A jednak nieraz komuś ukazał się ktoś zmarły, jest mnóstwo historii na ten temat. Mrożą krew w żyłach… ale i rozpalają ciekawość:

Brak odpowiedzi na te pytania może wynikać z tego, że Pismo Święte milczy w temacie czyśćca. Można jednak przeprowadzić biblijną analizę tej sprawy i do tego serdecznie zapraszamy:

Czy Jezus nauczał o pośmiertnych cierpieniach?
CZĘŚĆ 3: Czyściec

Gdzie są umarli? – pytanie, które dręczy nas zwłaszcza gdy w Święto Zmarłych odwiedzamy na cmentarzu groby najbliższych osób. Czy Biblia udziela na nie odpowiedzi?

Ludziom spisującym Pismo Święte to Bóg udzielił odpowiedzi. Inni dociekali i poszukiwali jej na własną rękę. Podobało się to szatanowi, który często „przemienia się w anioła światłości” (2 Kor. 11:14). Sprzyjające mu poglądy greckich filozofów wywarły wielki wpływ na całe chrześcijaństwo. Pogańskie błędy są dziś obecne tak w katolicyzmie, jak i protestantyzmie.

Nieśmiertelność duszy chrześcijaństwo „zawdzięcza” Platonowi. Przyjęło ten pogląd, choć myśl biblijnych filozofów była całkiem inna.

Umarli o niczym nie wiedzą

Kaznodzieja Salomon pisze (9:10) pod natchnieniem Ducha Świętego: „Każdego dzieła, które twa ręka napotka, podejmij się według twych sił! Bo nie ma żadnej czynności ni rozumienia, ani poznania, ani mądrości w grobie [szeolu], do którego ty idziesz”. Czy Salomon był nieomylny? Nie. Czy w tym tekście mógł się pomylić? Również nie, co wyjaśnia Piotr w drugim liście 1:21 – „natchnieni Duchem Świętym przemawiali święci ludzie Boży”.

Jako, że Pismo Święte udziela odpowiedzi pewnej, to na nim się skupimy, zostawiając wszystkie inne przekazy w cieniu. W dziewiątym rozdziale Salomon mówi także takie słowa: Ci, co żyją, wiedzą że umrzeć mają; ale umarli o niczym nie wiedzą (werset 5). Pierwsza część tego zdania jest dla wszystkich oczywista, druga – niekoniecznie.

Salomon w kolejnym wersecie przemawia jeszcze dobitniej: Owszem i miłość ich, i zazdrość ich i nienawiść ich już zginęła, a nie mają więcej działu na wieki we wszystkim, co się dzieje pod słońcem. I miłość, i nienawiść ich już zginęła! Nie mają więcej działu. To mocne świadectwo Słowa Bożego, lecz mocne tylko dla nieuprzedzonych. Co zaskakujące, pełne oświadczenie Kaznodziei przyjmują nawet ateiści. Problem mają z nim jednak miliony chrześcijan, którzy chętniej odwołują się do Platona niż Salomona.

Ufność w Bogu

Jak to, więc umarli o niczym nie wiedzą? Chrześcijaństwo stworzyło własną teologię, odrzucając teologię otrzymaną od samego Boga? Niestety, ale tak widocznie było łatwiej w pogańskim świecie i tak łatwiej jest dziś, gdy po śmierci bliskiej osoby możemy pomyśleć sobie, że ta z pewnością spogląda na nas z nieba. Rozumiemy dobre pobudki serc wszystkich oszukanych tymi naukami.

Jeśli jednak chcemy poznać prawdę z Pisma Świętego, konieczne będą dalsze poszukiwania. Świadectwo podobne do Salomona, składa nam jego ojciec – Dawid (Psalm 146:4): „człowiek, gdy opuszcza go duch, wraca do prochu swego, w tymże dniu giną wszystkie zamysły jego”. Czy ten werset biblijny jest prawdziwy? Jeśli tak, w jakim celu odprawiane są msze święte za zmarłe dusze? W jaki sposób mogą im pomóc? Świat współczesny pokłada ufność w przywódcach: w Obamie, w Putinie, w Jintao… I tak, jak świat, tak chrześcijanie skupili się na swych wodzach. Czy jednak rozumny chrześcijanin może na to przystać? Psalm 146, werset 3: Nie pokładajcie ufności w książętach ani w człowieku, u którego nie ma wybawienia. Macie Pana, macie Słowo Boże, Jego słuchajcie! Dawid sam był królem, a w Psalmie powiedział: Nie ufajcie w człowieku! Ufajcie w Bogu.

Nieświadomi oczekują przyszłej odmiany

Powróćmy do Księgi Hioba. Czternasty rozdział tej księgi udzieli nam wielu ciekawych informacji. Zaczynamy wraz z wersetem 1 – „Człowiek urodzony z niewiasty żyje krótko i jest pełen niepokoju”. Trudno nie przyznać temu racji. Co jednak czytamy dalej? „Wyrasta jak kwiat i więdnie; ucieka jak cień i nie ostoi się”. Czy tak nie jest? Gdzie są wielcy wodzowie sprzed stulecia, kto o nich pamięta?

Marek Edelman, przywódca powstania w getcie warszawskim, zmarł 2 października 2009 roku. Dopóki żył, pamiętał innych. Umarli żyli w jego pamięci, ale i on zmarł. Czy to znak, że przepadli na zawsze? Nie! Jest jeszcze Bóg, który ma ich wszystkich w Swej pamięci i w słusznym czasie upomni się o każdego.

Jak pięknie potwierdzają to słowa Księgi Hioba 14:12-13

Tak człowiek, gdy się położy, nie wstanie; dopóki niebo nie przeminie, nie ocuci się i nie obudzi się ze swojego snu. Obyś mnie ukrył w grobie [szeolu], schował mnie, aż uśmierzy się Twój gniew, wyznaczył mi kres, a potem wspomniał na mnie! Gdy człowiek umiera, czy znowu ożyje? Po wszystkie dni wymierzonego czasu mego będę oczekiwał przyszłej odmiany mojej.

Gdzie oczekuje Hiob – w piekle, czyśćcu czy niebie?

Gdzie oczekuje Hiob? Czy w piekle?! Chyba nie. Do nieba jednak nie wstąpił, bo „nikt nie wstąpił do nieba, tylko ten, który zstąpił z nieba, Syn Człowieczy” (Jana 3:13). Zostaje chyba czyściec? (Zdaniem katolików Jezus udał się do piekła i zabrał stamtąd starożytnych świętych)

Ale Hiob opisuje to inaczej! „Wtedy będziesz wołał, a ja Ci odpowiem, będziesz tęsknił za tworem swoich rąk” (14:15). Kiedy Pan zawoła do Hioba, w jaki sposób on odpowie? To proste! Ew. Jana 5:28,29 mówi, że „przyjdzie godzina, w którą wszyscy, co są w grobach, usłyszą głos Jego [Syna Człowieczego]; I pójdą ci, którzy dobrze czynili, na powstanie żywota; ale ci, którzy źle czynili, na powstanie sądu”. Hiob wiedział, że nadejdzie dzień zmartwychwstania, lecz nie wiedział kiedy i przez kogo będzie wzbudzony. Wiedział, że wcześniej czeka go sen.

Są zresztą piękne przykłady tych, których Jezus „zbudził” – Łazarz, młodzieniec z Naim i inni. Stan śmierci to stan nieświadomości. Księga Hioba 14:21: „Czy we czci jego synowie? – On nie wie. Czy też wzgardzeni? Już o tym nie myśli”. Umarły nie wie nic o przyszłości, ponieważ śpi. Śpi, jednak Biblia zapewnia, że wszyscy co są w grobach, usłyszą głos Pana Jezusa Chrystusa na początku czasów naprawy – Jego Królestwa.

Pierwsze kłamstwo szatana

Przenieśmy się na chwile na pierwsze karty Pisma Świętego.

Księga Rodzaju, rozdział 3:

Ze wszystkich zwierząt żyjących na ziemi, stworzonych przez Jahwe, najbardziej przebiegły był wąż. To właśnie on zapytał niewiastę: Czy to prawda, że Bóg polecił wam, żebyście nie jedli owoców z żadnego drzewa w tym ogrodzie? A niewiasta odpowiedziała wężowi: Nie! Możemy jeść owoce z drzew w tym ogrodzie. Tylko o owocach z drzewa, które rośnie w środku ogrodu, Bóg powiedział: Nie wolno wam ich spożywać ani nawet dotykać tego drzewa. W przeciwnym bowiem razie pomrzecie. Na to rzekł wąż do niewiasty: Na pewno nie pomrzecie. Ale Bóg wie, że gdybyście zaczęli spożywać owoce z tego drzewa, otworzyłyby się wam oczy i tak jak bogowie znalibyście dobro i zło.

Matka Ewa jest postacią historyczną. Rozmowa? Nie wiemy, jak wyglądała, lecz „uczynki mówią głośniej niż słowa”, więc może szatan posłużył się wężem, by ten – swym przykładem – przemówił do Ewy? Mogło też być inaczej. Ważne jest, że wydarzenie to istotnie miało miejsce. Dlaczego ważne? Bo na historii grzechu pierworodnego opiera się cała biblijna filozofia odkupienia.

Co mówi wąż?

