(2 Moj.3:13,14)

Zachęcamy do wysłuchania wykładu, który brat Adam Urban wygłosił na spotkaniu zboru w Bydgoszczy, 28.04.2024 r.

Dzisiejszy świat nie przywiązuje wielkiej wagi do imion – ludzie otrzymują takie czy inne imiona głównie po to, by odróżnić jednego od drugiego. W świecie starożytnym panowała opinia, że imię odpowiada pozycji i przymiotom człowieka. Z tego powodu przełomowym momentom w życiu człowieka często towarzyszyła, i niekiedy wciąż towarzyszy, zmiana imienia (por. Jakub na Izrael, Szymon na Piotr, Szaweł na Paweł).

Pytanie Mojżesza przed misją do narodu nie było pytaniem o imię Boga w znaczeniu nazwy własnej (JHVH), gdyż musiało być ono znane i Mojżeszowi i Żydom w Egipcie, skoro znali je inni żyjący dużo wcześniej, np. Ewa – 1 Moj.4:1; Noe – 1 Moj.5:29; ludzie z czasów Nemroda – 1 Moj.10:9; Abraham – 1 Moj.12:8; 14:22; 15:2,7,8; Lot – 1 Moj.19:14.

Potwierdza to też odpowiedź Boga na pytanie Mojżesza, gdyż NIE PRZEDSTAWIA się On Mojżeszowi jako JHVH (bo to imię Mojżesz już znał), lecz OPISUJE Swoje imię – tłumaczy jego głębsze znaczenie. Dowodzi to, że pod terminem imię kryje się coś więcej niż tylko nazwa własna, czego kolejnym potwierdzeniem jest zapis z 2 Moj.6:2,3, gdzie Bóg stwierdza, że Abraham, Izaak i Jakub nie znali Jego imienia JHVH, a przecież znali te 4 spółgłoski jako nazwę własną (na pewno znał je Abraham, a skoro tak, to czy mógł nie znać jej jego syn i wnuk?). W jakim więc znaczeniu nie znali imienia JHVH?

Wyjaśnieniem jest fakt, że słowo imię ma w Biblii więcej znaczeń niż tylko nazwy własnej, którą wszyscy oni znali, lecz nie znali imienia JHVH w innym znaczeniu tego słowa, gdyż jak dotąd ich wiedza o Bogu ograniczona była tylko do tego, że jest On wszechmocny, natomiast imię JHVH mówi o Bogu o wiele więcej, ale to mógł wyjaśnić tylko sam Bóg, co też uczynił – w 2 Moj.3:14 (Jestem, który jestem / Jestem), choć nadal pozostaje ono zagadkowe: Co to znaczy: Jestem, który jestem / Jestem? Co Bóg chciał przez to powiedzieć? Czy Mojżesz i Żydzi zrozumieli to wyjaśnienie?

SIEDEM  ZNACZEŃ  SŁOWA  „IMIĘ”

(na potrzeby tego tematu pokażemy tylko dwa z nich, natomiast wszystkie w wykładzie „Różne znaczenia słowa ‘imię’ w Biblii”)

1. Nazwa własna (jak JHVH, Jezus, Paweł, Adam; najbardziej oczywiste znaczenie: 1 Moj. 2:11,13,14,19; 3:20; 4:26.

2. Natura (Iz. 62:2; 63:16; Żyd.1:4).

3. Cześć (Neh.9:10; Iz.42:8; 48:11; Jer. 32:20; Dan.9:15; Fil.2:9-11).

4. Reputacja (2 Moj. 9:16; 5 Moj.22:14,19; Przyp.22:1; Mal. 1:11,14; 1 Tym. 3:7; por. polskie „mieć dobre imię / dbać o dobre imię / odebrać komuś dobre imię / cieszyć się dobrym imieniem”).

5. Autorytet, upoważnienie, urząd (2 Moj.5:23; 23:21; 5 Moj.18:19,20; Est.8:8,10; Ps. 118:10,26; 129:8; Jer. 27:15; Mat. 7:22; 10:41-42; 21:9; Dz. 3:16; 8:16; 19:5; 1 Kor. 1:13,15; Jak. 5:14; por. polskie „występować/mówić/czynić coś w czyimś imieniu”).

6. Dzieło, sprawa (1 Król. 8:16-20,29; Mich.4:5; Dz.21:13; Obj. 2:13; 14:1; 22:4; por. polskie „w imię dobrze pojętej współpracy / w imię zasad”).

