(2 Moj.3:13,14)

Zachęcamy do wysłuchania wykładu, który brat Adam Urban wygłosił na spotkaniu zboru w Bydgoszczy, 28.04.2024 r.

Dzisiejszy świat nie przywiązuje wielkiej wagi do imion – ludzie otrzymują takie czy inne imiona głównie po to, by odróżnić jednego od drugiego. W świecie starożytnym panowała opinia, że imię odpowiada pozycji i przymiotom człowieka. Z tego powodu przełomowym momentom w życiu człowieka często towarzyszyła, i niekiedy wciąż towarzyszy, zmiana imienia (por. Jakub na Izrael, Szymon na Piotr, Szaweł na Paweł).

Pytanie Mojżesza przed misją do narodu nie było pytaniem o imię Boga w znaczeniu nazwy własnej (JHVH), gdyż musiało być ono znane i Mojżeszowi i Żydom w Egipcie, skoro znali je inni żyjący dużo wcześniej, np. Ewa – 1 Moj.4:1; Noe – 1 Moj.5:29; ludzie z czasów Nemroda – 1 Moj.10:9; Abraham – 1 Moj.12:8; 14:22; 15:2,7,8; Lot – 1 Moj.19:14.

Potwierdza to też odpowiedź Boga na pytanie Mojżesza, gdyż NIE PRZEDSTAWIA się On Mojżeszowi jako JHVH (bo to imię Mojżesz już znał), lecz OPISUJE Swoje imię – tłumaczy jego głębsze znaczenie. Dowodzi to, że pod terminem imię kryje się coś więcej niż tylko nazwa własna, czego kolejnym potwierdzeniem jest zapis z 2 Moj.6:2,3, gdzie Bóg stwierdza, że Abraham, Izaak i Jakub nie znali Jego imienia JHVH, a przecież znali te 4 spółgłoski jako nazwę własną (na pewno znał je Abraham, a skoro tak, to czy mógł nie znać jej jego syn i wnuk?). W jakim więc znaczeniu nie znali imienia JHVH?

Wyjaśnieniem jest fakt, że słowo imię ma w Biblii więcej znaczeń niż tylko nazwy własnej, którą wszyscy oni znali, lecz nie znali imienia JHVH w innym znaczeniu tego słowa, gdyż jak dotąd ich wiedza o Bogu ograniczona była tylko do tego, że jest On wszechmocny, natomiast imię JHVH mówi o Bogu o wiele więcej, ale to mógł wyjaśnić tylko sam Bóg, co też uczynił – w 2 Moj.3:14 (Jestem, który jestem / Jestem), choć nadal pozostaje ono zagadkowe: Co to znaczy: Jestem, który jestem / Jestem? Co Bóg chciał przez to powiedzieć? Czy Mojżesz i Żydzi zrozumieli to wyjaśnienie?

SIEDEM  ZNACZEŃ  SŁOWA  „IMIĘ”

(na potrzeby tego tematu pokażemy tylko dwa z nich, natomiast wszystkie w wykładzie „Różne znaczenia słowa ‘imię’ w Biblii”)

1. Nazwa własna (jak JHVH, Jezus, Paweł, Adam; najbardziej oczywiste znaczenie: 1 Moj. 2:11,13,14,19; 3:20; 4:26.

2. Natura (Iz. 62:2; 63:16; Żyd.1:4).

3. Cześć (Neh.9:10; Iz.42:8; 48:11; Jer. 32:20; Dan.9:15; Fil.2:9-11).

4. Reputacja (2 Moj. 9:16; 5 Moj.22:14,19; Przyp.22:1; Mal. 1:11,14; 1 Tym. 3:7; por. polskie „mieć dobre imię / dbać o dobre imię / odebrać komuś dobre imię / cieszyć się dobrym imieniem”).

5. Autorytet, upoważnienie, urząd (2 Moj.5:23; 23:21; 5 Moj.18:19,20; Est.8:8,10; Ps. 118:10,26; 129:8; Jer. 27:15; Mat. 7:22; 10:41-42; 21:9; Dz. 3:16; 8:16; 19:5; 1 Kor. 1:13,15; Jak. 5:14; por. polskie „występować/mówić/czynić coś w czyimś imieniu”).

6. Dzieło, sprawa (1 Król. 8:16-20,29; Mich.4:5; Dz.21:13; Obj. 2:13; 14:1; 22:4; por. polskie „w imię dobrze pojętej współpracy / w imię zasad”).