• Na pewno nie pomrzecie
• Jeśli zjecie – będziecie jak bogowie [elohim – tutaj w znaczeniu aniołów]

Niewiasta i jej mąż zjedli owoc.

Co zaś powiedział Adamowi Pan Bóg (Księga Rodzaju 3:19)?

W pocie oblicza twego będziesz pożywał chleba, aż się nawrócisz do ziemi, gdyżeś z niej wzięty; boś proch, i w proch się obrócisz.

Ten wąż starodawny to diabeł (2 Kor. 11:3; Obj. 12:9). „Wąż” zwiódł nie tylko Ewę, lecz także wielu ludzi. Matka Ewa uległa szatanowi pod trzema względami, o których mówi pierwszy list św. Jana 2:16: „Albowiem wszystko, co jest na świecie, jak pożądliwość ciała i pożądliwość oczu, i pycha żywota, to nie jest z Ojca, ale jest ze świata”:
– pożądliwości ciała (Ewa mówi: „dobre drzewo ku jedzeniu”)
– pożądliwości oczu (Ewa mówi: „wdzięczne na wejrzeniu”)
– i pychy żywota (Ewa mówi: „pożądliwe dla nabycia umiejętności”)

Ewa chciała wejść na wyższy poziom istnienia. Stać się istotą duchową. I rzeczywiście, niemal całe chrześcijaństwo wierzy dziś szatanowi! Wierzy, że po śmierci następuje przemiana, że śmierć tak naprawdę jest tylko zmianą sposobu istnienia. Wreszcie, że nie można uśmiercić ludzkiej duszy.

Co na ten temat mówi Pismo Święte

List do Rzymian 5:12

Przeto jak przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć; tak też na wszystkich ludzi śmierć przyszła, ponieważ wszyscy zgrzeszyli [mowa o śmierci ? ani słowa o wiecznych mękach]

A jednak: 1 do Koryntian 15:3 – „Chrystus umarł za grzechy nasze według Pism”. Jest, jest nadzieja! W krwi Jezusa i tylko w niej! Jak Jezus mógłby spłacić karę wiecznych mąk? Sam musiałby się im poddać. Jeśli jednak karą za grzech jest śmierć, wtedy Jezus – umierając – spłacił dług Adama.

List do Hebrajczyków 2:9

Tego, który na małą chwilę mniejszym stał się od Aniołów, Jezusa, widzimy przez ucierpienie śmierci chwałą i czcią ukoronowanego, aby z łaski Bożej za wszystkich śmierci skosztował.

Nadzieją, którą Apostoł Paweł przedstawiał Żydom, jest zmartwychwstanie i sprawiedliwych, i niesprawiedliwych. Czy rozumiesz czym jest śmierć? Jest końcem istnienia. Zerknijmy jeszcze raz na wizję piekła. Skoro Jezus uczył nas, abyśmy miłowali nieprzyjaciół (Ewangelia Mateusza 5:44), czy możemy myśleć, że Bogu Ojcu brak tej miłości? Jaki byłby sens niekończącej się męczarni grzeszników? Czy Bóg nie jest w stanie poradzić sobie z człowiekiem, którego stworzył?

Zbliża się Królestwo Boże

Aby zaistniał człowiek, potrzebne jest ciało, dech żywota i pamięć (którą Bóg archiwizuje w sobie właściwy sposób). Król Dawid (1 Księga Królewska 2:10) „zasnął z ojcami swoimi” i czeka na zmartwychwstanie.

Tylko ci, którzy poświęcili swe życie Bogu i wytrwali aż do śmierci w Wieku Chrześcijańskim – tylko najwierniejsi! – uzyskali niebiańską nagrodę w ciele podobnym do tego, które ma Pan Jezus. Tylko oni odziedziczyli naturę boską i nikt więcej nigdy jej nie otrzyma.

Jako badacze Biblii czekamy na restytucję. Czekamy na naprawę wszystkich rzeczy i z pełną świadomością modlimy się słowami: PRZYJDŹ KRÓLESTWO TWOJE. Ono przyjdzie, a Ty już dziś możesz przygotować się na jego nadejście (Ewangelia Mateusza 16:24):

Tedy rzekł Jezus do uczniów swoich: Jeśli ktoś chce iść za mną, niechajże samego siebie zaprze, weźmie krzyż swój, i naśladuje mnie!

Czyściec na miniaturze ze Złotej legendy w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu w Heidelbergu.

Witam serdecznie! Po moim ostatnim nagraniu niektórzy uznali, że pominąłem czyściec. Nie był to przypadek. Temat tej serii to: „Czy Jezus nauczał o pośmiertnych cierpieniach?”, a takiej nazwy jak „czyściec” w nauce Jezusa nie znajdziemy. Na ile mogłem ustalić samo określenie ‘czyściec’ pojawiło się w dyskusjach teologicznych około XII wieku po Chrystusie, a łaciński termin ‘purgatorium’ czyli czyściec po raz pierwszy pojawił się w oficjalnych dokumentach kościoła katolickiego w roku 1438, podczas soboru we Florencji.

Trzeba przyznać, że to milczenie Jezusa na temat czyśćca jest dosyć wymowne. ST podaje zrozumiałą naukę, że śmierć oznacza koniec życia, niebyt i nieświadomy sen aż do obudzenia z tego stanu przez Mesjasza. Nie widzę, żeby Jezus zaprzeczał tej nauce Mojżesza i Proroków.

Weźmy na przykład historię wskrzeszenia Łazarza z Betanii. Kiedy czytamy 11 rozdział Ewangelii wg Jana to najpierw Jezus porównuje śmierć Łazarza do snu. Później, gdy rozmawia z Martą też nie mówi: „On jest w niebie, wszystko mu załatwiłem, jest szczęśliwy”, nie mówi też, że Łazarz jest w czyśćcu albo w piekle, ale go stamtąd wyciągnie. Jezus mówi, Jana 11:23 – „Twój brat wstanie.” A Marta odpowiada: „Wiem, że wstanie przy z-martwych-wstaniu w ostatni dzień”. Dzień ostatni to dzień siódmy, tysięcletnie panowanie Mesjasza, na które czekali Żydzi. 2 List Piotra 3:8 wyjaśnia tę tajemnicę, że „jeden dzień u Pana jest jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień”. Jezus odpowiada Marcie: „Ja jestem z-martwych-wstaniem”. Nie mówi jej: cieszmy się, wasz brat ma wszystko za sobą, obserwuje was z chmury, będzie wam pomagał, nie zachęca ich do modlitwy za Łazarza, by mógł wyjść z czyśćca. Mówi tylko, że Łazarz śpi, ale obudzi go ze snu.

Jest wiele powodów, dla których nie wierzę w ‘czyściec’ jako miejsce lub stan, w którym doznaje się pośmiertnych cierpień. Według Katechizmu Kościoła Katolickiego, punkt 1030 –„Ci, którzy umierają w łasce i przyjaźni z Bogiem, ale nie są jeszcze całkowicie oczyszczeni, chociaż są już pewni swego wiecznego zbawienia, przechodzą po śmierci oczyszczenie, by uzyskać świętość konieczną do wejścia do radości nieba.” I dlatego jest za nich w kościele składana ofiara mszy,  próbuje się dla nich uzyskać odpusty i modli się za nich.

ZACHĘCAMY TEŻ DO WYSŁUCHANIA CZĘŚCI 1: BOGACZ I ŁAZARZ
CZĘŚĆ 2: GEHENNA
CZĘŚĆ 4: JEZIORO OGNIA

Pytanie: dlaczego ja takich odpustów nie zamówię i dlaczego nie modlę się o dusze w czyśćcu?

Po pierwsze – według Pisma Świętego modlitwa za zmarłych nie ma już żadnej mocy. Według Biblii, umarli nie są świadomi, nie podejmują żadnych działań i nie znoszą żadnych tortur w piekle ani oczyszczających cierpień w czyśćcu. Cytowałem już w poprzednich nagraniach Księgę Koheleta 9:5,10 – fragment – „umarli niczego nie wiedzą (…) w Szeolu [czyli w grobie], do którego zdążasz, nie ma już działania ani myślenia, ani doświadczania, ani mądrości”.

Według proroka Daniela umarli śpią w prochu ziemi. Tak samo wyraża się o tym Jezus, gdy mówi, że przyjdzie czas, kiedy umarli usłyszą jego głos i wstaną z grobów.

Po drugie – grzech pociąga za sobą śmierć, a nie pośmiertne cierpienia. Mówi o tym wiele fragmentów Biblii. Ezechiela 18:4 – „Dusza, która grzeszy ta umrze.” Rzymian 6:23 – „Karą za grzech jest śmierć.” Ijoba 6:18 – „Grzesznicy parują w puste powietrze i giną.” Izajasza 1:28 – „Przestępcy i grzesznicy razem będą zniszczeni” (zniszczeni; a nie zachowani w cierpieniach)

Po trzecie – żadna dodatkowa ofiara mszy lub jakaś pomoc żywych nie jest zmarłym potrzebna, ponieważ to Pan Jezus jest Tym, który pokonał śmierć i obudzi wszystkich ludzi w ostatni dzień, także tych niesprawiedliwych. 1 List Jana 2:2 – „On bowiem jest ofiarą przebłagalną za nasze grzechy [apostoł mówi tu o świętych], i nie tylko za nasze, lecz również za grzechy całego świata.”; Rzymian 5:18 – „A zatem, jak przestępstwo jednego [praojca Adama] sprowadziło na wszystkich ludzi wyrok potępiający, tak czyn sprawiedliwy Jednego [Jezusa Chrystusa] sprowadza na wszystkich ludzi usprawiedliwienie dające życie.”

