10. A z Edenu wypływała rzeka, aby nawadniać ogród; i stamtąd dzieliła się na cztery główne rzeki.
11. Nazwa pierwszej – Piszon (Fyson); to ta, która okrąża całą ziemię Chawila, gdzie znajduje się złoto.
12. A złoto tej ziemi jest wyborne. Tam też jest bdellium i kamień onyksowy.
13. Nazwa drugiej rzeki – Gichon (Gihon); ta okrąża całą ziemię Kusz.
14. Nazwa zaś trzeciej rzeki – Chiddekel (Chydekel); płynie ona na wschód ku Asyrii. A czwarta rzeka to Eufrat.

Wykład wygłoszony przez br. Jonatana Urbana na spotkaniu zboru w Chełmie, 20.09.2026 r. 

Kontekst geograficzno-historyczny

Nie znamy dokładnego położenia ogrodu Eden.

Eufrat i Chiddekel to dwie główne rzeki Mezopotamii.

Nad rzeką Eufrat, położeone było starożytne miasto Babilon.

Nie znamy też dokładnego położenia rzek Gichon i Piszon.

Rzeki Edenu, ilustracja

Rzeka Piszon okrążała ziemię “Chawila” – nie znamy jej dokładnego położenia.

Rzeka Gichon okrążała ziemię “Kusz” – Kusz / Etiopia, BG: ziemia murzyńska.

Kuszyci to potomkowie Kusza, syna Chama, wnuka Noego.

Rodzaju 10:6: „Synowie Chama: Kusz, Misraim, Put i Kanaan.„

Kuszyci są często utożsamiani z Etiopczykami.

Jr 13:23: „Czy Etiopczyk (Kuszyta) może zmienić swoją skórę, a lampart swoje pręgi? Tak samo czy możecie czynić dobrze, wy, którzyście się nauczyli postępować przewrotnie?”

Tereny zamieszkiwane przez Kuszytów (?)

Kuszyci głównie zamieszkują dzisiejsze tereny południowego Sudanu, Etiopii i Somalii.

Historycznie, w starożytności byli bardziej na północ.

Nadal jest to duża odległość od terenów Mezpotamii.

Jak pogodzić te fakty?

2Krn 21:16: „PAN pobudził również przeciw Joramowi ducha Filistynów i Arabów, którzy mieszkali obok Etiopczyków (Kuszytów);”

Ha 3:7: „Widziałem namioty Kuszanu dotknięte uciskiem, a zasłony ziemi Midian drżały.”

Lb 12:1: „Wtedy Miriam i Aaron mówili źle przeciwko Mojżeszowi z powodu etiopskiej (Kuszyckiej) kobiety, którą pojął. Pojął bowiem za żonę Etiopkę (Kuszytkę);”

Historycy sugerują, że prawdopodobnie były dwa rodzaje Kuszytów.

1. Zamieszkujący tereny w Afryce – czarnoskórzy
2. Zamieszkujący tereny Półwyspu Arabskiego – o jaśniejszej karnacji

Sefora, żona Mojżesza była córką kapłana Midianitów, a jednocześnie Biblia mówi o niej jako o kobiecie Kuszyckiej.

Najprawdopodobniej była ona właśnie z tej grupy Kuszytów, którzy mieszkali w Azji, a nie w Afryce.

Część ludów określanych jako Kuszyci zamieszkiwała tereny Półwyspu Arabskiego – byli to Kuszyci o jaśniejszej karnacji. Z tej ludu wywodziła się Sefora nazywana jednocześnie Kuszytką i córką kapłana Midianitów.

2Tm 3:16: „Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne do nauki, do strofowania, do poprawiania, do wychowywania w sprawiedliwości;”

Bóg zawarł w Biblii wiele szczegółów, które wydają się nie mieć jakiegoś przesłania same w sobie.

Na przykład wszystkie szczegóły odnoszące się do przybytku i składania ofiar. Po co zostały w ten sposób zachowane w Biblii dla chrześcijan?

