***

„Człowiek dobry z dobrego skarbca serca wydobywa dobro, a zły ze złego wydobywa zło; albowiem z obfitości serca mówią usta jego” (Łukasza 6:45) – z dobrem tym miałam styczność od dziecka. Wychowując się w gronie rodziny chrześcijańskiej miałam przyjemność spotkać ludzi, dla których wydawanie dobrego świadectwa było, i jest, całym światem. Lecz szczególną uwagę przenosiłam na człowieka, który w każdej chwili potrafił nieść słowa pocieszenia. Dawał wzór, darząc ludzi bezinteresowną miłością, dzielił się wszystkim, co jak sam mawiał „otrzymał darmo od Boga”. Tą osobą był mój Dziadek – Ludwik Frask.

Na zdjęciu: Ludwik i Maria Frask

Od śmierci Dziadka minęło już przeszło 6 lat, czemu więc pragnę wspomnieć o nim kilka słów? Otóż, dzięki temu jednemu człowiekowi los mojej rodziny, i nie tylko, odmienił się. Urodził się w okresie międzywojennym. Już wtedy, będąc dzieckiem, wyróżniał się wśród rówieśników niezwykłą ciekawością. Czytał mnóstwo książek, niektóre z nich znał do później starości na pamięć! Wiele w życiu przeszedł. Po śmierci ojca, który zmarł z powodu gruźlicy w wieku ok. 32 lat, pomagał rodzinie się utrzymać. Był człowiekiem pracowitym, a co najważniejsze, zawsze w swej pracy szukał możliwości pomagania innym. Pewnego dnia, jak sam dziadek opowiadał, szedł drogą bardzo przygnębiony. Nigdy wcześniej nie odczuwał takiego smutku. Zdał sobie sprawę, że życie musi mieć jakiś sens, tylko nie wiedział jaki. Nie potrafiąc znaleźć odpowiedzi, szedł dalej. W pewnym momencie poczuł jakby ktoś kazał mu się zatrzymać. Znajdował się przy domu, z którego wydobywał się śpiew. Piękny śpiew, przepełniony radością! Dziadek mówił, że miał wrażenie jakby ktoś wziął go za ramię i skierował do drzwi. Dom ten należał do rodziny Ignatowskich. Trwało właśnie nabożeństwo. Tego wieczoru odnalazł rodzinę, Prawdę i sens życia.

Dziadek pochodził z rodziny wyznania katolickiego. Spotkania pozwalające mu badać Słowo Boże sprawiły, że uświadomił sobie, że cały ten czas żył w kłamstwie kościoła. Kościoła, który nie głosił radosnej nowiny, który nad Biblię przedkładał swoje tradycje. Nie mógł dłużej pozostać członkiem kościoła katolickiego. Oczywiście decyzja ta nie nastała tak z dnia na dzień. Dziadek poświęcił kilka lat, aby w pełni móc określić swoje stanowisko. Wraz z małżonką postanowili opuścić kościół. Dziadek mówił, że ksiądz, który wykreślał ich z księgi członków parafii, bardzo im urągał. Przekreślił nazwisko Frask i napisał wielkimi literami DOM JEHOWY. Babcia z pokorą odrzekła księdzu, że „byłaby zaszczycona, gdyby w istocie tak było”, co jeszcze bardziej rozzłościło księdza. Dziadek wspomniał często, że „Bóg nie pozwoli się z siebie naśmiewać”, postanowił więc zostawić wszystko w rękach Bożych. Bez słowa odwetu opuścił kościół. Po dwóch tygodniach wspomniany ksiądz, pomimo młodego wieku, dostaje zawału i umiera. Babcia zawsze płakała jak opowiadała moment wykreślenia ich z księgi, jak bardzo próbowano ich poniżyć. Cierpienia doznali również ze strony rodziny, ale mimo to dziadkowie się poświęcili – przyjęli chrzest. Państwo Ignatowscy z miłości oddali dziadkom swoje mieszkanie, szczerze wierząc, że będą kontynuowali spotkania na chwałę Boga. Zaufali im, a oni ich nie zawiedli. Dziadek do ostatnich dni życia nadzorował przebieg nabożeństw, przyjmował braci przyjezdnych z usługą. Był starszym zboru w Górze śląskiej. Do dziś trwają w tym samym pomieszczeniu wspólne zebrania.

