– List Jakuba 3:16 – „Bo gdzie jest zazdrość i ambicje, tam zamieszanie i wszelki zły czyn.”

Część 1: Historia Kaina i Abla

Część 2: Historia Izmaela i Izaaka

Wykład wygłosił brat Janusz Spadziński na spotkaniu zboru Pana Jezusa Chrystusa w Bydgoszczy, 13.02.2022 r.

—

ZAZDROSNE  SERCA – cz.1 – wykład w wersji tekstowej: 

Bo gdzie jest zazdrość i ambicje, tam zamieszanie i wszelki zły czyn.

[Przekład Literacki, Jak 3:16]

Chcemy w naszej lekcji przedstawić historie, gdzie zazdrość wyhodowana w sercu zniszczyła miłość i sprowadziła wiele zła. Będziemy chcieli zaobserwować jak w umyśle, a potem w sercu powstaje zazdrość.

1. Kain i Abel

Nie wiemy ile czasu minęło od tragedii utraty Edenu, kiedy zrealizowało się to, co zostało zapisane:

… Adam zbliżył się do swojej żony Ewy. Poczęła ona zatem i urodziła Kaina. Dałam początek mężczyźnie, podobnie jak PAN — powiedziała.

[Przekład Literacki, Rdz 4:1]

W narodzeniu Kaina, Ewa dopatrywała się początku wypełnienia Boskiej obietnicy, bo powiedziała: „Otrzymałam męża od Pana”, czyli: Pan Bóg dał mi obiecane nasienie. Matka Ewa wiele pokładała nadziei i wiele się spodziewała po pierworodnym synu Kainie. Pamiętała ona błogosławieństwa, jakie posiadała w Raju a które utraciła przez nieposłuszeństwo, pamiętała również obietnicę Jehowy, która zawierała się w słowach, że nasienie niewiasty miało potrzeć głowę węża – zniszczyć onego złego – w jakiś sposób dokonać zwycięstwa i uwolnić od niektórego lub wybawić od wszystkiego złego, które wyrokiem Bożym na nich spadło. Zgodnie z tą myślą, był on nazwany Kain, co znaczy: „Otrzymany”.

Kain pierworodny syn Adama i Ewy, niewątpliwie, był uważany przez rodziców i prawdopodobnie, uświadomiony o nadziei swych rodziców, tj., że on miał być narzędziem Jehowy w zniszczeniu złego a co musiało w jego sercu wyrodzić pewnego rodzaju poczucie wyższości i pychę. Kain uważał się za wybranego od Boga a w rodzinie, zajmujący przedniejsze stanowisko.

Następnie urodził się drugi syn, który był nazwany Abel – co znaczy karmiciel – nie miał on być jak poprzedni wybawicielem, lecz prawdopodobnie pomocnikiem w pracy, w walce z cierniem i ostem.

Obydwaj wyrośli na dorosłych ludzi. Pierwszy syn został rolnikiem, czyli jak dzisiaj określilibyśmy plantatorem, drugi zaś pasterzem, dzisiaj nazwano by go hodowcą zwierząt gospodarskich.

Opis zamieszczony  w 1Moj. 4 obejmuje stulecia.

Werset 1 mówi o narodzeniu Kaina, a w wierszu 2 jest on już dorosłym mężczyzną, ma dorosłego brata Abla i całkiem możliwe, że obydwaj mają liczne rodziny, chociaż nikt z ich potomstwa nie jest wyszczególniony w genealogii Adama a jeśli Abel miał jakieś dzieci nie ma o nich żadnej wzmianki.

Wiersze końcowe tego rozdziału pokazują czas narodzenia trzeciego syna Adama i Ewy – Seta, podczas, gdy 5 rozdział informuje nas, że Adam miał już wtedy 130 lat, a Setowi rodzi się syn Enosz, podczas gdy Set ma 105 lat, co daje nam wynik 235 lat.

Zarówno nic dobrego ani złego w sprawie życia Kaina i Abla nie zostało zanotowane, aż do czasu wydarzenia związanego z  przedstawieniem ich indywidualnych ofiar Bogu.

Z czasem przyszli oni do wyrozumienia, że powinni oni uznać Boga, jako swego Stwórcę i że właściwym byłoby, złożyć Mu ofiary, które miały wyrażać ich zależność od Boga i ocenianie Jego dobroci. Każdy z nich złożył na ofiarę to, co wypracował w ciężkim trudzie.

