Photo by Roberta Sorge on Unsplash

Talmud mówi, że łatwiej jest wyhodować zastęp drzew oliwkowych w Galilei, niż wychować jedno dziecko w ziemi Izraela. Trudno wpadnie dokładnie stwierdzić, jak myśl ta ma się do problemów z wychowaniem dziecka w starożytnym i współczesnym Izraelu, natomiast jest rzeczą pewną, że oliwka była obecna w życiu mieszkańców regionu Morza Śródziemnego od tysiącleci.

(Autorem artykułu jest Daniel Rogov. Ukazał się on pierwotnie w czasopiśmie „IZRAEL. Biuletyn Ambasady Izraela” nr 13, czerwiec 1993 r. Umieszczamy na stronie jako ciekawostkę historyczno-kulinarną.)

Drzewo oliwkowe już w epoce minojskiej było jednym z najtrwalszych symboli basenu Morza Śródziemnego i Ziemi Świętej i źródłem bogactwa mieszkańców tego terenu. Liczne wzmianki na temat oliwek można znaleźć w Starym i Nowym Testamencie oraz Koranie. Co najmniej od czasów Juliusza Cezara gałązka oliwna była powszechnie znanym symbolem pokoju. Od pięciu tysięcy lat oliwki należą do podstawowych dań kuchni śródziemnomorskiej, zaś oliwa z oliwek jest używana nie tylko do celu kulinarnych, lecz również do oświetlania domostw i namaszczania ciała podczas uroczystości religijnych.

(…)

Jako że oliwki doskonale udają się nawet na kamienistej i piaszczystej glebie, wkrótce stały się dla regionu Morza Śródziemnego tak ważne, jak masło dla północy Europy. W Ziemi Świętej niemal w każdej kuchni można było znaleźć prasę do tłoczenia oliwy. Nawet twarde drewno oliwkowe było wysoko cenione i używane w budownictwie. W czasach rzymskiego panowania nad Judeą oliwki były tak popularne, że obok fasoli, fig, sera i kaszki z prosa stanowiły podstawowe pożywienie najbiedniejszych.

Drzewa oliwkowe nigdy nie wyszły z łask na tym terenie. W Izraelu dzieli się je na trzy kategorie: bardzo młode (zasadzone mniej niż pięćdziesiąt lat temu); stosunkowo młode (w wieku 50-300 lat) oraz dorosłe drzewa, których systemy korzeniowe w niektórych przypadkach liczą sobie niemal dwa tysiące lat.

Po zbiorach, które w zasadzie kończą się wczesną wiosną, część oliwek trafia do sklepów, zaś pozostałe przetwarza się na oliwę. Większość oliwy produkowana jest w nowoczesnych fabrykach, jednak powszechnie wiadomo, że najlepszej jakości oliwą jest ta pochodząca ze starych pras, jakie wciąż jeszcze można znaleźć w małych wioskach. Tu wytwarza się oliwę w ten sam sposób, w jaki czyniono to przez tysiąclecia.

Oliwki zgniata się przy pomocy kamieni na masę o pikantno-kwaśnym smaku, którą następnie umieszcza się w drewnianej lub metalowej prasie. Pod wpływem prasowania wypływa oliwa. Czasem dla przyspieszenia procesu używa się gorącej wody. Oliwa spływa do kamiennej rynny, skąd zlewa się ją do puszek lub butelek. Jednakże aby uzyskać najlepszą oliwę, trzeba ją spuścić do podziemnych zbiorników i pozostawić do wyklarowania.

W przeciwieństwie do części Europejczyków czy Amerykanów, którzy uważają oliwki za dania egzotyczne, Izraelczycy traktują je jako najzwyklejszy składnik zarówno śniadania, jak obiadu i kolacji. Co do oliwy z oliwek, którą wielu Europejczyków zna głównie jako kosztowny dodatek do sałatek i niektórych dań, przez Izraelczyków jest ona używana bardzo często. Mark Twain, który odwiedził Palestynę pod koniec XIX wieku, stwierdził, że jej mieszkańcy „leją oliwę w ogromnych ilościach na wszystko, co się nadaje do jedzenia”.