W pamięci zapadło mi również to jak dziadek nieraz odmawiając sobie, oddawał nam swój posiłek czy ‘małe co nieco’, zawsze przy tym szepcząc żeby tylko babcia się nie dowiedziała, że znowu nic nie zjadł. Gdy któreś z nas powiedziało brzydkie słowo, nie krzyczał. Robił jeden gest, który do dziś mnie bawi. Działał lepiej niż wszelkie słowa, niż cokolwiek! Gestem tym dziadek bawił, ale i uczył. Wystawiał język i imitując palcem nożyk, próbował się go pozbawić. Nic tak nie bawiło, nie rozluźniało atmosfery, jak właśnie ten prosty gest. Miał też sposób na pochmurne, deszczowe dni. W domu rodzice mieli nas ośmioro. Żadne z nas nie lubiło deszczu. Byliśmy przekonani, że w ten sposób Bóg płacze, że jego łzy lecą z nieba, bo ludzie go krzywdzą. Nie czułam się wtedy inaczej. Byłam pewna, że i ja go skrzywdziłam. Dziadek widząc, że wnuczęta chodzą smutne, wołał nas wszystkie do pokoju nabożeństw. Rozdawał śpiewniki mówiąc, że śpiewem rozweselimy Boga. Śpiewaliśmy tak długo jak padało, czasem trwało to kilka godzin. Śpiewaliśmy z radością i przekonaniem, że niebawem Bóg da się udobruchać. Jak tylko przestawało padać, dziadek brał nas wszystkich na podwórko. Staliśmy jeden obok drugiego. Wtedy dziadek pokazywał tęczę na niebie i mówił, że to nasz śpiew rozweselił Boga. Dla mnie, wtedy kilkuletniej dziewczynki, takie momenty były czymś niewyobrażalnie pięknym i budującym. Dziś znam Boga. Wiem, co Go cieszy, a co sprawia smutek. Wiem też, że gdyby nie miłość Dziadka i Babci, moje życie byłoby puste.

Na zdjęciu: (od lewej) Ludwik Frask, Br. Gryz, Kazimierz i Maria Frask

Brat Gryz doceniał dziadka towarzystwo, potrafił przejechać kilkaset kilometrów by móc z nim porozmawiać o Słowie Bożym. Ich relacja zawsze mnie fascynowała, pokazywała jak słowo Boże potrafi zjednać ludzi. Mieli w zwyczaju wczesnym rankiem wychodzić na spacery, by móc obserwować dzieło rąk Stwórcy, by móc o Nim porozmawiać. I choć były to czasem wczesne, bardzo wczesne godziny, nie przeszkadzało im to. Nie trzeba było ustawiać alarmu, świetnie w tej roli sprawowały się ptaki. Ci dwaj Panowie potrafili wyciągnąć największych śpiochów z łóżek, bo każdy chciał uczestniczyć w ich rozmowach. Dla niektórych taka historia może niewiele znaczyć, dla mnie każda chwila spędzona z człowiekiem tak miłującym Boga była największą radością, jakiej mogłam zaznać. Zasiał on w wielu ludziach ziarnko prawdy, nauczył jak kochać, jak wybaczać. Nie był doskonały, a mimo to postawą swą pokazał, że można zdziałać wiele, jeśli się tylko zaufa Bogu. Wierzę, że przez wzgląd na Dziadka, tak wielu miało możliwość zostać „pociągniętym do Boga”.

Drodzy Bracia, Siostry miejmy większe starania o domowników wiary. Być może któreś z was będzie wzorem dla młodszego pokolenia, wasze uczynki będą świadczyły o waszym poświęceniu i poddaniu się woli Bożej.