… Kain złożył PANU ofiarę z plonów ziemi….Abel również złożył ofiarę — z tłuszczu swych pierworodnych owiec. …

[Przekład Literacki, Rdz 4:3,4]

Kain przyniósł na ofiarę Bogu „z owocu ziemi”, owoce jego pracy, Abel zaś „przyniósł z pierworodztw trzód swoich i z tłustości ich”. O ile wiemy z opisu, obie ofiary były jednakowo uważane przed Bogiem, nie możemy przypuszczać, aby nie podobało się Bogu, iż Kain przyniósł owoce rąk swoich na ofiarę. To, że Pan Bóg nie uznał ofiary Kaina, nie mamy rozumieć, aby Pan Bóg był uprzedzony do Kaina lub, że on zgrzeszył przynosząc tego rodzaju ofiarę i nie możemy też przypuszczać, aby Pan Bóg lepiej uważał Abla lub żeby on miał być świętszym od Kaina. Pan Bóg przyjmując jedną, a odrzucając drugą ofiarę, jedynie okazał, jakiego rodzaju ofiary Bogu się podobają a jakiego nie podobają.

W.T. 1901 – 2776.

Możemy sobie wyobrazić jak wielkim musiał być żal Kaina, który uważał się w rodzinie za kapłana i pośrednika i jako szczególne Boskie narzędzie. Dobroć, miłość i uczucia braterskie, jakie żywił w swym sercu przedtem dla Abla, stopniowo zmieniły się w nim na: pychę, żal nienawiść itp. i w przystępie gniewu z powodu zawodu, jakiego doznał i z przyczyny powodzenia Abla doszło ostatecznie do pierwszej w dziejach ludzkości zbrodni.

Nie należy przypuszczać, aby Kain był „zwyrodniały” w żaden sposób teraźniejszego zrozumienia tego słowa.

Niewątpliwie, z tak szlachetnych rodziców on musiał być wielkim człowiekiem w wielu aspektach. Lecz on miał piętno z urodzenia jak my wszyscy mamy, z samolubstwa. Nie wiemy ile obciążeń w naszym usposobieniu, sposobie działania i myślenia odziedziczyliśmy po naszych przodkach. Dzisiaj mówi się o cechach rodzinnych, narodowych itp. Wynikają one z przekazu dziedzicznego.

Wracając do postaci Kaina zauważamy, że czas jego narodzenia był nieokreślony ale myślimy, że było to już po tragedii w Eden, po wydaleniu Ewy i Adama z Raju do nieodpowiedniej ziemi, potem, gdy już byli odcięci od dostępu do owoców Edenu podtrzymujących życie, potem, gdy rozpoczęli pracować w pocie czoła walcząc z cierpieniem i losem na tej ziemi – wtedy właśnie urodził się Kain.

Okres przed jego urodzeniem był zapewne jedną wielką  udręką dla przyszłej matki Ewy. Jak ona pewnie szemrała odnośnie utraconego Edenu i samolubnie pożądała go, tym samem niewątpliwie wyryła piętno na swoim dziecku – niezadowolenia i także samolubstwa.

Stres w ciąży ma ogromny wpływ na dziecko. Niestety, im silniejszy stres i trudniejsze emocje w ciąży, tym gorzej czuje się dziecko w brzuchu. Negatywne konsekwencje długotrwałego stresu w ciąży dziecko może odczuwać nawet po porodzie.

Nie jest powiedziane jak długo Kain rozmyślał o swoim kłopocie, jak długo zajmował się swoim złym pragnieniem, zawiścią, od poczęcia w umyśle aż do popełnienia grzechu mężobójstwa. Jest tylko zaznaczone, iż był to gorzki owoc.

Kain nie był należycie doświadczony przez własne doświadczenia. On widocznie przez jakiś czas przejawiał posępny nastrój, rozmyślając nad tym, że Bóg nie uznał jego ofiary podczas, gdy przyjął ofiarę Abla. Był zły – wydawało mu się to niesprawiedliwe z Boskiej strony – był przekonany w swoim postępowaniu, że okazał Bogu takie same oddanie jak Abel.

Bóg nie pozostawił go samemu sobie, ale wziął pod uwagę jego brak doświadczenia oraz to, że nie było nikogo, kto mógłby dać mu właściwą radę i upomniał go pytaniem:

Wówczas PAN zapytał Kaina: Dlaczego jesteś zagniewany? I dlaczego tak posmutniałeś? Gdybyś postępował właściwie, czyż wszystko nie byłoby w porządku? Ponieważ jednak tak nie postępujesz, u progu czyha grzech. Chciałby tobą zawładnąć, lecz ty masz nad nim panować.

[Przekład Literacki, Rdz 4:6,7]

Taka sugestia powinna być wystarczająca. Kain natychmiast powinien zwrócić się do Pana, a dowiedziawszy się jaka jest Jego wola przygotować się do złożenia Bogu takiej ofiary, która byłaby Mu przyjemna. Powinien wywnioskować, że to co robił teraz, w gniewie i złym nastroju nie było dobre ani przyjemne Panu, lecz naganne.

Szatan zapragnął zawładnąć Kainem, ale Kain postępując właściwie powinien był się przeciwstawić mu i zapanować nad nim przez utrzymywanie serca w zgodzie z Bogiem oraz przez rozpoznanie ducha prawości, sprawiedliwości, miłości. Grzech pełzał u jego drzwi jak dzika bestia, gotowa rzucić się na niego i rozszarpać jego serce.