Wszystkie poniżej opisane dania cieszą się wielką popularnością w Izraelu. Podane w przepisach ilości są obliczone na cztery – sześć osób.

Oliwki z ziołami

450 g dużych czarnych oliwek
120 g posiekanej dymki
3 łyżki oliwy z oliwek
1 łyżka octu winnego
po łyżeczce rozdrobnionego oregano i rozmarynu
2-3 ząbki czosnku, drobno posiekane
sól, pieprz i papryka do smaku.

Umyć oliwki zimną wodą i starannie osuszyć. Umieścić w naczyniu, dodać dymkę, polać oliwą i octem i doprawić solą, pieprzem i papryką. Dobrze wymieszać. Dodać oregano, rozmaryn i czosnek, starannie wymieszać i schłodzić. Podawać jako przystawkę.

Kurczak z oliwkami

2-4 ząbki czosnku drobno posiekane
sól do smaku
poćwiartowany kurczak (ok. 1,5 kg)
6 łyżek oliwy z oliwek
2 średnie posiekane cebule
łyżeczka imbiru
pół łyżeczki pieprzu
pół łyżeczki curry
2 duże dojrzałe pomidory, obrane ze skórki i pokrojone w plasterki
4 gałązki świeżej kolendry
4 gałązki świeżej pietruszki
225 g zielonych oliwek bez pestek
3 łyżki skórki cytrynowej, moczonej przez dwie godziny w zimnej wodzie, a następnie osuszonej.

Przy pomocy moździerza lub robota kuchennego rozdrobnić czosnek z łyżeczką soli. Umyte i osuszone kawałki kurczaka obtoczyć w masie z czosnku i soli. Pozostawić przez 10-15 minut, a następnie opłukać w zimnej wodzie i osuszyć na papierowym ręczniku.

Na dużej patelni rozgrzać oliwę i przysmażyć kawałki kurczaka do zbrązowienia.

Dodać cebulę i smażyć, aż stanie się przezroczysta. Dodać imbir, pieprz, curry i sól do smaku i gotować na średnim ogniu przez 5 minut, mieszając i często odwracając kawałki kurczaka. Dodać pomidory, zwiększyć płomień i gotować aż do niemal całkowitego wyparowania płynu z naczynia.

Dodać pół szklanki wody i gotować na średnim ogniu, stale mieszając, aż płyn wyparuje. Powoli dodać kolejne 3/4 szklanki wody, wciąż mieszając, a kiedy płyn się zagęści, dodać kolendrę i pietruszkę. Szczelnie przykryć i kontynuować gotowanie na małym ogniu, aż kurczak będzie gotowy.

Wrzucić oliwki do czystego rondla z wrzącą wodą. Zmniejszyć ogień i gotować przez 3 minuty, a następnie osuszyć. Dodać plasterki cytryny i oliwki do kurczaka na 10 minut przed podaniem. Bezpośrednio przed podaniem odkryć naczynie, zwiększyć ogień i odparować sos do uzyskania pożądanej konsystencji. Podawać na gorąco.

Gulasz jagnięcy z koperkiem i oliwkami

pół szklanki oliwy z oliwek
1,5 kg mięsa jagnięcego, pokrojonego na gulasz
2 średniej wielkości cebule, starannie posiekane
łyżeczka curry
3/4 łyżeczki pieprzu
sól do smaku
szklanka wywaru wołowego
3/4 szklanki soku z cytryny
675 g pokrojonego szpinaku
drobno posiekane liście selera (2 pęczki)
cebulki z ośmiu dymek, drobno posiekane
225 g zielonych oliwek bez pestek, przekrojonych na pół
pół szklanki grochu moczonego w wodzie 2 godziny, a następnie osuszonego
2 łyżki świeżego koperku drobno posiekanego

Rozgrzać w żaroodpornym naczyniu 2 łyżki oliwy, dodać mięso i cebulę, przysmażyć do zbrązowienia. Przyprawić curry, pieprzem i solą do smaku, polać wywarem i dodać sok z cytryny. Nakryć i gotować na małym ogniu przez 15 minut, kilkakrotnie mieszając.