Jezus dał samego siebie na okup za wszystkich i to otwiera nadzieję dla ludzi, którzy nie byli święci w tym życiu. Ta nadzieja wiąże się jednak z tym, co będzie się działo po obudzeniu umarłych, a nie w czasie, gdy są oni w grobie. Dlaczego zmartwychwstanie byłoby tak ważną doktryną, gdyby umarli już przed nim doznawali radości w niebie i cierpień w piekle lub czyśćcu? Jeżeli wierni w niebie są w takim stanie jak anioły, to po co im zmartwychwstanie i nowe ciało? A jednak apostoł Paweł napisał, że gdyby nie było zmartwychwstania to nasza wiara byłaby pusta i daremna, a my – godni politowania. To zgadza się z nauką, że śmierć to niebyt, z którego jedyną nadzieją jest z-martwych-wstanie, bo inaczej nie byłoby już nic, nigdy. Ani dla świętych, ani dla pozostałych.

Czy możemy się więc czegoś dowiedzieć o czyśćcu w Biblii, albo czy jest w Biblii opisane jakieś oczyszczenie ludzkości, które można porównać do czyśćca?
Po pierwsze taki biblijny czyściec, czyli rozliczenie z pewnych spraw z tego życia i pomoc w oczyszczeniu, będzie miał miejsce na ziemi. Jak mówi Księga Przysłów 11:31 – „Jeżeli sprawiedliwy odbiera na ziemi swoją zapłatę, tym bardziej bezbożny i grzesznik.” Jeśli nie w tym życiu to jednak prędzej czy później każdy odbierze swoją „zapłatę” na ziemi – będzie musiał rozliczyć się ze swojego życia, uznać zło, które uczynił i stanąć przed tymi, których skrzywdził.

Po drugie, stanie się to w czasie powrotu Jezusa, kiedy ujmie on swoje Królestwo i Sąd nad światem. Mateusza 16:27 – „Albowiem Syn Człowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego z aniołami swymi, i wtedy odda każdemu według uczynków jego.”.; zarówno dla wiernych, jak i dla reszty ludzi, taka zapłata przyjdzie wtedy – w czasie zmartwychwstania, a nie przed nim. Jak czytamy w Ewangelii wg Łukasza 14:14 – „I będziesz błogosławiony, bo (…) zapłatę będziesz miał przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych.” Swoją zapłatę otrzymają też niesprawiedliwi, przy zmartwychwstaniu niesprawiedliwych, o którym także mówi Pismo Święte.

Po trzecie, zwycięska „mała trzódka” świętych, ci, którzy wezmą udział w pierwszym zmartwychwstaniu i będą jak Pan Jezus istotami duchowymi, dołączą do Jezusa w dziele sądzenia, naprawiania i nauczania reszty ludzi. 1 Koryntian 6:2 – „Czy nie wiecie, że święci będą sądzić świat? A jeśli świat będzie sądzony przez was, to czy nie jesteście godni osądzać sprawy pomniejsze?”

Krótko mówiąc, obiecane od dawna panowanie Jezusa i jego wiernych, czas sądu i naprawiania ludzkości, to właśnie biblijny czyściec, jeśli chcemy użyć takiej nazwy – choć nie jest to nazwa biblijna. Święci nie pójdą na ten oczyszczający sąd, ponieważ przeszli swój własny sąd już za życia. 1 Koryntian 11:32 – „Lecz gdy jesteśmy sądzeni, przez Pana jesteśmy karceni, abyśmy nie byli osądzeni wraz ze światem.” Poza naśladowcami Jezusa taki sam los spotka wiernych Starego Testamentu, którzy będą im wtedy pomagać.

Cała reszta ludzkości będzie jednak prowadzona i karana w sprawiedliwości. Ostateczny cel tego karania to reforma i doprowadzenie do doskonałości tych, którzy będą słuchać Jezusa. Te myśli dają nadzieję, a jednocześnie powinny skłaniać do rozwagi w swoim życiu, bez względu na to czy ktoś jest dzisiaj wierzący czy też nie. Słowa Jezusa [Mateusza 12:36] – „A powiadam wam, że z każdego nieużytecznego słowa, które ludzie wyrzekną, zdadzą sprawę w dzień sądu.”

Wszyscy chętni zostaną w ten sposób oczyszczeni. Przez nauki, próby i kary dnia sądu będą mogli przyjść do nawrócenia i pokuty, oddać samych siebie Jezusowi. Tamten czas przyszłości będzie nie tylko po to, by ukarać zło i grzech, ale także by nagrodzić dobro i dobre uczynki tego życia. Kto już teraz podaje kubek zimnej wody drugiemu, kto już teraz dokonuje uczynków z miłości, z dobrej woli, ten otrzyma nagrodę w przyszłości. Mateusza 10:41 – „Kto poda jednemu z tych małych choćby kubek zimnej wody w imię ucznia, zaprawdę powiadam wam, nie straci swojej nagrody.”

Kto jednak skrzywdził jednego z tych najmniejszych, ten otrzyma sprawiedliwą karę za zły uczynek. Karanie w tym czasie będzie sprawiedliwe i zależne od wiedzy, przeciw której ktoś zgrzeszył. Co to znaczy? Tłumaczy to także Pan Jezus: Łukasza 12:47 – „Ten zaś sługa, który znał wolę swego pana, a nie był gotowy i nie postąpił według jego woli, otrzyma wielką chłostę. Lecz ten, który jej nie znał i uczynił coś godnego kary, otrzyma małą chłostę. Komu wiele dano, od tego wiele się będzie wymagać, a komu wiele powierzono, więcej będzie się od niego żądać.”

Z różnych fragmentów Biblii można zauważyć, że okres czyśćca lub restytucji ludzkości [czyli przywrócenia do dawnego, dobrego i utraconego stanu], ma się rozpocząć od karania narodów, a dopiero później, po obudzeniu umarłych stanie się sądem jednostek. Ta pierwsza część, czyli czyściec narodów będzie szczególnie trudny dla narodów chrześcijańskich, dla cywilizacji europejskiej i amerykańskiej, dla tak zwanego „chrześcijaństwa”. Dlaczego? Bo wiele otrzymaliśmy od Boga. Dostaliśmy wiedzę o Bogu, wiedzę o prawdzie i zbawieniu, która przewyższa to, co posiadali poganie, mieszkańcy innych kontynentów. Do narodów chrześcijańskich, które utraciły swoje dziedzictwo Pan Jezus przychodzi jako sprawiedliwy Sędzia i jako Wykonawca Bożej Kary, jak opisuje to Księga Apokalipsy 19:15 – „A z ust jego wychodzi ostry miecz [ten miecz to prawda!], którym miał pobić narody, i będzie nimi rządził laską żelazną, on sam też tłoczy kadź wina zapalczywego gniewu Boga Wszechmogącego.”

Te sądy narodów są symbolicznie przedstawione prze niszczące trzęsienia ziemi i ogień, w którym „obecna ziemia” i „obecne niebo” (tzn. systemy polityczne i religijne) ostatecznie spłoną. Płomienie Bożego sądu zniszczą wszystkie złe rządy, złe organizacje i złe teorie na świecie – wszystkie złe nauki w świecie polityki, religii, nauki i gospodarki. Ludzie mają w tym czasie cierpieć i gorzko płakać, ale dla wielu będzie to cierpienie reformujące czyli oczyszczające.

Duch obecnego świata to duch egoizmu, obejmuje miłość do pochwał od ludzi, miłość do pieniędzy, miłość do władzy, miłość do wygody, przyjemności – miłość do wszystkiego, co dotyczy samego siebie, a zaniedbanie i brak zainteresowania dobrem innych. Oto tak zwane chrześcijaństwo, kojarzące się z kardynalskimi i biskupimi szatami, z połączeniem kościoła, władzy i biznesu. To właśnie chrześcijaństwo otrzymało od Boga NOWE PRAWO: prawo Chrystusa czyli prawo najwyższej miłości do Boga i miłość do ludzi jak do samego siebi; oraz miłości zdolnej do ofiary dla współbraci w wierze. Jednak my, chrześcijanie, zaniedbaliśmy to i pozwalamy, by to egoizm i mamona zasiadały na tronie.