Gdyby Kain poddał się i usłuchał ducha pokory, powiedziałby do swego brata Abla: „Winszuję ci bracie, iż Pan upodobał sobie i przyjął twoją ofiarę, cieszę się z tobą i teraz dowiedziałem się i nauczyłem, jaką ofiarę Pan Bóg żąda, by Mu składać, postaram się złożyć ofiarę jak twoja i wymienię owoc mej pracy na odpowiednią ofiarę z twojej trzody”. Nikt nie może wątpić, żeby ofiara Kaina nie miała być przyjętą, gdyby ofiarował w sposób jak Abel. Najważniejszej rzeczy, której było brak łącznie z tą ofiarą to ducha pokory, ducha miłości, bez których nie mógł podobać się Bogu, ani jego ofiara nie mogła być przyjętą.

On nie chciał usłuchać głosu ostrzeżenia Pańskiego i dozwolił pełzającemu nieprzyjacielowi – grzechowi – wejść w jego serce i uczynić z niego mordercę. To był duch szatański, który wszedł w niego zajmując miejsce ducha Pańskiego, który był jego oryginalnym, bliskim na podobieństwo Stwórcy, jeszcze nie bardzo zatartym przez upadek.

Kain zapewne nie tylko był powodowany żalem, że jego ofiara została odrzuconą a młodszego brata przyjęta, lecz mniemał, że Abel stał mu w drodze do osiągnięcia jego ambitnych celów, tj. utrzymania się przy swoim wyróżnionym  stanowisku przed Bogiem, które zdawało mu się być rzeczywistym i w ten sposób usunął swego brata z wyimaginowanej drogi..

Jakże niedorzecznym było przypuszczenie Kaina, że sprzeciwienie się Bogu może mu się, na coś przydać i zmienić Boskie postanowienie a gdy zabije brata swego, nie będzie miał przeszkody, utrzymania się na stanowisku, o którym Ewa mniemała i tak go przekonywała że on miał być tym nasieniem, które miało zdeptać głowę węża!

Możemy zauważyć, że Kain obrał niewłaściwą drogę pozwalając zazdrości i złym uczuciom wystąpić przeciwko swojemu bratu, podczas gdy powinien był zwrócić się do Pana z prośbą, aby dowiedzieć się dlaczego jego ofiara nie została przyjęta. Gdyby tak postąpił Pan niewątpliwie powiedziałby jemu, że jego pragnienia czczenia i służenia zostały docenione przez Niego, lecz że musi być Boskie kierownictwo pomiędzy ludźmi, że wszystkie ofiary, aby mogły być przyjęte przez Boga, muszą być takie, które by figurowały śmierć Odkupiciela za grzechy.

Gdy żądza się rozwinie, rodzi grzech, a gdy grzech dojrzeje, rodzi śmierć.

[Przekład Literacki, Jak 1:15].

Tutaj mamy sugestię odnośnie podstępnego charakteru grzechu; on nie czatuje otwarcie w swej przerażającej postaci , on raczej zaczyna się w pożądaniu: jest pobudzany przez jakiegoś rodzaju samolubstwo, czy to przez zazdrość, jak w przypadku Kaina, czy też ambicję, jak w przypadku Szatana. Mały, subtelny, podstępny w początkach takich pożądliwości, bez jakiejkolwiek sugestii nielojalności Bogu, czy mordowania naszych bliźnich.

To wtedy, gdy te samolubne pożądliwości i zazdrości, będąc nieodrzuconymi, wzrastają coraz silniejsze i silniejsze, Apostoł sugeruje, że one poczynają i zostają urzeczywistnione, w czym rzeczywiście mają życie. Następnie droga jest dłuższą lub krótszą, zależnie od jednostki, albo okoliczności, ale skłonność pożądliwości, która została poczęta, jest ku urzeczywistnieniu jej – posiadaniu pożądliwości, ambicji, zazdrości, osiągnięciu spełnienia, a takim spełnieniem zawsze jest grzech.

Boskie przekleństwo dotknęło Kaina, mordercy – Boskie potępienie spoczęło na nim; on został odcięty od społeczności z Bogiem, którą poprzednio się cieszył:

Odtąd będziesz wyklęty z tej ziemi, która rozwarła swe wnętrze, by przyjąć krew twojego brata przelaną twoją ręką! Gdy będziesz tę ziemię uprawiał, nie użyczy ci już swoich bogactw. Będziesz teraz na niej tułaczem i wędrowcem.

[Przekład Literacki, Rdz 4:11,12]

Według  swego własnego języka Kain dotkliwie odczuł swoje potępienie i stan wygnania.