Na patelni przygrzać szpinak, liście selera i dymkę na bardzo małym ogniu, nie dodając wody, aż warzywa zaczną się kurczyć. Dodać pozostałą ilość oliwy i smażyć 5 minut. Zawartość patelni dodać do mięsa, następnie dodać oliwki, groch i koperek. Powoli gotować, mieszając od czasu do czasu, aż mięso i groch staną się miękkie (około 45 minut). Podawać na gorąco.

* * *

Więcej o symbolicznym znaczeniu oliwy w Biblii dowiedzieć się można z wykładu pt. „Dolina Bożych gór – Księga Zachariasza 14”. Co ciekawe, nazwa Ogrodu Oliwnego „Getsemani” oznacza z hebrajskiego „tłocznia oliwek”. 

Zdjęcie przedstawia stary gaj oliwny z grubymi, skręconymi pniami drzew, porośnięty dywanem żółtych kwiatów polnych. (źródło: „IZRAEL. Biuletyn Ambasady Izraela” nr 13, czerwiec 1993 r.)

Bar i bat mitzvah dosłownie znaczy „syn i córka przykazania”. Bat mitzvah jest hebrajskim wyrażeniem, natomiast ceremonia bar mitzvah, historycznie o wiele wcześniejsza, jest określeniem aramejskim. Słowo bar w aramejskim jest równoznaczne z hebrajskim ben (syn kogoś). Chociaż określenia bat i bar mitzvah są często używane w tej ceremonii, odnoszą się one także do dziecka. Zatem gdy odnosi się do chłopca to „bar mitzvah”, gdy do dziewczynki to „bat mitzvah”.

Żydzi są jednym z nielicznych starożytnych narodów, które przetrwały do naszych czasów. Judaizm jest jedną z najstarszych praktykowanych religii na świecie.

ŻYDOWSKA cywilizacja miała już ponad tysiąc lat, kiedy Rzymianie podbili Judeę, lecz Żydzi zachowali swoje wyjątkowe dziedzictwo przez następne dwa tysiąclecia. Niezależnie od tego, jak daleko zawędrowali, na ile przystosowali się do gościnnych społeczeństw, jak bardzo byli prześladowani, Żydzi zachowali swoją tożsamość.

Judaizm i jego święte księgi łączą naród żydowski. Niezależnie od tego czy są religijni, czy świeccy, Żydów łączy etyka i wartości, których naucza Judaizm. Rodzice przekazywali tradycję swoim dzieciom, a one przekazywały je swoim dzieciom i jest to kontynuowane od tysięcy lat. Żydzi wszędzie obchodzą swoje święta w prawie identyczny sposób i powtarzają swoje ceremonie i modlitwy, które żydowskie rodziny praktykowały od starożytności.

W ciągu całego życia Żydzi zachowują te same ceremonie. Gdy ośmiodniowe niemowlę jest obrzezywane, a dorastający chłopiec czy dziewczyna obchodzą swoje bar i bat mitzvah wraz z całą wspólnotą, to zachowują oni stare żydowskie tradycje. Kiedy ktoś bliski umiera, to żydowskie zwyczaje i modlitwy pocieszają pogrążonych w smutku i wskazują, jak wspólnota powinna wspierać i pocieszać płaczących.

Żydowskie życie skupia się wokół domu i rodziny. Żydowska tradycja uświęca związki rodzinne. Pobożność rodziców i poczucie odpowiedzialności za przekazywanie żydowskiej tożsamości połączyły żydowskie pokolenia z przeszłością oraz łączą je z przyszłością.