7. Charakter (Ps.34:4; 111:9; Iz.29:23; 52:5,6; Jer.23:27; Obj.3:5; por. polskie „splamić swoje imię”).

Mat. 28:19 (trzy uwagi do tego wersetu):

1. nie „czyńcie uczniami wszystkie narody”, bo to nigdy nie było i nie jest celem Boga ani Jezusa, lecz głoście „na świadectwo”, „czyniąc uczniów z wszystkich narodów”, już nie tylko z Żydów jak do Jezusa (por. Mat.24:14; Dz.17:30);
2. gdyby wyrażeniu „w imię” = w charakter nadać znaczenie „w imieniu = z upoważnienia, jak jest to niekiedy oddawane, byłoby to poparciem dla błędu o trójcy;
3. zamek „je” w w.19 i 20 powinien brzmieć „ich”, gdyż w grece jest rodzaju męskiego, jak „uczniowie”, nie nijakiego, jak „narody”, gdyż Jezus nie zalecał ani chrzcić wszystkie narody, ani uczyć je przestrzegać wszystkiego, co przykazał uczniom, którzy jako jedyni mieli być celami / obiektami chrzczenia i nauczania Jego nauk”.

Teraz jesteśmy gotowi przyjrzeć się Boskiemu wyjaśnieniu Jego imienia JHVH:

JESTEM, KTÓRY JESTEM

ehjeh           asher         ehjeh

Trzykrotnie powtórzony czasownik “jestem” pochodzi od hebrajskich czasowników havah, hayah (być, istnieć, stawać się). W w.14 jest on użyty w 1 os.lp., gdyż Bóg mówi o sobie, natomiast forma Jahwe z w.15 i wielu innych jest w 3 os.lp i znaczy On jest.

Dlaczego wymowa Jahwe wydaje się lepsza od Jehowa?

Ponieważ w hebrajskim jest inne słowo podobne do havah (być): hovah, którego znaczenie to ruina, upadek, katastrofa, nieszczęście. Są tacy, którzy wskazują na to słowo jako źródło pochodzenia imienia Jehowa, argumentując, że imię to oznacza kogoś, kto niszczy, rujnuje – burzyciel, niszczyciel, gdyż właśnie takie mają wyobrażenie o Bogu; dlatego lepsza wydaje się forma Jahwe (On jest), która prawdopodobnie była też używana w wymowie przez dawnych Izraelitów, choć nikt tego dzisiaj nie jest w stanie stwierdzić.

Problem bierze się z faktu, że hebrajski alfabet miał i do dziś ma tylko spółgłoski (22), a samogłoski były i są dodawane dopiero w czasie wymawiania słów, więc patrząc na zapis hebrajskiego słowa, trudno odgadnąć jego wymowę, a zależnie od tego, jakie doda się samogłoski, można uzyskać odmienne znaczenia lub skojarzenia, jak w przypadku JHWH czytanego jako Jahwe lub jako Jehowa (por. Amos 9:12 – Edom czy Adam).

Ale dlaczego Bóg tak dziwnie o sobie się wyraził, powtarzając ten sam czasownik 2 razy,

a następnie dodając go oddzielnie jeszcze raz: Jestem, który jestem + Jestem?

Jest to hebrajski sposób przekazywania pewnego znaczenia, stosowany także w innych zapisach Biblii

(potrzebne dosłowne tłumaczenie):

2 Moj.4:13: BW: poślij kogo innego; UBG: poślij tego, kogo masz posłać; dosłownie: poślij, kogo poślesz (= poślij, kogo chcesz);

1 Sam.23:13: BW: tułali się tu i tam; UBG: udali się, gdzie mogli; Kody: chodzili, gdzie ich poniosło;  dosłownie: chodzili, gdzie chodzili (= chodzili, gdzie chcieli);

2 Sam.15:20: BW: idę, sam nie wiedząc, dokąd iść; BG: idę, sam nie wiem dokąd; dosłownie: idąc, gdzie idę (= idąc, gdzie chcę);

2 Król.8:1: UBG: zamieszkaj jako przybysz tam, gdziekolwiek będziesz mogła zamieszkać; BW: zamieszkaj w jakimkolwiek obcym kraju; dosłownie: emigruj, gdzie emigrujesz (= emigruj, gdzie chcesz).

A co miał na myśli Piłat w Jana 19:19-22: co napisałem, to napisałem (= napisałem, co chciałem)?

A co my Polacy mamy na myśli mówiąc: Co zrobię, to zrobię, nie twoja sprawa = Zrobię, co zechcę, nie twoja sprawa?

W świetle tych przykładów:

Jestem, który jestem = Jestem tym, kim chcę być:

Mam pełną kontrolę nad Swym istnieniem i postępowaniem z powodu 100% doskonałości; jestem bytem absolutnym i ciągłym, bez początku, niepodobnym do żadnego innego i niepojętym; istnienie wszystkich innych jest ode mnie zależne jako ich źródle; wszyscy inni są tylko kopią mnie samego, w różnym stopniu odbiegającą od oryginału; mogę zrealizować wszystko, co chcę, gdyż wszystko jest w mojej mocy, moim zasięgu, poniżej mnie, a więc nigdy nie może stać się nic, co mogłoby mnie zaskoczyć, czego nie przewidziałbym i co byłoby poza moją kontrolą.