Apostoł Paweł tak o tym mówi:

Hbr 9:8-9: „W ten sposób Duch Święty pokazuje, że jeszcze nie została objawiona droga do Miejsca Najświętszego, dopóki jeszcze stał pierwszy przybytek. Był on obrazem na tamten czas, a składano w nim dary i ofiary, które nie mogły uczynić doskonałym w sumieniu tego, który pełnił służbę Bożą;”

Kol 2:16-17: „Niechaj więc nikt o was nie wydaje sądu co do jedzenia i picia bądź w sprawie święta czy nowiu, czy szabatu! Są to tylko cienie spraw przyszłych, a rzeczywistość należy do Chrystusa.”

Podobnie i np. przymierza zawierane z Abrahamem, dotyczyły nie jego osobiście, a raczej grupę ludzi, np. Kościół Boży.

Dz 3:25: „Wy jesteście synami proroków i przymierza, które Bóg zawarł z waszymi ojcami, kiedy rzekł do Abrahama: Błogosławione będą w potomstwie twoim wszystkie narody ziemi.”

Biblia zachęca nas do Badania jej w całości, znajdując i harmonizując jej nauki ze sobą.

1Tes 5:20-21: „Proroctw nie lekceważcie. Wszystko badajcie, a trzymajcie się tego, co dobre.”

Dodatkowym argumentem jest też język hebrajski w jakim zapisano Stary Testament.

“…Hebrajski jest językiem bardzo wyrazistym, nadaje się do sugestywnego opisu wydarzeń. Krótkie zdania i proste spójniki ożywiają i dynamizują wypowiedź. Szczególnie ekspresywna i poruszająca jest hebrajska poezja, która dodatkowo korzysta z paralelizmu i rytmu.”

(ŚJ. „Wnikliwe poznawanie Pism”)

Hebrajskie rzeczowniki mają bardzo szerokie, często opisowe znaczenia, które ujawniają dużo dodatkowych informacji, których brak w naszych tłumaczeniach tych słów.

1 MOJŻESZOWA 2:10-14

WERSET 10

A z Edenu wypływała rzeka, aby nawadniać ogród; i stamtąd dzieliła się na cztery główne rzeki.

Słowo Eden znaczy “przyjemny” albo “zachwyt”/ “rozkosz”.

I z tego Edenu wypływa początkowo JEDNA rzeka.

Rzeka to woda, a woda w Biblii jest często symbolem.

J 4:14: „Lecz kto by pił wodę, którą ja mu dam, nigdy nie będzie pragnął, ale woda, którą ja mu dam, stanie się w nim źródłem wody wytryskującej ku życiu wiecznemu.”

Ef 5:25-26: „Mężowie, miłujcie swoje żony, jak i Chrystus umiłował kościół i wydał za niego samego siebie; Aby go uświęcić, oczyściwszy obmyciem wodą przez słowo;”

Tak jak w literalna woda obmywa z brudu, nieczystości, tak symboliczna woda oczyszcza z brudu grzechu i przekleństwa.

Przez wiarę można dostąpić takiego oczyszczenia, obmycia, dostępując stanu usprawiedliwienia z wiary.

To usprawiedliwienie jest tym źródłem, które prowadzi nas ku życiu wiecznemu jak mówił Ap. Paweł.

Gdy człowiek jest usprawiedliwiony z grzechu, to oznacza, że Bóg widzi go jako sprawiedliwego – choć takim w rzeczywistości nie jest.

“A z Edenu wypływała rzeka…”

Stan usprawiedliwienia z wiary jest bardzo przyjemny, zachwycający, piękny dla osoby, która go dostępuje.

Rz 5:1-2: „Będąc więc usprawiedliwieni przez wiarę, mamy pokój z Bogiem przez naszego Pana Jezusa Chrystusa; Dzięki któremu też otrzymaliśmy dostęp przez wiarę do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Boga.”

Pokój z Bogiem ; Nadzieja chwały

przyjemne, zachwycające rzeczy.

