Photo by Madalyn Cox on Unsplash

Podstawą wykładu jest przypowieść o talentach zapisana w Ewangelii według Mateusza 25:14–30. Pan Jezus przedstawił ją w ostatnich dniach swojej ziemskiej służby, wskazując na odpowiedzialność, jaka spoczywa na każdym, kto otrzymał od Pana określone możliwości i przywileje.

Wykład wygłoszony 11 października 2026 r. przez br. Marka Piotrowskiego:

Część 1 –

Część 2 –

Czym są talenty?

W czasach biblijnych talent był miarą masy, wynoszącą w przybliżeniu 30–34 kilogramy. W zależności od tego, czy chodziło o złoto, srebro czy inny kruszec, określał również konkretną wartość majątkową. W przypowieści Pana Jezusa talenty symbolizują jednak coś więcej niż dobra materialne. Obrazują zasoby, zdolności i możliwości powierzone człowiekowi, za które jest on odpowiedzialny przed swoim Panem.

Każdy człowiek posiada pewne talenty, choć nie wszyscy otrzymali je w jednakowej mierze. Mogą to być zdolności umysłowe, wykształcenie, umiejętność przemawiania, gościnność, talent muzyczny, wpływ wywierany na innych, czas, środki materialne czy różne kwalifikacje przydatne w służbie. Istnieje również druga, szczególnie ważna grupa darów: łaski i zalety ducha, takie jak wiara, miłość, cierpliwość, delikatność oraz zdolność duchowego oddziaływania na drugich.

Wykorzystywanie powierzonych talentów jest probierzem naszej wierności. Nie chodzi jedynie o to, ile posiadamy, ale przede wszystkim o to, co czynimy z tym, co zostało nam powierzone.

Przyjrzyjmy się temu, co mamy pod swoją kontrolą

W rozważaniu nad talentami pomocne jest pytanie zaczerpnięte z biblijnej zachęty: „Cóż jest w ręce twojej?” (por. 2 Mojżeszowa 4:2). Ręka może obrazować moc, możliwości oraz to, co pozostaje w naszej dyspozycji. W życiu osoby poświęconej Bogu ważne jest, aby zdolności i zasoby znajdowały się pod kontrolą odnowionego serca, umysłu i woli.

Polecenie Pana można więc ująć następująco: przyjrzyj się temu, co masz pod swoją kontrolą. Jakie posiadasz zdolności? Jakie kwalifikacje zdobyłeś? Jakim czasem dysponujesz? Jaki wpływ możesz wywierać na innych? W jaki sposób możesz wykorzystać swoje doświadczenie, środki materialne i duchowe usposobienie dla dobra drugich?

W tym kontekście warto pamiętać także o biblijnej nauce dotyczącej dziesięcin (3 Mojżeszowa 27:30–32). Przypomina ona o odpowiedzialności związanej z tym, co człowiek otrzymuje i czym rozporządza. Zasada poświęcenia nie ogranicza się jednak do określonej części dóbr materialnych. Obejmuje całe nasze życie, możliwości i służbę.

Nie wolno lekceważyć spraw, które wydają się niewielkie. Pocieszanie, odwiedzanie chorych, pamięć o osobach samotnych czy zainteresowanie kimś, kto znalazł się w trudnym położeniu, mogą wydawać się prostymi czynnościami. A jednak właśnie w takich okolicznościach często ujawnia się prawdziwa wierność.

Talenty naturalne i ich właściwe wykorzystanie

Skąd pochodzą talenty? W przypowieści to Pan udzielił sługom powierzonych im dóbr. W naszym życiu możemy dostrzec różne zdolności naturalne, z którymi człowiek przychodzi na świat, a także umiejętności rozwijane dzięki pracy, ćwiczeniu i doświadczeniu.

Przykłady wybitnych muzyków pokazują, że uzdolnienia mogą występować w różnych środowiskach i rodzinach. Andrea Bocelli rozwinął niezwykły talent wokalny, a jego synowie wybrali różne drogi rozwoju i zainteresowań. Jan Kiepura zasłynął jako wybitny śpiewak, podobnie jak Luciano Pavarotti, który nad swoim głosem pracował i doskonalił go przez lata.