7. Charakter (Ps.34:4; 111:9; Iz.29:23; 52:5,6; Jer.23:27; Obj.3:5; por. polskie „splamić swoje imię”).

Mat. 28:19 (trzy uwagi do tego wersetu):

1. nie „czyńcie uczniami wszystkie narody”, bo to nigdy nie było i nie jest celem Boga ani Jezusa, lecz głoście „na świadectwo”, „czyniąc uczniów z wszystkich narodów”, już nie tylko z Żydów jak do Jezusa (por. Mat.24:14; Dz.17:30);
2. gdyby wyrażeniu „w imię” = w charakter nadać znaczenie „w imieniu = z upoważnienia, jak jest to niekiedy oddawane, byłoby to poparciem dla błędu o trójcy;
3. zamek „je” w w.19 i 20 powinien brzmieć „ich”, gdyż w grece jest rodzaju męskiego, jak „uczniowie”, nie nijakiego, jak „narody”, gdyż Jezus nie zalecał ani chrzcić wszystkie narody, ani uczyć je przestrzegać wszystkiego, co przykazał uczniom, którzy jako jedyni mieli być celami / obiektami chrzczenia i nauczania Jego nauk”.

Teraz jesteśmy gotowi przyjrzeć się Boskiemu wyjaśnieniu Jego imienia JHVH:

JESTEM, KTÓRY JESTEM

ehjeh           asher         ehjeh

Trzykrotnie powtórzony czasownik “jestem” pochodzi od hebrajskich czasowników havah, hayah (być, istnieć, stawać się). W w.14 jest on użyty w 1 os.lp., gdyż Bóg mówi o sobie, natomiast forma Jahwe z w.15 i wielu innych jest w 3 os.lp i znaczy On jest.

Dlaczego wymowa Jahwe wydaje się lepsza od Jehowa?

Ponieważ w hebrajskim jest inne słowo podobne do havah (być): hovah, którego znaczenie to ruina, upadek, katastrofa, nieszczęście. Są tacy, którzy wskazują na to słowo jako źródło pochodzenia imienia Jehowa, argumentując, że imię to oznacza kogoś, kto niszczy, rujnuje – burzyciel, niszczyciel, gdyż właśnie takie mają wyobrażenie o Bogu; dlatego lepsza wydaje się forma Jahwe (On jest), która prawdopodobnie była też używana w wymowie przez dawnych Izraelitów, choć nikt tego dzisiaj nie jest w stanie stwierdzić.

Problem bierze się z faktu, że hebrajski alfabet miał i do dziś ma tylko spółgłoski (22), a samogłoski były i są dodawane dopiero w czasie wymawiania słów, więc patrząc na zapis hebrajskiego słowa, trudno odgadnąć jego wymowę, a zależnie od tego, jakie doda się samogłoski, można uzyskać odmienne znaczenia lub skojarzenia, jak w przypadku JHWH czytanego jako Jahwe lub jako Jehowa (por. Amos 9:12 – Edom czy Adam).

Ale dlaczego Bóg tak dziwnie o sobie się wyraził, powtarzając ten sam czasownik 2 razy,

a następnie dodając go oddzielnie jeszcze raz: Jestem, który jestem + Jestem?

Jest to hebrajski sposób przekazywania pewnego znaczenia, stosowany także w innych zapisach Biblii

(potrzebne dosłowne tłumaczenie):

2 Moj.4:13: BW: poślij kogo innego; UBG: poślij tego, kogo masz posłać; dosłownie: poślij, kogo poślesz (= poślij, kogo chcesz);

1 Sam.23:13: BW: tułali się tu i tam; UBG: udali się, gdzie mogli; Kody: chodzili, gdzie ich poniosło;  dosłownie: chodzili, gdzie chodzili (= chodzili, gdzie chcieli);

2 Sam.15:20: BW: idę, sam nie wiedząc, dokąd iść; BG: idę, sam nie wiem dokąd; dosłownie: idąc, gdzie idę (= idąc, gdzie chcę);

2 Król.8:1: UBG: zamieszkaj jako przybysz tam, gdziekolwiek będziesz mogła zamieszkać; BW: zamieszkaj w jakimkolwiek obcym kraju; dosłownie: emigruj, gdzie emigrujesz (= emigruj, gdzie chcesz).

A co miał na myśli Piłat w Jana 19:19-22: co napisałem, to napisałem (= napisałem, co chciałem)?

A co my Polacy mamy na myśli mówiąc: Co zrobię, to zrobię, nie twoja sprawa = Zrobię, co zechcę, nie twoja sprawa?

