios i nowej ziemi według obietnicy jego oczekujemy, w których sprawiedliwość mieszka.

Takie trzy znaczenia: ogród eden, niebo i ziemia w przyszłości to jedyne znaczenia słowa raj w Biblii, co można sprawdzić np. w Konkordancji Stronga.

Zauważmy, w czasie wydarzeń z Ewangelii Łukasza 23, pierwszy biblijny raj był zniszczony na długo przed śmiercią Jezusa, najpóźniej w potopie.

Trzeci raj – należał jeszcze do przyszłości.

Jedynie drugi raj istniał, gdy Jezus umierał, lecz potem trzeciego dnia Jezus stwierdził, że jeszcze do niego „nie wstąpił” (Jana 20:17), ani też nie znalazł się w nim przez następne czterdzieści dni (Dzieje Apostolskie 1:3-11). [Werset 3] Przez czterdzieści dni ukazywał się im i mówił o królestwie Bożym. [Werset 9] A to rzekłszy, gdy oni patrzyli, w górę podniesiony jest, a obłok wziął go od oczu ich.

Gustave Dore – Wniebowstąpienie.

Co więcej, w dwa miesiące później apostoł Piotr mówił ? Dzieje Apostolskie 2:29,34 ? Mężowie bracia, mogę swobodnie mówić do was o patriarsze Dawidzie, że umarł i został pogrzebany, a jego grobowiec znajduje się u nas aż po dzień dzisiejszy. [werset 34] Dawid bowiem nie wstąpił do nieba.

Z tego powodu przecinek w Ewangelii św. Łukasza 23:43 powinienem być postawiony po słowie „dziś”, a nie przed nim.

Czy taka konstrukcja jest uzasadniona językowo?

Doktor Ethelbert William Bullinger (1837-1913), anglikański teolog i biblista, sekretarz Trinitarian Bible Society pisze w swojej książce Companion Bible, że zwrot: Mówię tobie dziś był znanym hebrajskim idiomem, który używano dla podkreślenia uroczystych słów. Przykładem może być Księga Powtórzonego Prawa 30:18 ? „To oznajmiam wam dzisiaj, że zginiecie” (NP), a także Dzieje Ap. 20:26 ? „Dlatego oświadczam wam dzisiaj: Nie jestem winien niczyjej krwi” (NP).

Zwrot z Ewangelii Łukasza tak samo oddają m.in. Rotherham’s Emphasized Bible i The Emphatic Diaglott.

Warto zauważyć, że niebo jest pewnym przygotowanym miejscem dla przygotowanego ludu – dla tych którzy:

1. przez zaparcie samych siebie i świata oraz podjęcie krzyża stali się uczniami Jezusa (Mateusza 16:24)
2. zostali spłodzeni z Ducha Świętego (Jana 3:3-8)
3. wiernie naśladowali ścieżki Jezusa (1 Piotra 2:21)
4. cierpliwie trwali w czynieniu dobra, włączając w to wypracowanie owoców Ducha i dążenie do zdobycia życia wiecznego (Rzymian 2:7, Galatów 5:22,23, Żydów 12:14).

Złoczyńca nie był kimś lepszym niż apostołowie i naśladowcy Pana. Nie był poświęcony Bogu i nie oszlifował swojego charakteru. Nie był świętym, a jednak Jezus docenił jego szczerą pokutę i dobre pragnienie serca.

W słowach do dobrego łotra powtórzył wspaniałe przesłanie z Ewangelii Łukasza 3:6: „wszyscy ludzie ujrzą zbawienie Boże” a także ze słynnego kazania na górze: „Błogosławieni cisi; albowiem oni odziedziczą ziemię”. Pan mówił o trzecim znaczeniu słowa raj w Biblii, potwierdzał sens naszej modlitwy:

Przyjdź Królestwo Twoje; bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi!

Ten raj ? doskonała ziemia ? według proroctw jest już na wyciągnięcie ręki. Jak mówi Proroctwo Jeremiasza 3:17: „W tym czasie, będą nazywać Jeruzalem tronem Pańskim. Zgromadzą się do niego, do Jeruzalem, wszystkie narody, z powodu Imienia Pańskiego, i nie będą więcej chodzili za żądzami swojego zepsutego serca”. Pan mówi, że „wszyscy co są w grobach, usłyszą głos Jego [= Jezusa]” (Jana 5:28) i „będzie ? zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (Dzieje Apostolskie 24:15).

Szansa dla obu łotrów (i każdego innego człowieka)

Ktokolwiek zechce skorzystać z możliwości naprawy w tych czasach, na wieki odziedziczy życie wieczne, nie w niebie, lecz w raju na ziemi.

Jezus obudzi 'dobrego łotra’ wraz z innymi ludźmi, za których umarł ? jak mówi 1 Jana 2:2: „On jest ubłaganiem za grzechy nasze; a nie tylko za nasze, ale też za grzechy wszystkiego świata”. Poznają oni prawdę, co potwierdza 1 List do Tymoteusza 2:4: „Który chce, aby wszyscy ludzie byli zbawieni i ku znajomości prawdy przyszli”.

Na zakończenie, warto zauważyć, że nawet tym, którzy otrzymali niebiańską nagrodę, Bóg nie obiecał, że stanie się to w momencie śmierci. Wskazywał raczej, że wszyscy zasną w śmierci, a nagrodę otrzymają w czasie drugiej obecności (paruzji) Jezusa (1 List do Tesaloniczan 4:13-17).

Więcej na ten temat: Złoczyńcy w raju, Nadzieja dla mieszkańców Sodomy.