Jestem, który jestem – dotyczy przymiotów charakteru;

Jestem = istnieję, dotyczy przymiotów istoty Boga, głównie Jego nieśmiertelności, ale także wszystkich pozostałych – wszechmocy, wszechwiedzy, samoistności, niewidzialności, duchowości, cielesności, osobowości itd.

Bóg, tak jak Jego każde moralnie wolne stworzenie, stworzone na Jego obraz,

posiada bowiem DWIE doskonałości:

ISTOTY

i CHARAKTERU, które dwoma różnymi rzeczami

Doskonałość istoty – dotyczy sfery fizycznej / duchowej (zależnie od poziomu bytu), umysłowej, artystycznej, moralnej i religijnej (w przypadku Boskich stworzeń jest dziełem Boga – Jego prezentem dla Jego stworzeń; w przypadku Boga istniała od zawsze przez nikogo nie stworzona, czego nie potrafię teraz wyjaśnić).

Doskonałość charakteru to indywidulane dzieło każdego inteligentnego stworzenia, wypracowywane w posłuszeństwie Boskiemu prawu, pod Jego kierownictwem (w przypadku Boga istniała w Nim od zawsze, a więc nie musiała być wypracowywana, czego także nie potrafię teraz wyjaśnić).

W ten sposób wyrażenie „Jestem, który jestem + Jestem” jako imię Boga łączy w sobie dwa znaczenia tego słowa: Jego charakter i naturę (nasze znaczenia nr 7 i 2), czyli Jego całą istotę, w której miał On towarzyszyć Izraelowi, zaspokajać jego wszystkie potrzeby (czy można się czymkolwiek martwić, mając takiego Boga: Jestem, który jestem + Jestem?).

Wg 2 Moj.3:15 nie tylko Żydzi, lecz ostatecznie wszystkie narody poznają Boga i w Jego charakterze i w Jego istocie: I mówił jeszcze Bóg [elohim] do Mojżesza: Tak powiesz synom Izraela: JHVH, Bóg [elohim] ojców waszych, Bóg [elohim] Abrahama, Bóg [elohim] Izaaka, i Bóg [elohim] Jakuba posłał mię do was; to jest imię moje [Jestem, który jestem + Jestem] na wieki, i to pamiątka/wspomnienie moje od narodu do narodu/z pokolenie na pokolenie (por. Ps.22:28).

Wszyscy, którzy kiedykolwiek uzyskają doskonałość i staną się kopią Boga, także będą mogli powiedzieć o sobie „Jestem, który jestem + Jestem”, choć tylko w zakresie ograniczonym do swego życia na danym poziomie, które będzie całkowicie pod ich kontrolą i nigdy nie spotka ich nic, co doprowadziłoby ich do upadku czy okazało się zbyt trudne do rozwiązania!

W 40 lat po opuszczeniu Egiptu dorastający jako syn córki faraona Mojżesz był pasterzem trzód swego teścia – Jetra, kapłana Midianitów. W jakimś stopniu sam Mojżesz był już wtedy bardziej Midianitą (przynajmniej ze stylu swojego życia), ale z pochodzenia i ze swojej wiary był Żydem.

Doświadczył on czegoś, co określa się mianem „teofanii”. Otrzymał objawienie Boga i mógł porozmawiać z Bogiem. Dla nas dzisiejszą „teofanią” Boga będzie przede wszystkim zapis Starego i Nowego Testamentu, które traktujemy jako natchnione Słowo Boże, osobisty list Ojca do Jego myślących dzieci.

Jest to oczywiście inne doznanie, niż to, którego doświadczył Mojżesz, ale z drugiej strony jesteśmy w sytuacji podobnej do jego sytuacji, kiedy zobaczył płonący krzew. Mojżesz usłyszał od anioła, by przed podejściem bliżej zdjął swoje buty, bo wchodzi na świętą ziemię. A potem Bóg odezwał się do Mojżesza słowami, które zapisane mamy w Księdze Wyjścia 3:6 [bt3] –

„Powiedział jeszcze Jahwe: Jestem Bogiem ojca twego, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. Mojżesz zasłonił twarz, bał się bowiem ujrzeć Boga.”