Żydzi zawsze utożsamiali się z Syjonem, z żydowską ojczyzną. Jest on jądrem żydowskiej historii, tekstów religijnych i tożsamością. Wielu uważa nazwę tej ziemi za serce Boskiego przyrzeczenia dla narodu żydowskiego w Torze, sięgającego tysięcy lat. Język hebrajski, Tora, prawa Talmudu, żydowski kalendarz oraz żydowskie święta i uroczystości, wszystko to powstało w starożytnym Izraelu i wokół tego toczy się ich życie i historia. Syjon i Jeruzalem są wymienione w hebrajskiej Biblii 809 razy. Gdy w 1948 roku ponownie zostało ustanowione państwo Izrael, Żydzi ze wszystkich stron przyjeżdżali do Izraela, aby ponownie uznać go za centrum żydowskiego życia i kontynuacji istnienia narodu. (1)

„Żydzi wolą być więźniami w Jeruzalem, niż cieszyć się wolnością, którą mogliby zdobyć gdzie indziej… Miłość Żydów do Ziemi Świętej, którą utracili… jest niewiarygodna”.
– Ojciec Jezuita Michael Naud podczas pielgrzymki do Ziemi Świętej, 1674 (2)

„Grecy i Rzymianie… przeminęli; inne narody powstały i na pewien czas wysoko podniosły swe pochodnie, lecz one się wypaliły… Żydzi widzieli je wszystkie, przeżyli je… wszystkie rzeczy są śmiertelne prócz Żyda; wszystkie potęgi przeminęły, lecz on pozostał. Jaka jest tajemnica jego nieśmiertelności?”
– Mark Twain, 1898 (3)

________
(1) Tekst na tej stronie wykorzystano za pozwoleniem StandWithUs.com (przedruk za czasopismem „Sztandar Biblijny” nr 261)
(2) Michael Naud, Nowy głos Ziemi Świętej, Paryż, 1702, s. 58,563.
(3) Mark Twain, „W związku z Żydami”, czasopismo Harper’s Magazine, Marzec 1898.

—
Nagranie wykładu z 1 czerwca 2013 r., mówi Zbigniew Ryl:

—

Motto spotkania brzmi:

Chcesz wiedzieć, która jest godzina –
popatrz na zegarek.

Chcesz wiedzieć, który jest dzień tygodnia –
popatrz na kalendarz.

Chcesz wiedzieć, w jakim czasie żyjemy –
patrz na Izrael.

A teksty przewodnie to:

Proroctwo Ezechiela 37:21 – „Oto Ja zbiorę synów izraelskich spośród narodów, do których przybyli, i zgromadzę ich zewsząd, i przyprowadzę ich do ich ziemi”

Ewangelia wg Łukasza 21:29 – „Patrzcie na drzewo figowe i na inne drzewa”

____
Więcej materiałów tekstowych: Znaki czasu: ponowne zgromadzenie Izraela

Graficzna wizja doliny suchych kości z Księgi Ezechiela. Źródło: pastorjesusfigueroa.wordpress.com

Czy jest możliwe, aby wyschnięte kości na powrót ożyły? Czy jest nadzieja dla rozproszonego narodu izraelskiego, który nie tylko w swym sercu, ale także swymi ustami wyznaje, iż jest rozproszony, iż nie jest już więcej jednym narodem, ale że jest zasymilowany z pogańskim najeźdźcą pod względem gospodarczym, społecznym i stosunków małżeńskich? Prorok, pokładając zupełną ufność we Wszechmogącym, kieruje to pytanie do Boga, jak gdyby sugerując, iż jakakolwiek nadzieja w reorganizacji Izraela musi pochodzić od Stwórcy i próżno jej wyglądać skądinąd.

Artykuł napisany w XIX wieku przez Charlesa Taze Russella.