Talent nie zwalnia zatem z wysiłku. Nawet osoba obdarzona wyjątkowymi zdolnościami nie może poprzestać na tym, co otrzymała. Dar trzeba rozwijać, ćwiczyć i wykorzystywać. Nie wystarczy usiąść wygodnie w fotelu i oczekiwać, że zdolności same przyniosą owoce.

Podobne przykłady można znaleźć w innych dziedzinach. William Szekspir wykorzystywał swój talent literacki, tworząc dzieła znane kolejnym pokoleniom. Bill Gates dostrzegł możliwości rozwoju oprogramowania komputerowego i potrafił przekuć swoją wizję w konkretne przedsięwzięcia. Są też ludzie obdarzeni szczególnym wyczuciem w sprawach finansowych, umiejętnością dostrzegania okazji czy przewidywania rozwoju wydarzeń.

Publikacje poświęcone niezwykłym zdolnościom opisują również cudowne dzieci, przejawiające wyjątkowe umiejętności w matematyce, muzyce i innych dziedzinach. Przykłady te uświadamiają nam, jak różnorodne mogą być talenty oraz jak wiele zależy od sposobu ich wykorzystania.

Nie wszystkie uzdolnienia mają jednak służyć dobru. Talenty mogą być wykorzystywane dla własnej korzyści, ambicji, samolubstwa, a nawet stawać się narzędziami grzechu i niesprawiedliwości. Dlatego tak istotna jest zmiana kierunku naszego życia.

Poświęcenie zmienia cel, któremu służą nasze zdolności

Osoba poświęcona Bogu niekoniecznie otrzymuje zupełnie nowe zdolności naturalne. Te same umiejętności, które wcześniej służyły osobistym ambicjom lub sprawom światowym, mogą zostać skierowane na właściwe tory i wykorzystane w służbie Bożej.

Biblijnym przykładem jest Rachab. Jej historia ukazuje przemianę życia oraz przejście od dotychczasowego sposobu postępowania do wiary i opowiedzenia się po stronie ludu Bożego. Czerwony sznur, umieszczony w oknie jej domu, stał się znakiem wybawienia. W chrześcijańskim zastosowaniu może on przypominać o znaczeniu wiary w okup Chrystusa. Historia Rachab pokazuje, że przeszłość człowieka nie musi wyznaczać granic jego przyszłej służby.

Warto również pamiętać, że zdolności i predyspozycje religijne nie są jednakowe u wszystkich ludzi. Niektórzy z łatwością dostrzegają duchowe znaczenie nauk biblijnych, inni mają z tym większą trudność. Świadomość tej różnicy powinna prowadzić do pokory i współczucia, a nie do pochopnego osądzania. Nadzieja restytucji przypomina nam, że Boży plan obejmuje również przyszłe dzieło podnoszenia ludzkości z niedoskonałości.

Małe talenty w służbie wielkiego Żniwiarza

Wśród ludu Bożego nie zawsze znajdują się ludzie obdarzeni wybitnymi zdolnościami. Apostoł Paweł opisywał trudne doświadczenia sług Bożych, którzy byli traktowani przez świat jak „śmieci” i „odpadki” (1 Koryntian 4:13). Niekiedy osoby takie szczególnie mocno odczuwały ciężar własnych niedoskonałości i ograniczeń.

Nie oznacza to jednak, że ich służba jest mało wartościowa. Wręcz przeciwnie. W publikacji Russella znajdujemy następującą zachętę:

„Jakże jesteśmy szczęśliwi, że pomimo znikomości naszych talentów i możliwości nasz wielki Żniwiarz raczy ciągle używać nas jako swych współpracowników i dostarcza nam rozmaite narzędzia, dzięki którym nawet najmniejsi, najsłabsi, najskromniejsi mogą przez ulotki i książki czy w jakikolwiek inny sposób angażować się w cudownej służbie żniwiarskiej obecnego wieku” (R-3389b).

Ta myśl jest niezwykle pokrzepiająca. Każdy ma jakiś talent i każdy może znaleźć dla niego zastosowanie. Nie trzeba być wybitnym mówcą, znakomitym muzykiem czy człowiekiem o wielkich możliwościach finansowych, aby służyć Bogu. Czasem największą wartość ma wierna, systematyczna i wykonywana z miłością praca, której inni nawet nie zauważają.