Podobnie i my powinniśmy zdawać sobie sprawę z wielkości i świętości tematu. „Bóg wg Biblii”. We wstępie do książki pt. „Bóg”, moim zdaniem najlepszej opartej na Biblii monografii czy podręcznika na temat Stwórcy, autor – Paul S.L. Johnson – napisał: „Przez cały czas pisania tej książki autor odczuwał swą niższość od tematu. Wątpliwym jest nawet, czy ktokolwiek z wyjątkiem Samego Boga mogłby w pełni oddać sprawiedliwość temu tematowi. Tak więc autor zdaje sobie sprawę z tego, że nie sprostał temu zadaniu, i sprostać nie może”.

Tym bardziej nie będzie to możliwe w moim wykonaniu i tym bardziej nie będzie to możliwe w tak krótkim czasie jaki jest przed nami. Odważmy się jednak i zadajmy pytanie: Kim jest Bóg?, Kim jest Ten, który w tajemniczy sposób rozmawiał z przyszłym wodzem Izraela? Odpowiedzi będziemy szukali w Pismach Starego i Nowego Testamentu, a zwłaszcza w słowach Pana Jezusa i jego apostołów.

Pierwsze cytaty, które chciałbym przytoczyć, pochodzą od apostoła, który jako pierwszy dostrzegł w Jezusie „Chrystusa” i „Syna Boga żywego”. Jest to oczywiście apostoł Piotr. Fragmenty te pochodzą z pierwszej i z drugiej mowy, które Piotr wygłosił w Jerozolimie, po zesłaniu Ducha Świętego:

Dzieje 2:36 [bw] – „Niechże tedy wie z pewnością cały dom Izraela, że i Panem i Chrystusem uczynił go Bóg, tego Jezusa, którego wy ukrzyżowaliście.”

Dzieje 3:13 [bw] – „Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba, Bóg ojców naszych, uwielbił Syna swego, Jezusa, którego wy wydaliście i zaparliście się przed Piłatem…”

Zwróćmy uwagę, przy analizie tych słów, że wersety te nie tylko odróżniają Boga od Jego Syna (a więc mamy tu dwie różne istoty), ale też utożsamiają starotestamentowego Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba z nowotestamentowym Bogiem Ojcem. Ustalenie tej sprawy już na samym początku jest bardzo istotne. Jest to mocny dowód, który pokazuje, że dla pierwszych chrześcijan oczywiste było uznawanie Boga Jahwe i Ojca Jezusa za jedną i tę samą istotę.

Drugi argument, który za tym przemawia, to cytowanie przez Pana Jezusa i Apostołów pewnych fragmentów Starego Testamentu w odniesieniu do relacji Boga Ojca i Syna Bożego. Szczególny fragment na ten temat to Psalm 110:1-2 –

„Psalm Dawida. Uroczysta wypowiedź Jahwe do mego Pana: „Usiądź po mej prawicy, aż położę wrogów Twoich jako podnóżek dla Twych stóp”. Berło Twej potęgi poszerzy Jahwe z Syjonu. Panuj pośród Twoich nieprzyjaciół.”

Mamy tutaj wypowiedź Boga Jahwe skierowaną do tego, którego Dawid nazywa swoim Panem, czyli do Mesjasza. To proroctwo mesjańskie, a sam Pan Jezus kieruje to proroctwo do samego siebie. Zauważmy jednak, że Jahwe – Bóg Biblii – nie przemawia tutaj do samego siebie, ale do drugiej istoty – do swojego Syna, którego posadził po swojej prawicy i którego ustanowił królem nad Syjonem.

Przeczytajmy dla potwierdzenia tej myśli dwa fragmenty z Nowego Testamentu:

Mateusza 22:41-46 – „A gdy się zeszli faryzeusze, zapytał ich Jezus, mówiąc: Co sądzicie o Chrystusie? Czyim jest synem? Mówią mu: Dawidowym. Rzecze im: Jakże więc Dawid w natchnieniu Ducha nazywa go Panem, gdy mówi: Rzekł Pan Panu memu: siądź po prawicy mojej, aż położę nieprzyjaciół twoich pod nogi twoje. Jeśli więc Dawid nazywa go Panem, jakże może być synem jego? I nikt nie mógł mu odpowiedzieć ani słowa, ani też już nikt od owego dnia nie odważył się go pytać.”

I jeszcze List do Hebrajczyków 10:12-13, gdzie Żydom tłumaczy tę sprawę apostoł Paweł i pisze o Jezusie: „Lecz gdy On złożył raz na zawsze jedną ofiarę za grzechy, usiadł po prawicy Bożej [usiadł po prawej stronie Boga Jahwe]; oczekując teraz, aż nieprzyjaciele jego położeni będą jako podnóżek stóp jego.”