Ten nadchodzący kryzys to wynik samolubstwa. Rządzący dalej egoistycznie pragną dla siebie władzy i przewagi, monopolu i bogactwa, masy społeczne – też samolubnie – szukają wolności i równości, bez poszanowania praw drugich. Bogaci ludzie i korporacje samolubnie chcą utrzymać swój monopol. Zrobią wszystko to, co daje im przewagę nad innymi i zapewnia, że ich kadra dyrektorska może żyć wygodnie (choć niekoniecznie ich pracownicy). W przeciwieństwie do tych korporacji, pracownicy też się łączą i też na zasadach egoizmu. Myślą o tym, jak zarobić jak najwięcej, robiąc w pracy jak najmniej…

Ten owoc egoizmu szybko dojrzewał w XX wieku i już dojrzał zupełnie w XXI-szym. Wraz ze wzrostem świadomości obie strony stają się bardziej sprytne, jeśli chodzi o rozwijanie swoich własnych celów. I ta różnica, między bogatymi pracodawcami, a biednymi pracownikami stale się pogłębia. Ta sytuacja prowadzi do tego, albo już doprowadziła do tego, co prorok Daniel opisuje jako „czas ucisku, jakiego nigdy nie było odkąd narody były i nigdy więcej nie będzie.” [Dan. 12:1]

Ten ucisk to ogień czyśćcowy, czyli ogień oczyszczający ludzkość! Jak mówi to Psalm 46 – „W nim góry [czyli władze na ziemi] zapadną się [zrównają się z ludzkością], wpadną do morza [stanie się to w anarchii, gdy masy społeczne będą wzburzone i obalą wszelkie władze], a ziemia zostanie usunięta [ogólny porządek społeczny na naszej planecie zostanie obalony].” Cała geografia Ziemi w proroctwach Biblii dotyczy geografii społeczeństwa ludzkiego. Góry to królestwa lub władze, ziemia to społeczeństwo ludzkie podtrzymujące te władze, morza to anarchiści, którzy chcą te góry zatopić, a niebiosa to wpływy religijne, kościelne i duchowe, w których „szatan jest bogiem tego świata”, a różne złe systemy religijne reprezentują go na ziemi.

To samo zniszczenie apostoł Piotr ukrywa pod obrazem ognia. 2 Piotra 3:10 – „A dzień Pański nadejdzie jak złodziej; wtedy niebiosa z trzaskiem przeminą, a żywioły rozpalone stopnieją, ziemia i dzieła ludzkie na niej spłoną.” Tutaj ziemia (czyli społeczeństwo) pokazane jest jako topniejące i rozpadające się na różne elementy, w wielkim ogniu ucisku. Jest tutaj pokazane spalenie niebios – oznacza to zniszczenie systemów i struktur religijnych, które obecnie rządzą i kontrolują ludzi – oraz ich odejście z wielkim trzaskiem. W wersecie 13, 2 Piotra 3:13, apostoł Piotr pisze jednak: „Ale my oczekujemy, według obietnicy: nowych niebios i nowej ziemi, w których mieszka sprawiedliwość.”. To całe zamieszanie i kłopoty rozwiąże Jezus i jego nowy porządek społeczny, nowe zasady religijne i sprawiedliwy rząd. Tak zwane NOWE NIEBIOSA i NOWA ZIEMIA.

To nowe władze duchowe i nowe zasady społeczne, gdzie prawo, prawda i miłość zastąpią błąd, przesądy i egoizm. Także Dawid w tym cytowanym już wcześniej Psalmie 46-tym przedstawia wprowadzenie tego samego Tysiąclecia pokoju i sprawiedliwości. Ps. 46:8-10 – Pójdźcie i zobaczcie dzieła Pana, Który czyni dziwne rzeczy na ziemi! Kładzie kres wojnom aż po krańce ziemi, Łamie łuki i kruszy włócznie, Wozy ogniem pali. Przestańcie i poznajcie, żem Ja Bóg, Wywyższony między narodami, Wywyższony na ziemi”

W tym procesie czyszczenia ludzkości, sprawiedliwy sędzia Jezus Chrystus, jak mówi Izajasz (Izaj. 28:17): „weźmie sobie prawo za miarę, a sprawiedliwość za pion. Ale grad zmiecie schronisko kłamstwa, a wody zaleją [ich] kryjówkę.” To znaczy, że w tym czasie wszelkie zło i kłamstwo nie będą już mogły działać. Izajasza 11:9 – „Zła czynić nie będą ani zgubnie działać po całej świętej mej górze, bo kraj się napełni znajomością Pana, na kształt wód, które przepełniają morze.”

Oczywiście trudny czas ucisku, którzy obali panowanie szatana, sprawi, że wielu ludzi będzie bezsilnych i zniechęconych; będą (a nawet już są) to bardzo trudne czasy. Dla tych, którzy się boją, jest jednak pewien specjalny fragment Słowa Bożego – 1 Ks. Królewska 19:11-12 – to pewna wizja proroka Eliasza: „Wtedy anioł powiedział: Wyjdź, stań na górze przed PANEM. A oto PAN przechodził, a potężny i gwałtowny wiatr rozrywał góry i kruszył skały przed PANEM, ale PAN nie był w tym wietrze. Po wietrze było trzęsienie ziemi, ale PAN nie był i w tym trzęsieniu ziemi. Po trzęsieniu ziemi był ogień, ale PAN nie był w ogniu. A po tym ogniu był cichy i delikatny głos.”

Nie mamy się zniechęcać trudną sytuacją na świecie; tym że świat się trzęsie, ponieważ za trzęsieniem ziemi (czyli za rewolucjami społeczno-politycznymi) i za ogniem (anarchii i zniszczenia), będzie cichy i łagodny głos Pana, który zaprowadzi Królestwo Boże na ziemi. To dlatego Jezus mówi, że mamy podnosić nasze głowy, kiedy zobaczymy, że te rzeczy się dzieją. Nie w sensie pychy, ale w sensie nadziei, w sensie wypatrywania Bożej pomocy i Królestwa Chrystusa, bo przyniesie ono wszystkim ludziom czasy orzeźwienia i naprawy wszystkich rzeczy.

Paruzja [czyli POWRÓT; DRUGA OBECNOSĆ] Jezusa jest w celu zniszczenia obecnego porządku politycznego, społecznego, religijnego i gospodarczego, ale nie w celu zniszczenia ludzi. Końcowy cel Paruzji to naprawa wszystkich rzeczy, jak Bóg zapowiedział to przez proroków. „Bądź wola Twoja, jak w niebie, tak i na ziemi” – spełnienie tej modlitwy to właśnie cel panowania Jezusa. To prawda, jest Królestwo niebiańskie, do którego Jezus zapraszał swoich wiernych, ale jest też obietnica Królestwa Bożego na ziemi. To Jezus razem ze swoimi wybranymi będzie wtedy pomagał ludziom; to Jezus i wierni staną się „królami, kapłanami i sędziami” całego świata. Co wtedy stanie się z ludzkością?

Księga Izajasza 2:2-4 – „I stanie się w dniach ostatecznych, że góra ze świątynią Pana będzie stać mocno jako najwyższa z gór i będzie wyniesiona ponad pagórki, a tłumnie będą do niej zdążać wszystkie narody. I pójdzie wiele ludów, mówiąc: Pójdźmy w pielgrzymce na górę Pana, do świątyni Boga Jakuba, i będzie nas uczył dróg swoich, abyśmy mogli chodzić jego ścieżkami, gdyż z Syjonu wyjdzie zakon, a słowo Pana z Jeruzalemu. Wtedy rozsądzać będzie narody i rozstrzygać sprawy wielu ludów. I przekują swoje miecze na lemiesze, a swoje włócznie na sierpy. Żaden naród nie podniesie miecza przeciwko drugiemu narodowi i nie będą się już uczyć sztuki wojennej.”

Dzieje Apostolskie 3:19-21 – „Pokutujcie więc i nawróćcie się, aby grzechy wasze zostały zgładzone, aby nadeszły od Pana dni ochłody, aby też posłał wam zapowiedzianego Mesjasza, Jezusa, którego niebo musi zatrzymać aż do czasu odnowienia wszystkich rzeczy, co od wieków przepowiedział Bóg przez usta swoich świętych proroków.”

W tym fragmencie powiedziane jest, że bóg pośle Jezusa Chrystusa. Nie ma tu mowy o pierwszym jego przyjściu, bo Piotr wypowiedział te słowa w dniu zesłania Ducha Świętego, a dziesięć dni przedtem widział on Jezusa wstępującego do nieba. Jest tu zatem mowa o powrocie Pana Jezusa, o Jego Paruzji. Jezus powiedział uczniom, że mają na Niego czekać bo „jeśli odejdzie, przyjdzie znowu”.

Jest tu powiedziane, że nadejdzie czas „odnowienia wszystkich rzeczy”. Co tak naprawdę potrzebuje takiego odnowienia? Niektórzy myślą, że chodzi głównie o ziemię, tzn. góry, pagórki, drzewa, rzeki itp. rzeczy. Ale to nie jest to, co szczególnie potrzebuje naprawy, to tylko mała część tej naprawy. Np. w Księdze Izajasza 40:4 jest napisane: „Każda dolina będzie podniesiona, a każda góra i pagórek poniżony będzie.” – Te doliny, góry i pagórki są symboliczne. W języku symbolicznym „góry” przedstawiają „królestwa albo władze”, a doliny to niskie i uciskane klasy. Każda władza i każda wywyższona rzecz ma być poniżona, a każda poniżona rzecz ma być wywyższona. To znaczy zrównanie ludzi na ziemi; i to równanie już odbywa się od pewnego czasu. Naśladowcy Jezusa nie mają używać „ziemskiej broni” i brać udziału w tej walce ucisku. Nie mają stać na barykadach. Mają zamiast tego robić wszystko, co mogą, by ogłaszać ewangelię Królestwa i by już teraz żyć według nowych zasad miłości i prawdy. Zasad, które ogłosił Jezus Chrystus. Rozwój charakteru na podobieństwo Chrystusa jest tu najważniejszy, bo charakter to jedyna rzecz, którą zabierzemy ze sobą poza grób, do Jego Królestwa.