Talent pocieszania

Jednym z najpiękniejszych talentów jest umiejętność pocieszania. Nie każdy potrafi wygłosić wykład, prowadzić rozległe studium biblijne czy organizować większe przedsięwzięcia, ale wielu może nauczyć się dostrzegać smutek drugiego człowieka i nieść mu pomoc.

Barnaba, którego imię wiąże się z określeniem „syn pocieszenia”, jest dobrym przykładem takiej postawy. Wspierał braci, okazywał zaufanie i potrafił dostrzec dobro tam, gdzie inni mogli mieć wątpliwości. Jego postawa wobec apostoła Pawła pokazuje również pokorę i gotowość do uznania wartości drugiego człowieka.

Warto zastanowić się, kogo powinniśmy pocieszać. Oczywiście naszych współmałżonków, dzieci i najbliższych, ale także braci i siostry w zborze, osoby chore, samotne, starsze oraz tych, którzy utracili dawną społeczność zborową. Niektórzy potrzebują zwykłej rozmowy, inni pamięci wyrażonej w kartce pocztowej, telefonie czy odwiedzinach.

Przykładem takiej wiernej służby była siostra Carlla Olson, córka brata Seebalda, która pamiętała o urodzinach braci i sióstr, wysyłając im kartki z życzeniami. Wkładała w tę pracę serce, a jej troska była zauważana i ceniona. Dla kogoś mogła to być drobna czynność, lecz dla odbiorcy stanowiła dowód, że nie został zapomniany.

Podobną wartość mają listy i kartki kierowane do osób starszych, chorych czy przebywających w Betanii. Takie wiadomości bywają czytane wielokrotnie, ponieważ przynoszą radość i przypominają o więzi z braćmi i siostrami.

Pocieszenie może przyjmować również formę odwiedzania chorych. Niekiedy młody brat potrafi okazać starszemu, cierpiącemu bratu więcej otuchy, niż sam przypuszcza. Nie zawsze potrzebne są wyszukane słowa. Liczy się obecność, zainteresowanie i szczere serce.

Są także bracia, którzy nie przemawiają publicznie, ale mają wyjątkową zdolność prowadzenia badań biblijnych i studiów. Inni służą gościnnością, jeszcze inni pięknym śpiewem, pisaniem wierszy albo umiejętnością prowadzenia delikatnych rozmów. Każdy z tych darów może przynosić pożytek.

Wśród przykładów warto wspomnieć talent sopranowego śpiewu siostry Gohlke, a także zdolność pisania wierszy, którą wykorzystywał Władek Onyszko. Brat Jolly wyraził swoje uczucia wierszem po śmierci żony. Takie zdolności mogą pomagać w wyrażaniu tego, czego czasem nie potrafimy przekazać zwykłymi słowami.

Pocieszać nie tylko słowem

Prawdziwe pocieszenie musi wypływać z serca. Pismo Święte ukazuje, że Bóg nie pozostaje obojętny na cierpienie swego ludu. W Księdze Izajasza czytamy, że we wszystkich uciskach swego ludu On również odczuwał ucisk (Izajasza 63:9, zależnie od przekładu). My także powinniśmy uczyć się współodczuwania.

Czasami jednak same słowa nie wystarczą. Człowiek znajdujący się w trudnej sytuacji może potrzebować konkretnego wsparcia finansowego, pomocy w codziennych obowiązkach, transportu, przygotowania posiłku lub załatwienia spraw, którym sam nie jest w stanie podołać.

W takich okolicznościach miłość braterska powinna stać się czymś praktycznym. Można powiedzieć, że nasze dobre uczynki mają być niczym kadzidło miłości braterskiej — wyrazem szczerego oddania, a nie chęci zdobycia uznania.

Szczególnie trudnym doświadczeniem jest śmierć bliskiej osoby. Uczestnictwo w pogrzebie, obecność przy rodzinie zmarłego oraz pamięć o niej także po uroczystości mogą stanowić ważną formę służby. Nie zawsze łatwo dobrać odpowiednie słowa. Niekiedy wystarczy spokojna obecność i świadomość, że w cierpieniu nie jest się samemu.

Nie należy więc ograniczać pojęcia talentu do rzeczy spektakularnych. Zdolność do współczucia, dyskrecji, delikatnego napomnienia, zachęty i podtrzymania na duchu również wymaga rozwijania.