O nic się już zbytnio nie troskajcie, ale w każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie i błaganiu z dziękczynieniem! A pokój Boży, który przewyższa wszelki umysł, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie. – List do Filipian 4:6-7

Pokój z Wami!

***

Zobacz inne świadectwa.

Urodzony w Hull 24 sierpnia 1759 roku, William Wilberforce był synem dobrze prosperującego biznesmena, który zarobił fortunę na handlu w rejonie basenu Morza Bałtyckiego, rozwijającemu się dzięki portowi w Hull. William był małym chłopcem o słabym wzroku i delikatnym zdrowiu, lecz był inteligentny i miał bystry umysł.

Pierwszy z serii artykułów pod tytułem „Słudzy Boga i człowieka”.

• William Wilberforce. Działacz na rzecz zniesienia niewolnictwa
• Ira David Sankey. Autor muzyki i śpiewak w kampanii odnowy religijnej Moody?ego
• William i Catherine Booth. Założyciele Armii Zbawienia

Wczesne wpływy

Miał dziewięć lat, kiedy umarł jego ojciec i matka wysłała go, aby mieszkał ze swoim wujem i ciotką. Ciotka była religijną kobietą, która bardzo ceniła metodyskiego kaznodzieję George’a Whitefielda. Chłopiec rósł otoczony miłością krewnych, a będąc pod szczególnym wpływem charakteru swej ciotki, rozwinął poważne i pobożne usposobienie. Ten wpływ był w pewien sposób neutralizowany przez wysiłki jego matki, aby zaangażować go w światowe towarzystwo, w którym sama znajdowała przyjemność.

Życie na Uniwersytecie w Cambridge również oferowało wiele rozrywek, a ponieważ William odziedziczył od swej rodziny niezależny majątek, nie musiał pracować. Będąc w Cambridge, zdecydował się na wstąpienie do parlamentu oraz podjęcie służby publicznej i w 1780 roku został wybrany na członka parlamentu miasta Hull. Tam odnowił swoją znajomość z Williamem Pittem – który wkrótce został premierem – którego spotkał w Cambridge i wtedy zostali przyjaciółmi na całe życie. Śmietanka towarzyska Londynu oferowała wiele świeckich atrakcji i w swej wczesnej karierze William czerpał przyjemność z czynnego życia towarzyskiego.

Rozwój duchowy

Lecz wczesne uczucia religijne Williama ponownie rozbudziły się i pogłębiły, kiedy Isaac Milner, znajomy ze szkolnych czasów w Hull, towarzyszył mu w podróży do Francji. Spędzili oni czas wspólnie czytając „Początek i postęp religii w duszy”, Filipa Doddridge’a, dysydenckiego sługi Ewangelii oraz Grecki Nowy Testament. Wilberforce był pod takim wrażeniem charakteru swego towarzysza i ich wspólnej lektury, że jego religijne skłonności zostały bardzo pobudzone i wzmocnione.

John Newton, autor pieśni i przyjaciel, którego rady William potrzebował podczas kryzysu emocjonalnego, przekonał go do kontynuowania kariery politycznej. Newton przed swym nawróceniem był handlarzem niewolników. Przyłączywszy się do grupy ewangelicznych chrześcijan, znanych później jako „Sekta Claphama”, William stopniowo rezygnował ze światowych przyjemności londyńskiego towarzystwa, poświęcając się sprawom dobroczynności, takim jak ruch Szkół Niedzielnych, a potem Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne, a w szczególności opowiadając się za zniesieniem niewolnictwa i podejmując kampanię w parlamencie na rzecz tej sprawy.

Ulubiona pieśnią Wilberforce’a była, napisana przez Johna Newtona, „Cudowna Boża łaska”. Pod jej angielskim tytułem Amazing Grace kilka lat temu nakręcono film prezentujący niektóre fakty z biografii przywódcy abolicjonistów.