Wtedy Kain rzekł do PANA: „Zbyt ciężka jest moja kara, bym mógł ją dźwigać. Bo wypędzasz mnie dzisiaj z tej ziemi i muszę się ukrywać przed Tobą. Tułaczem i zbiegiem będę na ziemi, więc każdy, kto mnie spotka, może mnie zamordować”.

[Biblia Paulistów, Rdz 4:13,14]

To nie znaczy, że w przyszłości nie będzie żadnej nadziei dla Kaina: nie wiemy jak bardzo on pokutował za swoją zbrodnię zanim umarł. Ale jesteśmy pewni, że on, tak jak i cały rodzaj ludzki, otrzyma nie tylko sprawiedliwą zapłatę, czyli karanie, za swoje grzechy, ale także otrzyma porcję błogosławieństwa, które Bóg zapewnił dla każdego członka ludzkości przez drogiego Odkupiciela, który kupił nas swą drogocenną krwią.

W.T. R-3927-1907

Pokusy muszą istnieć: bez nich nie byłoby możliwości okazania lub udoskonalenia charakteru, a Pan zamierza, aby tylko zwycięzcy byli wraz z Jego Synem … w Królestwie. Dlatego nie uważajmy pokus za oznakę Boskiego niezadowolenia, ale przeciwnie, one powinny być traktowane przez nas jako dowód Pańskiej łaski – dowód, że Pan ciągle uważa nas za godnych dalszego sprawdzania, za dowód, że On stale ma nas w swoim ręku, z zamiarem przygotowania nas do zajęcia stanowisk w Jego chwalebnym Królestwie.

Zazdrość jest jednym z największych wrogów atakujących każdego chrześcijanina. Gdy się ten wróg pojawi, natychmiast powinien być pokonany, ponieważ jest nieprzyjacielem Boga, człowieka i wszystkiego co jest dobre, do tego stopnia, że choć chwilowa jego obecność może pokalać serce człowieka; i w takich razach oczyszczający duch świętobliwości i miłości winien zająć jej miejsce.

Zazdrość jest nie tylko strasznym potworem sama w sobie, ale jej jadowite szpory zadają niechybne cierpienie drugim, jak również stają się ogólnym nieszczęściem i zgubę tym, którzy ją do siebie dopuszczają.

Zazdrość jest grzechem i niegodziwością w myśli i łatwo może zmienić się w grzech i nieprawość w uczynku. Gdy umysł raz zostanie zatruty zazdrością, tak prędko podciąga wszystko co go otacza pod swoją barwę i charakter, że z wielkim trudem może pozbyć się jej zupełnie. Grzech ten, raz utrwalony, jeżeli pozwoli się mu wzrastać – jeżeli nie zostanie wnet usunięty, pokonany – sprowadzi niechybną śmierć. Wszyscy naśladowcy Pana powinni wystrzegać się tego grzechu, a najwięcej ci, których Bóg zaszczycił jako swoje narzędzie mówcze, lub powierzył im jakąkolwiek służbę.

Czy ktoś, kto przeżył doświadczenie nie mógłby doszukać się podobieństw we własnym doświadczeniu i zauważyć gdzie i kiedy dozwolił niewłaściwej myśli przejąć kontrolę nad swoim umysłem, a właściwej myśli nie przyjął? Możliwe, że wielu z nas zauważa, iż przy różnych okazjach ledwo unikamy obierania złej drogi.

Mam pięć takich pytań.

Posłuchaj nagrania:

***

Pytanie pierwsze. Księga Rodzaju, 1 księga Biblii. Rozdział 3, werset 9. „Ale Bóg Jahwe zawołał człowieka, pytając: – Gdzie jesteś?”
Gdzie jesteś? To pytanie o naszą pozycję. Jeśli chcemy dokądś iść to musimy określić swoje położenie i wtedy można wyznaczyć trasę. Moje położenie w życiu to po pierwsze stan mojego ducha, umysłu i mojego ciała. Trzeba szczerze pomyśleć jakie mam słabe i mocne strony, co w sobie chciałbym zmienić, a co chciałbym rozwinąć. Po drugie, jakie mam otoczenie. Kim są ludzie wokół mnie i jakie mam z nimi relacje. Jaka jest moja rola w tych relacjach. To też pytanie gdzie jestem w czasie – czy Bóg daje jakieś znaki czasów, w których żyje i czy mówi coś o tym, jak się w nich odnaleźć.