Wierność w małym

Przypowieść o talentach uczy, że Pan ocenia nie tylko wielkość powierzonych możliwości, ale przede wszystkim wierność w ich wykorzystaniu. Doskonale ilustruje to przykład ubogiej wdowy, opisany w Ewangelii według Marka 12:41–44. Wrzuciła ona do skarbony dwie drobne monety, a Pan Jezus zwrócił uwagę, że dała więcej niż inni, ponieważ ofiarowała wszystko, co miała.

Jej ofiara nie była wielka w oczach ludzi, ale miała ogromną wartość w oczach Pana. Nie musimy dokonywać wielkich rzeczy, aby dowieść swojej wierności. Ważne jest, czy wykorzystujemy to, co posiadamy, z miłością i poświęceniem.

W publikacji Russella znajdujemy również myśl, że osoby posiadające niewielkie talenty mogą je powiększać proporcjonalnie do swojej wierności (R-4659). Można tę zasadę przedstawić w następujący sposób:

Talent + gorliwość w używaniu + wierność + duch Boży = rozwój i pomnożenie możliwości służby.

Nie chodzi o to, że każdy osiągnie jednakowe rezultaty lub stanie się wybitnym w tej samej dziedzinie. Wierność oznacza raczej, że nie zaniedbujemy tego, co zostało nam powierzone, lecz staramy się rozwijać swoje możliwości i używać ich dla dobra drugich.

W publikacji Teraźniejsza Prawda z 1980 roku (s. 96) podkreślono, że nie trzeba dokonywać wielkich rzeczy, aby okazać wierność. Z kolei słowa Pana Jezusa przypominają zasadę: „Kto wierny jest w najmniejszym, i w wielkim wierny jest” (Łukasza 16:10, Biblia Gdańska).

Małe rzeczy mają znaczenie, ponieważ kształtują nasz charakter. Drobne zaniedbania mogą prowadzić do większych niedoskonałości, a wierność w codziennych sprawach przygotowuje nas do odpowiedzialniejszych zadań. Dlatego nie powinniśmy lekceważyć ani niewielkich obowiązków, ani pozornie nieistotnych okazji do czynienia dobra.

Każdy potrzebuje odpowiedniej pomocy

W służbie nie wszyscy potrzebują tego samego rodzaju wsparcia. Jedni wymagają przestrogi i powściągnięcia, inni — nieśmiali, bojaźliwi i słabi — potrzebują przede wszystkim zachęty i pomocy. Russell zwracał uwagę na tę różnicę, wskazując, że należy odpowiednio rozpoznawać potrzeby poszczególnych osób (R-3135).

Ważna jest zatem umiejętność wywierania dobrego wpływu. Nie chodzi o narzucanie innym własnego zdania, lecz o działanie w duchu Pańskim, z miłością, rozsądkiem i wyczuciem. Czasem trzeba powiedzieć coś stanowczo, innym razem delikatnie przemówić do serca, a niekiedy po prostu wysłuchać.

Brak umiaru może prowadzić do skrajności. Dlatego należy cenić osobistą wolność, a zarazem pamiętać o odpowiedzialności, jaka się z nią wiąże. Temu zagadnieniu poświęcono między innymi rozważanie Russella zatytułowane „Osobista wolność — jej odpowiedzialność” (R-1628).

Wśród ludu Bożego nie powinniśmy konkurować ze sobą w przekonywaniu innych, kto ma rację. Właściwie wykorzystany talent wymaga delikatności, pokory i umiejętności zachęcania. Naszym celem nie jest wywoływanie sporów, lecz budowanie braci i sióstr.

Pierwszy List do Tymoteusza 5:17 wskazuje na szczególne uznanie należne tym starszym, którzy dobrze przewodzą, zwłaszcza tym, którzy trudzą się w słowie i nauczaniu. W służbie zborowej różne zdolności mogą więc przynosić różne owoce, a ich wartość powinna być oceniana z uwzględnieniem rzeczywistego wkładu i wierności.

Nie zapominajmy o gorliwości

Problemy ludu Bożego nie ograniczają się do grzechu, błędu, samolubstwa i światowości. Istnieje jeszcze jeden niebezpieczny problem: lenistwo i brak gorliwości.