Handel niewolnikami

Właściciele brytyjskich statków przez wiele lat prowadzili ten intratny handel, lecz warunki w jakich kupowano, transportowano i sprzedawano niewolników rzadko były znane osobom postronnym. Majątki zbijano również na ładunkach cukru, rumu i tytoniu przewożonych statkami, które wracały do Liverpoolu z niewolnikami. Odważni ludzie opowiadający się za zniesieniem tego handlu, spotkali się z wielką opozycją osób żywotnie nim zainteresowanych.

(Zobacz w Wikipedii schemat statku Brookes przewożącego niewolników, ilustrujący nieludzkie warunki jakie istniały na pokładach tego typu statków)

Długa walka

Pitt zachęcił Wilberforce’a do złożenia w tej sprawie wniosku w parlamencie. On uczynił tak w czasie debaty w maju 1789 i kończąc swą trzy i pół godzinną mowę, zaapelował do słuchaczy:

Panowie, został nam teraz przedstawiony charakter i okoliczności tego handlu. Już dłużej nie możemy zasłaniać się niewiedzą. Nie możemy pominąć tego milczeniem. Lecz możemy nim wzgardzić. Możemy go usunąć z naszej drogi. Lecz nie możemy się odwrócić, by na to nie patrzeć (Oliver Warner, „William Wilberforce i jego czasy”, Londyn 1962).

Pitt i inni umiejętnie wspierali Wilberforce’a, lecz zanim parlament zdecydował, że handel niewolnikami powinien być stopniowo znoszony, był już rok 1792, a ustawa przeszła ostatecznie w 1801 roku. Jednak wolność dla niewolników nie została jeszcze zdobyta i kampania trwała nadal, choć zły stan zdrowia Wilberforce’a oznaczał, że już dłużej nie mógł odgrywać znaczącej roli.

Długie lata minęły zanim oddano sprawiedliwość tej sprawie i w sierpniu 1833 roku parlament uchwalił projekt ustawy dającej wolność wszystkim niewolnikom w Koloniach Brytyjskich. Wilberforce umarł dokładnie miesiąc wcześniej, wiedząc, że projekt przeszedł drugie czytanie.

Może on zostać uznany za twórcę Anglii w tym znaczeniu, że zaprezentował ogółowi świata typ Anglika gotowego do zużycia swej energii dla dobra ludzkości. … Istnieje coś takiego jak altruizm, a ludzie tacy jak Wilberforce są tego dowodem (Oliver Warner, „William Wilberforce i jego czasy”, Londyn 1962).

Źródło: Sztandar Biblijny, styczeń 2004.

William i Catherine Booth – założyciele Armii Zbawienia

Urodzony w 1829 roku, w biednej angielskiej rodzinie w Nottingham, William Booth w wieku 13 lat zmuszony był opuścić szkołę, by zarabiać na skromne utrzymanie dla siebie, matki i trzech sióstr, po śmierci swego ojca. Pracując jako uczeń u właściciela lombardu, widok głodnych, zdesperowanych matek zastawiających ślubne obrączki, aby wyżywić swe rodziny, wyrył się w jego pamięci.

Trzeci z serii artykułów pod tytułem „Słudzy Boga i człowieka”.

• William Wilberforce. Działacz na rzecz zniesienia niewolnictwa
• Ira David Sankey. Autor muzyki i śpiewak w kampanii odnowy religijnej Moody?ego
• William i Catherine Booth. Założyciele Armii Zbawienia

W bardzo młodym wieku 15 lat, William doświadczył głębokiego religijnego nawrócenia i z nagłą jasnością uznał, że:

Bóg powinien mieć wszystko, co należało do Williama Bootha.

Nie zwlekając, rozpoczął głoszenie na otwartym powietrzu, w stylu swego bohatera Johna Wesleya, wybierając najbiedniejsze dzielnice miasta.