Myślę, że z odczytanych do tej pory wersetów wynika wprost, że Bóg Ojciec to Jahwe, to absolutny Pan wszystkich i wszystkiego, a Jezus – to Pan całej ludzkości i całego wszechświata (oczywiście oprócz Ojca, co zaznacza np. 1 Kor. 15:27-28), ale panowanie Jezusa zostało mu nadane przez Boga.
Kiedy czytamy słowa: „Rzekł PAN Panu memu”, znaczenie terminu „pan” jest więc inne w każdym przypadku. Podobnie jak znaczenie terminu „Bóg” w Biblii. Jezus może być i jest w Biblii nazywany Bogiem [w znaczeniu Mocarza, niezwykle potężnej istoty], ale nie jest jedynym najwyższym Bogiem, o którym czytamy w Słowie Bożym, bo tym jedynym jest tylko Ojciec. Mimo, że jest to sporo czytania, przeczytajmy jeszcze pięć fragmentów Nowego Testamentu, które wspominają o jednym Bogu lub jedynym Bogu, i gdzie w kontekście występuje też Pan Jezus.

Pójdziemy tutaj bezpośrednio za książką Arkadiusza Wiśniewskiego pt. „Jeden Bóg i jeden Pan”, w której omawia on te wersety (naprawdę warto sięgnąć po tę książkę).

Pierwszy z tych fragmentów to 1 Kor 8:6 (BW), ale przeczytajmy już od wersetu 4:
4. Co więc dotyczy spożywania mięsa, składanego w ofierze bałwanom, wiemy, że nie ma bożka na świecie i że nie ma żadnego innego Boga oprócz Jednego.
5. Bo chociaż nawet są tak zwani bogowie, czy to na niebie, czy na ziemi, i dlatego jest wielu bogów i wielu panów,
6. Wszakże dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, z którego pochodzi wszystko i dla którego istniejemy, i jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko istnieje i przez którego my także istniejemy.”
(zostawimy komentarz na koniec wszystkich fragmentów)

Efez. 4:5-6 (BW) – słowa apostoła Pawła o zachowaniu jedności wśród wiernych:
5. [Jest] jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest;
6. Jeden Bóg i Ojciec wszystkich, który jest ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich.

1 Tym. 2:5 (BW) – bardzo ważny fragment z wersetami 4 i 6, ale skupmy się na 5:
5. Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus…

Jana 17:3 (BW) – „A to jest żywot wieczny, aby poznali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga i Jezusa Chrystusa, którego posłałeś.” [Jest to modlitwa Jezusa do swego Ojca! Sam Pan Jezus określa tu Ojca jako jedynego pr. Boga]

Judy 1:25 (BW)
25. Jedynemu Bogu, Zbawicielowi naszemu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego, niech będzie chwała, uwielbienie, moc i władza przed wszystkimi wiekami i teraz, i po wszystkie wieki. Amen.

Zobaczmy, że te wszystkie wersety mają trzy wspólne cechy.

1. One wszystkie mówią o jednym lub jedynym Bogu.
2. One wszystkie mówią także o Jezusie Chrystusie, naszym Zbawicielu i Panu.
3. I wreszcie: One wszystkie odróżniają Jezusa od jednego lub jedynego Boga.

Są to jedyne takie fragmenty Pisma Świętego, gdzie termin „jeden (lub jedyny) Bóg” pojawia się razem z Synem Bożym i odróznia jedną i drugą istotę.

Kiedy spojrzymy do Starego Testamentu, to zauważymy, że nawet pobieżne przyjrzenie się tematowi „Boga” w Starym Testamencie wydaje się w krótkim wykładzie prawie niemożliwe. Według konkordancji biblijnej Stronga (wyd. Na Straży) imię „Jahwe” pojawia się w Starym Testamencie 6525 razy.

Określenie ‘El’ to kolejne 265 wystąpień, ‘Elohim’ – 2603 wystąpienia (a znaczenie tych słów to: ‘Mocny’ lub ‘Mocarz’, ‘Ktoś potężny’), ‘Adon’ – 335 wystąpień i ‘Adonaj’ – 434 wystąpienia (znaczenie tych słów: ‘Pan’, ‘mój Pan’).

Przez wieki średniowiecza zbadanie tej sprawy zaciemniał jeszcze bardziej fakt, że Pismo Święte było niedostępne, a jeśli już było dostępne dla kleru, to w łacińskim przekładzie o nazwie Wulgata, który – jak większość tłumaczeń nawet do dzisiaj – zacierał różnice między poszczególnymi słowami. I tak, do dziś w wielu tłumaczeniach czy w oryginale jest to imię Jahwe, czy któryś z tytułów Adon, Adonaj lub Elohim, wszystko tłumaczone jest jako „Pan”.