Wierzę, że o takim „czyśćcu” mówi Biblia, choć nie nazywa tego nazwą „czyściec”, więc i ja zwykle jej nie używam. Królestwo Chrystusa to czas, kiedy jak mówi Księga Objawienia: szatan będzie związany i wrzucony do przepaści. Jak mówi Objawienie 20:3 – „aby już nie zwodził narodów, aż się dopełni owych tysiąc lat. Potem musi być wypuszczony na krótki czas.”

Ten okres tysiąca lat panowania Jezusa będzie czasem wielkiej reformy na ziemi.

Jeśli więc ktoś pyta czy wierzę w czyściec, to odpowiadam, że wierzę w czasy naprawy ludzkości, ale nie wierzę w czyściec Dantego i nie wierzę w czyściec Tetzla, handlarza odpustami. Czyściec kościelny czyści niestety tylko żywych, czyści ich z pieniędzy, ponieważ nikt nigdy nie wie ile mszy należy wykupić, aby nasz bliski mógł wreszcie opuścić ten nieopisany w Biblii ‘czyściec’.

W swojej książce pt. „Tamten świat” Andrzej Tokarczyk opisuje czyściec według Dantego Alighieri z jego poematu „Boska komedia”: „Kolej na czyściec. Żeby odwiedzić czyściec trzeba wpierw uzyskać pozwolenie Katona z Utyki, który strzeże wysokiej góry czyścowej. Do brzegu jakiejś wyspy przybija łódź przewożąca do czyśćca dusze, mające tam odbywać pokutę. Słychać pieśń miłosną, którą intonuje jedna z nich imieniem Casella. W drodze na górę czyśćcową król Manfred opowiada poetom swoje zawiłe dzieje:

<<Chyba modłami waszymi skrócicie
Termin katuszy, wy, co tam jesteście.
Pomyśl, jak możesz, wzmóc mię znamienicie
Wieści zanosząc mojej drogiej córze
O tym zakazie i mym tu pobycie.
Tak potrzebujem was ziemian – my, w górze>>.

Modlitwy bowiem za dusze w czyśćcu cierpiące skracają ich mękę.” – komentuje Tokarczyk.

O takim czyśćcu niczego nie mówi Biblia, ale mówi o nim kościół katolicki. Niestety, od greckiej mitologii, przez „Boską komedię” kościół doszedł aż do płatnych odpustów i jarmarków, które prowadził np. dominikanin Tetzel przy zbieraniu pieniędzy na budowę bazyliki w Rzymie. Całe szczęście, że w XVI wieku Luter zaprotestował przeciwko tym targom odpustów, bo pewnie ludzie do dzisiaj wierzyliby w moc listu odpustowego papieża.

Luter podał pewien cenny argument, teza 82 z „95 tez” Lutra: „82. Na przykład: dlaczego papież dla świętej miłości i dla cierpień, jakie dusze w czyśćcu ponoszą, dusz tych naraz nie wyzwoli z czyśćca; gdy tymczasem dla tak małej przyczyny, jaką jest budowa kościoła św. Piotra [w Rzymie], za pieniądze tyle dusz wyzwala?”

Niestety, dość często poglądy religijne chrześcijan kształtują się z pominięciem Biblii – np. w oparciu o katechizm lub inny dokument kościelny, credo (czyli wyznanie wiary) danego kościoła; a w ten sposób za pewnik przyjąć można pewne nauki tylko dlatego, że są to nauki autorytetów lub instytucji, które szanujemy. Pismo święte nakłania jednak do osobistego sprawdzania wszystkich nauk (przy pomocy Biblii!) i trzymania się tylko tych nauk, które wytrzymują taką próbę.

1 Tesaloniczan 5:21 – „Wszystkiego doświadczajcie [albo: Wszystko BADAJCIE], a co jest dobrego, tego się trzymajcie.” List do Galatów 1:8 – „Ale gdybyśmy nawet my [pisze APOSTOŁ PAWEŁ] lub anioł z nieba głosił wam Ewangelię różną od tej, którą wam głosiliśmy – niech będzie przeklęty!”

Taka zasada to podstawowa zasada dla każdego chrześćijanina. Bez względu na to czy określimy to jako Sola Scriptura, czy po prostu uznamy Biblię za podstawę wiary chrześcijanina, ona zawsze musi stać w Centrum, to na niej trzeba budować.

Proszę by także niczego z moich nagrań nie przyjmować na słowo, ale sprawdzić to, co mówię, przy pomocy Pisma Świętego. Ponieważ tylko Biblia może uświęcić jej Czytelnika i tylko Biblia jest wystarczająca do wyćwiczenia każdego w mądrości i w sprawiedliwości, która prowadzi do życia wiecznego. Tak jak powiedział Jezus: „Błogosławieni są ci, którzy słuchają Słowa Bożego i strzegą go.”, strzegą – to znaczy: praktykują naukę Słowa Bożego w swoim życiu, wierzą w to i czynią to, co w Biblii napisano.

Pomyślmy sobie o najlepszym Bogu, jakiego możemy sobie wyobrazić. A teraz pomnóżmy to razy sto; bo Bóg jest sto razy lepszy niż najlepszy pomysł człowieka. Większość chrześcijan wierzy w piekło pełne tortur i też mówi, że Bóg jest dobry i że na tym polega sprawiedliwość, że ludzie ci mają być karani w piekle albo w czyśćcu. Ale ja wtedy myślę, że to nie jest ani sprawiedliwe, ani miłosierne i że to nie jest najlepszy Bóg, jakiego ja mogę sobie wyobrazić i nie jest to taki Bóg, jakiego ja widzę opisanego w Biblii.

Jeśli macie jakiekolwiek pytania to proszę o ich zadawanie. Postaram się nagrać odcinek z odpowiedziami na pytania słuchaczy, bo trochę się ich nazbierało. Zachęcam też do odsłuchania poprzednich części.

Witam wszystkich serdecznie. Nagrywam ten wykład 31 października, więc trudno o inny temat biblijnego nagrania niż smierć i przyszłe życie. Czy w nauczaniu Jezusa Chrystusa jest miejsce na pośmiertne cierpienia w piekielnym ogniu lub w jakimś innym miejscu? Czego dowiadujemy się z Biblii na temat poglądów jej głównej postaci – Pana i Nauczyciela wszystkich chrześcijan?

W planach miałem przedstawienie dzisiaj ogólnych nauk Biblii, a w tym Jezusa na temat stanu umarłych, a później aż czterech przypowieści, z których niektórzy wyciągają wniosek, że Jezus nauczał o wiecznych mękach w piekle. Ostatecznie jednak temat jest tak szeroki, że skupimy się dzisiaj tylko na jednej z tych przypowieści, a do reszty przejdziemy w części drugiej. Zaczynamy.

ZACHĘCAMY TEŻ DO WYSŁUCHANIA CZĘŚCI 2: GEHENNA
CZĘŚĆ 3: CZYŚCIEC
CZĘŚĆ 4: JEZIORO OGNIA

Nauka Starego Testamentu w sprawie duszy, śmierci i zmartwychwstania jest dosyć prosta. Przede wszystkim nie spotkamy tu platońskiego dualizmu, w którym umiera tylko ciało, a dusza zostaje w tym momencie przeniesiona do innego rodzaju życia. Przeciwnie, Tanach (czyli Stary Testament) patrzy na człowieka jako na całość i tę całość nazywa duszą. W opisie stworzenia człowieka Bóg najpierw kształtuje z pierwiastków ziemi ciało, a potem ożywia je swoim tchnieniem i w ten sposób powstaje żywa dusza: człowiek Adam. Dusza-człowiek ożywa, ale też na przekór Grekom i Platonowi, taki dusza-człowiek umiera. Księga Ezechiela 18:4 nie może tego określić prościej, gdy stwierdza, że „dusza, która grzeszy, ta umrze”. Psalm 78:50 stwierdza, że Bóg ukarał pierworodnych Egiptu śmiercią za niewypuszczenie Izraelitów z niewoli. Psalmista pisze, że Bóg „dał upust gniewowi swemu, Nie ochronił od śmierci duszy ich, A życie ich wydał zarazie”. Umarły więc dusze tylko Egipcjan, a nie tylko ciała.

W Psalmie 116:8 Dawid dziękuję Bogu za jego opatrzność i wyraża to pięknym zwrotem. „Uchronił bowiem Jahwe duszę moją od śmierci, oczy moje od płaczu i nogę moją od upadku”. Wynika z tego, że tak jak noga może się potknąć, a oczy mogą płakać, tak i dusza może umrzeć. Tym razem jednak Psalmista został przez Boga uratowany od śmierci – on tzn. jego dusza.

Kiedy dusza umiera to kończy się jej życie albo byt. Rozpoczyna się więc brak życia i niebyt, nieświadomość i brak doświadczania czegokolwiek. Gdy dusza trafia do Szeolu (czyli do grobu) to nie ma tam już żadnej czynności, ani zrozumienia, ani wiedzy, ani mądrości. Mówi tak Kazn. Sal. 9:10. W piątym i szóstym wersecie podaje, że „żyjący wiedzą, że umrą, ale zmarli niczego nie wiedzą (…) ich miłość i zazdrość, oraz ich nienawiść już zginęły.”