Księga Ezechiela 37:1-11

Spoczęła na mnie ręka Pana; i wyprowadził mnie w swoim duchu, i postawił mnie w środku doliny, która była pełna kości. I kazał mi przejść dokoła nich, a oto było ich bardzo dużo w tej dolinie i były zupełnie wyschłe. I rzekł do mnie: Synu człowieczy, czy ożyją te kości? I odpowiedziałem: Wszechmocny Panie, Ty wiesz. I rzekł do mnie: Prorokuj nad tymi kośćmi i powiedz do nich: Kości wyschłe! Słuchajcie słowa Pana! Tak mówi Wszechmocny Pan do tych kości: Oto Ja wprowadzę do was ożywcze tchnienie i ożyjecie. I dam wam ścięgna, i sprawię, że obrośniecie ciałem, i powlokę was skórą, i dam wam moje ożywcze tchnienie, i ożyjecie, i poznacie, że Ja jestem Pan. Prorokowałem więc, jak mi nakazano. A gdy prorokowałem, rozległ się głos, a oto powstał szum; i zbliżyły się kości, jedna kość do drugiej. I spojrzałem: a oto pojawiły się na nich ścięgna i porosło ciało; i skóra powlokła je po wierzchu, ale ożywczego tchnienia w nich nie było. I rzekł do mnie: Prorokuj do ożywczego tchnienia, synu człowieczy, i powiedz ożywczemu tchnieniu: Tak mówi Wszechmocny Pan: Przyjdź, ożywcze tchnienie, z czterech stron i tchnij na tych zabitych, a ożyją. I prorokowałem, jak mi nakazano. Wtem wstąpiło w nich ożywcze tchnienie i ożyli, i stanęli na nogach – rzesza bardzo wielka.

Co oznacza dolina suchych kości?

Opis Księgi Ezechiela jest często źródłem mniejszych lub większych nieporozumień wśród ludu Bożego, nawet mimo tego, iż zdaje on sobie sprawę ze słów apostoła św. Pawła, który jednoznacznie stwierdza, że to, co jest zasiane jako skażone, zasadzone w śmierci, nie jest tym, co będzie wzbudzone; że kości, ścięgna i ciało, które ulega rozkładowi, nie ma nic wspólnego z ciałem wzbudzonym przez Pana.

Rozważając ten problem, można zauważyć, że apostoł oparł swoje stwierdzenie nie tylko na inspiracji Duchem Świętym, ale że jest ono również logiczne i racjonalne: jedna cząstka materii nie ma większego znaczenia niż inna w wielkim dziele restytucji (hebr. tikkun), które ma być ukończone w zmartwychwstaniu świata. Wszyscy wiemy, iż ciało ludzkie poddane rozkładowi staje się w końcu materią organiczną, którą wykorzystują rośliny, które wzrastając przynoszą różnorakie owoce, a te z kolei stanowią pokarm człowieka i innych niższych zwierząt. Oznacza to, iż atomy, z których składa się ludzkie ciało, w ciągu stuleci bezustannie krążą w obrębie przyrody. Obieg ten trwa nawet za naszego życia, tak iż nauka jest w stanie potwierdzić całkowitą wymianę materii w naszych organizmach w przeciągu 7 lat. Atomy materii, z której składa się ciało w chwili śmierci, nie są wiele więcej warte i cenne z punktu widzenia przyszłego ciała niż atomy, które opuściły ciało w ciągu życia. Tym, co Bóg obiecał wzbudzić z martwych, jest istota, dusza, której podczas zmartwychwstania zostanie dane ciało, jakie się Bogu upodoba – każdemu rodzajowi nasienia odpowiadające mu ciało: cielesnemu człowiekowi – poprzez restytucję jego naturalne, ziemskie ciało, zaś nowemu stworzeniu w Chrystusie – nowe, duchowe ciało, zgodnie z Boską obietnicą.

Przeczytaj więcej na ten temat w 1 Liście do Koryntian, rozdział 15.

Rozważany tekst Pisma Świętego pierwotnie był adresowany przez Boga, za pośrednictwem proroka, do narodu żydowskiego, który w tamtym czasie znajdował się w niewoli babilońskiej.