Dopiero XV wiek n.e. przyniósł dokładniejsze badania nad oryginalnymi tekstami Biblii. Niezwykłym dziełem wydawniczym była wydana przez kardynała Franciszka de Cisnerosa tzw. Poliglota Kompluteńska. Było to pokaźnych rozmiarów wydanie Pisma, które zawierało w sobie tekst biblijny w trzech językach: hebrajskim, greckim i łacińskim.

Z takiej właśnie Biblii korzystał młody geniusz językowy i teologiczny, urodzony w roku 1511, Miguel Servet. Jeszcze jako nastolatek Servet zauważył prosty fakt, że wyraz ‘elohim’ w hebrajskiej Biblii nie oznaczał tylko najwyższego Boga, Jahwe. Żydzi przy użyciu słowa ‘elohim’ mówili o aniołach, nazywali ‘elohim’ izraelskich sędziów i królów, i w ogóle mocne, potężne osoby. Możemy przeczytać dwa przykłady takiego użycia tego słowa: – do wierzących Ps. 82:6, do tych słów odwołuje się nasz Pan w Jana 10:34; – do aniołów Ps. 8:6, por. Żyd. 1:6)

W czasie Serveta zwrócenie na to uwagi to był wstrząs, bo wyznawcy trójcy posługiwali się argumentacją, że hebrajskie słowo ‘elohim’ i greckie ‘theos’ może oznaczać tylko Boga Najwyższego. A dokładna analiza pism Starego i Nowego Testamentu dowodzi, że zarówno słowo ‘elohim’, ‘adon’, jak i greckie ‘theos’ są w Biblii używane do opisania innych osób niż Bóg Ojciec, a jednak tylko Bóg Ojciec nazywany jest Jahwe; jest On wyjątkowy ponieważ „nie ma początku” i nie zawdzięcza swojego istnienia ani swojej pozycji komukolwiek innemu.

Te cechy – wieczność i niezależność – mieszczą w sobie określenia, które Stwórca odnosi do siebie. Wróćmy na kilka chwil do rozmowy Boga Biblii z Mojżeszem i do określeń, które stosuje do siebie Bóg. W Księdze Wyjścia 3:13 czytamy:

„Mojżesz zaś rzekł Bogu: Oto pójdę do synów Izreala i powiem im: Bóg ojców naszych posłał mnie do was. Lecz gdy oni mnie zapytają, jakie jest Jego imię, to co mam im powiedzieć?”

Można powiedzieć, że podobne pytanie zadajemy do dzisiaj. Chcemy wiedzieć, co mamy powiedzieć o Bogu ludziom. Co Bóg chciałby, żebyśmy ogłosili na temat Jego istoty i charakteru, kim jest i jak jest Bóg? Księga Wyjścia 3:14 (bt3) –

„Odpowiedział Bóg Mojżeszowi: „Jestem, który jestem” (albo wg Biblii Gdańskiej: Będę, który będę). I dodał: „Tak powiesz synom Izraela: JESTEM (albo wg Biblii Gdańskiej: Będę) posłał mię do was”.”

To krótsze określenie „Jestem” lub „Będę” wydaje się dowodzić, że Bóg nie zawdzięcza nikomu swojego istnienia, że jest wieczny, nieśmiertelny, niezależny i nieograniczony. On jest istniejący i będzie istniał zawsze, ma pełną władzę i nikt nie jest w stanie Mu przeszkodzić. Bóg się nie starzeje i Bóg się nie zmienia.

To dłuższe określenie „Jestem, który jestem” lub „Będę, który będę” może też być przetłumaczone jak w Biblii Paulistów: „Jestem tym, kim jestem” lub jak brat Johnson w książce pt. „Exodus”: „Jestem tym, kim chce być” / „Okaże się tym, kim chce się okazać.” [E11, s. 36-37, jest to pewien idiom hebr.] Widać tu więc charakter, który Bóg pragnie okazywać i który ostatecznie chce w pełni okazać.

Nie będę teraz za wiele tego rozszerzał, ponieważ cała Biblia, całe stworzenie i cała historia, teraźniejszość i zapowiedziana w Biblii przyszłość objawiają ten charakter. Bóg jest mądry, sprawiedliwy, mocny i pełny miłości. Sprawiedliwość to podstawa, a mądrość i moc, są nie mniej ważne. Kiedy jednak Bóg w Nowym Testamencie decyduje się na przedstawienie jednej cechy, która najlepiej Go określa, w 1 Jana 4:8 czytamy, że „Bóg jest miłością”. Czytamy też, że „jeśli ktoś widział Syna, [to] widział i Ojca”, a więc pełen miłosierdzia i dobroci charakter Pana Jezusa to właśnie objawiony w Nim charakter Jego Ojca.