Przeprowadzka do Londynu

Kiedy dorósł do wieku męskiego, pilne potrzeby jego rodziny skierowały Williama do Londynu, aby szukać lepszego zatrudnienia i tak znalazł się w lombardzie w Walworth. Nienawidząc tej pracy, która bardziej boleśnie niż kiedykolwiek uświadamiała mu skrajne ubóstwo tak wielu ludzi, z zadowoleniem przyłączył się do lokalnego kościoła metodystycznego, gdzie stał się szanowanym świeckim kaznodzieją.

Uwolnienie od biznesu związanego z lombardem nadeszło, kiedy metodystyczny reformator słyszał Williama wygłaszającego kazanie i rozpoznał jego możliwości. Zaproponował Williamowi 20 szylingów na tydzień za podróżowanie w charakterze ewangelisty z Nowym Związkiem Metodystycznym i przeznaczenie tego młodego człowieka nabrało kształtu. Usługując w kościele w Brixton, William poznał i zapałał miłością do Catherine Mumford, głęboko poświęconej młodej kobiety, idealnej partnerki dla niego i w 1855 roku pobrali się.

Perspektywa zmian

Przez dwa lata William podróżował wraz z Catherine od wybrzeża do wybrzeża, energicznie prowadząc spotkania odnowy religijnej i mówiło się, że każdego dnia było około 20 nawróceń. Lecz służąc przez jedną kadencję w Brighouse, w hrabstwie Yorkshire, a później w Gateshead, Tyneside, William był trochę zniechęcony, odczuwając, że powinien zrobić coś więcej, aby dotrzeć do zwykłych ludzi. Nowy Związek nie był już dłużej przychylny wobec jego energicznej działalności ewangelizacyjnej, a William poczuł odrazę do ich postawy społecznej surowości i ekskluzywności. – Religia – mówił – powinna łączyć miłowanie Boga z całego serca, a swego bliźniego jak siebie. Wspierany przez Catherine, William zerwał z Nowym Związkiem Metodystycznym, lecz z żoną i czwórką dzieci na utrzymaniu, jego perspektywy były ponure.

Ewangelia darmo dla wszystkich!

Państwo Booth nie tworzyli żadnych dogmatów, lecz zgodnie z ich przekonaniem, że nienawróceni są przeznaczeni na wieczne karanie (nie zgadzamy się z takim poglądem: Biblijne piekło. Czy płonie w nim ogień?), odczuwali oni głębokie współczucie dla wyrzutków społeczeństwa i nienawidzili brudu, nędzy oraz cierpienia. William przeznaczył pieniądze ze swych skromnych zasobów, aby wynająć świeckie budynki – nawet cyrkowy namiot – do których mogli przychodzić zagubieni i upodleni. Jego głównym zajęciem było stawanie na rynku i głoszenie posłannictwa nadziei i zbawienia dla wszystkich zagubionych stworzeń potrzebujących pocieszenia i nadziei.

To spowodowało, że ostatecznie skupił on swą uwagę na dotkniętych ubóstwem ludziach z londyńskiej dzielnicy East End. Było to około roku 1865, kiedy William i Catherine zapoczątkowali nowy ruch zwany „Chrześcijańską Misją”. Rozwijał się dość powoli, będąc jedną z kilkuset religijno-dobroczynnych grup usiłujących pomagać ubogim. Wtedy powiew natchnienia zupełnie przekształcił ten obraz. Nowa nazwa i nowe podejście trafiło do wyobraźni i wzbudziło entuzjazm tysięcy.

Armia Zbawienia

Sztandar, mundur, wojskowy stopień. Orkiestra dęta w wojskowym stylu i maszerująca kompania, która podnosi na duchu ludzi i werbuje żołnierzy krzyża! I Generał, który przewodził walce! Naprzód, chrześcijańscy żołnierze!