Drugie pytanie. 1 Księga Królewska, rozdział 19, werset 9. „Potem [Eliasz] ukrył się w pewnej grocie i tam spędził całą noc. I oto przemówił do niego Jahwe: Co ty tu robisz, Eliaszu?” Co ty tu robisz? To pytanie o nasze działanie. Każdy z nas coś robi. Eliasz akurat nic nie zrobił, schował się, ale to też było jego zajęcie, bo ‘nicnierobienie’ to też coś. Zwykle jednak cos robimy. Bóg zadaje pytanie: co ty tu robisz?, ale odpowiedź jest ważniejsza dla nas. Czy robię w życiu to co chciałbym robić? A może tylko płynę z prądem i się poddałem. Komu się poddałem? Może otoczeniu, a może własnym przyzwyczajeniom i nawykom? Czy to co robię w życiu doczesnym ma jakikolwiek sens? To dobre pytania. Ale ważniejsze – jaki wygląda moje życie duchowe? Czy robię coś, żeby było lepsze? Czy staram się o kontakt z Bogiem w jakiejś formie? Czy się modlę i rozważam Boże słowo? Czy staram się o kontakt z przyrodą? Czy daje sobie czas chwilę pomyśleć o moim życiu i moim działaniu?

Trzecie pytanie. Księga Wyjścia, czyli 2 Księga Mojżeszowa. Rozdział 4, werset 2.
„A Pan rzekł do Mojżesza: Co masz w ręku swoim? A on odpowiedział: Laskę.”

Może jest tak, że jestem tu – gdzie jestem i chciałbym zacząć robić coś dla Boga. W takim razie muszę się zastanowić co do mnie należy. Łatwiej nam wymienić czego nie mamy prawda? „Nie mam czasu”, „nie mam pieniędzy”, „nie mam siły”, „nie mam dość wiary”, „nikt mi nie pomaga” itd. ||| Pomyślmy jednak, że Mojżesz był prostym pasterzem kiedy dostał to pytanie. Miał swoje stado owiec, prowadził je po pustkowiu, a w ręku miał tylko laskę albo kij, na którym się opierał. Kawałek drewna. Pamiętacie może czego Mojżesz dokonał przy pomocy tego kija, gdy był z nim Bóg?

Bóg jest potężny i to jego mocą Izrael wyszedł z Egiptu, ale Mojżesz miał dać swój kawałek drewna i samego siebie na służbę Bogu. Pamiętacie Jezusa, kiedy nakarmił kilka tysięcy ludzi? To był cud, ale od czego się zaczęło? Ewangelia wg Jana, rozdział 6, od wersetu 8. „Rzekł do [Jezusa] jeden z uczniów jego, Andrzej, brat Szymona Piotra: Jest tutaj chłopiec, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby, lecz cóż to jest na tak wielu? Rzekł Jezus: Każcie ludziom usiąść. A było dużo trawy na tym miejscu. Usiedli więc mężczyźni w liczbie około pięciu tysięcy. Jezus wziął więc chleby i podziękowawszy rozdał uczniom, a uczniowie siedzącym, podobnie i z ryb tyle, ile chcieli. A kiedy się nasycili, rzekł do uczniów swoich: Pozbierajcie pozostałe okruchy, aby nic nie przepadło!”

Wszystko zaczęło się od chłopca, który miał pięć chlebów i dwie ryby. Miał śniadanie i postanowił się nim podzielić. Jezus to pomnożył, ale na koniec dodał: „pozbierajcie okruchy, żeby nic nie przepadło”

Takich historii znajdziemy w Biblii wiele. Dawid miał procę i pięć kamieni i pokonał Goliata. Żydzi mieli trąby i potężne miasto Jerycho upadło. Trzystu żołnierzy Gedeona miało pochodnie i rogi do trąbienia i pokonali wielka armię (z Bożą pomocą, bo znowu stał się cud). Pewna wdowa miała garść mąki i jedną baryłkę oliwy. Podzieliła się tym z prorokiem Eliaszem i tej oliwy i mąki nie ubywało jej aż do końca suszy. Maria miała perfumy i z miłości wylała je na głowę i nogi Jezusa. Ma to być już zawsze opowiadane, na jej pamiątkę. Jezus miał miskę z wodą i ręcznik i umył nogi uczniom. Dał im na zawsze przykład wzajemnej miłości, służby i pokory.

Ale pytanie brzmi: Co Ty masz w swojej ręce i co ja mam w swojej? Czym mogę usłużyć Bogu i drugiemu człowiekowi.

Pytanie czwarte. Ewangelia wg Jana, rozdział 21, werset 15. „A gdy zjedli, Jezus zapytał Szymona Piotra: Szymonie, synu Jonasza, miłujesz mnie bardziej niż ci?” Są przekłady, które oddają końcówkę: czy miłujesz mnie bardziej niż te? W domyśle: te rzeczy, na które wspólnie patrzymy nad jeziorem. Twoje sieci, ryby, łódź rybacka, interes. I w tym kierunku może pójść nasze pytanie. Czy dla mnie zbawienie, Królestwo Boże i przede wszystkim Jezus Chrystus stanowią wartość przewyższającą wszystko, co posiadam? Oczywiście jest to temat do indywidualnych rozważań.