Żydzi w poezji kochają nie tyle rytm sylab,czyli rymowanie, ale rytm myśli, np. powtarzanie tej samej myśli innymi słowami. Taka figura stylistyczna to paralelizm. I tak np. 1 Księga Samuela 2:6 podaje – „Pan zabija i ożywia, wprowadza do szeolu i wyprowadza z niego”Mamy tutaj podwójny paralelizm. Wejście do szeolu to śmierć, a wyjście z szeolu to powrót życia.

Taka prosta nauka, w której „zmarli niczego nie wiedzą”, to prosta nauka Starego Testamentu, bardzo odmienna od twierdzeń innych starożytnych religii i filozofii. Nadzieją dla umarłych jest tutaj ożywienie przez Boga kiedyś w przyszłości, opuszczenie szeolu czyli powrót do życia z niebytu.

Podstawowe dla nas pytanie to czy taką naukę głosił też Jezus z Nazaretu, centralna postać wiary chrześcijańskiej. Okazuje się, że tak, a najłatwiej wykazać to przez zestawienie niektórych wersetów Starego Testamentu i słów Jezusa. Oto kilka przykładów:

– prorok Daniel 12:2 stwierdza, że „wielu z tych, co posnęli w prochu ziemi, zbudzi się [kiedyś, w czasach ostatecznych]”. Jezus nie tylko to podtrzymuje, ale też dodaje, że to właśnie on obudzi umarłych. Ewangelia wg Jana 5:28-29: „Nie dziwcie się temu! Nadchodzi bowiem godzina, w której wszyscy, co są w grobach, usłyszą głos jego [tzn. głos Jezusa] i wyjdą…”

Wynika z tego całkiem sporo. Jezus także uczy, że umarli śpią w prochu ziemi i czekają na to, aż Jezus ich obudzi, przywróci ich do życia. Jeśli dokładnie przypomnimy sobie niektóre wydarzenia z życia Jezusa, to znowu zobaczymy, że Chrystus tak właśnie postrzegał śmierć. Gdy spotkał on kobiety opłakujące córkę Jaira, odesłał je do domu mówiąc: „Nie umarła dziewczynka, ale śpi”. A potem ją obudził (ze snu śmierci). Tak samo zrobił z Łazarzem z Betanii. Jezus powiedział, że
„Łazarz spał”, a tak naprawdę 3 dni leżał on w grobie, ale Jezus obudził go ze snu czyli przywrócił go do życia z niebytu.

Kiedy prorok Izajasz 53:10 zapowiada pojawienie się i ofiarniczą śmierć Mesjasza, pisze on: „Położywszy ofiarę za grzech duszę swą. Ofiarował na śmierć swoją duszę i do przestępców został zaliczony.” Jezus potwierdza, że to wykona się właśnie w nim. Mateusza 20:28 – „Jako i Syn człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służył, i aby dał duszę swa na okup za wielu.” Jezus dowodzi tu znowu, że to dusza zostaje ofiarowana na śmierć. I w Objawieniu 1:18 Chrystus stwierdza po zmartwychwstaniu: „Byłem umarły, a oto jestem żyjący.” Jest tu wyraźnie stwierdzone, że kiedy Jezus znajdował się w szeolu lub w hadesie to był on tam umarły, a nie żywy, nieświadomie oczekiwał na moment, gdy Bóg Ojciec przywróci Go do życia.

Problem w nauce Jezusa stanowią przypowieści i alegorie. Niektóre z nich używane są na dowód, że Jezus nauczał o pośmiertnych cierpieniach w piekle. Na przykład: opowieść o bogaczu i Łazarzu, a także opis gehenny, w której ogień nigdy nie gaśnie, a robak nigdy nie umiera. Zanim więc przejdziemy do bogacza i Łazarza, chciałbym zrobić krótki wstęp do alegorii biblijnej jako takiej. Według słownika Diaglotta alegoria w Biblii to „symboliczna wypowiedź, przypominająca przypowieść lub bajkę, powszechnie używana wśród narodów wschodnich do zilustrowania jakiejś zasady lub doktryny.” Taka alegoria może być osadzona w rzeczywistości lub baśniowa. Zwróćmy uwagę na niektóre z takich alegorii, których dosłowne odczytanie byłoby absurdalne.

W Księdze Sędziów 9:8-15 czytamy o drzewach, które wybierają sobie króla i po długich rozmowach wybierają na króla oset. Opowiadający tę alegorię prorok miał oczywiście na myśli ówczesną politykę Izraela, a nie to, że drzewa podejmują między sobą tego typu polityczne rozgrywki. W 2 Królewskiej 14:9 znów mamy drzewa, które prowadzą między sobą rozmowy, a nawet plany matrymonialne.

W Ks. Ezechiela 17:1-10 znaleźć można pewną zagadkę i przypowieść dla domu izraelskiego. Jest to opowieść na temat orła i winorośli.

W tej alegorii winny krzew wchodzi w pewne relacje z orłem – w.7 – „ku niemu zwrócił swe korzenie i gałązki, aby orzeł je nawadniał.” Dalsza część rozdziału tłumaczy te alegorię, ale przytaczam ją tylko po to, by pokazać że w przypowieściach i alegoriach Biblii mogą występować elementy bez oparcia w zwykłym życiu. Tak samo jest w nauczaniu Jezusa, który stwierdza, że jest „prawdziwym krzewem winnym” i że jego ciało „jest prawdziwym pokarmem”, a krew „jest prawdziwym napojem”. To także alegorie lub symbole.

Pismo Święte tłumaczy przypowieści, ale robi to „trochę tu, trochę tam”, w wielu różnych wersetach. Rzadko znajdziemy dokładne wyjaśnienie przypowieści w tym samym rozdziale, słowami samego Chrystusa. Dopiero z dokładnego badania Biblii wychodzi cały obraz, tak jak z rozsypanych puzzli poukładać można pewien obrazek, ale tylko jeśli posiadamy wszystkie elementy i wiemy, co do czego pasuje. Jezus celowo używał przypowieści i nie martwil się tym, że większość słuchaczy ich nie rozumie. Mat. 13:34 – „To wszystko mówił Jezus tłumom w przypowieściach, a bez przypowieści nic im nie mówił. Tak miało się spełnić słowo proroka: Otworzę usta w przypowieściach, wypowiem rzeczy ukryte od założenia świata.” | Większość słuchaczy nie miała pojęcia, o czym Jezus mówi w danej zagadce i alegorii. Różnica między Jego uczniami, a resztą, była taka, że uczniowie chcieli się dowiedzieć i dopytywali nauczyciela. Tak było, gdy opowiedział przypowieść o siewcy. Łuk. 8:9 – „Wtedy pytali Go Jego uczniowie, co oznacza ta przypowieść. On rzekł: „Wam dam poznać tajemnicę królestwa Bożego, innym zaś w przypowieściach, aby patrząc nie widzieli i słuchając nie zrozumieli. Takie jest znaczenie tej przypowieści (…)” — i tutaj Jezus zaczął już bardzo wprost wyjaśniać poszczególne sprawy.

Jedna z najtrudniejszych przypowieści Biblii to ta o bogaczu i Łazarzu. Może byłoby dobrze przeczytać ją w całości. Łuk. 16:19-31 – „Żył pewien człowiek bogaty, który ubiegał się w purpurę i bisior i dzień w dzień świetnie się bawił. U bramy jego pałacu leżał żebrak okryty wrzodami, imieniem Łazarz. Pragnął on nasycić się resztkami ze stołu bogacza; nadto i psy przychodziły i lizały jego wrzody. Umarł żebrak, i aniołowie zanieśli go na łono Abrhama. Umarł także bogacz i został pogrzebany. Gdy w Hadesie pogrążony w mękach, podniósł oczy, ujrzał z daleka Abrahama i Łazarza na jego łonie. I zawołał: „Ojcze Abrahamie, zlituj się nade mną i poślij Łazarza; niech koniec swego palca umoczy w wodzie i ochłodzi mój język, bo strasznie cierpię w tym płomieniu. Lecz Abraham odrzekł: „Wspomnij, synu, że za życia otrzymałeś swoje dobra, a Łazarz przeciwnie, niedolę; teraz on tu doznaje pociechy, a ty męki cierpisz. A prócz tego między nami a wami jest ogromna przepaść, tak że nikt, choćby chciał, stąd do was przejść nie może ani stamtąd do nas się przedostać”. Tamten rzekł: „Proszę cię więc ojcze, poślij go do domu mojego ojca. Mam bowiem pięciu braci: niech ich ostrzeże, żeby i oni nie przyszli na to miejsce męki.” Lecz Abraham odparł: „Mają Mojżesza i Proroków, niechże ich słuchają”. „Nie, ojcze Abrahamie – odrzekł tamten – lecz gdyby kto z umarłych poszedł do nich, to się nawrócą”. Odpowiedział mu: „Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby kto z umarłych powstał, nie uwierzą.”

Dla większości czytelników, a w tym także dla większości chrześcijan, Jezus przedstawia tutaj reportaż o prawdziwej, opartej na faktach historii i rzeczywistych pośmiertnych cierpieniach pewnego bogacza i pośmiertnej radości Abrahama i Łazarza.