Płomienny styl kazań Williama pasował do wojskowego wizerunku – trochę ekspresyjny i melodramatyczny – lecz to pobudziło tysiące do pokuty i nadziei. Po początkowej opozycji, ruch zyskał krajowy i międzynarodowy rozgłos. Napływały pieniądze na sfinansowanie takich projektów, jak domy dla bezdomnych i wypuszczonych na wolność więźniów, pomoc prawna dla biednych i praktyczna pomoc dla alkoholików. Wojskowa taktyka znalazła odzwierciedlenie w magazynie „Krzyk Wojny”; żołnierki „oblegały” Nowy Jork; a córka Kate „otworzyła ogień” we Francji. Pojęcie o chrześcijaństwie zostało przekształcone.

Generał William Booth zakończył swe przemówienie w Royal Albert Hali, 9 maja 1912, tymi słowami:

Podczas gdy kobiety teraz płaczą, ja będę walczył; gdy małe dzieci chodzą głodne, ja będę walczył; choć mężczyźni idą do więzienia i wychodzą, idą i wychodzą, ja będę walczył; choć są opuszczeni pijacy, biedne zagubione dziewczyny na ulicach, gdy jedna dusza pozostaje w ciemnościach bez światła Bożego, ja będę walczył – będę walczył do samego końca. (Cytat za: Evan Smith, Umiłowany Booth, Oxford University Press)

Po jego śmierci, która nastąpiła trzy miesiące później, 150 000 ludzi przeszło obok trumny starego wojownika, a w czasie jego pogrzebu oficerowie Armii Zbawienia klęczeli w miłości i szacunku wśród złodziei, włóczęgów, nierządnic, zagubionych i wyrzutków społecznych.

Generał złożył swój miecz.

Catherine Booth (née Mumford) – współzałożycielka Armii Zbawienia

Miejscem urodzenia Catherine było Ashbourne, hrabstwo Derbyshire. Urodzona w styczniu 1829, była poważną i wrażliwą dziewczyną. Wspaniałe chrześcijańskie wychowanie zawdzięczała ojcu, który był metodystycznym świeckim kaznodzieją i głęboko religijnej matce. Do dwunastego roku życia Catherine 8 razy przeczytała swą Biblię.

W wieku 14 lat poważnie zachorowała i była przykuta do łóżka, lecz jej umysł był niezwykle aktywny, a interesując się zagrożeniem, jakie niesie alkohol, pisała artykuły do czasopisma Abstynencja. W wieku 16 lat zupełnie zaangażowała się w służbie dla Boga.

Wspólna praca

W 1844 roku jej rodzina przeprowadziła się do Londynu i Catherine stała się aktywnym członkiem metodystycznego kościoła w Brixton. Tam spotkała Williama Bootha i ich trwała przyjaźń doprowadziła do małżeństwa w czerwcu 1855. Aktywnie uczestnicząc w jego pracy ewangelizacyjnej, znosząc wiele trudności i w tym samym czasie zajmując się dużą rodziną, Catherine rozwinęła swą własną reputację jako wybitny mówca i bojownik w szczególności na rzecz praw kobiet i dzieci. Wspólnie z Williamem opuścili społeczność metodystów, dla których z taką gorliwością religijną byli niewygodni i ostatecznie założyli Chrześcijańską Misję w londyńskiej dzielnicy East End, poświęcając się głoszeniu Ewangelii i dokonywaniu reform społecznych, które uważali za swój obowiązek w służbie dla Boga i człowieka.

Zupa i zbawienie

Catherine organizowała sklepy „Żywność dla miliona”, gdzie biedni mogli kupować tanie posiłki, a w okresie świątecznym rozdawano tam żywność dla setek ubogich rodzin. W jednej ze swych kampanii Catherine występowała przeciwko nadużywaniu kobiet i dzieci jako „wyzyskiwanej siły roboczej”. W słabo oświetlonych kamienicach czynszowych Catherine odnalazła kobiety z czerwonymi oczami, które szyły 11 godzin dziennie za 9 pensów, podczas gdy mężczyźni wykonujący tę samą pracę w fabryce, zarabiali pięć razy więcej. Dowiedziała się ona, że w procesie produkcji zapałek używano niebezpiecznych substancji, które były przyczyną wielu przedwczesnych zgonów wśród pracowników, głównie kobiet. Razem z innymi, przez zawstydzenie pracodawców próbowała zmusić ich do płacenia większych pensji i zapewnienia lepszych warunków pracy tym kobietom.