To bardzo ciekawe, bo gdy spojrzymy na liczbową wartość tetragramu JHWH, okaże się, że litery hebrajskie jod, he, waw i he mają wartość liczbową 26. Mówię, że to ciekawe, bo w jednym z najpiękniejszych Psalmów, Ps. 136, jest dokł. 26 wersetów i 26 x powtarza się zwrot: „Bo Jego miłosierdzie na wieki.” Lub jak inne przekłady to oddają: „Bo Jego wierna miłość trwa na wieki.”

Jakie to pocieszające, że ten Istniejący, ten Stwórca i Władca wszechświata, Bóg Jahwe, jest pełny wielkiej, wiernej miłości i taki przedstawi się wszystkim ludziom. Przeczytajmy trzy pierwsze wersety z tego Psalmu: „Wysławiajcie Jahwe, bo jest dobry, bo Jego miłosierdzie trwa na wieki. Chwalcie Boga nad bogami, bo Jego miłosierdzie na wieki. Chwalcie Pana nad panami, bo Jego miłosierdzie na wieki.”

Mówiłem na początku, że odniesiemy się do słów Pana Jezusa. Przypomnijmy sobie, co nasz Pan powiedział już po swoim zmartwychwstaniu.  Kiedy Maria Magdalena przyszła do grobu, gdzie złożono ciało, kiedy spotkała dwóch aniołów i pusty grób i kiedy spotkała kogoś, kogo uważała za ogrodnika, ale tak naprawdę był to Jezus. Po pierwszym szoku gdy go poznała i po kilku słowach, Jezus powiedział jej, a mamy to zapisane w Ewangelii Jana 20:16 –

„Rzecze do niej Jezus: Mario! A ona obróciwszy się mówi do Niego po hebrajsku: „Rabbuni”, to znaczy „Nauczycielu”. Rzecze do niej Jezus: „Nie zatrzymuj mnie, jeszcze bowiem nie wstąpiłem do Ojca. Natomiast udaj się do moich braci i powiedz im: Wstępuję do Ojca mego i Ojca waszego oraz do Boga mego i Boga waszego.”

Jakie piękne słowa, w których zmartwychwstały Jezus łączy się ze wszystkimi uczniami i uczennicami, którzy pokazani są w Marii. Pan Jezus mówi, że on sam ma tego samego, jednego Boga i jednego Ojca, którego mają oni. Zgadza się to w stu procentach z proroczymi słowami, które wypowiada Dawid jako typ Pana Jezusa. Psalm 22:22 – „Imię Twoje [Boże] opowiem swym braciom i chwalić cię będę pośród zgromadzenia”. Pan Jezus nauczał w ten sposób, że Jahwe jest „jego” Ojcem i „jego” Bogiem i tak samo Jahwe ma być naszym Ojcem i naszym Bogiem.

To wielka nauka, która zgadza się w pełni z innymi słowami Pana Jezusa
Jana 17:1-3 (BW) – To powiedział Jezus, a podniósłszy oczy swoje ku niebu, rzekł: Ojcze! Nadeszła godzina; uwielbij Syna swego, aby Syn uwielbił ciebie; Jak mu dałeś władzę nad wszelkim ciałem, aby dał żywot wieczny tym wszystkim, których mu dałeś. A to jest żywot wieczny, aby poznali ciebie, jedynego prawdziwego Boga i Jezusa Chrystusa, którego posłałeś.

Pan Jezus w swojej modlitwie arcykapłańskiej nazywa Ojca „jedynym prawdziwym Bogiem”. Tylko jedna istota została tak w Biblii nazwana i jest nią Ojciec Pana Jezusa.  Jest to ważne i potrzebne wyznanie, którego nie powinniśmy się wstydzić. Nie wstydził się go Ap. Piotr [1 P 1:3] – „Błogosławiony niech będzie Bóg i Ojciec Pana naszego Jezusa Chrystusa!”. Lecz niezwykle ważne jest także poznanie samego Jezusa Chrystusa, jednorodzonego Syna Bożego, Mesjasza, Odkupiciela i Pana, którego ustanowił dla nas Bóg Ojciec. O nim jednak opowie kolejny brat, a ja dziękuję za uwagę i życzę wielu Bożych błogosławieństw.

„Dziecko bowiem narodziło się nam, syn został nam dany. Na jego ramieniu spocznie władza, a nazwą go imieniem: Cudowny, Doradca, Bóg Mocny, Ojciec Wieczności, Książę Pokoju”
– Księga Izajasza 9:6

Słowo bóg (tłumaczone w Starym Testamencie z hebrajskiego el – jak w naszym tekście – i hebrajskiego elohim, a w Nowym Testamencie z greckiego theos) oprócz zastosowania do JHWH*, Najwyższej Istoty, jest użyte w Biblii ponad 200 razy w odniesieniu do potężnych jednostek wśród aniołów, dobrych i złych, oraz potężnych osób pośród ludzi (zob. książki: „Pojednanie między Bogiem a człowiekiem”, str. 72-79 i „Bóg”, str. 502,523,524). Lecz kiedy używane jest wobec innych istot niż JHWH, będący Najwyższą Istotą, jest rzeczownikiem pospolitym.