Gdy tak było, to ta jedna opowieść zaprzeczałaby całej nauce Starego i Nowego Testamentu, w których czytaliśmy, że dusze tak grzeszników, jak i sprawiediwych udają się po śmierci do symbolicznego miejsca niebytu – do Szeolu – gdzie śpią w oczekiwaniu na zmartwychwstaniu w „dniu ostatecznym”. Jezus z pewnością nie był zwolennikiem pogańskich religii, więc nie wydaje się, żeby głosił tutaj grecką mitologię Hadesu i Elizjum lub Olimpu.

Jest kilka powodów, dla których takie, dosłowne odczytanie tej opowieści nie ma sensu.

1. Takie odczytanie jest sprzeczne z Boską miłością i sprawiedliwością. Skoro Bóg powiedział, że karą za grzech jest śmierć, to zachowanie niepobożnych przy życiu i wieczne ich torturowanie w ogniu piekielnym byłoby niesprawiedliwe.
2. Opowieść ta zawiera cechy charakterystyczne, po których rozpoznajemy przypowieść albo alegorię. Oto jak zaczynają się niektóre inne przypowieści: „Pewien człowiek miał dwóch synów…” (Mat. 21:28); „Pewien wierzyciel miał dwóch dłużników” (Łuk. 7:41) i tutaj także:
   „Żył pewien człowiek bogaty…” (Łuk. 16:19)
3. Czy będąc w ogniu piekielnym można prowadzić taką spokojną rozmowę, jaką bogacz prowadzi z Abrahamem? Czy to jest całkiem normalne?
4. Czy jedna kropla wody wystarczy? Czy nie przydałoby się wiadro, rzeka, albo morze wody? Dlatego bogacz prosi o to, żeby Łazarz na palcu podał mu kroplę wody?
5. Czy ta woda, palce i języki sa duchowe czy cielesne? Widać wyraźnie, że bogacz miał pewne części ciała, które były poddawane torturom (a przecież jego ciało zostało pogrzebane!),
   a Łazarz miał pewne części ciała, które odpoczywały na łonie lub na piersi Abrahama. Coś tu nie gra, ponieważ według tradycyjnego poglądu dusza to „niecielesna cząstka”,a tu Abraham ma łono, Łazarz ma palce, bogacz ma język i oczy, i bardzo cierpi i płonie. W szeolu lub hadesie można tam widzieć, rozmawiać, wołać przez wielką przepaść. Płonie ogień, który powoduje gorąco, a woda byłaby w stanie ochłodzić język i przynieść ulgę. Czy faktycznie w niebie lub w piekle (a wg Biblii: w hadesie) człowiek nadal ma ciało, ręce, język i oczy?
6. Dlaczego bogacz tak mocno cierpi zanim został osądzony? Przecież Jezus ma sądzić świat dopiero w dniu ostatecznym, kiedy wróci i podniesie ludzi z grobów.
7. Czy wszyscy żebracy pójdą do raju? Czy jak wszystko porzucimy i będziemy żyli jak Łazarz to znaczy, że pójdziemy do nieba? Czy to nas uświęca? To ciekawe, bo tu nie ma żadnych moralnych wad bogacza ani moralnych zalet Łazarza. Czy więc bogacz za to, że był bogaty poszedł na męki, a biedak za to, że był biedny, będzie doznawał rozkoszy? Ale przecież Biblia mówi, że jak na swoje czasy Abraham był bardzo bogaty. Czemu więc trafił tam gdzie żebrak?
8. Gdzie Prawo Mojżeszowe ostrzega przed dosłownym paleniem się w piekle po śmierci? Abraham przecież mówi w tej opowieści, że bracia bogacza mają: „Mojżesza i proroków…” i mogą ich słuchać, ale Mojżesz i prorocy ostrzegali lud tylko przed śmiercią, a nie przed wiecznymi mękami, ponieważ nie ma w Starym Testamencie śladu takiej nauki.

I na koniec: skąd w ogóle Abraham wie o Mojżeszu i o tym, jak się mają bracia bogacza? To dość poważny problem, ponieważ prorok Izajasz 63:16 zwraca się do Boga słowami: „Bo Ty jesteś ojcem naszym: bo Abraham nie wie o nas, a Izrael [czyli: patriarcha Jakub] nie zna nas.”

Inna sprawa, że według nauki Jezusa z Ewangelii Jana 3:13 nikt z ludzi nie wstąpił w tym czasie do nieba. Skoro tak, to Abraham i Łazarz na pewno nie byli w niebie.

Ijob w swoim smutku, Ks. Ijoba 3:11, pyta Boga: „Dlaczego nie umarłem po wyjściu z łona, nie wyszedłem z wnętrzności, by skonać? Po cóż mnie przyjęły kolana, a piersi podały mi pokarm? Nie żyłbym jak płód poroniony, jak dziecię, co światła nie znało. Teraz bym spał, wypoczywał, odetchnąłbym we śnie pogrążony z królami, ziemskimi władcami, co sobie stawiali grobowce, wśród wodzów w złoto zasobnych, których domy pełne są srebra. Tam niegodziwcy nie krzyczą [czemu więc bogacz krzyczał do Abrahama?], spokojni, zużyli już siły. Tam wszyscy więźniowie bez lęku, nie słyszą już głosu strażnika; tam razem i mały, i wielki, tam sługa jest wolny od pana.”

Cały ten fragment opisuje śmierć i nieświadomy stan zmarłych, gdzie nie ma już widzenia, słyszenia, mówienia i strachu („więźniowie bez lęku, nie słyszą już głosu strażnika”). O co więc chodzi w przypowieści? Czemu tam nadal jest i widzenie, i słyszenie, i mówienie, i strach Bogacza o siebie i swoich braci?

Odpowiadam, że jest to rodzaj alegorycznej opowieści. Jako alegoria nie musi ona spełniać warunków literatury faktu. Nie liczą się opisane tutaj postaci, ale ich symbolika. Tak samo jak w przypowieści o drzewach wybierających króla nie chodzi tu o rzeczywistość, ale o pewne symbole, które zostały tutaj użyte. A symboli w alegorii o bogaczu i Łazarzu jest całe mnóstwo.

Ubiór bogacza został dość szczegółowo opisany, prawda? Miał on purpurowy płaszcz; w reportażu nie miałoby to dużego znaczenia. Po prostu tak się ubierał. Jednak w alegorii właśnie takie szczegóły mają znaczenie. Purpura to w Biblii kolor królewski. Królowie Izraela ubierali się w purpurowe szaty. Przypominamy też sobie, że kiedy żołnierze naśmiewali się z Jezusa „ubrali Go w purpurę”, założyli mu cierniową koronę i zaczęli wołać: „Witaj, królu żydowski!”

Bogacz miał też na sobie bisior lub jak niektóre tłumaczenia podają szatę z delikatnego lnu.
Kto ubierał takie szaty? Oczywiście kapłani. Jak czytamy w Ks. Kapłańskiej 16:4 – „ubierze się [kapłan] w tunikę świętą, lnianą i w spodnie lniane, przepasze się pasem lnianym, włoży na głowę tiarę lnianą – to są święte szaty.” Szata bogacza przedstawiała kapłańską świętość lub uznawanie kogoś przez Boga za sprawedliwego.

Mamy więc purpurę i bisior. Szaty krolewskie i kapłańskie. A przecież Pismo Święte bardzo wyraźnie mówi o narodzie izraelskim. Ks. Wyjścia 19:5 – „Teraz jeśli pilnie słuchać będziecie głosu mego i strzec mojego przymierza, będziecie szczególną moją własnością pośród wszystkich narodow, gdyż do Mnie należy cała ziemia. Lecz wy będziecie Mi królestwem kapłanów i ludem świętym. Takie to słowa powiedz synom Izraela.”

Pomyślmy o narodzie izraelskim jako bogaczu. Na czym polegało ich bogactwo? Przede wszystkim na tym, że tylko z nimi Bóg ustanowił przymierze. Tylko do nich Bóg posyłał proroków i tylko im Bóg dał święte prawo i święte Pisma. Jak czytamy w Księdze Amosa 3:2
Bóg zwraca się do narodu izraelskiego: „Tylko was wybrałem ze wszystkich narodów na ziemi – dlatego was nawiedzę karą za wszystkie wasze winy.”

Zobaczmy, że mamy w tym wersecie i bogactwo czyli wybranie Izraela, i karę czy jego odrzucenie. A odrzucenie to najlepiej widać w śmierci Bogacza. Żydzi mieli wszystko: synagogi, Pisma, prawo Mojżesza, przykazania, psalmy, proroków, mieli świątynię, mieli ofiary, mieli kapłaństwo, mieli dzień pojednania. „A jednak ukrzyżowali Pana Chwały”, „nie poznali dnia swojego nawiedzenia” i nie przyjęli swojego Mesjasza.

W ten sposób bogacz umarł. Stało się dokładnie to, co przepowiedział Jezus. Ew. Łukasza 19:41 – „Gdy był już blisko Jeruzalem, na widok miasta zapłakał nad nim. I rzekł: „O gdybyś i ty poznało w ten dzień to, co służy pokojowi. Ale teraz zostało to zakryte przed twoimi oczami. Bo przyjdą na ciebie dni, gdy twoi nieprzyjaciele otoczą cię wałem, oblegną cię i ścisną zewsząd. Powalą na ziemie ciebie i twoje dzieci z tobą i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu za to, żeś nie rozpoznało czasu stwojego nawiedzenia”. Ew. Łukasza 21:23-24 – „Będzie bowiem wielki ucisk na ziemi i gniew na ten naród: jedni polegną od miecza, a drugich zapędzą w niewolę między wszystkie narody. A Jerozolima będzie deptana przez pogan, aż się dopełnią czasy pogan.”