Ostatnie pytanie. Księga Rodzaju. Rozdział 4, werset 9. „Wtedy Bóg zapytał Kaina: <<Gdzie jest twój brat, Abel?>>” To pytanie padło wtedy, kiedy Kain zabił brata. Ale nas Bóg może zapytać o to, gdy zapominamy o naszych braciach i siostrach. A może czasami to ja czuje się samotny i opuszczony? Pytanie co wtedy robię? Czy tylko narzekam, czy sam szukam innego samotnego człowieka, brata lub siostrę? Może wtedy i on, i ja nie będziemy już tacy samotni? Biblia podkreśla jakie jest znaczenie relacji z drugimi, społeczności chrześcijańskiej. Pan Jezus powiedział: „gdzie was jest dwóch lub trzech zgromadzonych w moim imieniu, tam ja jestem z wami”.

Nasze życie to te pięć pytań. Gdzie jestem, co robię i czym służę Bogu? Te pytania wiążą się z pytaniem czy kocham Boga nade wszystko. Gdzie jest mój brat? To znowu pytanie czy nie tylko kocham Boga, ale czy kocham też drugiego człowieka.

Jeśli chcecie to zostawiam Wam jeszcze dwie propozycje: „Dobre pytania” (wykład Daniela Kalety, który bezpośrednio mnie zainspirował), „Co masz w ręku swoim?”

Gustave Dore – Ukrzyżowanie (Łuk. 23:34).

Kult tzw. Świętego Dobrego Łotra przez wiele wieków był obecny zarówno we wschodnim jak i zachodnim obrządku katolickim. Rozmowę Jezusa z łotrem wykorzystano też w argumentacji doktryny wyboru, która mówi, że Jezus „jednego ze złoczyńców wybrał do nieba, skazując drugiego na wieczne męki bez litości i ulgi”.

Zacznijmy od przeczytania fragmentu Biblii na ten temat.

• Ewangelia wg św. Łukasza 23:35-42 (tłum. Biblii Tysiąclecia)

„[35] Lud zaś stał i patrzył. A członkowie Sanhedrynu szydzili: Innych wybawiał, niechże teraz siebie wybawi, jeśli jest Mesjaszem, Bożym Wybrańcem. [36] Szydzili z Niego i żołnierze; podchodzili do Niego i podawali Mu ocet, [37] mówiąc: Jeśli ty jesteś Królem żydowskim, wybaw sam siebie. [38] Był także nad Nim napis w języku greckim, łacińskim i hebrajskim: To jest Król żydowski. [39] Jeden ze złoczyńców, których [tam] powieszono, urągał Mu: Czyż ty nie jesteś Mesjaszem? Wybaw więc siebie i nas. [40] Lecz drugi, karcąc go, rzekł: Ty nawet Boga się nie boisz, chociaż tę samą karę ponosisz? [41] My przecież ? sprawiedliwie, odbieramy bowiem słuszną karę za nasze uczynki, ale On nic złego nie uczynił. [42] I dodał: Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”

Rozważając jakiekolwiek wersety biblijne należy poznać okoliczności, kontekst.

• Nasz Pan Jezus został skazany na śmierć pod zarzutem zdrady rządów cesarza twierdzeniem, że jest królem. Jak wiemy, mówił On raczej: „oddawajcie cesarzowi co cesarskie” i powtarzał: „królestwo moje nie jest z tego świata”.
• Na krzyżu Pańskim znajdował się napis w trzech językach: To jest Król żydowski. Wszyscy się z niego naśmiewali, porównajmy ten opis z Ewangelią wg Mateusza 27:44 – Tak samo lżyli Go i złoczyńcy, którzy byli z Nim ukrzyżowani.
• W decydującym momencie jeden ze skazanych odezwał się ze współczuciem do Jezusa. Mówił o własnej winie, niewinności Pana, zganił naśmiewającego się złego łotra. Poprosił też o to, by Jezus pamiętał o nim w swoim Królestwie. Nie mówił nic o tym, aby Pan zabrał go ze sobą do nieba, a zwłaszcza by uczynił to w tym dniu, lecz raczej w jakimś czasie w przyszłości, słowami: gdy przyjdziesz do swego królestwa.

Jezus odpowiada, werset 43 (w oryginale greckim):

kai eipen afto amin soi lego simeron met emou esi en to paradeiso

Polskie przekłady Biblii (poza przekładem Nowego Świata i Rakowski NT) oddają ten wers: „A on mu rzekł: Zaprawdę powiadam tobie, dziś ze mną będziesz w raju”.

Zobaczmy te wyjątki:

Przekład Nowego Świata (wydany przez organizację Świadków Jehowy w roku 1997) ?
?A on rzekł do niego: Zaprawdę mówię ci dzisiaj: Będziesz ze mną w Raju.?
[oraz] Rakowski Nowy Testament (wydany przez braci polskich w roku 1606) ? ?I rzekł mu Jezus: Amen mówię tobie dziś, ze mną będziesz w Raju.?

Zwracamy uwagę na słowa: „powiadam tobie, dziś…” i „powiadam tobie dziś, …”.