W świetle tych przykładów:

Jestem, który jestem = Jestem tym, kim chcę być:

Mam pełną kontrolę nad Swym istnieniem i postępowaniem z powodu 100% doskonałości; jestem bytem absolutnym i ciągłym, bez początku, niepodobnym do żadnego innego i niepojętym; istnienie wszystkich innych jest ode mnie zależne jako ich źródle; wszyscy inni są tylko kopią mnie samego, w różnym stopniu odbiegającą od oryginału; mogę zrealizować wszystko, co chcę, gdyż wszystko jest w mojej mocy, moim zasięgu, poniżej mnie, a więc nigdy nie może stać się nic, co mogłoby mnie zaskoczyć, czego nie przewidziałbym i co byłoby poza moją kontrolą.

Jestem, który jestem – dotyczy przymiotów charakteru;

Jestem = istnieję, dotyczy przymiotów istoty Boga, głównie Jego nieśmiertelności, ale także wszystkich pozostałych – wszechmocy, wszechwiedzy, samoistności, niewidzialności, duchowości, cielesności, osobowości itd.

Bóg, tak jak Jego każde moralnie wolne stworzenie, stworzone na Jego obraz,

posiada bowiem DWIE doskonałości:

ISTOTY

i CHARAKTERU, które dwoma różnymi rzeczami

Doskonałość istoty – dotyczy sfery fizycznej / duchowej (zależnie od poziomu bytu), umysłowej, artystycznej, moralnej i religijnej (w przypadku Boskich stworzeń jest dziełem Boga – Jego prezentem dla Jego stworzeń; w przypadku Boga istniała od zawsze przez nikogo nie stworzona, czego nie potrafię teraz wyjaśnić).

Doskonałość charakteru to indywidulane dzieło każdego inteligentnego stworzenia, wypracowywane w posłuszeństwie Boskiemu prawu, pod Jego kierownictwem (w przypadku Boga istniała w Nim od zawsze, a więc nie musiała być wypracowywana, czego także nie potrafię teraz wyjaśnić).

W ten sposób wyrażenie „Jestem, który jestem + Jestem” jako imię Boga łączy w sobie dwa znaczenia tego słowa: Jego charakter i naturę (nasze znaczenia nr 7 i 2), czyli Jego całą istotę, w której miał On towarzyszyć Izraelowi, zaspokajać jego wszystkie potrzeby (czy można się czymkolwiek martwić, mając takiego Boga: Jestem, który jestem + Jestem?).

Wg 2 Moj.3:15 nie tylko Żydzi, lecz ostatecznie wszystkie narody poznają Boga i w Jego charakterze i w Jego istocie: I mówił jeszcze Bóg [elohim] do Mojżesza: Tak powiesz synom Izraela: JHVH, Bóg [elohim] ojców waszych, Bóg [elohim] Abrahama, Bóg [elohim] Izaaka, i Bóg [elohim] Jakuba posłał mię do was; to jest imię moje [Jestem, który jestem + Jestem] na wieki, i to pamiątka/wspomnienie moje od narodu do narodu/z pokolenie na pokolenie (por. Ps.22:28).

Wszyscy, którzy kiedykolwiek uzyskają doskonałość i staną się kopią Boga, także będą mogli powiedzieć o sobie „Jestem, który jestem + Jestem”, choć tylko w zakresie ograniczonym do swego życia na danym poziomie, które będzie całkowicie pod ich kontrolą i nigdy nie spotka ich nic, co doprowadziłoby ich do upadku czy okazało się zbyt trudne do rozwiązania!

Śmiało można powiedzieć, że każdy z nas ma w swej przeszłości robaka, który chętnie pożarłby naszą przyszłość.

Nie wolno nam dopuścić, aby tak się stało.

Wszechpotężny Jahwe jest Władcą przeszłości i teraźniejszości. On jest Bogiem drugich szans. On jest tak czuły, że Jezus opisuje niebiańską radość panującą, gdy grzesznik nawraca się na drogę sprawiedliwości. Szczęśliwa myśl: Bóg jest przychylnie nastawiony do odkupienia i poprawy.

Pismo Święte mówi nam, że Jezus jest w stanie zbawić całkowicie wszystkich, którzy przychodzą do Boga przez Niego (Hebrajczyków 7:25). Prawdziwy smutek z powodu czyjegoś grzechu, sam w sobie jest wskazówką stanu serca, które jest przyjemne Bogu. I chociaż nie możemy nie doceniać Jego sprawiedliwości i Jego gniewu wobec czyniących zło, On jest czuły dla tych, którzy przybliżają się do Niego w pokorze. Osoby ze skruszonym sercem zawsze znajdą słuchające ucho Boga Stwórcy.