“…i stamtąd dzieliła się na cztery główne rzeki.”

To reprezentuje nam 4 różne grupy Ludu Bożego, które korzystają z tego przyjemnego stanu usprawiedliwienia z wiary.

Jakie to grupy/klasy zobaczymy, gdy przeanalizujemy opisy i samo znaczenie hebrajskich nazw tych rzek.

Dzięki tym opisom i znaczeniom zobaczymy też, pewną charakterystykę tych grup.

WERSET 11

Nazwa pierwszej – Piszon (Fyson); to ta, która okrąża całą ziemię Chawila, gdzie znajduje się złoto.

“Piszon” znaczy – swobodnie płynąca

Swobodnie płynąca rzeka, okrążająca całą ziemię Chawila, “Chawila” znaczy – krąg.

Rzeka (woda – prawda), która płynie swobodnie, okrążając, zataczając kręgiem całą Ziemię.

Jaka to grupa Ludu Bożego?

11. Nazwa pierwszej – Piszon (Fyson); to ta, która okrąża całą ziemię Chawila, gdzie znajduje się złoto.
12. A złoto tej ziemi jest wyborne. Tam też jest bdellium i kamień onyksowy.

Chawila. „Złoto tej ziemi jest wyborne”

Złoto to coś bardzo cennego.

2P 1:4: „Przez to zostały nam dane bardzo wielkie i cenne obietnice, abyście przez nie stali się uczestnikami Boskiej natury, uniknąwszy zepsucia, które wskutek pożądliwości jest na świecie.”

Uczestnikami Boskiej Natury jest Maluczkie Stadko – Kościół.

2Tm 1:9-10: „Który nas zbawił i powołał świętym powołaniem nie na podstawie naszych uczynków, ale na podstawie swojego postanowienia i łaski, która została nam dana w Chrystusie Jezusie przed wiecznymi czasy. A obecnie została objawiona przez pojawienie się naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa, który zniszczył śmierć, a życie i nieśmiertelność wydobył na jaw przez ewangelię;”

1P 2:5: „I wy sami, jak żywe kamienie, jesteście budowani w duchowy dom, stanowicie święte kapłaństwo, aby składać duchowe ofiary, przyjemne Bogu przez Jezusa Chrystusa.”

Co to jest Bdellium?

Niektórzy sugerują, że Bdellium to żywica z drzewa o nazwie Commiphora africana.

Jednak bardziej prawdopodobnie “bdellium” to słowo oznaczające – kamień, najwidoczniej biały.

Dlaczego biały?

Lb 11:7: „A manna była jak nasienie kolendry, a jej kolor jak kolor bdellium.”

Wj 16:31: „I dom Izraela nadał temu pokarmowi nazwę manna. Była jak nasienie kolendry, biała, o smaku placków z miodem.”

Bdellium to biały/przeźroczysty kamień.

Te cztery rzeki (grupy Ludu Bożego) niosą prawdy, częściowo w czasie swojej aktywności w tym życiu, ale przede wszystkim w Tysiącleciu.

Więc bdellium symbolizuje jasne i czyste prawdy jakie zdobyli członkowie tej klasy czyli Kościół i jakich będą udzielać ludzkości w Tysiącleciu.

Onyks

Kamień onyksowy

Onyks to kamień szlachetny.

W Biblii występuje jako jeden z elementów stroju arcykapłana.

Wj 28:9-10: „I weźmiesz dwa kamienie onyksu i wyryjesz na nich imiona synów Izraela; Sześć ich imion na jednym kamieniu i sześć pozostałych imion na drugim kamieniu, według kolejności ich narodzenia.”

Więc kamienie onyksowe to podobnie jak bdellium, prawdy – szczególnie prawdy tych dwóch przymierzy Abrahamowego i Nowego i wyrytych w nich 12 głównych łask/zalet charakteru.

Kościół, Maluczkie Stadko – było wypróbowae i rozwinęło wszystkie 12 łask/zalet charakteru co jest ponownie zasymbolizowane w murach Nowego Jeruzalem.