Te same zdania z innym rozmieszczeniem znaków interpunkcyjnych mogą znacznie różnić się w treści.

Oto przykład z zajęć pewnego angielskiego profesora gramatyki:

„A woman: without her, man is nothing” ? Kobieta! bez niej mężczyzna jest nikim. [albo]
„A woman, without her man, is nothing” ? Kobieta, bez swojego mężczyzny, jest nikim.

Słowa z Ewangelii Łukasza 23:43 także można odczytać na dwa sposoby:

1. Zaprawdę powiadam tobie, dziś ze mną będziesz w raju.
2. Zaprawdę powiadam tobie dziś, ze mną będziesz w raju.

Widzimy tutaj dwa znaczenia:

W pierwszym: Jezus wskazuje określony czas ich wspólnego przebywania w raju. W drugim: Jezus, w dniu swej śmierci, obiecuje pokutującemu złoczyńcy, iż w pewnej nieokreślonej przyszłości będą razem w raju

Znaki interpunkcyjne pojawiają się w grece w IX wieku n.e.. Nie zostały umieszczone w Biblii przez natchnionych pisarzy, a od strony językowej oba te zapisy wydają się prawidłowe.

Skoro oba zapisy są zgodne z wymaganiami językowymi zdania (o czym więcej poniżej), pozostaje nam kontekst (charakter związanych z tym wersetem wydarzeń) i ogólna nauka Pisma Świętego.

Czy Jezus był w raju, w dniu, w którym wypowiedział te słowa?

Jeżeli – jak sądzi wielu chrześcijan – Raj i Niebo to jedno i to samo miejsce, sprawdźmy co Biblia mówi o Jezusie po śmierci krzyżowej, Ewangelia wg Jana 20:16-17:

Jezus rzekł do niej: Mario! A ona, obróciwszy się, powiedziała do Niego po hebrajsku: Rabbuni, to znaczy: [Mój] Nauczycielu! Rzekł do niej Jezus: Nie zatrzymuj Mnie, jeszcze bowiem nie wstąpiłem do Ojca. Natomiast udaj się do moich braci i powiedz im: Wstępuję do Ojca mego i Ojca waszego oraz do Boga mego i Boga waszego.

Jezus nie wstąpił do nieba przed zmartwychwstaniem. Nie zgadza się to ze słowami: „dziś będziesz ze mną w raju” wypowiedzianymi trzy dni wcześniej.

Umieszczenie przecinka przed słowem 'dziś’ stawiałoby Chrystusa w pozycji kłamcy. Znaczyłoby to, że obiecał On złoczyńcy, że znajdzie się z nim w raju tego samego dnia, gdy zostali ukrzyżowani, choć przecież na podstawie proroctw wiedział Jezus, że miał „wylać na śmierć duszę swoją” i znajdować się w szeolu, z którego miał być wzbudzony dopiero trzeciego dnia (porównaj: Ewangelia Mateusza 16:21).

Szukając odpowiedzi na temat złoczyńcy w raju, musimy zastanowić się, czym w ogóle jest raj w Biblii. Greckie słowo paradeisos i hebrajski zwrot gan eden tłumaczone na ogród, ogród rozkoszy lub raj pojawia się w Piśmie Świętym w trzech kontekstach:

1. ogrodu Eden (hebr. gan eden – ogród rozkoszy), czyli doskonałego miejsca zamieszkania Adama i Ewy w ich bezgrzesznym stanie (Księga Rodzaju 2:8)
2. miejsca, w którym przebywa Bóg w niebie (Objawienie wg Jana 2:7)
3. ziemi, zarówno po ustanowieniu na niej Królestwa Bożego, jak i w czasie stopniowego usuwania przekleństwa grzechu i śmierci, kiedy ziemia stawać się będzie coraz bardziej podobna do ogrodu Eden (Księga Ezechiela 36:35). Tzn. gdy duchowa władza Chrystusa zastąpi władzę szatana, 'boga tego świata’.

2 List Piotra 3:12-13

Oczekujecie i spieszycie się na przyjście dnia Bożego, w którym niebiosa gorejące rozpuszczą się i żywioły pałające stopnieją. Lecz nowych niebios i nowej ziemi według obietnicy jego oczekujemy, w których sprawiedliwość mieszka.

Takie trzy znaczenia: ogród eden, niebo i ziemia w przyszłości to jedyne znaczenia słowa raj w Biblii, co można sprawdzić np. w Konkordancji Stronga.

Zauważmy, w czasie wydarzeń z Ewangelii Łukasza 23, pierwszy biblijny raj był zniszczony na długo przed śmiercią Jezusa, najpóźniej w potopie.

Trzeci raj – należał jeszcze do przyszłości.