Księga Przypowieści zachęca leniwego, aby udał się do mrówki i przypatrzył się jej postępowaniu (Przypowieści 6:6–8). Mrówka jest przykładem aktywności, pracowitości i przygotowania. Nie czeka bezczynnie, lecz wykonuje swoją pracę we właściwym czasie.

Podobnie chrześcijanin nie powinien biernie oczekiwać, że okazje do służby same się pojawią. Warto rozejrzeć się wokół siebie i zauważyć, kto potrzebuje pomocy, pocieszenia, odwiedzin lub wsparcia. Można też zastanowić się, czy posiadane umiejętności dałoby się wykorzystać w pracy zborowej, działalności ewangelizacyjnej albo w osobistej służbie dla braci i sióstr.

Apostoł Paweł napomina:

„W pracy nie leniwi, duchem pałający, Panu służący” (Rzymian 12:11, Biblia Gdańska).

Gorliwość nie musi oznaczać podejmowania coraz większej liczby zadań za wszelką cenę. Niektórzy poświęceni rzeczywiście się wypalają i zużywają bardziej niż inni. Potrzebne są zatem rozeznanie, umiar i troska o właściwe rozłożenie sił. Nie chodzi o bezmyślne przeciążanie się, lecz o wierne i rozsądne wykorzystywanie powierzonych możliwości.

Rozpoznawanie i zagospodarowywanie talentów

Warto wspomnieć, że Charles Taze Russell prowadził kartotekę talentów, gromadząc informacje o braciach i siostrach, ich zdolnościach oraz możliwościach zaangażowania w różne działy pracy. Takie podejście pokazuje praktyczną stronę zagadnienia: aby dobrze wykorzystać talenty, trzeba je najpierw rozpoznać.

Niektórzy potrafią przemawiać, inni pisać, prowadzić badania, śpiewać, organizować przedsięwzięcia, udzielać pomocy materialnej lub wspierać osoby chore i samotne. Są też tacy, którzy wywierają dobry wpływ samą postawą, spokojem, życzliwością i przykładem wiernego życia.

Każdy może zadać sobie kilka pytań: Co potrafię robić? Jakie doświadczenia zdobyłem? W jakich sytuacjach mogę pomóc innym? Czy moje zdolności służą jedynie moim własnym celom, czy też przynoszą pożytek braciom, Panu i Prawdzie?

Właściwe zagospodarowanie talentów wymaga zarówno samoświadomości, jak i gotowości do służenia. Czasem odkrywamy nowe możliwości dopiero wtedy, gdy podejmujemy zadanie, którego wcześniej nie wykonywaliśmy. Wierność w małym może prowadzić do otrzymania kolejnych przywilejów i odpowiedzialności.

Podsumowanie

Przypowieść o talentach stawia przed każdym z nas pytanie o osobistą odpowiedzialność. Nie wszyscy otrzymaliśmy tyle samo, nie wszyscy mamy takie same zdolności i nie wszyscy możemy wykonywać identyczną pracę. Jednak każdy ma coś, czym może służyć.

Talenty nie powinny być ukrywane, zaniedbywane ani wykorzystywane wyłącznie dla samolubnych celów. Powinniśmy je rozwijać, kierować na właściwe tory i wykorzystywać w służbie Bogu oraz bliźnim.

Niekiedy będzie to wykład, studium biblijne czy działalność ewangelizacyjna. Innym razem — kartka pocztowa, odwiedziny chorego, obecność na pogrzebie, gościnność, pomoc materialna albo kilka słów zachęty wypowiedzianych we właściwym momencie. Żadnej z tych form służby nie należy lekceważyć, jeśli wypływa ze szczerej miłości i wierności.

Najważniejsze nie jest to, czy nasze talenty wydają się wielkie w oczach ludzi, lecz czy wiernie wykorzystujemy to, co zostało nam powierzone. Rozwijajmy więc nasze zdolności, bądźmy gorliwi w służbie, pamiętajmy o potrzebach drugich i starajmy się wywierać dobry wpływ zgodny z duchem Pańskim.

Niech każdy z nas pragnie usłyszeć słowa uznania od swego Pana: „Dobrze, sługo dobry i wierny!” (Mateusza 25:21, Biblia Gdańska).