Obj 21:19-20: „Fundamenty muru miasta ozdobione były wszelkimi drogimi kamieniami. Pierwszy fundament to jaspis, drugi — szafir, trzeci — chalcedon, czwarty — szmaragd; Piąty — sardoniks, szósty — karneol, siódmy — chryzolit, ósmy — beryl, dziewiąty — topaz, dziesiąty — chryzopraz, jedenasty — hiacynt, dwunasty — ametyst.”

Uwielbiony Kościół, będzie udzielał tych kamieni onyksu, z wyrytymi w nich 12 głównymi łaskami charakteru, reszcie ludzkości.

Obj 22:1-2: „I pokazał mi czystą rzekę wody życia, przejrzystą jak kryształ, wypływającą z tronu Boga i Baranka.

A pośrodku rynku miasta, po obu stronach rzeki, było drzewo życia przynoszące owoc dwunastu rodzajów, wydające swój owoc co miesiąc. A liście drzewa służą do uzdrawiania narodów.„

17: „A Duch i oblubienica mówią: Przyjdź! A kto słyszy, niech powie: Przyjdź! A kto pragnie, niech przyjdzie, a kto chce, niech darmo weźmie wodę życia.„

WERSET 13

Nazwa drugiej rzeki – Gichon (Gihon); ta okrąża całą ziemię Kusz.

Rzeka Gichon

“Piszon” znaczy – swobodnie płynąca, “Gichon” to potok/strumień – mniejsza rzeka.

Więc ta grupa ludu Bożego ukryta pod tą rzeką, obrazowo też jest niższa, mniej znacząca od tej pierwszej rzeki. Dodatkowo brak przy opisie tej rzeki złota czy szlachetnych kamieni.

Rzeka Gichon to Wielka Kompania, mniej znacząca, niższa klasa od klasy Kościoła.

“…ta okrąża całą ziemię Kusz”

Kuszyci reprezentują najbardziej zdeprawowanych ludzi.  Kusz był synem Chama i ojcem Nimroda.

Wielka Kompania jako rzeka Gichon, niesie prawdę do najbardziej zdeprawowanych ludzi, zniszczonych przez wieki degradacji i zła.

Obj 7:14-15: „Odpowiedziałem mu: Panie, ty wiesz. I powiedział do mnie: To są ci, którzy przyszli z wielkiego ucisku i wyprali swoje szaty, i wybielili je we krwi Baranka. Dlatego są przed tronem Boga i służą mu we dnie i w nocy w jego świątyni, a zasiadający na tronie osłoni ich sobą jak namiotem.”

Z pewnością w Tysiącleciu, członkowie tej klasy będą wykonywać ważną służbę dla reszty ludzkości.

WERSET 14

Nazwa zaś trzeciej rzeki – Chiddekel (Chydekel); płynie ona na wschód ku Asyrii. A czwarta rzeka to Eufrat.

WERSET 14 – CHIDDEKEL

“Chiddekel” znaczy: “bystra”, “szybka”, “srogi głos/dźwięk”.

Rzeka Chiddekel reprezentuje Starożytnych Godnych.

Hbr 11:2: „Przez nią (wiarę) bowiem przodkowie otrzymali chlubne świadectwo.”

Hbr 11:39: „A ci wszyscy, choć zyskali chlubne świadectwo dzięki wierze, nie dostąpili spełnienia obietnicy;”

Starożytno Godni wydawali potężne (srogie, mocne) świadectwo Prawdzie.

“…płynie ona na wschód ku Asyrii…”

Asyria jako przeciwnik Izraela reprezentuje w Biblii kościół nominalny.

W Tysiącleciu, Starożytno Godni będą mieli szczególną służbę wobec, tych którzy obecnie znajdują się w kościele nominalnym.

Będą podawać im Prawdę Tysiąclecia i prowadzić do zródeł wody życia.