„Bo tak mówi On najdostojniejszy i najwyższy, który mieszka w wieczności, a święte jest imię Jego: Ja, który mieszkam na wysokości na miejscu świętym, mieszkam i z tym, który jest skruszonego i uniżonego ducha, ożywiając ducha pokornych, ożywiając serce skruszonych” (Izajasza 57:15).

______
Na podstawie „Sztandaru Biblijnego”, grudzień 2003

Oprócz swoich licznych zalet* charakteru, z których wszystkie są doskonałe, Bóg ma cztery główne atrybuty (czyli Jego podstawowe i wyróżniające Go cechy):

Mądrość: atrybut ten można zdefiniować jako ufne i pełne nadziei używanie przez Boga swojej wszechwiedzy (znajomości wszystkich rzeczy) w czynieniu dobrych planów.

Księga Hioba 12:13 odnosi się do tej cechy: „Ale u niego jest mądrość i moc, u niego rada i roztropność.”

Moc: jako atrybut charakteru Boga tę cechę można zdefiniować jako Jego siłę woli, dzięki której działa On z samokontrolą i wytrwałością w realizacji swoich planów i zamiarów. Księga Izajasza 45:22-23 – „Nawróćcie się do mnie, a dostąpicie zbawienia, wszystkie krańce ziemi! Bo ja jestem Bogiem – i nie ma innego! Przysięgam na siebie: z ust moich sprawiedliwość wychodzi, słowo nieodwołalne. Wszelkie kolano zginać się będzie przede mną i wszelki język na mnie przysięgać!”

Sprawiedliwość: żądania Boskiej sprawiedliwości nie mogą być spełnione przez upadłego człowieka, dlatego dał Chrystusa jako ofiarę za grzech, aby zaspokoić swoją sprawiedliwość.

Rzymian 3:23-26 – „Gdyż wszyscy zgrzeszyli i brak im chwały Bożej, I są usprawiedliwieni darmo, z łaski jego, przez odkupienie w Chrystusie Jezusie.

Bóg ustanowił Go jako ofiarę przebłagalną przez krew jego, skuteczną przez wiarę, dla okazania sprawiedliwości swojej przez to, że w cierpliwości Bożej pobłażliwie odniósł się do przedtem popełnionych grzechów, dla okazania sprawiedliwości swojej w teraźniejszym czasie, aby On sam był sprawiedliwym i usprawiedliwiającym tego, który wierzy w Jezusa.”

Miłość: jest to koronny atrybut Boga, ponieważ „Bóg jest miłością” (1 List Jana 4:16, 1 List do Koryntian 13:13).

Ogólnie rzecz biorąc miłość składa się z czterech elementów: (1) z zamiłowania do dobrych zasad, (2) z doceniania tych, którzy są w zgodzie z dobrymi zasadami, (3) ze współczucia dla sprawiedliwych i z litości dla niesprawiedliwych [lub z sympatii dla sprawiedliwych i ze współczucia dla niesprawiedliwych – zależnie od tłumaczenia/definicji]; (4) z radosnego ofiarowywania samego siebie, aby szerzyć dobre zasady w drugich i dla drugich.

Nie ma lepszego sposobu na docenienie czterech głównych atrybutów Boga niż zrozumienie Boskiego planu zbawienia ludzkości:

Mądrość opracowała plan zbawienia człowieka;

Moc wykonuje ten plan aż do szczęśliwego zakończenia;

Sprawiedliwość zapewnia, że doskonałe prawo Boże ostatecznie stanie się powszechne;

a Miłość była i nadal jest siłą napędową Boskiego planu.

______
Źródło: „God’s Character”, UK Bible Students, wrzesień 2008.

Aby dowiedzieć się więcej na ten temat, zamów bezpłatną książkę pt. „Boski plan wieków”.

* w angielskiej wersji tej odpowiedzi użyto zwrotu „graces of character” / „łaski charakteru”. Chodziło o podkreślenie, że są to szczególnie piękne cechy, wspaniałości charakteru, oparte i wynikające z bezinteresownej, najwyższej miłości, która jest w Biblii nazywana 'agape’. Dla lepszego zrozumienia powyżej napisałem „zalety”, ale możemy mówić też o „łaskach” lub „pięknościach” / „wspaniałościach” / „ozdobach” Boskiego charakteru.