Dla państwa Izrael nadszedł czas śmierci. W 70 roku n.e. rzymska armia zdobyła Jeruzalem. Zginęło wówczas około miliona Żydów, świątynia została zniszczona, ci, którzy ucieczki przed śmiercią, stali się niewolnikami w różnych krajach. Państwo żydowskie dosłownie umarło, ale poszczególni Żydzi nadal żyli i doznawali wielkich cierpień, gdziekolwiek zamieszkali. Znosili wiele cierpień nie tylko w czasach rzymskich, ale potem, w średnowieczu, gdy prześladowali ich tzw. chrześcijanie. Żydzi dalej byli przepędzani z miejsca na miejsce. Jak może pamiętamy z historii, różne edykty władców zachodniej Europy i katolicka inkwizycja doprowadziły do tego, że na kilka wieków Żydzi znaleźli swoje schronienie w Polsce. Jednak i tutaj dochodziły później do prześladowań i pogromów. Największe znane historii ludobójstwo zostało dokonane na Żydach – przez Niemcy hitlerowskie w czasie drugiej wojny światowej.

Popatrzmy teraz na postać Łazarza. Spójrzmy od strony bogacza. Jeśli jest to naród żydowski w stanie Bożej łaski, to kim jest Łazarz u jego wrót? Czy to nie ci z pogan, którzy tęsknili do okruchów prawdy i Bożej łaski, jakie spadały ze stołu bogacza? Przypomina mi się historia jednego ze spotkań Jezusa z pogankami. Opisane to mamy u Ewangelisty Marka 7:25 – „usłyszała o Jezusie kobieta, której córeczka była opętana przez ducha nieczystego. Przyszła, upadła Mu do nóg, a była to poganka, Syrofenicjanka rodem, i prosiła Go, żeby złego ducha wyrzucił z jej córki. Odrzekł jej: Pozwól wpierw nasycić się dzieciom; bo niedobrze jest zabrać chleb dzieciom a rzucić psom. Ona Mu odparła: Tak, Panie, lecz i szczenięta pod stołem jadają z okruszyn dzieci. On jej rzekł: Przez wzgląd na te słowa idź, zły duch opuścił twoją corkę. Gdy wróciła do domu, zastała dziecko leżące na łóżku, a zły duch wyszedł.”

Ewangelista Mateusz tłumaczy, że pod postacią dzieci Jezus rozumiał Żydów, a pogan nazwał w alegorii psami, które krążą wokół stołu dzieci. Dla mnie ten fragment to klucz do postaci Łazarza. Szukający Bożej pomocy poganie nie mieli takiej łaski, jaką mieli Żydzi. Czasami spadały do nich jakieś okruchy ze stołu narodu żydowskiego. Biedak Łazarz miał także straszne rany, które przedstawiały stan pogańskich narodów pełnych grzechu i chorób.

Według przypowieści te rany Łazarza lizały psy, które mogą przedstawiać filozofów, którzy chcieli ratować pogan. Poganie jednak nie znajdowali w nich ratunku i uleczenia. Sytuacja ta uległa zmianie, kiedy Żydzi odrzucili Jezusa. Wiemy, że około trzy i pół roku po śmierci Jezusa Korneliusz jako pierwszy poganin został w pełni uznany przez wierzących w Chrystusa Żydów za brata w Chrystusie, członka tej samej rodziny wiary.

W przypowieści przyszedł czas na śmierć Łazarza. Był to koniec złego stanu pogan przed Bogiem. Od tej pory każdy chętny, który przychodził do Boga przez Chrystusa, mogł trafić na „łono Abrahama” i cieszyć się Boskim przebaczeniem, Boską miłością i obietnicami od Boga.

Pójść na łono Abrahama. Wszystko to jest bardzo dziwne. Według słownika Diaglotta łono Abrahama to pozycja najbliższej jedności. To jak Jan, który w trakcie ostatniej wieczerzy opierał się na piersi Jezusa. Jest to aluzja do pewnej postawy, którą Żydzi i inne wschodnie narody przyjmowały przy stole. Można też powiedzieć, że „przyjecie na łono” to zaproszenie do rodziny Abrahama. Księga Liczb 11:12 używa tego symbolu w odniesieniu do Mojżesza.
Mojżesz pyta Boga: „Czy to ja począłem ten lud w łonie albo ja go zrodziłem, żeś mi powiedział: Noś go na łonie swoim, jak nosi piastunka dziecię, i zanieś go do ziemi, którą poprzysiągłem dać ich przodkom?”

Po śmierci Jezusa i po odrzuceniu narodu żydowskiego, poganie zostali dopuszczeni do tych samych błogosławieństw, poganie zostali przyjęci do rodziny Abrahama. Bardzo pięknie wyraża się na ten temat Apostoł Paweł w Liście do Galatów 3:7 – „Zrozumiejcie zatem, że ci, którzy polegają na wierze, ci są synami Abrahama. I stąd Pismo widząc, że w przyszłości Bóg na podstawie wiary będzie dawał poganom usprawiedliwienie, już Abrahamowi oznajmiło tę radosną nowinę: W tobie będą błogosławione wszystkie narody ziemi.” Werset 28 – „Nie ma już Żyda ani poganina, nie ma już niewolnika ani człowieka wolnego, nie ma już mężczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jesteście kimś jednym w Chrystusie Jezusie. Jeżeli zaś należycie do Chrystusa, to jesteśmy też potomstwem Abrahama i zgodnie z obietnicą – dziedzicami.”

Jest tutaj bardzo głęboka symbolika. Abraham nadal śpi „snem śmierci” i oczekuje swojej nagrody przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych. Poganie jednak dołączyli do jego rodziny, stali się potomstwem Abrahama nie według ciała, ale z powodu wiary w Jezusa Chrystusa.

Bogacz w hadesie nadal nazywa Abrahama swoim ojcem. To znaczy, że przynajmniej niektórzy Żydzi nadal przyznają się do Boga i pragną jakiejś pomocy w ich stanie. Mieli oni nadzieję na jakieś pocieszenie, choćby tak małe jak kropla wody. Myśleli, że przyjdzie ono od wierzących narodów pogańskich, od chrześcijan, ale nie otrzymali go.

Jest tu oczywiście więcej szczegółów, które pięknie opisuje Paul S.L. Johnson w artykule pt. „Bogacz w piekle – czy kiedykolwiek z niego wróci?”. Na życzenie mogę wysłać książkę z tym artykułem wszystkim chętnym.

Dla mnie najważniejsze jest to, że ta alegoria ma proste wyjaśnienie i w ogóle nie dotyczy stanu umarłych. Bo jest to po prostu przypowieść. Przypowieść, która nie mówi o przyszłości dwóch ludzi, ale o przyszłości dwóch grup – Żydów i pogan.

Przypowieść o bogaczu i Łazarzu nie mówi o wiecznej przyszłosci bogacza. Mamy tutaj tylko pokazane, że został on odrzucony ze swojego stanowiska „bogacza”. Z wielu innych miejsc Biblii wiadomo, że odrzucenie „bogacza” nie będzie na zawsze. Naród izraelski ma zostać przywrócony do Bożej łaski, chociaż na nowych zasadach. O takim powrócie pisze apostoł Paweł w Liście do Rzymian, rozdział 11. Najpierw od wersetu 7 pisze on: „Cóz zatem? Izrael nie osiągnął tego, czego skwapliwie szukał; osiągnęli jednak wybrani. Inni zaś pogrążyli się w zaślepieniu, jak jest napisane: Dał im Bóg ducha odurzenia; takie oczy, by nie mogli widzieć i takie uszy, by nie mogli słyszeć aż po dzień dzisiejszy. A Dawid powiada: Niech stół ich [stół bogacza] stanie się sidłem, pułapką, kamieniem potknięcia i odpłatą. Niech oczy ich się zaćmią, by nie mogli widzieć, a grzbiet ich trzymaj zawsze pochylony.”

To stan bogacza z przypowieści po po śmierci. Potem jednak apostoł dodaje od wersetu 11:

„Pytam jednak: Czy aż tak się potknęli, że całkiem upadli? Żadną miarą! Ale przez ich przestępstwo zbawienie przypadło w udziale poganom, by ich pobudzić do współzawodnictwa. Jeżeli zaś ich upadek przyniósł bogactwo światu – a ich pomniejszenie – wzbogacenie poganom, to o ileż więcej przyniesie ich zebranie w całości!”

Werseet 15 – „Bo jeżeli ich odrzucenie przyniosło światu pojednanie, to czymże będzie ich przyjęcie, jeżeli nie powstaniem ze śmierci do życia?”

To już jednak całkiem inny temat, a to co dziś ważne dla mnie, to fakt, że alegoria Jezusa o bogaczu i Łazarzu w żaden sposób nie porusza tematu pośmiertnych cierpień poszczególnych ludzi. Nie może zresztą poruszać, ponieważ umarli już nie żyją,a więc nie czują, nie myślą, nie rozmawiają i nie działają.

Tyle w części pierwszej – dziękuję za wysłuchanie!