WERSET 14 – EUFRAT

“…a czwarta rzeka to Eufrat.”

“Eufrat” znaczy: “strumień tryskający”

Rzeka Eufrat reprezentuje Młodociano Godnych.

Zgodne ze znaczeniem swojej nazwy będą oni “wytryskiwać” prawdę, odświeżać prawdą ludzkość w Tysiącleciu.

Jl 2:28: „I stanie się potem, że wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało, i będą prorokować wasi synowie i wasze córki, wasi starcy będą mieć sny, a wasi młodzieńcy — widzenia.”

Rzeka Eufrat jest też częścią innego obrazu.

Obj 16:12: „A szósty anioł wylał swoją czaszę na wielką rzekę Eufrat. I wyschła jej woda, aby została przygotowana droga dla królów ze Wschodu.”

Literalny Babilon został zdobyty przez odcięcie wody rzeki Eufrat, podobnie i symboliczny Babilon upadł przez odwrócenie się od niego ludów i narodów.

Obj 17:15: „I powiedział do mnie: Wody (Eufratu), które widziałeś, nad którymi siedzi nierządnica (Babilon), to ludy, tłumy, narody i języki.”

PODSUMOWANIE

1 MOJŻESZOWA 2:10-14

10 – A z Edenu (przyjemny stan usprawiedliwienia z wiary) wypływała rzeka (woda-prawda), aby nawadniać ogród; i stamtąd dzieliła się na cztery główne rzeki (4 grupy Ludu Bożego niosącego wodę-prawdę).

11 – Nazwa pierwszej – Piszon (Maluczkie Stadko) ; to ta, która okrąża całą ziemię Chawila (krąg-kompletna prawda), gdzie znajduje się złoto (drogocenność, wartość tej klasy).

12 – A złoto tej ziemi jest wyborne (prawda o Boskiej naturze). Tam też jest bdellium (jasne, czyste prawdy) i kamień onyksowy (prawdy o 2 przymierzach Abrahamowym i Nowym, i 12 głównych łaskach zawartych w nich).

13 – Nazwa drugiej rzeki – Gichon (Wielka Kompania); ta okrąża całą ziemię Kusz. (niesie prawdę do najbardziej zdegradowanych z ludzkości.)

14 – Nazwa zaś trzeciej rzeki – Chiddekel (Starożytno Godni); płynie ona na wschód ku Asyrii (podawanie prawdy szczególnie dla nominalnego chrześcijaństwa). A czwarta rzeka to Eufrat. (Młodociani Godni – “wytryskujący” prawdy dla ludzkości)

DODATKOWE MYŚLI

Eufrat i Chiddekel to dwie główne rzeki Mezopotamii – odgrywające role w historii, ważne do dzisiaj.

Gichon i Piszon, nie znamy ich położenia, nie wiemy czy jeszcze są, nie mają znaczenia w sensie geograficzno-historycznym.

Może to obrazować, to jak ludzkość wieku Tysiąclecia będzie postrzegała działalność tych klas.

Bardziej oczywista będzie dla nich działalność klas ziemskich (SG i MG), niż działalność klas duchowych (MS i WK). Chociaż ten czas, Tysiąclecie będzie czasem rządów Chrystusa i Kościoła.

Obj 20:6: „Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.”

Co jest najważniejsze?

Bóg zaplanował przed założeniem świata, że świat będzie wymagał naprawy, i w całej Biblii, zawarty jest jego plan – nawet w miejscach gdzie nie widać tego na pierwszy rzut oka.

Ten obraz 4 rzek wypływających z Edenu, pozwala nam wejrzeć w przyszłość, w czas Tysiąclecia, naprawy wszystkich rzeczy.

Blisko jest czas kiedy Pan “wyleje swojego ducha na wszelkie ciało”.

Jl 2:28: „I stanie się potem, że wyleję swojego Ducha na wszelkie ciało, i będą prorokować wasi synowie i wasze córki, wasi starcy będą mieć sny, a wasi młodzieńcy — widzenia.”