Suche kości ilustrują Izrael

Suche kości wyobrażają samych Żydów, którzy jako ludzie stracili w sercach nadzieję, mówiąc: „Uschły nasze kości, rozwiała się nasza nadzieja, zginęliśmy” – wszelka jedność państwowa przestała istnieć. Byli obcymi w obcej ziemi, bez możliwości zaistnienia jako państwo. Gdy patrzyli wstecz, na swoją przeszłość, wspominali Boskie wstawiennictwo za nimi, gdy byli w ziemi egipskiej, czas łaski za panowania króla Dawida i Salomona. Wspominali te wielkie chwile jako minione okresy chwały, błogosławieństw i możliwości. Gdy patrzyli zaś w przyszłość, nie widzieli szans na ponowne zaistnienie jako naród, a wszystkie wielkie obietnice i oczekiwania, którymi cieszyli się jako naród wybrany przez Boga, będący dziedzicem obietnicy danej Abrahamowi – że będą królować i błogosławić wszystkie narody ziemi – wszystkie te nadzieje były martwe, przeminęły. Stan narodu izraelskiego, rozrzuconego po terytorium Babilonii, w rzeczy samej doskonale zilustrowany jest poprzez suche kości rozrzucone w dolinie.

Ręka Boża (moc) spoczęła na Ezechielu, dając mu ujrzeć tę wizję, gdyż fizycznie nie był on przeniesiony do żadnej doliny wypełnionej suchymi kośćmi. W swej wizji przechadzał się pomiędzy tymi kośćmi, widział je rozrzucone po całej dolinie, zupełnie suche. Wtedy Bóg wyjaśnił mu, iż kości te przedstawiają cały dom Izraela. Nie przedstawiały one jedynie dwóch plemion, zabranych niedawno do niewoli babilońskiej, nie tylko te dziesięć plemion zabranych wcześniej, ale cały dom Izraela, dwanaście pokoleń. Nie miało już być więcej podziału na dwa odrębne narody, jaki rysował się przez minione cztery stulecia. Mieli oni zrozumieć, iż w Boskim zamiarze mają być oni ponownie zjednoczonym narodem, a zjednoczenie to pokazane jest w tym samym rozdziale (wersety 15-22) w cudownym połączeniu w rękach proroka dwóch kawałków drewna w jedną całość.

I tak się też stało: od czasu wydania przez Cyrusa dekretu głoszącego, iż wszystkie dzieci Izraela mogą wyjść wolne i powrócić do swej ziemi ojczystej, podział na dwa narody nie był już więcej zauważalny. Lud, który powrócił, choć w większości było to pokolenie Judy, to byli wszyscy ci, którzy mieli wiarę w Boskie obietnice i tęsknili za powrotem do Palestyny. Nazwa „Izrael” odnosiła się odtąd do tych, którzy powrócili; nie tylko do tych, którzy żyli pięć stuleci przed pierwszym przyjściem naszego Pana, ale również do tych z czasów misji Jezusa i działalności apostołów, którzy opisali ich w swoich listach znajdujących się w Nowym Testamencie. Nie ma zatem „dziesięciu straconych plemion”, o których mówią często ludzie, mając dobre intencje, lecz będąc w błędzie i w nich szukając oparcia dla swych nadziei, zamiast w Ewangelii.

Pan stawia pytanie: Czy jest możliwe, aby wyschnięte kości na powrót ożyły?

Czy jest nadzieja dla rozproszonego narodu izraelskiego, który nie tylko w swym sercu, ale także swymi ustami wyznaje, iż jest rozproszony, iż nie jest już więcej jednym narodem, ale że jest zasymilowany z pogańskim najeźdźcą pod względem gospodarczym, społecznym i stosunków małżeńskich? Prorok, pokładając zupełną ufność we Wszechmogącym, kieruje to pytanie do Boga, jak gdyby sugerując, iż jakakolwiek nadzieja w reorganizacji Izraela musi pochodzić od Stwórcy i próżno jej wyglądać skądinąd.

Bóg nakazuje Ezechielowi prorokować, przekazywać Boską nowinę przepowiadającą rzeczy, które miały dopiero nadejść jako wyraz działania woli Bożej. To przesłanie mówiło, że Bóg ma moc i moc ta zostanie użyta, aby ci, którzy są martwi i osuszeni ze swoich nadziei narodowych, zostali stopniowo ożywieni, zjednoczeni jako naród w swej ojczyźnie. Wszystko to nie miało się stać nagle, lecz stopniowo, także dzięki Boskiemu posłannictwu, głoszonemu przez proroka. Najpierw wszyscy wysuszeni i pozbawieni nadziei mieli się do siebie zbliżyć, następnie zjednoczyć się ze sobą, aby w końcu stworzyć państwowość, a następnie być napełnieni duchem Pańskim jako tchnieniem energii życia państwowego, poczętego w wierze w obietnice, że znów zaistnieją jako naród.