Jedynie drugi raj istniał, gdy Jezus umierał, lecz potem trzeciego dnia Jezus stwierdził, że jeszcze do niego „nie wstąpił” (Jana 20:17), ani też nie znalazł się w nim przez następne czterdzieści dni (Dzieje Apostolskie 1:3-11). [Werset 3] Przez czterdzieści dni ukazywał się im i mówił o królestwie Bożym. [Werset 9] A to rzekłszy, gdy oni patrzyli, w górę podniesiony jest, a obłok wziął go od oczu ich.

Gustave Dore – Wniebowstąpienie.

Co więcej, w dwa miesiące później apostoł Piotr mówił ? Dzieje Apostolskie 2:29,34 ? Mężowie bracia, mogę swobodnie mówić do was o patriarsze Dawidzie, że umarł i został pogrzebany, a jego grobowiec znajduje się u nas aż po dzień dzisiejszy. [werset 34] Dawid bowiem nie wstąpił do nieba.

Z tego powodu przecinek w Ewangelii św. Łukasza 23:43 powinienem być postawiony po słowie „dziś”, a nie przed nim.

Czy taka konstrukcja jest uzasadniona językowo?

Doktor Ethelbert William Bullinger (1837-1913), anglikański teolog i biblista, sekretarz Trinitarian Bible Society pisze w swojej książce Companion Bible, że zwrot: Mówię tobie dziś był znanym hebrajskim idiomem, który używano dla podkreślenia uroczystych słów. Przykładem może być Księga Powtórzonego Prawa 30:18 ? „To oznajmiam wam dzisiaj, że zginiecie” (NP), a także Dzieje Ap. 20:26 ? „Dlatego oświadczam wam dzisiaj: Nie jestem winien niczyjej krwi” (NP).

Zwrot z Ewangelii Łukasza tak samo oddają m.in. Rotherham’s Emphasized Bible i The Emphatic Diaglott.

Warto zauważyć, że niebo jest pewnym przygotowanym miejscem dla przygotowanego ludu – dla tych którzy:

1. przez zaparcie samych siebie i świata oraz podjęcie krzyża stali się uczniami Jezusa (Mateusza 16:24)
2. zostali spłodzeni z Ducha Świętego (Jana 3:3-8)
3. wiernie naśladowali ścieżki Jezusa (1 Piotra 2:21)
4. cierpliwie trwali w czynieniu dobra, włączając w to wypracowanie owoców Ducha i dążenie do zdobycia życia wiecznego (Rzymian 2:7, Galatów 5:22,23, Żydów 12:14).

Złoczyńca nie był kimś lepszym niż apostołowie i naśladowcy Pana. Nie był poświęcony Bogu i nie oszlifował swojego charakteru. Nie był świętym, a jednak Jezus docenił jego szczerą pokutę i dobre pragnienie serca.

W słowach do dobrego łotra powtórzył wspaniałe przesłanie z Ewangelii Łukasza 3:6: „wszyscy ludzie ujrzą zbawienie Boże” a także ze słynnego kazania na górze: „Błogosławieni cisi; albowiem oni odziedziczą ziemię”. Pan mówił o trzecim znaczeniu słowa raj w Biblii, potwierdzał sens naszej modlitwy:

Przyjdź Królestwo Twoje; bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi!

Ten raj ? doskonała ziemia ? według proroctw jest już na wyciągnięcie ręki. Jak mówi Proroctwo Jeremiasza 3:17: „W tym czasie, będą nazywać Jeruzalem tronem Pańskim. Zgromadzą się do niego, do Jeruzalem, wszystkie narody, z powodu Imienia Pańskiego, i nie będą więcej chodzili za żądzami swojego zepsutego serca”. Pan mówi, że „wszyscy co są w grobach, usłyszą głos Jego [= Jezusa]” (Jana 5:28) i „będzie ? zmartwychwstanie sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (Dzieje Apostolskie 24:15).

Szansa dla obu łotrów (i każdego innego człowieka)

Ktokolwiek zechce skorzystać z możliwości naprawy w tych czasach, na wieki odziedziczy życie wieczne, nie w niebie, lecz w raju na ziemi.

Jezus obudzi 'dobrego łotra’ wraz z innymi ludźmi, za których umarł ? jak mówi 1 Jana 2:2: „On jest ubłaganiem za grzechy nasze; a nie tylko za nasze, ale też za grzechy wszystkiego świata”. Poznają oni prawdę, co potwierdza 1 List do Tymoteusza 2:4: „Który chce, aby wszyscy ludzie byli zbawieni i ku znajomości prawdy przyszli”.

Na zakończenie, warto zauważyć, że nawet tym, którzy otrzymali niebiańską nagrodę, Bóg nie obiecał, że stanie się to w momencie śmierci. Wskazywał raczej, że wszyscy zasną w śmierci, a nagrodę otrzymają w czasie drugiej obecności (paruzji) Jezusa (1 List do Tesaloniczan 4:13-17).

Więcej na ten temat: Złoczyńcy w raju, Nadzieja dla mieszkańców Sodomy.