Bóg jako nasz Ojciec używa tej cechy ojcostwa w postępowaniu z nami jako Swymi dziećmi. Główne elementy takiego towarzystwa to zaufanie, sympatia, umiejętność dostosowywania się, grzeczność, uprzejmość, zainteresowanie i partnerstwo. Bóg jako nasz Ojciec ma zaufanie do nas w takim stopniu, w jakim umożliwiają to nasze zalety serca, umysłu i nasz duch poświęcenia. Pokazuje, że posiada takie zaufanie przez ujawnianie nam tajemnic, które zachowuje w kręgu rodzinnym, oraz przez powierzanie nam szafarstwa w Jego sprawach. Dzieli z nami wszystkie nasze radości i smutki, przyjemności i bóle, powodzenia i porażki, nadzieje i obawy, cele i ambicje, pracę i odpoczynek. To właśnie o Kościele napisano bowiem, że „we wszelkich uciśnieniach ich i on był uciśniony” (Iz.63:9). Co więcej, Jego sympatia dla nas jest także sympatią jedności serca – wspólnoty uczuć. Taka sympatia sprzyja oczywiście wzajemnej społeczności.

Dostosowuje się On także do charakterystycznych cech wszystkich Swoich dzieci. Nie ma w nas takiej cechy, której by On nie rozumiał; nie ma takiej słabości, z którą nie wiedziałby, jak odpowiednio postępować. Nie ma w naszym życiu takich okoliczności, do których On nie mógłby się przystosować. Nikogo z nas nie spotykają takie doświadczenia, których tajników by On nie widział i nie odczuwał. We wszystkich zmianach naszych nastrojów i stanów, we wszystkich zmiennych kolejach naszej pracy i odpoczynku, we wszystkich rozmaitościach naszych talentów i osiągnięć, w ogromnej różnorodności naszych zalet i wad oraz w częstych zmianach naszych stanów i poczynań – On wie, w jaki sposób dostosować się do nas w najbardziej pomocny, budujący i dobroczynny sposób.

Jego grzeczność wobec nas jako Jego wiernych dzieci nigdy jest nie zmącona: jest niezmienna i zawsze przez nas odczuwana. Jego zachowanie wobec nas nigdy nie jest nacechowane jakimkolwiek rozdrażnieniem, irytacją, zrzędzeniem czy utyskiwaniem. Kiedy upadamy w słabości lub ignorancji, wie, jak przymknąć na to oko. Kiedy nie postępujemy właściwie, wie, jak przebaczać. Gdy czynimy dobrze, wie, jak uśmiechać się z wyjątkowym wdziękiem i sympatią.

Interesuje się także nami oraz tym, co nas dotyczy i co nas interesuje. Nigdy nie zaniedbuje osobistej troski o nas ani osobistego uczucia wobec nas. Interesuje się tym, co nas interesuje. Niepokoi się tym, co niepokoi nas. Nie jest obojętny na naszą dolę czy niedolę. Jeśli chodzi o nasze dobro, nigdy nie okrywa się płaszczem zapomnienia ani nie opasuje pasem nieuwagi, ponieważ nasze sprawy zawsze czyni Swoimi. Również Jego uprzejmość jest zawsze widoczna i aktywna. Jeśli gdzieś czai się niebezpieczeństwo, dobroczynnie wskazuje na nie i strzeże przed nim. Jeśli grozi nam bieda, zabezpiecza nas przed nią, a jeśli już jest obecna, zaspokaja nasze potrzeby. Jeśli obecne jest dobro, działa w celu jego powiększenia, a jeśli brakuje czegokolwiek dla naszego najwyższego dobra, dokłada starań, by to uzupełnić.

Wreszcie w Swym uczuciu społeczności wchodzi w prawdziwe partnerstwo z nami. Partnerstwo to jest partnerstwem ducha, ponieważ udziela nam Swego Ducha. Jest to partnerstwo interesów, ponieważ dzieli z nami Swe bogactwa. Jest to partnerstwo działania, ponieważ czyni nas Swymi współpracownikami. Jest to w końcu partnerstwo ambicji, ponieważ włącza nas do realizacji Swych planów i zamierzeń.

________________
Więcej w książce pt. Bóg autorstwa Paula S.L. Johnsona. Pobierz wersję elektroniczną przez kliknięcie tutaj lub zamów bezpłatną wersję papierową. Wystarczy napisać pod adres wiktor@badaczebiblii.pl i podać adres do wysyłki.