Właściwie pouczony lud Boży wraz z Apostołem (1 Koryntian 8:6) może powiedzieć: „Ale my mamy jednego Boga Ojca, z którego wszystko, a my w nim; i jednego Pana Jezusa Chrystusa, przez którego wszystko, a my przezeń”. Oni nie mylą Ojca z Synem twierdząc, że Ojciec jest swoim własnym Synem albo że Syn jest swoim własnym Ojcem, lub że obydwaj są jednym w osobie czy istocie, równymi w mocy i autorytecie (choć są jednym w jedności umysłu, usposobienia i celu – por. Ewangelia wg Jana 10:30; 4:34; 17:21-23). Jezus nigdy nie utrzymywał, że jest Bogiem, Najwyższą Istotą, równym Jemu, lecz wyraźnie powiedział: „Ojciec mój większy jest niż ja” (Jan 14:28).

Dzięki wierności Jezusa aż do śmierci, i to śmierci krzyżowej, Bóg „nader go wywyższył i darował mu imię [tytuł, zaszczyt, urząd i władzę], które jest nad wszelkie imię” (Filipian 2:8-11; Mateusza 28:18; Hebrajczyków 12:2). Gdy przy końcu tysiącletniego pośredniczącego panowania Jezus dokona dzieła pośredniczenia, danego Jemu przez Ojca do wykonania, odda królestwo Bogu Ojcu, gdy usunie wszelką przeciwną władzę, autorytet i moc (1 do Koryntian 15:24). Zgadzają się z tym słowa Apostoła w 1 do Koryntian 11:3: „Każdego męża głową jest Chrystus, a głową niewiasty mąż, a głową Chrystusową Bóg”.

Źródło: Sztandar Biblijny, grudzień 1995.

* JHWH – tetragram, różnie odczytywany, w j. polskim głównie jako: Jahwe, Jehowa.

Ef 4:5-6 (BW)
5. Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest;
6. Jeden Bóg i Ojciec wszystkich, który jest ponad wszystkimi, przez wszystkich i we wszystkich.

1Tm 2:5 (BW)
5. Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek Chrystus Jezus.

J 17:3 (BW)
3. A to jest żywot wieczny, aby poznali ciebie, jedynego prawdziwego Boga i Jezusa Chrystusa, którego posłałeś.

Jud 1:25 (BW)
25. Jedynemu Bogu, Zbawicielowi naszemu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego, niech będzie chwała, uwielbienie, moc i władza przed wszystkimi wiekami i teraz, i po wszystkie wieki. Amen.

Jest to pięć fragmentów o kapitalnym znaczeniu. Łączą je pewne wspólne cechy, które można sklasyfikować następująco:

– we wszystkich jest mowa o jednym bądź jedynym Bogu,
– we wszystkich występuje także Jezus Chrystus, nasz Zbawiciel,
– we wszystkich fragmentach jest On odróżniony od jednego/jedynego Boga.

O ile się nie mylę, sa to przy tym jedyne fragmenty w Piśmie, w których termin „jeden (lub jedyny) Bóg” występuje wspólnie z terminem określającym Jego Syna. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, iż Pismo w wielu miejscach mówi o tym, iż Jezus ma swojego Boga (Obj 3:2,12; Hbr 1:8-9), trudno uniknąć wrażenia, że apostołowie – stosując wprawdzie termin ‘theos’ do Bożego Syna – za jednego i jedynego Boga w absolutnym znaczeniu tego słowa nie uważali jednej istoty w trzech osobach, lecz istotę, którą Jezus nazywał własnym Bogiem i własnym Ojcem. Warto zauważyć – nigdzie w Nowym Testamencie Pan Jezus nie zostaje nazwany „jednym Bogiem” lub „jedynym Bogiem”.”

__________
Fragment książki Arkadiusza Wiśniewskiego pt. „Jeden Bóg i jeden Pan”. Książkę można zamówić pod adresem: Wydawnictwo „STRAŻ”, Skr. poczt. 13, 78-210 Białogard 2 lub elektronicznie: redakcja@wydawnictwostraz.org. Zamówienia przyjmujemy również telefonicznie pod numerem 602 369 553. Arkadiusz Wiśniewski prowadzi także stronę internetową o  nazwie Thaleia.