Będąc przekonującym mówcą do ludzi ze społecznego marginesu, była również w stanie zyskać posłuch zamożnych i ich finansowe wsparcie dla dobroczynnej działalności Misji. W 1885 roku Catherine wzięła udział w kampanii, której wynikiem było uchwalenie poprawki w Prawie Karnym, chroniącej młode dziewczyny, przez podniesienie wieku pełnoletności do 16 lat.

Najlepsi ludzie?

Kiedy w 1878 roku ruch przybrał nową nazwę „Armia Zbawienia”, kobiety w randze oficerów miały takie same prawa jak mężczyźni. Na początku to wywoływało wiele wrogości, ponieważ uważano, że miejsce kobiety jest w domu. Lecz przykład Catherine był wybitny. Pomimo słabego zdrowia i przeciążenia pracą, która złamałaby niejednego mężczyznę, ona wychowała ośmioro dzieci i one wszystkie brały czynny udział w działaniach Armii Zbawienia.

Catherine Booth miała duży wpływ na powstanie ruchu, współpracując w opracowywaniu podstawowych zasad jego działania i jego stanowiska w sprawach wiary. Jeżeli chodzi o mniej ważne sprawy, opracowała sztandary i specjalne czepki dla kobiet, które przez wiele lat bezbłędnie utożsamiano z Armią Zbawienia oraz odważnymi kobietami i dziewczętami, które zaangażowane w służbę często narażały się na niebezpieczeństwo ze strony nieokiełznanych elementów społeczeństwa.

Catherine umarła na raka w październiku 1890 roku, w wieku 61 lat. Niewielka pamiątkowa tablica jest umieszczona nad drzwiami skromnego domu, w którym się urodziła. Lecz prawdopodobnie największe uznanie zyskała u swego męża. Chociaż początkowo sprzeciwiał się idei czynnego udziału kobiet w służbie Ewangelii, w późniejszych latach przyznał, że „kobiety były najlepszymi ludźmi w Armii”, a dla niego Catherine niewątpliwie była najlepsza ze wszystkich.

MUNDURY: Ujednolicenie mundurów zajęło około dwóch lat. W 1880 roku wprowadzono granatowe mundury z serży dla mężczyzn i kobiet. Mężczyźni nosili czerwone pulowery pod tuniką ze sztywnym kołnierzem na stójce oraz czapki w wojskowym stylu, z napisem „Armia Zbawienia” wyhaftowanym na czerwonym pasku. Kobiety nosiły długie granatowe spódnice, dopasowane tuniki przychodzące wysoko pod szyję z białym koronkowym kołnierzem
oraz czarny słomkowy czepek z czerwonym paskiem, zawiązywany na kokardę.

Noszenie munduru zawsze było dobrowolne. Członkowie ruchu sami kupowali mundury, których koszt w 1890 roku równał się około trzytygodniowej płacy. Obecnie jego koszt równa się średniej tygodniowej płacy. Wielu wybierało noszenie munduru na znak dumy z powodu zasad, jakie on przedstawiał ? nosząc go nie tylko w czasie służby, lecz w takich okolicznościach, gdzie wymagano formalnego stroju, jak śluby, pogrzeby czy rodzinne portrety.

Obecnie stary styl munduru jest zastąpiony przez bardziej nowoczesny mundur, w mniej formalnym stylu, dostosowany do wymagań klimatu czy kultury. Wielu członków wciąż nosi go, aby pokazać swe poparcie dla zasad, jakie on przedstawia:

• Zaangażowanie w walce ze złem.
• Osobiste świadectwo chrześcijańskiej wiary i praktyki posiadacza munduru.
• Dostępność członków ruchu dla każdego człowieka, który potrzebuje pomocnej dłoni i słuchającego ucha.

Źródło: Sztandar Biblijny, marzec 2004.