W owym czasie nadzieje ludzi były martwe, ukazane przez Boga w obrazie suchych kości jako pogrzebane w grobach w różnych prowincjach Babilonii. Pan mówi: „Oto Ja otworzę wasze groby i wyprowadzę was z waszych grobów, ludu mój, i wprowadzę was do ziemi izraelskiej. I poznacie, że Ja jestem Pan” – Ezech. 37:12-13 (NP). W dalszej części tej wizji prorok widzi proces, w wyniku którego kości są gromadzone, reorganizowane i ożywiane. Mówi on, iż temu wszystkiemu towarzyszył „trzask i szum” (BT) – ang. przekład mówi o „grzmotach i trzęsieniu ziemi”. Po tych zjawiskach, kości łączą się ze sobą.

Bez wątpienia, jednym z powodów, które przyczyniły się do rozpaczy Izraela, była potęga imperium, które wzięło ich w niewolę. Imperium Babilońskie w owym czasie było najpotężniejszym królestwem znanym człowiekowi. Jego upadek wydawał się wręcz niemożliwy, a ucieczka spod jego władzy – nie do pomyślenia. Grzmoty i trzęsienia ziemi w obrazie bez wątpienia reprezentują burzliwe wydarzenia związane z upadkiem tego imperium i przejęciem władzy przez Medów i Persów. W wyniku tych wydarzeń odżyła nadzieja Żydów w Boskie obietnice i wkrótce naród został wybawiony.

Nadzieje Izraela odżywają

Nie należy jednak zapominać o drugim wypełnieniu się tego proroctwa, na wiele szerszą skalę, co realizuje się za naszych czasów. Obumarłe nadzieje Izraelitów, rozproszonych na obszarze Babilonii, odciętych od kontaktów ze sobą, od siebie nawzajem, od innych pokoleń i jedności narodowej, były tylko zapowiedzią jeszcze większego rozproszenia tego narodu między wszystkimi narodami cywilizowanego świata – mistycznym Babilonem, podczas Wieku Ewangelii. Większość ich nadziei związanych z wypełnieniem się obietnic Abrahamowych wyblakła, wygasła i nie miały one większej żywotności niż sucha kość. Ale teraz, pod koniec Wieku Ewangelii, nadszedł słuszny czas, aby wszystkie te kości, rozrzucone po całym obszarze mistycznego Babilonu, zostały zebrane i połączone ze sobą, odnowione i ożywione nadzieją w obietnice dane ojcom. Hałas, jaki towarzyszy temu procesowi, to dźwięk „siódmej trąby”, która zaczęła grzmieć; trzęsienie ziemi to nadchodząca rewolucja, w której mistyczny Babilon upadnie przed Wielkim Księciem, którego wyobrażał Cyrus. Tymczasem, kiedy spoglądamy na suche kości, możemy zauważyć, iż one już są w ruchu, zbliżają się do siebie i organizują się jako „ruch syjonistyczny”, planujący reorganizację narodową i powrót do ziemi obiecanej. Prawdopodobnie nadzieje Żydów zaczęły odżywać, kiedy dowiedzieli się, że armie Cyrusa rozpoczęły podbój Babilonu; tak i teraz nadzieje Izraela odżywają, gdy widzą oni rozwój wypadków i zdają sobie sprawę, że czas dnia wielkiego ucisku zbliża się dla całego chrześcijańskiego świata. Ich nadzieje będą się potęgować i ukierunkowywać na Palestynę i reorganizację narodową, w miarę jak ucisk dnia gniewu będzie się przybliżał.

Zapraszamy do wysłuchania wykładu:

Odrodzenia Izraela jako znak od Boga